Varāha Purāṇa 145

अथ सालग्रामक्षेत्रमाहात्म्यम् ।। धरण्युवाच ।। भगवन्देवदेवेश सालंकायनको मुनिः ।। किं चकार तपः कुर्वंस्तव क्षेत्रे विमुक्तिदे

atha sālagrāmakṣetramāhātmyam || dharaṇyuvāca || bhagavandevadeveśa sālaṃkāyanako muniḥ || kiṃ cakāra tapaḥ kurvaṃstava kṣetre vimuktide

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

श्रीवराह उवाच।। अथ दीर्घेण कालेन स ऋषिः संशित व्रतः ।। तप्यमानो यथान्यायं पश्यन्वै सालमुत्तमम्

śrīvarāha uvāca|| atha dīrgheṇa kālena sa ṛṣiḥ saṃśita vrataḥ || tapyamāno yathānyāyaṃ paśyanvai sālamuttamam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अभिन्नमतुलच्छायं विशालं पुष्पितं तथा ।। मनोज्ञं च सुगन्धं च देवानामपि दुर्ल्लभम्

abhinnamatulacchāyaṃ viśālaṃ puṣpitaṃ tathā || manojñaṃ ca sugandhaṃ ca devānāmapi durllabham

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ऋषिर्ज्ञानपरिश्रान्तः सालंकायनकोऽद्भुतम् ।। ददर्श च पुनः सालं शुभानां शुभदर्शनम्

ṛṣirjñānapariśrāntaḥ sālaṃkāyanako'dbhutam || dadarśa ca punaḥ sālaṃ śubhānāṃ śubhadarśanam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ततो दृष्ट्वा महासालं परिश्रान्तो महामुनिः ।। विश्रामं कुरुते तत्र द्रष्टुकामोऽथ मां मुनिः

tato dṛṣṭvā mahāsālaṃ pariśrānto mahāmuniḥ || viśrāmaṃ kurute tatra draṣṭukāmo'tha māṃ muniḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सालस्य तस्य पूर्वेण स्थितः पश्चान्मुखो मुनिः ।। मायया मम मूढात्मा शक्तो द्रष्टुं न मामभूत्

sālasya tasya pūrveṇa sthitaḥ paścānmukho muniḥ || māyayā mama mūḍhātmā śakto draṣṭuṃ na māmabhūt

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ततः पूर्वेण पार्श्वेन तस्य सालस्य सुन्दरि ।। वैशाखमासद्वादश्यां मद्दर्शनमुपागतः

tataḥ pūrveṇa pārśvena tasya sālasya sundari || vaiśākhamāsadvādaśyāṃ maddarśanamupāgataḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

दृष्ट्वा मां तत्र स मुनिस्त पस्वी संशितव्रतः ।। तुष्टाव वैदिकैः सूक्तैः प्रणम्य च पुनःपुनः

dṛṣṭvā māṃ tatra sa munista pasvī saṃśitavrataḥ || tuṣṭāva vaidikaiḥ sūktaiḥ praṇamya ca punaḥpunaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

मत्तेजसा ताडिताक्षः शनैरुन्मील्य लोचने ।। यावत्पश्यति मां तत्र स्तुवन्स तपसान्वितः

mattejasā tāḍitākṣaḥ śanairunmīlya locane || yāvatpaśyati māṃ tatra stuvansa tapasānvitaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

वृक्षस्य दक्षिणे पार्श्वे गतस्तावदहं धरे ।। पूर्वस्थानं परित्यज्य स ऋषिः संशितव्रतः

vṛkṣasya dakṣiṇe pārśve gatastāvadahaṃ dhare || pūrvasthānaṃ parityajya sa ṛṣiḥ saṃśitavrataḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

स्थित्वा मत्प्रमुखे चैव स्तुवन्नेवं मम प्रियम् ।। ततोऽहं स्तूयमानौ वै ऋग्वेदस्यैव ऋग्गतैः

sthitvā matpramukhe caiva stuvannevaṃ mama priyam || tato'haṃ stūyamānau vai ṛgvedasyaiva ṛggataiḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

स्तोत्रैः सम्पूज्यमानो हि गतोऽहं पश्चिमां दिशम् ।। ततः पश्चिमपार्श्वे तु स्थितस्तत्रैव माधवि

stotraiḥ sampūjyamāno hi gato'haṃ paścimāṃ diśam || tataḥ paścimapārśve tu sthitastatraiva mādhavi

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यजुर्वेदोक्तमन्त्रेण संस्तुतः पश्चिमां गतः ।। स्तुवतीत्थं मुनौ देवि गतोऽहं चोत्तरां दिशम्

yajurvedoktamantreṇa saṃstutaḥ paścimāṃ gataḥ || stuvatītthaṃ munau devi gato'haṃ cottarāṃ diśam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तत्रापि सामवेदोक्तैर्मन्त्रैस्तुष्टाव मां मुनिः ।। ततोऽहं स्तूयमानो वै ऋषिमुख्येन सुन्दरि

tatrāpi sāmavedoktairmantraistuṣṭāva māṃ muniḥ || tato'haṃ stūyamāno vai ṛṣimukhyena sundari

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

प्राप्तश्च परमां प्रीतिं तमवोचमृषिं तदा ।। साधु ब्रह्मन्महाभाग सालंकायन सत्तम

prāptaśca paramāṃ prītiṃ tamavocamṛṣiṃ tadā || sādhu brahmanmahābhāga sālaṃkāyana sattama

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तपसानेन सन्तुष्टः स्तुत्या चैवानया तव ।। वरं वरय भद्रं ते संसिद्धस्तपसा भवान्

tapasānena santuṣṭaḥ stutyā caivānayā tava || varaṃ varaya bhadraṃ te saṃsiddhastapasā bhavān

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

एवमुक्तः स तु मया सालंकायनको मुनिः ।। सालवृक्षं समाश्रित्य निभृतेनान्तरात्मना

evamuktaḥ sa tu mayā sālaṃkāyanako muniḥ || sālavṛkṣaṃ samāśritya nibhṛtenāntarātmanā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ततो मां भाषते देवि स ऋषिः संशितव्रतः ।। तवैवाराधनार्थाय तपस्तप्तं मया हरे

tato māṃ bhāṣate devi sa ṛṣiḥ saṃśitavrataḥ || tavaivārādhanārthāya tapastaptaṃ mayā hare

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पर्यटामि महीं सर्वां सशैलवनकाननाम् ।। इदानीं खलु दृष्टोऽसि चक्रपाणे महाप्रभो

paryaṭāmi mahīṃ sarvāṃ saśailavanakānanām || idānīṃ khalu dṛṣṭo'si cakrapāṇe mahāprabho

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यदि तुष्टोऽसि मे देव सर्वशान्तिकरः परः ।। यदि देयो वरो मह्यं तपसाराधितेन च

yadi tuṣṭo'si me deva sarvaśāntikaraḥ paraḥ || yadi deyo varo mahyaṃ tapasārādhitena ca

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तदा देहि जगन्नाथ ममेश्वर समं सुतम् ।। एष एव वरो मह्यं दीयतां मधुसूदन

tadā dehi jagannātha mameśvara samaṃ sutam || eṣa eva varo mahyaṃ dīyatāṃ madhusūdana

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

एवं वरं याचितोऽस्मि मुनिना भीमकर्मणा ।। पुत्रकामेन विप्रेण दीर्घ कालं तपस्यता

evaṃ varaṃ yācito'smi muninā bhīmakarmaṇā || putrakāmena vipreṇa dīrgha kālaṃ tapasyatā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

एवं तस्य वचः श्रुत्वा ब्राह्मणस्य तपस्विनः ।। मधुरां गिरमादाय प्रत्यवोचमृषिं प्रति

evaṃ tasya vacaḥ śrutvā brāhmaṇasya tapasvinaḥ || madhurāṃ giramādāya pratyavocamṛṣiṃ prati

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

चिरकालं व्रतस्थेन यत्त्वया चिन्तितं मुने ।। स कामस्तव सञ्जातः सिद्धोऽसि तपसा भवान्

cirakālaṃ vratasthena yattvayā cintitaṃ mune || sa kāmastava sañjātaḥ siddho'si tapasā bhavān

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ईश्वरस्य परा मूर्त्तिर्नाम्ना वै नन्दिकेश्वरः ।। त्वद्दक्षिणांगादुद्भूतः पुत्रस्तव मुनीश्वर

īśvarasya parā mūrttirnāmnā vai nandikeśvaraḥ || tvaddakṣiṇāṃgādudbhūtaḥ putrastava munīśvara

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

संहरस्व तपो ब्रह्मञ्शान्तिं गच्छ महामुने ।। अथ चैतस्य जातस्य कल्पा वै सप्त सप्त च

saṃharasva tapo brahmañśāntiṃ gaccha mahāmune || atha caitasya jātasya kalpā vai sapta sapta ca

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

त्वं न जानासि विप्रर्षे स जातो नन्दिकेश्वरः ।। मायायोगबलोपेतो गोव्रजं स मया स्थितः

tvaṃ na jānāsi viprarṣe sa jāto nandikeśvaraḥ || māyāyogabalopeto govrajaṃ sa mayā sthitaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

मथुरायाः समानीय आमुष्यायणसंज्ञितम् ।। तव शिष्यं पुरस्कृत्य शूलपाणिरवस्थितः

mathurāyāḥ samānīya āmuṣyāyaṇasaṃjñitam || tava śiṣyaṃ puraskṛtya śūlapāṇiravasthitaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तत्राश्रमे महाभाग स्थित्वा त्वं तपसां निधे ।। पुत्रेण परमप्रीतो मत्क्षेत्रेऽस्मत्समो भव

tatrāśrame mahābhāga sthitvā tvaṃ tapasāṃ nidhe || putreṇa paramaprīto matkṣetre'smatsamo bhava

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अन्यच्च गुह्यं वक्ष्यामि सालङ्कायन तच्छृणु ।। तव प्रीत्या प्रवक्ष्यामि येनैतत्क्षेत्रमुत्तमम्

anyacca guhyaṃ vakṣyāmi sālaṅkāyana tacchṛṇu || tava prītyā pravakṣyāmi yenaitatkṣetramuttamam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

शालग्राममिति ख्यातं तन्निबोध मुने शुभम् ।। योऽयं वृक्षस्त्वया दृष्टः सोऽहमेव न संशयः

śālagrāmamiti khyātaṃ tannibodha mune śubham || yo'yaṃ vṛkṣastvayā dṛṣṭaḥ so'hameva na saṃśayaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

एतत्कोऽपि न जानाति विना देवं महेश्वरम् ।। माययाऽहं निगूढोऽस्मि त्वत्प्रसादात्प्रकाशितः

etatko'pi na jānāti vinā devaṃ maheśvaram || māyayā'haṃ nigūḍho'smi tvatprasādātprakāśitaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

एवं तस्मै वरं दत्त्वा सालंकायनकाय वै

evaṃ tasmai varaṃ dattvā sālaṃkāyanakāya vai

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पश्यतस्तस्य वसुधे तत्रैवान्तर्हितोऽभवम् ।। वृक्षं दक्षिणतः कृत्वा जगाम स्वाश्रमं मुनिः

paśyatastasya vasudhe tatraivāntarhito'bhavam || vṛkṣaṃ dakṣiṇataḥ kṛtvā jagāma svāśramaṃ muniḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

मम तद्रोचते स्थानं गिरिकूटशिलोच्चये ।। शालग्राम इति ख्यातं भक्तसंसारमोक्षणम्

mama tadrocate sthānaṃ girikūṭaśiloccaye || śālagrāma iti khyātaṃ bhaktasaṃsāramokṣaṇam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तत्र गुह्यानि मे भूमे वक्ष्यमाणानि मे शृणु ।। तरन्ति मनुजा येभ्यो घोरं संसारसागरम्

tatra guhyāni me bhūme vakṣyamāṇāni me śṛṇu || taranti manujā yebhyo ghoraṃ saṃsārasāgaram

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

गुह्यानि तत्र वसुधे तीर्थानि दश पंच च ।। नाद्यापि किंचिज्जानन्ति मुच्यन्ते यैरिह स्थिताः

guhyāni tatra vasudhe tīrthāni daśa paṃca ca || nādyāpi kiṃcijjānanti mucyante yairiha sthitāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तत्र बिल्वप्रभं नाम गुह्यं क्षेत्रं मम प्रियम् ।। कुञ्जानि तत्र चत्वारि क्रोशमात्रे यशस्विनि

tatra bilvaprabhaṃ nāma guhyaṃ kṣetraṃ mama priyam || kuñjāni tatra catvāri krośamātre yaśasvini

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

हृद्यं तत्परमं गुह्यं भक्तकर्मसुखावहम् ।। तत्र स्नानं तु कुर्वीत अहोरात्रोषितो नरः

hṛdyaṃ tatparamaṃ guhyaṃ bhaktakarmasukhāvaham || tatra snānaṃ tu kurvīta ahorātroṣito naraḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

चतुर्णामश्वमेधानां फलं प्राप्नोति मानवः ।। अथात्र मुंचते प्राणान्मम कर्मसु निष्ठितः

caturṇāmaśvamedhānāṃ phalaṃ prāpnoti mānavaḥ || athātra muṃcate prāṇānmama karmasu niṣṭhitaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अश्वमेधफलं भुक्त्वा मम लोके स मोदते ।। चक्रस्वामीति विख्यातं तस्मिन्क्षेत्रे परं मम

aśvamedhaphalaṃ bhuktvā mama loke sa modate || cakrasvāmīti vikhyātaṃ tasminkṣetre paraṃ mama

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

चक्राङ्कितशिलास्तत्र दृश्यन्ते च इतस्ततः ।। चक्राङ्कितशिला यत्र वरवर्णिनि तिष्ठति

cakrāṅkitaśilāstatra dṛśyante ca itastataḥ || cakrāṅkitaśilā yatra varavarṇini tiṣṭhati

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तदेतद्विद्धि वसुधे समन्ता द्योजनत्रयम् ।। तत्र स्नानं तु कुर्वीत त्रिरात्रोपोषितो नरः

tadetadviddhi vasudhe samantā dyojanatrayam || tatra snānaṃ tu kurvīta trirātropoṣito naraḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

त्रयाणामपि यज्ञानां फलं प्राप्नोति निश्चितम् ।। अथात्र मुंचते प्राणान्मम कर्म परायणः

trayāṇāmapi yajñānāṃ phalaṃ prāpnoti niścitam || athātra muṃcate prāṇānmama karma parāyaṇaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

वाजपेयफलं भुक्त्वा मम् लोकं च गच्छति।। तत्र विष्णुपदं नाम क्षेत्रं गुह्यं परं मम

vājapeyaphalaṃ bhuktvā mam lokaṃ ca gacchati|| tatra viṣṇupadaṃ nāma kṣetraṃ guhyaṃ paraṃ mama

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तिस्रो धाराः पतन्त्यत्र हिमकूटं समाश्रिताः ।। तत्र स्नानं तु कुर्वीत त्रिरात्रोपोषितो नरः

tisro dhārāḥ patantyatra himakūṭaṃ samāśritāḥ || tatra snānaṃ tu kurvīta trirātropoṣito naraḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

त्रयाणामपि रात्रीणां फलं प्राप्नोति निष्कलम् ।। तथैव मुंचते प्राणान्मुक्तसंगो गत क्लमः

trayāṇāmapi rātrīṇāṃ phalaṃ prāpnoti niṣkalam || tathaiva muṃcate prāṇānmuktasaṃgo gata klamaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अतिरात्रफलं भुक्त्वा मम लोके महीयते ।। तत्र कालीह्रदं नाम गुह्यं क्षेत्रं परं मम

atirātraphalaṃ bhuktvā mama loke mahīyate || tatra kālīhradaṃ nāma guhyaṃ kṣetraṃ paraṃ mama

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अत्र चैव ह्रदस्रोतो बदरीवृक्षनिःसृतः ।। तत्र स्नानं तु कुर्वीत षष्टिकालोषितो नरः

atra caiva hradasroto badarīvṛkṣaniḥsṛtaḥ || tatra snānaṃ tu kurvīta ṣaṣṭikāloṣito naraḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

नरमेधस्य यज्ञस्य फलं प्राप्नोति मानवः ।। अथात्र मुंचते प्राणान्मुक्तरागो गत क्लमः

naramedhasya yajñasya phalaṃ prāpnoti mānavaḥ || athātra muṃcate prāṇānmuktarāgo gata klamaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

नरमेधफलं भुक्त्वा मम लोके च मोदते ।। अन्यच्च ते प्रवक्ष्यामि महाश्चर्यं वसुन्धरे

naramedhaphalaṃ bhuktvā mama loke ca modate || anyacca te pravakṣyāmi mahāścaryaṃ vasundhare

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तत्र शङ्खप्रभं नाम गुह्यं क्षेत्रं परं मम।। श्रूयते शंखशब्दश्च द्वादश्यामर्द्धरात्रके

tatra śaṅkhaprabhaṃ nāma guhyaṃ kṣetraṃ paraṃ mama|| śrūyate śaṃkhaśabdaśca dvādaśyāmarddharātrake

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

गदाकुण्डमिति ख्यातं तस्मिन्क्षेत्रे परं मम ।। यत्र वै कम्पते स्रोतो दक्षिणां दिशामाश्रि तम्

gadākuṇḍamiti khyātaṃ tasminkṣetre paraṃ mama || yatra vai kampate sroto dakṣiṇāṃ diśāmāśri tam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तत्र स्नानं तु कुर्वीत त्रिरात्रोपोषितो नरः ।। वेदान्तगानां विप्राणां फलं प्राप्नोति मानवः

tatra snānaṃ tu kurvīta trirātropoṣito naraḥ || vedāntagānāṃ viprāṇāṃ phalaṃ prāpnoti mānavaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अथ वै मुंचते प्राणान्कृतकृत्यो गुणान्वितः ।। गदापाणिर्महाकायो मम लोकं प्रपद्यते

atha vai muṃcate prāṇānkṛtakṛtyo guṇānvitaḥ || gadāpāṇirmahākāyo mama lokaṃ prapadyate

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पुनश्चाग्निप्रभं नाम गुह्यं क्षेत्रं परं मम ।। धारा पतति तत्रैका पूर्वोत्तरसमाश्रिता

punaścāgniprabhaṃ nāma guhyaṃ kṣetraṃ paraṃ mama || dhārā patati tatraikā pūrvottarasamāśritā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यस्तत्र कुरुते स्नानं चतूरात्रोषितो नरः ।। अग्निष्टोमात्पंचगुणं फलं प्राप्नोति मानवः

yastatra kurute snānaṃ catūrātroṣito naraḥ || agniṣṭomātpaṃcaguṇaṃ phalaṃ prāpnoti mānavaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अथात्र मुंचते प्राणान् मम कर्मसु निष्ठितः ।। अग्निष्टोमफलं भुक्त्वा मम लोकं प्रपद्यते

athātra muṃcate prāṇān mama karmasu niṣṭhitaḥ || agniṣṭomaphalaṃ bhuktvā mama lokaṃ prapadyate

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तत्राश्चर्यं महाभागे कथ्यमानं मया शृणु ।। हेमन्ते चोष्णकं तीर्थं ग्रीष्मे भवति शीतलम्

tatrāścaryaṃ mahābhāge kathyamānaṃ mayā śṛṇu || hemante coṣṇakaṃ tīrthaṃ grīṣme bhavati śītalam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

गुह्यं सर्वायुधं नाम तत्र क्षेत्रे परं मम ।। पतन्ति सप्त स्रोतांसि हिमवन्निःसृतानि वै

guhyaṃ sarvāyudhaṃ nāma tatra kṣetre paraṃ mama || patanti sapta srotāṃsi himavanniḥsṛtāni vai

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तत्र स्नानं प्रकुर्वीत सप्तरात्रोषितो नरः ।। राजा भवति सुश्रोणि सवार्युधकलान्वितः

tatra snānaṃ prakurvīta saptarātroṣito naraḥ || rājā bhavati suśroṇi savāryudhakalānvitaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अथ वै मुंचते प्राणान्मम कर्माविनिश्चितः ।। स भुक्त्वा राज्य भोज्यानि मम लोकं च गच्छति

atha vai muṃcate prāṇānmama karmāviniścitaḥ || sa bhuktvā rājya bhojyāni mama lokaṃ ca gacchati

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तत्र स्नानं तु कुर्वीत त्वष्टकालोषितो नरः ।। चतुर्णामपि वेदानां याति पारं न संशयः

tatra snānaṃ tu kurvīta tvaṣṭakāloṣito naraḥ || caturṇāmapi vedānāṃ yāti pāraṃ na saṃśayaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अथात्र मुंचते प्राणाँल्लोभमोहविवर्ज्जितः ।। वेदकर्म समुत्सृज्य मम लोके महीयते

athātra muṃcate prāṇā~llobhamohavivarjjitaḥ || vedakarma samutsṛjya mama loke mahīyate

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

गुह्यं विद्याधरं नाम तत्र क्षेत्रं परं मम ।। पंच धाराः पतन्त्यत्र हिमकूटविनिःसृताः

guhyaṃ vidyādharaṃ nāma tatra kṣetraṃ paraṃ mama || paṃca dhārāḥ patantyatra himakūṭaviniḥsṛtāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यस्तत्र कुरुते स्नानं मेकरात्रोषितो नरः ।। याति वैद्याधरं लोकं कृतकृत्यो न संशयः

yastatra kurute snānaṃ mekarātroṣito naraḥ || yāti vaidyādharaṃ lokaṃ kṛtakṛtyo na saṃśayaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अथात्र मुंचते प्राणान्वीतरागो गतक्लमः ।। भुक्त्वा वैद्याधरान्भोगान्मम लोकं स गच्छति

athātra muṃcate prāṇānvītarāgo gataklamaḥ || bhuktvā vaidyādharānbhogānmama lokaṃ sa gacchati

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तत्र पुण्यनदी नाम गुह्यक्षेत्रे परे मम ।। शिलाकुञ्जलताकीर्णा गन्धर्वाप्सरसेविता

tatra puṇyanadī nāma guhyakṣetre pare mama || śilākuñjalatākīrṇā gandharvāpsarasevitā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तत्र स्नानं तु कुर्वीत अष्ट रात्रोषितो नरः ।। सप्तद्वीपेषु भ्रमति स्वच्छंदगमनालयः

tatra snānaṃ tu kurvīta aṣṭa rātroṣito naraḥ || saptadvīpeṣu bhramati svacchaṃdagamanālayaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अथात्र मुञ्चते प्राणान्मम कमार्नुसारकः ।। सप्तद्वीपान् समुत्सृज्य मम लोकं स गच्छति

athātra muñcate prāṇānmama kamārnusārakaḥ || saptadvīpān samutsṛjya mama lokaṃ sa gacchati

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

गन्धर्वेति च विख्यातं तस्मिन् क्षेत्रं परं मम ।। एकधारा पतत्यत्र पश्चिमां दिशमाश्रिता

gandharveti ca vikhyātaṃ tasmin kṣetraṃ paraṃ mama || ekadhārā patatyatra paścimāṃ diśamāśritā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तत्र स्नानं तु कुर्वीत चतूरात्रो षितो नरः ।। मोदते लोकपालेषु स्वच्छंदगमनालयः

tatra snānaṃ tu kurvīta catūrātro ṣito naraḥ || modate lokapāleṣu svacchaṃdagamanālayaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अथात्र मुञ्चते प्राणान्ममकर्मपरायणः ।। लोकपालान्परित्यज्य मम लोकं स गच्छति

athātra muñcate prāṇānmamakarmaparāyaṇaḥ || lokapālānparityajya mama lokaṃ sa gacchati

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तत्र देवह्रदं नाम मम क्षेत्रं वसुन्धरे ।। यत्र कांतासि मे भूमे बलेर्यज्ञविनाशनात्

tatra devahradaṃ nāma mama kṣetraṃ vasundhare || yatra kāṃtāsi me bhūme baleryajñavināśanāt

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

स ह्रदो वरदः श्रेष्ठो मनोज्ञः सुखशीतलः ।। अगाधः सौख्यदश्चापि देवानामपि दुर्ल्लभः

sa hrado varadaḥ śreṣṭho manojñaḥ sukhaśītalaḥ || agādhaḥ saukhyadaścāpi devānāmapi durllabhaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तस्मिन् ह्रदे महाभागे मम वै नियमोदके ।। मत्स्याश्चक्रांकिताश्चैव पर्यटन्ते इतस्ततः

tasmin hrade mahābhāge mama vai niyamodake || matsyāścakrāṃkitāścaiva paryaṭante itastataḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अन्यच्च ते प्रवक्ष्यामि तच्छृणुष्व वसुंधरे ।। महाश्चर्यं विशालाक्षि यत्र तत्परिवर्त्तते

anyacca te pravakṣyāmi tacchṛṇuṣva vasuṃdhare || mahāścaryaṃ viśālākṣi yatra tatparivarttate

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पश्येति श्रद्दधानस्तु न पश्यत्पापपूरुषः।। तस्मिन्देवह्रदे पुण्यं चतुर्विंशतिर्द्वादश

paśyeti śraddadhānastu na paśyatpāpapūruṣaḥ|| tasmindevahrade puṇyaṃ caturviṃśatirdvādaśa

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सौवर्णानि च पद्मानि दृश्यन्ते भास्करोदये ।। तावत्पश्यन्ति भूतानि यावन्मध्यन्दिनं भवेत्

sauvarṇāni ca padmāni dṛśyante bhāskarodaye || tāvatpaśyanti bhūtāni yāvanmadhyandinaṃ bhavet

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यत्र स्नाता दिवं यांति शुद्धा वाक्कायजैर्मलैः ।। तत्र स्नानं प्रकुर्वीत दशरात्रोषितो नरः

yatra snātā divaṃ yāṃti śuddhā vākkāyajairmalaiḥ || tatra snānaṃ prakurvīta daśarātroṣito naraḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

दशानामश्वमेधानां प्राप्नोत्यविकलं फलम् ।। अथाऽत्र मुञ्चते प्राणान्मम चिंताव्यवस्थितः

daśānāmaśvamedhānāṃ prāpnotyavikalaṃ phalam || athā'tra muñcate prāṇānmama ciṃtāvyavasthitaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अश्वमेधफलं भुक्त्वा भूमे मत्समतां व्रजेत् ।। अन्यच्च ते प्रवक्ष्यामि क्षेत्रं गुह्यं परं मम

aśvamedhaphalaṃ bhuktvā bhūme matsamatāṃ vrajet || anyacca te pravakṣyāmi kṣetraṃ guhyaṃ paraṃ mama

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

संभेदो देवनद्योस्तु समस्तसुखवल्लभः ।। दिवोऽवतीर्य तिष्ठन्ति देवा यत्र सहप्रियाः

saṃbhedo devanadyostu samastasukhavallabhaḥ || divo'vatīrya tiṣṭhanti devā yatra sahapriyāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

गन्धर्वाप्सरसश्चैव नागकन्याः सहोरगैः ।। देवर्षयश्च मुनयः समस्तसुरनायकाः

gandharvāpsarasaścaiva nāgakanyāḥ sahoragaiḥ || devarṣayaśca munayaḥ samastasuranāyakāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सिद्धाश्च किन्नराश्चैव स्वर्गादवतरन्ति हि ।। नेपाले यच्छिवस्थानं समस्तसुखवल्लभम्

siddhāśca kinnarāścaiva svargādavataranti hi || nepāle yacchivasthānaṃ samastasukhavallabham

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तेभ्यस्तेभ्यश्च स्थानेभ्यस्तीर्थेभ्यश्च विशेषतः ।। महादेवजटाजूटान्नीलकण्ठाच्छिवालयः

tebhyastebhyaśca sthānebhyastīrthebhyaśca viśeṣataḥ || mahādevajaṭājūṭānnīlakaṇṭhācchivālayaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

श्वतेगंगेति या प्रोक्ता तया संभूय सादरम् ।। नाना नद्यः समायाता दृश्यादृश्यतया स्थिताः

śvategaṃgeti yā proktā tayā saṃbhūya sādaram || nānā nadyaḥ samāyātā dṛśyādṛśyatayā sthitāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

गण्डक्या कृष्णया चैव या कृष्णस्य तनूद्भवा ।। तया संभेदमापन्ना या सा शिवतनूद्भवा

gaṇḍakyā kṛṣṇayā caiva yā kṛṣṇasya tanūdbhavā || tayā saṃbhedamāpannā yā sā śivatanūdbhavā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

त्रिशूलगंगेत्याख्याता सापि तत्र महानदी ।। एवं नदीसमुद्भेदः सर्वतीर्थकदंबकम्

triśūlagaṃgetyākhyātā sāpi tatra mahānadī || evaṃ nadīsamudbhedaḥ sarvatīrthakadaṃbakam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

मम क्षेत्रे समाख्यातं पुण्यं परमपावनम् ।। वसुधे त्वं विजानीहि देवानामपि दुर्ल्लभम्

mama kṣetre samākhyātaṃ puṇyaṃ paramapāvanam || vasudhe tvaṃ vijānīhi devānāmapi durllabham

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यच्च सिद्धाश्रम इति विख्यातः पुण्यवर्द्धनः ।। शंभोस्तपोवनं तत्र सर्वाश्रमवरं प्रति

yacca siddhāśrama iti vikhyātaḥ puṇyavarddhanaḥ || śaṃbhostapovanaṃ tatra sarvāśramavaraṃ prati

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

नानापुष्पफलोपेतं कदलीषण्डमण्डितम् ।। निचुलैश्चैव पुन्नागैः केसरैश्च विराजितम्

nānāpuṣpaphalopetaṃ kadalīṣaṇḍamaṇḍitam || niculaiścaiva punnāgaiḥ kesaraiśca virājitam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

खर्ज्जूराशोकबकुलैश्चूतैश्चैव प्रियालकैः ।। नारिकेलैश्च पूगैश्च चंपकैर्जंबुभिर्धवैः

kharjjūrāśokabakulaiścūtaiścaiva priyālakaiḥ || nārikelaiśca pūgaiśca caṃpakairjaṃbubhirdhavaiḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

नारंगैर्बदरीभिश्च जंबीरैर्मातुलुंगकैः ।। केतकीमल्लिकाजातीयूथिकाराजिराजितम्

nāraṃgairbadarībhiśca jaṃbīrairmātuluṃgakaiḥ || ketakīmallikājātīyūthikārājirājitam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कुन्दैः कुरवकैर्नागैः कुटजैर्दाडिमैरपि ।। आगत्य यत्र क्रीडन्ति देवानां मिथुनानि च

kundaiḥ kuravakairnāgaiḥ kuṭajairdāḍimairapi || āgatya yatra krīḍanti devānāṃ mithunāni ca

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तस्मिन्ह्रदे महापुण्ये पुण्यनद्योस्तु संगमे ।। स्नानाच्छताश्वमेधानां फलं प्राप्नोति मानवः

tasminhrade mahāpuṇye puṇyanadyostu saṃgame || snānācchatāśvamedhānāṃ phalaṃ prāpnoti mānavaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

स्नात्वा तत्र तु वैशाखे गोसहस्रफलं भवेत् ।। माघमासे पुनः स्नात्वा प्रयागस्नानजं फलम्

snātvā tatra tu vaiśākhe gosahasraphalaṃ bhavet || māghamāse punaḥ snātvā prayāgasnānajaṃ phalam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कार्त्तिके मासि यः स्नाति तुलासंस्थे दिवाकरे ।। विधिना नियतः सोऽपि मुक्तिभागी न संशयः

kārttike māsi yaḥ snāti tulāsaṃsthe divākare || vidhinā niyataḥ so'pi muktibhāgī na saṃśayaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यस्त्रिरात्रमुषित्वा तु नियते नियता शनः ।। राजसूयफलं प्राप्य मोदते देववद्दिवि

yastrirātramuṣitvā tu niyate niyatā śanaḥ || rājasūyaphalaṃ prāpya modate devavaddivi

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यज्ञस्तपोऽथवा दानं श्राद्धमिष्टस्य पूजनम् ।। यत्किंचित्क्रियते कर्म तदनन्तफलं भवेत्

yajñastapo'thavā dānaṃ śrāddhamiṣṭasya pūjanam || yatkiṃcitkriyate karma tadanantaphalaṃ bhavet

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

भूमे तस्यापराधांश्च सर्वानेव क्षमाम्यहम् ।। गंगायमुनयोर्यद्वत्संगमो मर्त्त्यदुर्ल्लभः

bhūme tasyāparādhāṃśca sarvāneva kṣamāmyaham || gaṃgāyamunayoryadvatsaṃgamo marttyadurllabhaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तथैवायं देवनद्यो संगमः समुदाहृतः ।। एतद्गुह्यं परं देवि मम क्षेत्रे वसुन्धरे

tathaivāyaṃ devanadyo saṃgamaḥ samudāhṛtaḥ || etadguhyaṃ paraṃ devi mama kṣetre vasundhare

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अहमस्मिन्महाक्षेत्रे धरे पूर्वमुखः स्थितः ।। शालग्रामे महाक्षेत्रे भूमे भागवत प्रियः

ahamasminmahākṣetre dhare pūrvamukhaḥ sthitaḥ || śālagrāme mahākṣetre bhūme bhāgavata priyaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अन्यच्च ते प्रवक्ष्यामि तच्छृणुष्व वसुन्धरे ।। अन्तर्गुह्यं परं श्रेष्ठं यन्न जानन्ति मोहिताः

anyacca te pravakṣyāmi tacchṛṇuṣva vasundhare || antarguhyaṃ paraṃ śreṣṭhaṃ yanna jānanti mohitāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

शिवो मे दक्षिणस्थाने तिष्ठन्वै विगतज्वरः ।। लोकानां प्रवरः श्रेष्ठः सर्वलोकवरो हरः

śivo me dakṣiṇasthāne tiṣṭhanvai vigatajvaraḥ || lokānāṃ pravaraḥ śreṣṭhaḥ sarvalokavaro haraḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तं ये विन्दन्ति ते देवि नूनं मामेव विन्दति ।। ये मां विदन्ति देवेशि ते विदन्ति शिवं परम्

taṃ ye vindanti te devi nūnaṃ māmeva vindati || ye māṃ vidanti deveśi te vidanti śivaṃ param

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

शिवं यो वन्दते भूमे स हि मामेव वन्दते ।। लभते पुष्कलां सिद्धिमेवं यो वेत्ति तत्त्वतः

śivaṃ yo vandate bhūme sa hi māmeva vandate || labhate puṣkalāṃ siddhimevaṃ yo vetti tattvataḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

एवमेतन्महाभागे क्षेत्रं हरिहरात्मकम् ।। मृता येऽत्र गतिं यान्ति मम कर्मानुसारिणः

evametanmahābhāge kṣetraṃ hariharātmakam || mṛtā ye'tra gatiṃ yānti mama karmānusāriṇaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

मुक्तिक्षेत्रं प्रथमतो रुरुखण्डं ततः परम् ।। संभेदो देवनद्योश्च त्रिवेणी च ततः परम्

muktikṣetraṃ prathamato rurukhaṇḍaṃ tataḥ param || saṃbhedo devanadyośca triveṇī ca tataḥ param

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

क्षेत्रं प्रमाणं विज्ञेयं गण्डकी सङ्गतं परम् ।। एवं सा गण्डकी देवि नदीनामुत्तमा नदी

kṣetraṃ pramāṇaṃ vijñeyaṃ gaṇḍakī saṅgataṃ param || evaṃ sā gaṇḍakī devi nadīnāmuttamā nadī

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

गङ्गया मिलिता यत्र भागीरथ्या महाफला ।। अपरं तन्महत्क्षेत्रं हरिक्षेत्रमिति स्मृतम्

gaṅgayā militā yatra bhāgīrathyā mahāphalā || aparaṃ tanmahatkṣetraṃ harikṣetramiti smṛtam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

आदौ सा गण्डकी पुण्या भागीरथ्या च सङ्गता ।। तस्य तीर्थस्य महिमा ज्ञायते न सुरैरपि

ādau sā gaṇḍakī puṇyā bhāgīrathyā ca saṅgatā || tasya tīrthasya mahimā jñāyate na surairapi

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

एतत्ते कथितं भद्रे शालग्रामस्य सुन्दरि ।। गण्डक्याश्चैव माहात्म्यं सर्वकल्मषनाशनम्

etatte kathitaṃ bhadre śālagrāmasya sundari || gaṇḍakyāścaiva māhātmyaṃ sarvakalmaṣanāśanam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पूर्वपृष्टं तया यच्च पुण्यं भागवतप्रियम् ।। आख्यानानां महाख्यानं द्युतीनां परमा द्युतिः

pūrvapṛṣṭaṃ tayā yacca puṇyaṃ bhāgavatapriyam || ākhyānānāṃ mahākhyānaṃ dyutīnāṃ paramā dyutiḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पुण्यानां परमं पुण्यं तपसां च महत्तपः ।। गुह्यानां परमं गुह्यं गतीनां परमा गतिः

puṇyānāṃ paramaṃ puṇyaṃ tapasāṃ ca mahattapaḥ || guhyānāṃ paramaṃ guhyaṃ gatīnāṃ paramā gatiḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

महालाभस्तु लाभानां नास्त्यस्मादपरं महत् ।। पिशुनाय न दातव्यं न शठाय गुरुद्रुहे

mahālābhastu lābhānāṃ nāstyasmādaparaṃ mahat || piśunāya na dātavyaṃ na śaṭhāya gurudruhe

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

नीचाय न च दातव्यं ये न जानन्ति सेवितुम् ।। सुशिष्याय च दातव्यं धीराय शुभ बुद्धये

nīcāya na ca dātavyaṃ ye na jānanti sevitum || suśiṣyāya ca dātavyaṃ dhīrāya śubha buddhaye

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

लोभमोहमदाद्यैर्ये वर्जिताः पुण्यबुद्धयः ।। य एतत्पठते नित्यं कल्यमुत्थाय मानवः

lobhamohamadādyairye varjitāḥ puṇyabuddhayaḥ || ya etatpaṭhate nityaṃ kalyamutthāya mānavaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कुलानि तारितान्येवं सप्त सप्त च सप्त च ।। एवं मरणकाले तु न कदाचिद्विमुह्यते

kulāni tāritānyevaṃ sapta sapta ca sapta ca || evaṃ maraṇakāle tu na kadācidvimuhyate

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यदीच्छेत्परमां सिद्धिं मम लोकं स गच्छति ।। क्षेत्रस्य शालग्रामस्य माहात्म्यं परमं मया

yadīcchetparamāṃ siddhiṃ mama lokaṃ sa gacchati || kṣetrasya śālagrāmasya māhātmyaṃ paramaṃ mayā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.