Varāha Purāṇa 146

अथ रुरुक्षेत्रस्थहृषीकेशमाहात्म्यम् ।। सूत उवाच ।। शालग्रामस्य माहात्म्यं श्रुत्वा गुह्यं महौजसम् ।। विस्मयं परमं गत्वा हृष्टा वचनमब्रवीत्

atha rurukṣetrasthahṛṣīkeśamāhātmyam || sūta uvāca || śālagrāmasya māhātmyaṃ śrutvā guhyaṃ mahaujasam || vismayaṃ paramaṃ gatvā hṛṣṭā vacanamabravīt

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

धरण्युवाच ।। अहो क्षेत्रस्य माहात्म्यं यत्त्वया भाषितं हरे ।। एतच्छ्रुत्वा महाभाग जातास्मि विगतज्वरा

dharaṇyuvāca || aho kṣetrasya māhātmyaṃ yattvayā bhāṣitaṃ hare || etacchrutvā mahābhāga jātāsmi vigatajvarā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

रुरुषण्डमिति प्रोक्तं यत्त्वया परमार्च्चितम् ।। रुरुर्नाम कथं को वा आसीत्पूर्वं जनार्दन

ruruṣaṇḍamiti proktaṃ yattvayā paramārccitam || rururnāma kathaṃ ko vā āsītpūrvaṃ janārdana

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यन्नाम्ना परमं क्षेत्रं हृषीकेश त्वयाश्रितम् ।। कथयस्व जगन्नाथ यद्यनुग्राह्यता मयि

yannāmnā paramaṃ kṣetraṃ hṛṣīkeśa tvayāśritam || kathayasva jagannātha yadyanugrāhyatā mayi

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

श्रीवराह उवाच ।। आसीत्पुरा महाभागो देवदत्त इति द्विजः ।। भृगुवंशे समुत्पन्नो वेदवेदाङ्गपारगः

śrīvarāha uvāca || āsītpurā mahābhāgo devadatta iti dvijaḥ || bhṛguvaṃśe samutpanno vedavedāṅgapāragaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यज्ञविद्यासु कुशलो व्रतनिष्ठोऽतिथिप्रियः ।। तत्राश्रमपदं पुण्यं पुण्यद्रुमलतान्वितम्

yajñavidyāsu kuśalo vrataniṣṭho'tithipriyaḥ || tatrāśramapadaṃ puṇyaṃ puṇyadrumalatānvitam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

शान्तैर्मृगगणैः कीर्णं कन्दमूलफलान्वितम् ।। तत्र तीव्रं तपोऽतप्यद्देवदत्तो मुनीश्वरः

śāntairmṛgagaṇaiḥ kīrṇaṃ kandamūlaphalānvitam || tatra tīvraṃ tapo'tapyaddevadatto munīśvaraḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

वर्षाणामयुतं साग्रं तत इन्द्रो व्यचिन्तयत् ।। कामं वसन्तसहितं गन्धर्वान् स सखीन्पुनः

varṣāṇāmayutaṃ sāgraṃ tata indro vyacintayat || kāmaṃ vasantasahitaṃ gandharvān sa sakhīnpunaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

उवाच मधुरं वाक्यं क्षुब्धेन्द्रियमनाः प्रभुः ।। अहो सखायः किंचिन्मे महत्कार्यमुपस्थितम्

uvāca madhuraṃ vākyaṃ kṣubdhendriyamanāḥ prabhuḥ || aho sakhāyaḥ kiṃcinme mahatkāryamupasthitam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तस्य मे चिन्तयानस्य यूयमेव परा गतिः ।। भवत्प्रसादात्स्वस्थोऽहं निर्भयस्तद्विचिन्त्यताम्

tasya me cintayānasya yūyameva parā gatiḥ || bhavatprasādātsvastho'haṃ nirbhayastadvicintyatām

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तदिन्द्रस्य वचः श्रुत्वा ते काममलयानिलाः ।। प्रत्यूचुर्देवराजानमाज्ञापय निजं प्रियम्

tadindrasya vacaḥ śrutvā te kāmamalayānilāḥ || pratyūcurdevarājānamājñāpaya nijaṃ priyam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

जितेन्द्रियस्यापि मनः कस्य संक्षोभयामहे ।। कं वा सुतीव्रात्तपसो भ्रंशयामः सुपेशलम्

jitendriyasyāpi manaḥ kasya saṃkṣobhayāmahe || kaṃ vā sutīvrāttapaso bhraṃśayāmaḥ supeśalam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

आज्ञाप्रसादं ते लब्ध्वा वद शीघ्रं सुखी भव ।। इत्युक्तः शतमन्युर्वै प्रत्युवाचाऽथ मानयन्

ājñāprasādaṃ te labdhvā vada śīghraṃ sukhī bhava || ityuktaḥ śatamanyurvai pratyuvācā'tha mānayan

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तदैव मे गता चिन्ता भवतां दर्शनं यदा ।। जातमेवाऽखिलं कार्यं मम तच्छृणुताखिलाः

tadaiva me gatā cintā bhavatāṃ darśanaṃ yadā || jātamevā'khilaṃ kāryaṃ mama tacchṛṇutākhilāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

हिमशैले महारम्ये हृषीकेशाश्रितो मुनिः ।। देवदत्त इति ख्यातस्तपस्यति महत्तपः

himaśaile mahāramye hṛṣīkeśāśrito muniḥ || devadatta iti khyātastapasyati mahattapaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

जिघृक्षुर्मे पदं नूनं तत्तपो विनिवर्त्यताम् ।। इत्युक्तास्ते तदाज्ञां वै गृहीत्वा शिरसा द्रुतम्

jighṛkṣurme padaṃ nūnaṃ tattapo vinivartyatām || ityuktāste tadājñāṃ vai gṛhītvā śirasā drutam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

प्रस्थानाय मतिं चक्रुः कामदेवपुरःसराः ।। प्रस्थाप्याग्रे वसन्तं च मलयानिलमेव च

prasthānāya matiṃ cakruḥ kāmadevapuraḥsarāḥ || prasthāpyāgre vasantaṃ ca malayānilameva ca

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ततः सुरपतिः शक्रः प्रम्लोचां नाम नामतः ।। प्रशस्य प्रणयात्पूर्वं मानयन्निदमब्रवीत्

tataḥ surapatiḥ śakraḥ pramlocāṃ nāma nāmataḥ || praśasya praṇayātpūrvaṃ mānayannidamabravīt

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

गच्छ स्वस्तिमती देवि विजयाय मुनेर्भुवि ।। यत्राश्रमपदं तस्य देवदत्तस्य वै मुनेः

gaccha svastimatī devi vijayāya munerbhuvi || yatrāśramapadaṃ tasya devadattasya vai muneḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ललितैः स्वैर्विलासैस्तं मोहयित्वा वशं कुरु ।। यथा मत्प्रीतिरतुला त्वं मे कार्यकरी सदा

lalitaiḥ svairvilāsaistaṃ mohayitvā vaśaṃ kuru || yathā matprītiratulā tvaṃ me kāryakarī sadā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तथा कुरुष्व भद्रं ते हृषीकेशसमीपतः ।। इन्द्रस्याज्ञां समादाय ययौ तस्याश्रमं प्रति

tathā kuruṣva bhadraṃ te hṛṣīkeśasamīpataḥ || indrasyājñāṃ samādāya yayau tasyāśramaṃ prati

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

समीपोपवने रम्ये नानाद्रुमलताकुले ।। मधुरालापबहुले कोकिलानां कलाकुले

samīpopavane ramye nānādrumalatākule || madhurālāpabahule kokilānāṃ kalākule

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

रसालमञ्जरीव्याप्तरसामोदालिसंकुले ।। गुंजन्मत्तालिसन्नादश्रुतिश्रुतिधरान्विते

rasālamañjarīvyāptarasāmodālisaṃkule || guṃjanmattālisannādaśrutiśrutidharānvite

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

गन्धर्वगीतसंमिश्रे मलयानिलशीतले ।। सम्फुल्लपङ्कजवने सुनिर्मलजलाशये

gandharvagītasaṃmiśre malayānilaśītale || samphullapaṅkajavane sunirmalajalāśaye

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

मुनिप्रभावसन्त्यक्तक्रौर्यस्थलजलाशये ।। मधुरामोदमधुरे चित्तक्षोभविधायिनि

muniprabhāvasantyaktakrauryasthalajalāśaye || madhurāmodamadhure cittakṣobhavidhāyini

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

प्रविश्य सा वरारोहा गीतं सुमधुरं जगौ ।। यदा ध्यानादुपरतः समाधेर्विरताश्चिरात्

praviśya sā varārohā gītaṃ sumadhuraṃ jagau || yadā dhyānāduparataḥ samādherviratāścirāt

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

गान्धर्वं प्रारभंस्ते तु गन्धर्वाः सुरसम्मताः ।। तस्मिन्नेव क्षणे लब्ध्वाऽवसरं पंच सायकः

gāndharvaṃ prārabhaṃste tu gandharvāḥ surasammatāḥ || tasminneva kṣaṇe labdhvā'vasaraṃ paṃca sāyakaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

विचकर्ष धनुः पौष्पं सायकान् समयूयुजत् ।। संलक्ष्य तं मुनिं शान्तं भाविदैवबलात्कृतम्

vicakarṣa dhanuḥ pauṣpaṃ sāyakān samayūyujat || saṃlakṣya taṃ muniṃ śāntaṃ bhāvidaivabalātkṛtam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

श्रुत्वा तन्मधुरं गीतं पञ्चमालापसुन्दरम् ।। क्षुब्धचित्तः समभवत्स मुनिः संशितव्रतः

śrutvā tanmadhuraṃ gītaṃ pañcamālāpasundaram || kṣubdhacittaḥ samabhavatsa muniḥ saṃśitavrataḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

चकर्ष च धनुः कामः पुनःपुनरतन्द्रितः ।। देवव्रतोऽपि स मुनिः क्षुब्धात्मा नियतोऽपि सन्

cakarṣa ca dhanuḥ kāmaḥ punaḥpunaratandritaḥ || devavrato'pi sa muniḥ kṣubdhātmā niyato'pi san

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

विचचाराश्रमपदं पश्यन्सन्तुष्टमानसः।। दूराद्ददर्श तन्वङ्गीं क्रीडन्तीं कन्दुकेन ताम्

vicacārāśramapadaṃ paśyansantuṣṭamānasaḥ|| dūrāddadarśa tanvaṅgīṃ krīḍantīṃ kandukena tām

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

दृष्ट्वैव तां तु चार्वंगीं विद्धः कामेन पत्रिणा ।। तस्याः समीपमगमत्स्मयमानो महामुनिः

dṛṣṭvaiva tāṃ tu cārvaṃgīṃ viddhaḥ kāmena patriṇā || tasyāḥ samīpamagamatsmayamāno mahāmuniḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सापि दृष्ट्वा देवदत्तं सज्जन्ती हरिणेक्षणा ।। कटाक्षयन्ती सहसा लज्जमाना विगूहति

sāpi dṛṣṭvā devadattaṃ sajjantī hariṇekṣaṇā || kaṭākṣayantī sahasā lajjamānā vigūhati

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

करेण कन्दुकं घ्नन्ती चञ्चलाक्षी सुपेशला ।। स्रंसता केशपासेन गलत्पुष्पेण राजता

kareṇa kandukaṃ ghnantī cañcalākṣī supeśalā || sraṃsatā keśapāsena galatpuṣpeṇa rājatā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

मनो हरन्ती तस्यर्षेः ललितैर्विभ्रमोद्भवैः ।। एतस्मिन्नन्तरे तस्या दक्षिणः पवनोऽहरत्

mano harantī tasyarṣeḥ lalitairvibhramodbhavaiḥ || etasminnantare tasyā dakṣiṇaḥ pavano'harat

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

वासः सूक्ष्मंगलन्नीवि कांचीदामगुणान्वितम् ।। पुष्पबाणोऽप्यविध्यत्तं दृष्ट्वा ऽवसरमन्तिके

vāsaḥ sūkṣmaṃgalannīvi kāṃcīdāmaguṇānvitam || puṣpabāṇo'pyavidhyattaṃ dṛṣṭvā 'vasaramantike

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सम्मोहितः स तु मुनिर्गत्वान्तिकमथाब्रवीत् ।। का त्वं कस्यासि सुभगे वनेऽस्मिन्किञ्चिकीर्षसि

sammohitaḥ sa tu munirgatvāntikamathābravīt || kā tvaṃ kasyāsi subhage vane'sminkiñcikīrṣasi

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

मादृशान्किं मृगयसे बाहुपाशेन वा मृगान् ।। बद्ध्वा गृहीत्वा वामोरु किं वाऽस्मान्कर्त्तुमिच्छसि

mādṛśānkiṃ mṛgayase bāhupāśena vā mṛgān || baddhvā gṛhītvā vāmoru kiṃ vā'smānkarttumicchasi

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सर्वथाऽस्मांस्तवाधीनान् यद्यद्वा कारयिष्यति ।। तत्तत्कुर्मो वयं नित्यं तदधीनाः स्म सर्वथा

sarvathā'smāṃstavādhīnān yadyadvā kārayiṣyati || tattatkurmo vayaṃ nityaṃ tadadhīnāḥ sma sarvathā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अथ तां हसमानां च गृहीत्वा दक्षिणे करे।। समालिङ्ग्य विषज्जंतीं रमयामास मोहितः ।।146.४०।।' रममाणस्तया सार्द्धं भुञ्जन्भोगान् मनोरमान् ।। तपःप्रभावोपनतान्दिवारात्रमतंद्रितः

atha tāṃ hasamānāṃ ca gṛhītvā dakṣiṇe kare|| samāliṅgya viṣajjaṃtīṃ ramayāmāsa mohitaḥ ||146.40||' ramamāṇastayā sārddhaṃ bhuñjanbhogān manoramān || tapaḥprabhāvopanatāndivārātramataṃdritaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

बहूनहर्गणानेवं रममाणो यदृच्छया ।। सुप्तोत्थित इवाकस्माद्विवकेन समन्वितः

bahūnahargaṇānevaṃ ramamāṇo yadṛcchayā || suptotthita ivākasmādvivakena samanvitaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

निर्वेदं प्राप्तवान्सद्यस्तदोवाच भृशातुरः ।। अहो भागवती माया ययाहं भृशमोहितः

nirvedaṃ prāptavānsadyastadovāca bhṛśāturaḥ || aho bhāgavatī māyā yayāhaṃ bhṛśamohitaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

जानन्नपि तपोभ्रंशं प्राप्तो दैवबलात्कृतः ।। अग्निकुण्डसमा नारी घृतकुम्भसमः पुमान्

jānannapi tapobhraṃśaṃ prāpto daivabalātkṛtaḥ || agnikuṇḍasamā nārī ghṛtakumbhasamaḥ pumān

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

इति प्रवादो मूर्खाणां विचारान्महदन्तरम् ।। घृतकुम्भोऽग्नि योगेन द्रवते न तु दर्शनात्

iti pravādo mūrkhāṇāṃ vicārānmahadantaram || ghṛtakumbho'gni yogena dravate na tu darśanāt

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पुमांस्त्रीदर्शनादेव द्रवते यद्विमोहितः ।। नापराधस्त्वतो नार्याः स्वयं यदजितेन्द्रियः

pumāṃstrīdarśanādeva dravate yadvimohitaḥ || nāparādhastvato nāryāḥ svayaṃ yadajitendriyaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

इत्युक्त्वाऽसौ निवृत्तात्मा विससर्ज सुराङ्गनाम् ।। प्रम्लोचा दैववशगो मनस्येतदचिन्तयत्

ityuktvā'sau nivṛttātmā visasarja surāṅganām || pramlocā daivavaśago manasyetadacintayat

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

उपसर्गो महानत्र तपसो भ्रंशकारकः ।। त्यक्त्वाश्रममिमं चान्यत्स्थानं गत्वा समाहितः

upasargo mahānatra tapaso bhraṃśakārakaḥ || tyaktvāśramamimaṃ cānyatsthānaṃ gatvā samāhitaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तपस्तीव्रं समास्थाय शोषयिष्ये कलेवरम् ।। इति निश्चित्य मनसा गत्वा भृग्वाश्रमं प्रति

tapastīvraṃ samāsthāya śoṣayiṣye kalevaram || iti niścitya manasā gatvā bhṛgvāśramaṃ prati

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

गण्डकीसंगमे स्नात्वा सन्तर्प्य पितृदेवताः ।। विष्णुं शिवं च सम्पूज्य तपःस्थानं विचिंतयन्

gaṇḍakīsaṃgame snātvā santarpya pitṛdevatāḥ || viṣṇuṃ śivaṃ ca sampūjya tapaḥsthānaṃ viciṃtayan

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पश्यन्भृग्वाश्रमं रम्यमुत्तरं गतवान् शनैः ।। गण्डक्याः पूर्वभागे तु विविक्तं विजनं शुभम्

paśyanbhṛgvāśramaṃ ramyamuttaraṃ gatavān śanaiḥ || gaṇḍakyāḥ pūrvabhāge tu viviktaṃ vijanaṃ śubham

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

दृष्ट्वा तीरेषु विश्रांतस्तपोभूमिमचिंतयत् ।। भृगुतुंगं समासाद्य शङ्कराराधने रतः

dṛṣṭvā tīreṣu viśrāṃtastapobhūmimaciṃtayat || bhṛgutuṃgaṃ samāsādya śaṅkarārādhane rataḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अतप्यत तपो घोरं शिवदर्शनलालसः ।। अथ दीर्घेण कालेन सन्तुष्टः स महेश्वरः

atapyata tapo ghoraṃ śivadarśanalālasaḥ || atha dīrgheṇa kālena santuṣṭaḥ sa maheśvaraḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

लिंगरूपधरः साक्षादुपर्यपि तथा ह्यधः ।। तिर्यक् च जलधाराभिर्युक्तस्तत्तापशांतिकृत्

liṃgarūpadharaḥ sākṣāduparyapi tathā hyadhaḥ || tiryak ca jaladhārābhiryuktastattāpaśāṃtikṛt

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

उवाच च प्रसन्नात्मा मुने पश्य च मां शिवम् ।। मामेवावेहि विष्णुं त्वं मा पश्यस्वांतरं मम

uvāca ca prasannātmā mune paśya ca māṃ śivam || māmevāvehi viṣṇuṃ tvaṃ mā paśyasvāṃtaraṃ mama

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पूर्वमन्तरभावेन दृष्टवानसि यन्मम ।। तेन विघ्नोऽभवद्येन गलितं त्वत्तपो महत्

pūrvamantarabhāvena dṛṣṭavānasi yanmama || tena vighno'bhavadyena galitaṃ tvattapo mahat

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

आवामेकेन भावेन पश्यंस्त्वं सिद्धिमाप्स्यसि ।। तपःप्रभावाल्लिंगानि प्रादुर्भूतानि यत्र वै

āvāmekena bhāvena paśyaṃstvaṃ siddhimāpsyasi || tapaḥprabhāvālliṃgāni prādurbhūtāni yatra vai

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

समंगमिति विख्यातमेतत्स्थानं भविष्यति ।। स्नात्वाऽत्र गण्डकीतीर्थे मम लिंगानि योऽर्च्चयेत्

samaṃgamiti vikhyātametatsthānaṃ bhaviṣyati || snātvā'tra gaṇḍakītīrthe mama liṃgāni yo'rccayet

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तस्य योगफलं सम्यग्भविष्यति न संशयः ।। इति दत्त्वा वरं शम्भुस्तत्रैवान्तरधीयत

tasya yogaphalaṃ samyagbhaviṣyati na saṃśayaḥ || iti dattvā varaṃ śambhustatraivāntaradhīyata

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

देवदत्तोऽपि स मुनिः सम्प्राप्य ज्ञानमुत्तमम् ।। शिवोपदिष्टमार्गेण सायुज्यं परमं गतः

devadatto'pi sa muniḥ samprāpya jñānamuttamam || śivopadiṣṭamārgeṇa sāyujyaṃ paramaṃ gataḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

प्रम्लोचापि मुनेर्गर्भं सम्प्राप्याश्रममन्तिकात् ।। प्रसूतां कन्यकां त्यक्त्वा स्वर्गमेव जगाम ह

pramlocāpi munergarbhaṃ samprāpyāśramamantikāt || prasūtāṃ kanyakāṃ tyaktvā svargameva jagāma ha

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पुनर्जातमिवात्मानं मन्यमाना शुचिस्मिता ।। सापि कन्या मृगैस्तत्र रुरुभिर्वर्द्धिता सती

punarjātamivātmānaṃ manyamānā śucismitā || sāpi kanyā mṛgaistatra rurubhirvarddhitā satī

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ततः सुनिश्चयं कृत्वा तपसे धृतमानसा ।। चिन्तयन्ती जगन्नाथं भगवन्तं रमापतिम्

tataḥ suniścayaṃ kṛtvā tapase dhṛtamānasā || cintayantī jagannāthaṃ bhagavantaṃ ramāpatim

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

मासे सा प्रथमे बाला फलाहारपरायणा ।। एकांतरं दिनं प्राप्य द्वितीये त्रिदिनान्तरे

māse sā prathame bālā phalāhāraparāyaṇā || ekāṃtaraṃ dinaṃ prāpya dvitīye tridināntare

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तृतीये पंचम दिने चतुर्थे सप्तमांतरे ।। पञ्चमे नवरात्रेण षष्ठे पञ्चदशाहके

tṛtīye paṃcama dine caturthe saptamāṃtare || pañcame navarātreṇa ṣaṣṭhe pañcadaśāhake

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

मासेन सप्तमे चैव शीर्णपर्णाशनाष्टमे ।। त्यक्त्वा तान्यपि सा बाला वाय्वाहारा बभूव ह

māsena saptame caiva śīrṇaparṇāśanāṣṭame || tyaktvā tānyapi sā bālā vāyvāhārā babhūva ha

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सैवं वर्षशतं स्थित्वा हरावेकाग्रमानसा ।। समाधिना समा भूत्वा स्थाणुवन्निश्लाऽभवत्

saivaṃ varṣaśataṃ sthitvā harāvekāgramānasā || samādhinā samā bhūtvā sthāṇuvanniślā'bhavat

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

द्वन्द्वानि नाविदच्चापि आत्मभूतान्तरं विना ।। परां काष्ठां समापन्ना प्रकाशमयकांतिधृक्

dvandvāni nāvidaccāpi ātmabhūtāntaraṃ vinā || parāṃ kāṣṭhāṃ samāpannā prakāśamayakāṃtidhṛk

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तत्तेजसा वृतं सर्वं तदा दृष्ट्वा वसुन्धरे ।। अहं विस्मयमापन्नस्तस्याः प्रत्यक्षतां गतः

tattejasā vṛtaṃ sarvaṃ tadā dṛṣṭvā vasundhare || ahaṃ vismayamāpannastasyāḥ pratyakṣatāṃ gataḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सन्निरुद्धेन्द्रियग्रामा नाचक्षत बहिःस्थितम् ।। तदा हृषीकाण्याविश्य संहृत्य स्वं हृदो बहिः

sanniruddhendriyagrāmā nācakṣata bahiḥsthitam || tadā hṛṣīkāṇyāviśya saṃhṛtya svaṃ hṛdo bahiḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

स्थितोऽहं वसुधे देवि अक्ष्णोः प्रत्यक्षतां गतः ।। हृषीकाणि नियम्याहं यतः प्रत्यक्षतां गतः

sthito'haṃ vasudhe devi akṣṇoḥ pratyakṣatāṃ gataḥ || hṛṣīkāṇi niyamyāhaṃ yataḥ pratyakṣatāṃ gataḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

हृषीकेश इति ख्यातो नाम्ना तत्रैव संस्थितः ।। सा मां यदैव नापश्यदुन्मील्य नयने ततः

hṛṣīkeśa iti khyāto nāmnā tatraiva saṃsthitaḥ || sā māṃ yadaiva nāpaśyadunmīlya nayane tataḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

बहिः स्थितं च मां दृष्ट्वा प्रणनाम कृताञ्जलिः ।। गद्गदस्वरसंयुक्ता अश्रुक्लिन्नविलोचना

bahiḥ sthitaṃ ca māṃ dṛṣṭvā praṇanāma kṛtāñjaliḥ || gadgadasvarasaṃyuktā aśruklinnavilocanā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अयि बाले विशालाक्षि तुष्टोऽहं तपसस्तव ।। वरं याचय मत्तस्त्वं यत्ते मनसि वर्त्तते

ayi bāle viśālākṣi tuṣṭo'haṃ tapasastava || varaṃ yācaya mattastvaṃ yatte manasi varttate

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अदेयमपि ते दद्मि यदन्येषां सुदुर्ल्लभम् ।। इति श्रुत्वा प्रभोर्वाक्यं प्रणम्य च पुनः पुनः

adeyamapi te dadmi yadanyeṣāṃ sudurllabham || iti śrutvā prabhorvākyaṃ praṇamya ca punaḥ punaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

स्तुत्वा तं देवदेवेशं प्रबद्धकरसंपुटा ।। ददासि चेद्वरं मह्यं देवदेव जगत्पते

stutvā taṃ devadeveśaṃ prabaddhakarasaṃpuṭā || dadāsi cedvaraṃ mahyaṃ devadeva jagatpate

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

रोमांचिततनुश्चासीत्कदम्बमुकुलाकृतिः ।। तथा भूतां तु तां दृष्ट्वा प्रावोचमहमङ्गनाम्

romāṃcitatanuścāsītkadambamukulākṛtiḥ || tathā bhūtāṃ tu tāṃ dṛṣṭvā prāvocamahamaṅganām

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

दुर्लभं ते वरं दद्मि तपसाहं प्रतोषितः ।। इत्युक्त्वा मां प्रणम्याह रुरुः सा संशितव्रता

durlabhaṃ te varaṃ dadmi tapasāhaṃ pratoṣitaḥ || ityuktvā māṃ praṇamyāha ruruḥ sā saṃśitavratā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यदि प्रसन्नो देवेश तदा मां कुरु पावनीम् ।। मन्नाम्ना क्षेत्रमेतच्च ख्यातं भवतु नान्यथा

yadi prasanno deveśa tadā māṃ kuru pāvanīm || mannāmnā kṣetrametacca khyātaṃ bhavatu nānyathā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तामहं देवि सुभगे प्रावोचं पुनरेव हि।। तीर्थानां परमं तीर्थं तव देहो भवत्वयम्

tāmahaṃ devi subhage prāvocaṃ punareva hi|| tīrthānāṃ paramaṃ tīrthaṃ tava deho bhavatvayam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तव नाम्नां च विख्यातमेतत्क्षेत्रं भविष्यति ।। तव तीर्थे कृतस्नानस्त्रिरात्रोपोषितो नरः

tava nāmnāṃ ca vikhyātametatkṣetraṃ bhaviṣyati || tava tīrthe kṛtasnānastrirātropoṣito naraḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

विलोक्य मां भवेत्पूतो मम वाक्यान्न संशयः ।। ब्रह्महत्यादि पापानि ज्ञात्वाऽज्ञात्वा कृतान्यपि

vilokya māṃ bhavetpūto mama vākyānna saṃśayaḥ || brahmahatyādi pāpāni jñātvā'jñātvā kṛtānyapi

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सापि कालेन सञ्जाता तीर्थभूता तथाऽभवत् ।। एतत्ते कथितं देवि रुरुमाहात्म्यमुत्तमम्

sāpi kālena sañjātā tīrthabhūtā tathā'bhavat || etatte kathitaṃ devi rurumāhātmyamuttamam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

रुरुक्षेत्रस्य प्रभवमेतद्गुह्यं परं मम

rurukṣetrasya prabhavametadguhyaṃ paraṃ mama

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यास्यन्ति विलयं क्षिप्रमेवमेतन्न संशयः ।। इति दत्त्वा वरांस्तस्यै तत्रैवान्तर्हितः स्थितः

yāsyanti vilayaṃ kṣipramevametanna saṃśayaḥ || iti dattvā varāṃstasyai tatraivāntarhitaḥ sthitaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

इति श्रीवराहपुराणे भगवच्छास्त्रे रुरुक्षेत्रऋषीकेशयोर्माहात्म्यं नाम षट्चत्वारिंशदधिकशततमोऽध्यायः

iti śrīvarāhapurāṇe bhagavacchāstre rurukṣetraṛṣīkeśayormāhātmyaṃ nāma ṣaṭcatvāriṃśadadhikaśatatamo'dhyāyaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.