Varāha Purāṇa 153

अथ मथुरातीर्थमाहात्म्यम् ।। श्रीवराह उवाच ।। उत्तरे शिवकुण्डाच्च तीर्थानां नवकं स्मृतम् ।। नवतीर्थात्परं तीर्थं न भूतं न भविष्यति

atha mathurātīrthamāhātmyam || śrīvarāha uvāca || uttare śivakuṇḍācca tīrthānāṃ navakaṃ smṛtam || navatīrthātparaṃ tīrthaṃ na bhūtaṃ na bhaviṣyati

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तत्रैव स्नानमात्रेण सौभाग्यं जायते परम् ।। रूपवन्तः प्रजायंते स्वर्गलोके न सशंयः

tatraiva snānamātreṇa saubhāgyaṃ jāyate param || rūpavantaḥ prajāyaṃte svargaloke na saśaṃyaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तस्मिन् स्नातो नरो देवि मम लोके प्रपद्यते ।। तत्र संयमनं नाम तीर्थं त्रैलोक्यविश्रुतम्

tasmin snāto naro devi mama loke prapadyate || tatra saṃyamanaṃ nāma tīrthaṃ trailokyaviśrutam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तत्र स्नातो मृतो वापि मम लोकं स गच्छति।। पुनरन्यत्प्रवक्ष्यामि तच्छृणुष्व वसुन्धरे

tatra snāto mṛto vāpi mama lokaṃ sa gacchati|| punaranyatpravakṣyāmi tacchṛṇuṣva vasundhare

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तस्मिन् संयमने तीर्थे यद्यद्वृत्तं पुरातनम् ।। कश्चित्पापसमाचारो निषादो दुष्टमानसः

tasmin saṃyamane tīrthe yadyadvṛttaṃ purātanam || kaścitpāpasamācāro niṣādo duṣṭamānasaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

वसते नैमिषारण्ये सुप्रतीतेऽतिपापकृत्।। केनचित्त्वथ कालेन सोऽगच्छन्मथुरां प्रति

vasate naimiṣāraṇye supratīte'tipāpakṛt|| kenacittvatha kālena so'gacchanmathurāṃ prati

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तत्र प्राप्य च कालिन्दीं कृष्णपक्षे चतुर्दशीम् ।। स निषादस्तर्त्तुकामस्तस्यां चैव तिथौ ततः

tatra prāpya ca kālindīṃ kṛṣṇapakṣe caturdaśīm || sa niṣādastarttukāmastasyāṃ caiva tithau tataḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ततार यमुनां सोऽथ प्राप्य संयमनं शुभे ।। ममज्जासौ ततः पापस्तस्मिंस्तीर्थे वरे शुभे

tatāra yamunāṃ so'tha prāpya saṃyamanaṃ śubhe || mamajjāsau tataḥ pāpastasmiṃstīrthe vare śubhe

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

मग्नमात्रस्ततः पापः सद्यः प्राणैर्व्ययुज्यत ।। तत्तीर्थस्य प्रभावेण जातोऽसौ पृथवीपतिः

magnamātrastataḥ pāpaḥ sadyaḥ prāṇairvyayujyata || tattīrthasya prabhāveṇa jāto'sau pṛthavīpatiḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सौराष्ट्रविषये देवि क्षत्रियोऽभूद्धनुर्द्धरः ।। नाम्ना यक्ष्मधनुर्नाम सोऽभवत्प्रियदर्शनः

saurāṣṭraviṣaye devi kṣatriyo'bhūddhanurddharaḥ || nāmnā yakṣmadhanurnāma so'bhavatpriyadarśanaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पालयामास वसुधां क्षत्रधर्मं समाश्रितः ।। तेनोढा काशिराजस्य पीवरी नामतः शुभा।।११। पत्नी शतानां मुख्यानां प्रवरा सा वसुन्घरे।। तां चैव रमयामास उद्यानेषु वनेषु च

pālayāmāsa vasudhāṃ kṣatradharmaṃ samāśritaḥ || tenoḍhā kāśirājasya pīvarī nāmataḥ śubhā||11| patnī śatānāṃ mukhyānāṃ pravarā sā vasunghare|| tāṃ caiva ramayāmāsa udyāneṣu vaneṣu ca

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

प्रासादेषु च रम्येषु नदीनां पुलिनेषु च।। प्रजाः पालयतस्तस्य दानानि ददतस्तथा

prāsādeṣu ca ramyeṣu nadīnāṃ pulineṣu ca|| prajāḥ pālayatastasya dānāni dadatastathā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कालो गच्छति राजा तु भोगासक्तिं च विंदति।। भोगासक्तस्य वसुधे वर्षाणि सप्तसप्ततिः

kālo gacchati rājā tu bhogāsaktiṃ ca viṃdati|| bhogāsaktasya vasudhe varṣāṇi saptasaptatiḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पुत्राः सप्त तथा जाताः कन्याः पंच सुशोभनाः ।। राज्ञां पंचसुता दत्ताः कन्याः कमललोचनाः

putrāḥ sapta tathā jātāḥ kanyāḥ paṃca suśobhanāḥ || rājñāṃ paṃcasutā dattāḥ kanyāḥ kamalalocanāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पुत्रान्संस्थापयामास स्थानेषु वसुधाधिपान् ।। पीवर्या सह सुप्तः स रात्रौ च वसुधाधिपः

putrānsaṃsthāpayāmāsa sthāneṣu vasudhādhipān || pīvaryā saha suptaḥ sa rātrau ca vasudhādhipaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तत्र प्रबुद्धो नृपतिर्हाहेति वदते मुहुः ।। स्मृत्त्वा तु मथुरां देवि स्मृत्वा संयमनं परम्

tatra prabuddho nṛpatirhāheti vadate muhuḥ || smṛttvā tu mathurāṃ devi smṛtvā saṃyamanaṃ param

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तत सा पीवरी प्राह किमेवं भाषसे नृप ।। प्रियाया वचनं श्रुत्वा राजा वचनमब्रवीत्

tata sā pīvarī prāha kimevaṃ bhāṣase nṛpa || priyāyā vacanaṃ śrutvā rājā vacanamabravīt

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

मत्तः सुप्तः प्रमत्तश्च असम्बद्धं प्रभाषते ।। निद्रावशस्य वचनं न सम्प्रष्टुं त्वमर्हसि

mattaḥ suptaḥ pramattaśca asambaddhaṃ prabhāṣate || nidrāvaśasya vacanaṃ na sampraṣṭuṃ tvamarhasi

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पीवर्युवाच ।। कथयस्व ममाद्य त्वं यद्यहं वल्लभा तव ।। प्राणांस्त्यक्ष्याम्यहं देव गोपयिष्यसि मे यदि

pīvaryuvāca || kathayasva mamādya tvaṃ yadyahaṃ vallabhā tava || prāṇāṃstyakṣyāmyahaṃ deva gopayiṣyasi me yadi

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

प्रियाया वचनं श्रुत्वा प्रत्युवाच नराधिपः ।। अवश्यं यदि वक्तव्यं गच्छावो मथुरां पुरीम्

priyāyā vacanaṃ śrutvā pratyuvāca narādhipaḥ || avaśyaṃ yadi vaktavyaṃ gacchāvo mathurāṃ purīm

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तत्र गत्वा यथातत्त्वं वदिष्यामि शुभानने ।। ददस्व विपुलं दानं ब्राह्मणेभ्यः सुलोचने

tatra gatvā yathātattvaṃ vadiṣyāmi śubhānane || dadasva vipulaṃ dānaṃ brāhmaṇebhyaḥ sulocane

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पुत्रान्संस्थाप्य दौहित्रान्स्वे स्थाने शुभान्प्रिये ।। ग्रामांश्च कोशं रत्नानि पुत्रान्वीक्ष्य पुनः पुनः

putrānsaṃsthāpya dauhitrānsve sthāne śubhānpriye || grāmāṃśca kośaṃ ratnāni putrānvīkṣya punaḥ punaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ततः सम्मानयामास जनं पुरनिवासिनम् ।। पितृपैतामहं राज्यं पालनीयं यथाक्रमम्

tataḥ sammānayāmāsa janaṃ puranivāsinam || pitṛpaitāmahaṃ rājyaṃ pālanīyaṃ yathākramam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

राज्ये पुत्रान्नियोक्ष्यामि यदि वो रोचतेऽनघाः ।। राज्यपुत्रकलत्राणि बन्धुवर्गं तथैव च

rājye putrānniyokṣyāmi yadi vo rocate'naghāḥ || rājyaputrakalatrāṇi bandhuvargaṃ tathaiva ca

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

नित्यमिच्छन्ति वै लोको यमस्येच्छन्ति नान्यथा ।। एवं ज्ञात्वा प्रसन्नेन कर्त्तव्यं चात्मनो हितम्

nityamicchanti vai loko yamasyecchanti nānyathā || evaṃ jñātvā prasannena karttavyaṃ cātmano hitam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तस्मात्सर्वप्रयत्नेन गच्छावो मथुरां पुरीम् ।। अहो कष्टं यदस्माभिः पुरा राज्यमनुष्ठितम्

tasmātsarvaprayatnena gacchāvo mathurāṃ purīm || aho kaṣṭaṃ yadasmābhiḥ purā rājyamanuṣṭhitam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

इदानीं तु मया ज्ञातं त्यागान्नास्ति परं सुखम् ।। नास्ति विद्यासमं चक्षुर्नास्ति चक्षुस्समं बलम्

idānīṃ tu mayā jñātaṃ tyāgānnāsti paraṃ sukham || nāsti vidyāsamaṃ cakṣurnāsti cakṣussamaṃ balam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

नास्ति रागसमं दुःखं नास्ति त्यागात्परं सुखम् ।। यः कामान्कुरुते सर्वान्यश्चैतान्केवलांस्त्यजेत्

nāsti rāgasamaṃ duḥkhaṃ nāsti tyāgātparaṃ sukham || yaḥ kāmānkurute sarvānyaścaitānkevalāṃstyajet

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

प्रायेण सर्वकामानां परित्यागो विशिष्यते ।। अभिषिच्य सुतं ज्येष्ठमनुयोज्य परान्बहून्

prāyeṇa sarvakāmānāṃ parityāgo viśiṣyate || abhiṣicya sutaṃ jyeṣṭhamanuyojya parānbahūn

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ततः पौरजनं दृष्ट्वा चतुरङ्गबलान्वितः ।। ततः कालेन महता सम्प्राप्तो मथुरां पुरीम्

tataḥ paurajanaṃ dṛṣṭvā caturaṅgabalānvitaḥ || tataḥ kālena mahatā samprāpto mathurāṃ purīm

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तेन दृष्टा पुरी रम्या वासवस्य पुरी यथा ।। तीर्थैर्द्वादशभिर्युक्ता पुण्या पापहरा शुभा

tena dṛṣṭā purī ramyā vāsavasya purī yathā || tīrthairdvādaśabhiryuktā puṇyā pāpaharā śubhā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

रम्यं मधुवनं नाम विष्णुस्थानमनुत्तमम् ।। तं दृष्ट्वा मनुजो देवि कृतकृत्यो हि जायते

ramyaṃ madhuvanaṃ nāma viṣṇusthānamanuttamam || taṃ dṛṣṭvā manujo devi kṛtakṛtyo hi jāyate

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

एकादशी शुक्लपक्षे मासि भाद्रपदे तथा ।। तस्यां स्नातो नरो देवि कृतकृत्यो हि जायते

ekādaśī śuklapakṣe māsi bhādrapade tathā || tasyāṃ snāto naro devi kṛtakṛtyo hi jāyate

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

वनं कुन्दवनं नाम तृतीयं चैवमुत्तमम् ।। तत्र गत्वा नरो देवि कृतकृत्यो हि जायते

vanaṃ kundavanaṃ nāma tṛtīyaṃ caivamuttamam || tatra gatvā naro devi kṛtakṛtyo hi jāyate

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

एकादशी कृष्णपक्षे मासि भाद्रपदे हि वा ।। तत्र स्नातो नरो देवि रुद्रलोके महीयते

ekādaśī kṛṣṇapakṣe māsi bhādrapade hi vā || tatra snāto naro devi rudraloke mahīyate

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

चतुर्थं काम्यकवनं वनानां वनमुत्तमम्।। तत्र गत्वा नरो देवि मम लोके महीयते

caturthaṃ kāmyakavanaṃ vanānāṃ vanamuttamam|| tatra gatvā naro devi mama loke mahīyate

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

विमलस्य च कुण्डे तु सर्वपापैः प्रमुच्यते ।। यस्तत्र मुंचते प्राणान्मम लोकं स गच्छति

vimalasya ca kuṇḍe tu sarvapāpaiḥ pramucyate || yastatra muṃcate prāṇānmama lokaṃ sa gacchati

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पंचमं बकुलं नाम वनानामुत्तमं वनम् ।। तत्र गत्वा नरो देवि अग्निस्थानं स गच्छति

paṃcamaṃ bakulaṃ nāma vanānāmuttamaṃ vanam || tatra gatvā naro devi agnisthānaṃ sa gacchati

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यमुनायाः परे पारे देवानामपि दुर्ल्लभम् ।। अस्ति भद्रवनं नाम षष्ठं वनमनुत्तमम्

yamunāyāḥ pare pāre devānāmapi durllabham || asti bhadravanaṃ nāma ṣaṣṭhaṃ vanamanuttamam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तत्र गत्वा तु वसुधे मद्भक्तो मत्परायणः ।। तद्वनस्य प्रभावेण नागलोकं स गच्छति

tatra gatvā tu vasudhe madbhakto matparāyaṇaḥ || tadvanasya prabhāveṇa nāgalokaṃ sa gacchati

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सप्तमं तु वनं भूमे खादिरं लोकविश्रुतम् ।। तत्र गत्वा नरो भद्रे मम लोकं स गच्छति

saptamaṃ tu vanaṃ bhūme khādiraṃ lokaviśrutam || tatra gatvā naro bhadre mama lokaṃ sa gacchati

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

महावनं चाष्टमं तु सदैव तु मम प्रियम् ।। यत्र गत्वा तु मनुज इन्द्रलोके महीयते

mahāvanaṃ cāṣṭamaṃ tu sadaiva tu mama priyam || yatra gatvā tu manuja indraloke mahīyate

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

लोहजङ्घवनं नाम लोहजङ्घेन रक्षितम् ।। नवमं तु वनं नाम सर्वपातकनाशनम्

lohajaṅghavanaṃ nāma lohajaṅghena rakṣitam || navamaṃ tu vanaṃ nāma sarvapātakanāśanam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

वनं बिल्ववनं नाम दशमं देवपूजितम् ।। तत्र गत्वा तु मनुजो ब्रह्मलोके महीयते

vanaṃ bilvavanaṃ nāma daśamaṃ devapūjitam || tatra gatvā tu manujo brahmaloke mahīyate

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

एकादशं तु भाण्डीरं योगिनः प्रियमुत्तमम् ।। तस्य दर्शनमात्रेण नरो गर्भं न गच्छति

ekādaśaṃ tu bhāṇḍīraṃ yoginaḥ priyamuttamam || tasya darśanamātreṇa naro garbhaṃ na gacchati

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

भाण्डीरं तमनुप्राप्य वनानां वनमुत्तमम् ।। वासुदेवं ततो दृष्ट्वा पुनर्जन्म न विद्यते

bhāṇḍīraṃ tamanuprāpya vanānāṃ vanamuttamam || vāsudevaṃ tato dṛṣṭvā punarjanma na vidyate

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

वृन्दावनं द्वादशकं वृन्दया परिरक्षितम् ।। मम चैव प्रियं भूमे महापातकनाशनम्

vṛndāvanaṃ dvādaśakaṃ vṛndayā parirakṣitam || mama caiva priyaṃ bhūme mahāpātakanāśanam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

वृन्दावनं च गोविन्दं ये पश्यन्ति वसुन्धरे ।। न ते यमपुरं यान्ति यान्ति पुण्यकृतां गतिम्

vṛndāvanaṃ ca govindaṃ ye paśyanti vasundhare || na te yamapuraṃ yānti yānti puṇyakṛtāṃ gatim

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

इति श्रीवराहपुराणे भगवच्छास्त्रे मथुरामाहात्म्ये मथुरातीर्थमाहात्म्यं नाम त्रिपंचाशदधिकशततमोऽध्यायः

iti śrīvarāhapurāṇe bhagavacchāstre mathurāmāhātmye mathurātīrthamāhātmyaṃ nāma tripaṃcāśadadhikaśatatamo'dhyāyaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.