Varāha Purāṇa 167

श्रीवराह उवाच ।। शृणु देवि यथा संज्ञा विश्रान्तेः कीर्तिता पुरा ।। राक्षसेन पुरा प्रोक्ता ब्राह्मणाय महात्मने

śrīvarāha uvāca || śṛṇu devi yathā saṃjñā viśrānteḥ kīrtitā purā || rākṣasena purā proktā brāhmaṇāya mahātmane

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पृथिव्युवाच ।। किमर्थं राक्षसेनोक्ता संज्ञा विश्रान्तिसंज्ञिता ।। किमर्थं पृष्टवान्विप्रः सर्वं कथय मे प्रभो

pṛthivyuvāca || kimarthaṃ rākṣasenoktā saṃjñā viśrāntisaṃjñitā || kimarthaṃ pṛṣṭavānvipraḥ sarvaṃ kathaya me prabho

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

श्रीवराह उवाच ।। उज्जयिन्यामभूद्विप्रः सदाचारविवर्जितः ।। न स पूजयते देवान्न स साधून्नमस्यति

śrīvarāha uvāca || ujjayinyāmabhūdvipraḥ sadācāravivarjitaḥ || na sa pūjayate devānna sa sādhūnnamasyati

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पुण्यतीर्थं समासाद्य न च स्नानं करोति सः ।। वेदवेदाङ्गरहितः परदाररतः सदा

puṇyatīrthaṃ samāsādya na ca snānaṃ karoti saḥ || vedavedāṅgarahitaḥ paradārarataḥ sadā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सन्ध्ये द्वे शयने चैव नित्यं मूढः स तिष्ठति ।। न स देवमनुष्यांश्च पितॄन्पूजयते सदा

sandhye dve śayane caiva nityaṃ mūḍhaḥ sa tiṣṭhati || na sa devamanuṣyāṃśca pitṝnpūjayate sadā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पापाचाररतो नित्यं पापसङ्गः सुदुर्मतिः ।। गार्हस्थ्यधर्ममाश्रित्य मोहितो वर्त्तते सदा

pāpācārarato nityaṃ pāpasaṅgaḥ sudurmatiḥ || gārhasthyadharmamāśritya mohito varttate sadā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

गार्हस्थ्यं सर्वधर्माणां श्रेष्ठमुक्तं स्वयंभुवा ।। यावन्ति जन्तवः सर्वे यथा गोः सर्वतः स्थिताः

gārhasthyaṃ sarvadharmāṇāṃ śreṣṭhamuktaṃ svayaṃbhuvā || yāvanti jantavaḥ sarve yathā goḥ sarvataḥ sthitāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यथा मातरमाश्रित्य सर्वे जीवन्ति जन्तवः ।। एवं गार्हस्थ्यमाश्रित्य सर्वे जीवन्ति जन्तवः

yathā mātaramāśritya sarve jīvanti jantavaḥ || evaṃ gārhasthyamāśritya sarve jīvanti jantavaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ततः स चौर्यं कुर्वाणः पापैः सह नराधमः ।। स च रात्रौ द्रवँल्लोकाँल्लब्धोऽसौ राजरक्षिभिः

tataḥ sa cauryaṃ kurvāṇaḥ pāpaiḥ saha narādhamaḥ || sa ca rātrau drava~llokā~llabdho'sau rājarakṣibhiḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पलायमानः स परमन्धकूपेऽपतत्तदा ।। मृतोऽसौ पतितस्तत्र राक्षसत्वमुपागतः

palāyamānaḥ sa paramandhakūpe'patattadā || mṛto'sau patitastatra rākṣasatvamupāgataḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अन्धकूपे स पतितो घोररूपोऽवसत्तदा ।। कदाचिदथ कार्येषु महान्सार्थ उपागतः

andhakūpe sa patito ghorarūpo'vasattadā || kadācidatha kāryeṣu mahānsārtha upāgataḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तेषां मध्ये द्विजः कश्चिद्रक्षां कृत्वा वसुन्धरे ।। रक्षोघ्नेन च मन्त्रेण सर्वं सार्थं च रक्षति

teṣāṃ madhye dvijaḥ kaścidrakṣāṃ kṛtvā vasundhare || rakṣoghnena ca mantreṇa sarvaṃ sārthaṃ ca rakṣati

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तत्रागत्य च रक्षस्तु ब्राह्मणं वाक्यमब्रवीत् ।। राक्षस उवाच ।। अहं दास्यामि ते विप्र यत्ते मनसि वर्त्तते

tatrāgatya ca rakṣastu brāhmaṇaṃ vākyamabravīt || rākṣasa uvāca || ahaṃ dāsyāmi te vipra yatte manasi varttate

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

बहुकालेन संप्राप्तं भोजनं च यथेप्सितम् ।। उत्तिष्ठ विप्र गच्छ त्वमन्यत्र शयनं कुरु

bahukālena saṃprāptaṃ bhojanaṃ ca yathepsitam || uttiṣṭha vipra gaccha tvamanyatra śayanaṃ kuru

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

येनाहं भक्षये सार्थं यावत्तृप्तिर्भवेन्मम ।। राक्षसस्य वचः श्रुत्वा विप्रो वचनमब्रवीत्

yenāhaṃ bhakṣaye sārthaṃ yāvattṛptirbhavenmama || rākṣasasya vacaḥ śrutvā vipro vacanamabravīt

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

एकः सार्थं प्रयातोऽहं नोत्सृजामि कथंचन ।। तस्माद्राक्षस गच्छ त्वं सार्थं मम परिग्रहम्

ekaḥ sārthaṃ prayāto'haṃ notsṛjāmi kathaṃcana || tasmādrākṣasa gaccha tvaṃ sārthaṃ mama parigraham

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

निरीक्षितुं न शक्तोऽसि मम मन्त्रबलेन हि ।। राक्षस उवाच ।। मम भक्ष्ये हते विप्र दोषस्तव भविष्यति

nirīkṣituṃ na śakto'si mama mantrabalena hi || rākṣasa uvāca || mama bhakṣye hate vipra doṣastava bhaviṣyati

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

दयां कुरु त्वं विप्रर्षे भोजनं मम दीयताम् ।। ततोऽपृच्छदसौ विप्रो राक्षसं दारुणं प्रति

dayāṃ kuru tvaṃ viprarṣe bhojanaṃ mama dīyatām || tato'pṛcchadasau vipro rākṣasaṃ dāruṇaṃ prati

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

केन त्वं कर्मदोषेण राक्षसत्वमुपागतः ।। ततश्च कथयामास कथावृत्तं पुरातनम्

kena tvaṃ karmadoṣeṇa rākṣasatvamupāgataḥ || tataśca kathayāmāsa kathāvṛttaṃ purātanam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अनाचारादि हेतोश्च राक्षसत्वमुपागतः ।। आत्मानं कथयामास विप्राग्रे स यथायथम्

anācārādi hetośca rākṣasatvamupāgataḥ || ātmānaṃ kathayāmāsa viprāgre sa yathāyatham

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तस्य दुःखेन संयुक्तो विप्रोऽसौ वाक्यमब्रवीत् ।। विप्र उवाच ।। मित्रत्वे वर्त्तसे रक्षस्तव दास्यामि किं वद

tasya duḥkhena saṃyukto vipro'sau vākyamabravīt || vipra uvāca || mitratve varttase rakṣastava dāsyāmi kiṃ vada

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

आत्मना चोपकारेण प्रियं किं करवाणि ते ।। राक्षस उवाच ।। ददासि यदि तद्विप्र यन्मे मनसि वर्त्तते

ātmanā copakāreṇa priyaṃ kiṃ karavāṇi te || rākṣasa uvāca || dadāsi yadi tadvipra yanme manasi varttate

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

मथुरायां च यत्स्नातं कृतं विश्रान्तिसंज्ञके ।। तच्च स्नानफलं देहि येन मुक्तिं व्रजाम्यहम्

mathurāyāṃ ca yatsnātaṃ kṛtaṃ viśrāntisaṃjñake || tacca snānaphalaṃ dehi yena muktiṃ vrajāmyaham

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तेन दुःखेन संयुक्तो विप्रो वाक्यमथाब्रवीत् ।। विप्र उवाच ।। कथं जानासि रक्षस्त्वं तीर्थं विश्रान्तिसंज्ञकम्

tena duḥkhena saṃyukto vipro vākyamathābravīt || vipra uvāca || kathaṃ jānāsi rakṣastvaṃ tīrthaṃ viśrāntisaṃjñakam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कथं च संज्ञा तस्याभूत्कथय त्वं हि राक्षस ।। राक्षस उवाच ।। पुरी उज्जयिनी नाम्ना तस्यां वासो हि मे सदा

kathaṃ ca saṃjñā tasyābhūtkathaya tvaṃ hi rākṣasa || rākṣasa uvāca || purī ujjayinī nāmnā tasyāṃ vāso hi me sadā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कस्मिंश्चिदथ कालेन गतोऽहं विष्णुमन्दिरम् ।। तस्याग्रे तिष्ठते विप्रो वाचको वेदपारगः

kasmiṃścidatha kālena gato'haṃ viṣṇumandiram || tasyāgre tiṣṭhate vipro vācako vedapāragaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

विश्रान्तितीर्थमाहात्म्यं श्रावयन्स दिनेदिने ।। तस्य श्रवणमात्रेण मम भक्तिर्हृदिस्थिता

viśrāntitīrthamāhātmyaṃ śrāvayansa dinedine || tasya śravaṇamātreṇa mama bhaktirhṛdisthitā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सा संज्ञा च श्रुता तत्र विश्रान्तेश्च मयाऽनघ ।। वासुदेवो महाबाहुर्जगत्स्वामी जनार्दनः

sā saṃjñā ca śrutā tatra viśrānteśca mayā'nagha || vāsudevo mahābāhurjagatsvāmī janārdanaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

विश्रामं कुरुते तत्र तेन विश्रान्तिसंज्ञिता ।। राक्षसस्य वचः श्रुत्वा विप्रो वचनमब्रवीत्

viśrāmaṃ kurute tatra tena viśrāntisaṃjñitā || rākṣasasya vacaḥ śrutvā vipro vacanamabravīt

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

एकस्नानस्य हि फलं तव दत्तं च राक्षस ।। विप्रे चेत्युक्तमात्रे च मोक्षावासमवाप सः

ekasnānasya hi phalaṃ tava dattaṃ ca rākṣasa || vipre cetyuktamātre ca mokṣāvāsamavāpa saḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

इति श्रीवराहपुराणे मथुरामाहात्म्ये विश्रान्तिमाहात्म्यं नाम सप्तषष्ट्यधिकशततमोऽध्यायः

iti śrīvarāhapurāṇe mathurāmāhātmye viśrāntimāhātmyaṃ nāma saptaṣaṣṭyadhikaśatatamo'dhyāyaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.