Library·Varāha Purāṇa·171
श्रीवराह उवाच ।। शुकं गृह्य ततः स्थानात्प्रस्थितो मथुरां पुरीम् ।। प्रविश्य गृह्य तत्पुण्यं मातापित्रोस्तदर्पितम्
śrīvarāha uvāca || śukaṃ gṛhya tataḥ sthānātprasthito mathurāṃ purīm || praviśya gṛhya tatpuṇyaṃ mātāpitrostadarpitam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
शुकस्य चरितं सर्वं निवेद्य च महामतिः ।। एवं निवसतस्तस्य बहुवर्षाणि तत्र वै
śukasya caritaṃ sarvaṃ nivedya ca mahāmatiḥ || evaṃ nivasatastasya bahuvarṣāṇi tatra vai
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सुखं प्राप्तं मतं चापि व्यवहारे च पूजने ।। एवं निवसतस्तस्य द्रव्यं शेषमजायत
sukhaṃ prāptaṃ mataṃ cāpi vyavahāre ca pūjane || evaṃ nivasatastasya dravyaṃ śeṣamajāyata
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पुनस्तत्रैव गमने वणिग्भावे मतिर्गता ।। समुद्रयाने रत्नानि महामौल्यानि साधुभिः
punastatraiva gamane vaṇigbhāve matirgatā || samudrayāne ratnāni mahāmaulyāni sādhubhiḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
आनयिष्ये बहून्यत्र सार्धं रत्नपरीक्षकैः ।। एवं निश्चित्य मनसा महासार्थपुरःसरः ।। समुद्रयायिभिर्लोकैः संविदं प्रोच्य निर्गतः
ānayiṣye bahūnyatra sārdhaṃ ratnaparīkṣakaiḥ || evaṃ niścitya manasā mahāsārthapuraḥsaraḥ || samudrayāyibhirlokaiḥ saṃvidaṃ procya nirgataḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पेयाहार समाहारं कृत्वा कृत्यविदार्थकम् ।। शुकं गृहीत्वा प्रस्थानमकरोत्पुण्यवासरे
peyāhāra samāhāraṃ kṛtvā kṛtyavidārthakam || śukaṃ gṛhītvā prasthānamakarotpuṇyavāsare
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मातापित्रोः शुभा वाचो गृहीत्वा देवतागृहे ।। भार्याणां देवकार्यं च वाटिकायाश्च पोषणम्
mātāpitroḥ śubhā vāco gṛhītvā devatāgṛhe || bhāryāṇāṃ devakāryaṃ ca vāṭikāyāśca poṣaṇam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पितुः शुश्रूषणं चोक्त्वा सर्वं यूयं करिष्यथ ।। यथायोगं यथाकालं यथाकृत्यं यथा च यत्
pituḥ śuśrūṣaṇaṃ coktvā sarvaṃ yūyaṃ kariṣyatha || yathāyogaṃ yathākālaṃ yathākṛtyaṃ yathā ca yat
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
भवतीभिश्च कृत्यं मे करणीयं यथा तथा ।। सन्दिश्य भार्याः सुश्रोणीर्देवं दृष्ट्वा प्रसाद्य च
bhavatībhiśca kṛtyaṃ me karaṇīyaṃ yathā tathā || sandiśya bhāryāḥ suśroṇīrdevaṃ dṛṣṭvā prasādya ca
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
भार्याभिः समनुज्ञातो यानपात्रं गतस्तदा ।। शुकेन सह संप्राप्तो महान्तं लवणार्णवम्
bhāryābhiḥ samanujñāto yānapātraṃ gatastadā || śukena saha saṃprāpto mahāntaṃ lavaṇārṇavam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पोतारूढास्ततः सर्वे पोतवाहैरुपोहिताः ।। अपारे दुस्तरेऽगाधे यान्ति वेगेन नित्यशः
potārūḍhāstataḥ sarve potavāhairupohitāḥ || apāre dustare'gādhe yānti vegena nityaśaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अथ दैववशाद्वायुर्विलोमः समजायत ।। दुर्वातेन तदा नित्यं बलात्पोत उपोहितः ।। पोतवाहास्ततः सर्वे विसंज्ञा मोहिताः कृशाः
atha daivavaśādvāyurvilomaḥ samajāyata || durvātena tadā nityaṃ balātpota upohitaḥ || potavāhāstataḥ sarve visaṃjñā mohitāḥ kṛśāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
हा कष्टं हि कथं किञ्च कुत्र गच्छामहे वयम् ।। तेषां तु वचनं श्रुत्वा ज्ञात्वा दुर्वातपीडनम् ।। आक्षिपद्वाग्भिरुग्राभिरन्योन्यं शङ्क्य मूर्च्छिताः
hā kaṣṭaṃ hi kathaṃ kiñca kutra gacchāmahe vayam || teṣāṃ tu vacanaṃ śrutvā jñātvā durvātapīḍanam || ākṣipadvāgbhirugrābhiranyonyaṃ śaṅkya mūrcchitāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
जल्पन्ति कोऽत्र पापिष्ठः समारूढो निराकृतः ।। तस्य पातकसंस्पर्शान्मृताः सर्वे न संशयः
jalpanti ko'tra pāpiṣṭhaḥ samārūḍho nirākṛtaḥ || tasya pātakasaṃsparśānmṛtāḥ sarve na saṃśayaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एवं विलपतां तेषां चत्वारोऽपि समभ्ययुः ।। मासास्तत्रैव वाणिज्यं षण्मासात्सिध्यते फलम्
evaṃ vilapatāṃ teṣāṃ catvāro'pi samabhyayuḥ || māsāstatraiva vāṇijyaṃ ṣaṇmāsātsidhyate phalam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
निर्भर्त्सनं ततस्तेषामन्योन्यमभिजल्पनम् ।। श्रुत्वा शुकस्य गोकर्णः शशंसात्मविनिन्दनम्
nirbhartsanaṃ tatasteṣāmanyonyamabhijalpanam || śrutvā śukasya gokarṇaḥ śaśaṃsātmavinindanam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अपुत्रस्य गतिर्नास्ति इति सर्वस्य निश्चितम् ।। एषां मध्ये ह्यहं पापस्तेन तप्यामि पुत्रक
aputrasya gatirnāsti iti sarvasya niścitam || eṣāṃ madhye hyahaṃ pāpastena tapyāmi putraka
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यदत्र युक्तं कालेऽस्मिन्विषमे समुपस्थिते ।। वद स्वाध्यायषाड्गुण्यं कृच्छ्रे त्वं कार्यवित्तमः
yadatra yuktaṃ kāle'sminviṣame samupasthite || vada svādhyāyaṣāḍguṇyaṃ kṛcchre tvaṃ kāryavittamaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
शुक उवाच ।। मा जोषमास्व भैस्तात अस्मिन्काले यथोचितम् ।। अहं करिष्ये तत्सर्वं मा विषादे मनः कृथाः
śuka uvāca || mā joṣamāsva bhaistāta asminkāle yathocitam || ahaṃ kariṣye tatsarvaṃ mā viṣāde manaḥ kṛthāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एवमाश्वास्य पितरं समुड्डीय ततो द्रुतम् ।। ध्रुवाख्यां दिशमुद्वीक्ष्य उत्तराभिमुखो ययौ
evamāśvāsya pitaraṃ samuḍḍīya tato drutam || dhruvākhyāṃ diśamudvīkṣya uttarābhimukho yayau
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
नीचगत्या रक्षयन्वै सुतरं दुस्तरं जलम् ।। सानौ पर्वतसामीप्ये योजनेन वरं गिरिम्
nīcagatyā rakṣayanvai sutaraṃ dustaraṃ jalam || sānau parvatasāmīpye yojanena varaṃ girim
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
रोमांचिततनुर्जातः शुको वीक्ष्य महागिरिम् ।। क्रमित्वोर्द्ध्वं च यात्युग्रं तावद्देवालयं शुभम्
romāṃcitatanurjātaḥ śuko vīkṣya mahāgirim || kramitvorddhvaṃ ca yātyugraṃ tāvaddevālayaṃ śubham
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
दृष्टं च विष्ण्वायतनं तेजसा चोपशोभितम् ।। दिक्षु सर्वास्वटित्वैवं निलिल्ये देवमन्दिरे ।
dṛṣṭaṃ ca viṣṇvāyatanaṃ tejasā copaśobhitam || dikṣu sarvāsvaṭitvaivaṃ nililye devamandire |
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
वत्साऽयं कोऽत्र संचारी कदा किं तु पिता मम ।। वितरिष्यति नो कालं दुरन्तं सुकृतिर्यथा
vatsā'yaṃ ko'tra saṃcārī kadā kiṃ tu pitā mama || vitariṣyati no kālaṃ durantaṃ sukṛtiryathā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
क्षणमेकं तथा चैनं तस्य चिन्तान्वितस्य हि ।। सौवर्णपात्रहस्ता च देवी देवं समर्च्चयत्
kṣaṇamekaṃ tathā cainaṃ tasya cintānvitasya hi || sauvarṇapātrahastā ca devī devaṃ samarccayat
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
नमो नारायणायोक्त्वा निषसाद वरासने ।। निमेषान्तरमात्रेण वयोरूपसमन्विताः ।। असंख्याताः समायाता यथा देवी तथैव ताः
namo nārāyaṇāyoktvā niṣasāda varāsane || nimeṣāntaramātreṇa vayorūpasamanvitāḥ || asaṃkhyātāḥ samāyātā yathā devī tathaiva tāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
गीतं वाद्यं च नृत्यं च यथासौख्यं विहृत्य च ।। गतास्ता देवताः सर्वा यथास्थानमनुत्तमम्
gītaṃ vādyaṃ ca nṛtyaṃ ca yathāsaukhyaṃ vihṛtya ca || gatāstā devatāḥ sarvā yathāsthānamanuttamam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
देवतादक्षिणे भागे पक्षिणां च जटायुषाम् ।। लक्ष्यान्यनेकयूथानि बृहन्ति बहु सङ्घशः
devatādakṣiṇe bhāge pakṣiṇāṃ ca jaṭāyuṣām || lakṣyānyanekayūthāni bṛhanti bahu saṅghaśaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
शुको लेख्यसमस्तेषां मध्ये कृत्वा तु संविदम् ।। स्वभाषां पुरतः कृत्य शरणं तमयाचत
śuko lekhyasamasteṣāṃ madhye kṛtvā tu saṃvidam || svabhāṣāṃ purataḥ kṛtya śaraṇaṃ tamayācata
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ते समाश्वास्य तं प्राहुः कथमस्मिन्भवान्गतः ।। वारिराशिर्दुराधर्षः समुद्रो झषसंकुलः
te samāśvāsya taṃ prāhuḥ kathamasminbhavāngataḥ || vārirāśirdurādharṣaḥ samudro jhaṣasaṃkulaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
शुकस्तान्प्रत्युवाचाथ पिता मे पोतसंस्थितः ।। दुर्गवाताद्दुर्गमस्थो विषमे समुपस्थिते
śukastānpratyuvācātha pitā me potasaṃsthitaḥ || durgavātāddurgamastho viṣame samupasthite
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तस्य त्राणमभीप्सन्वै ह्यागतोऽत्र वरं गिरिम् ।। कुरुध्वं तस्य मे त्राणं यथा सुखमवाप्यते
tasya trāṇamabhīpsanvai hyāgato'tra varaṃ girim || kurudhvaṃ tasya me trāṇaṃ yathā sukhamavāpyate
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पक्षिण ऊचुः ।। एहि पुत्र सुकार्यं ते मार्गं द्रक्ष्यामहे वयम् ।। पोताभ्याशगतिं यासि पितुस्तव गतिं प्रति
pakṣiṇa ūcuḥ || ehi putra sukāryaṃ te mārgaṃ drakṣyāmahe vayam || potābhyāśagatiṃ yāsi pitustava gatiṃ prati
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ममैव पादविन्यासे क्रमयिष्ये यथा जलम् ।। तेन ते पृष्ठतो मह्यं स पिता सन्तरिष्यति
mamaiva pādavinyāse kramayiṣye yathā jalam || tena te pṛṣṭhato mahyaṃ sa pitā santariṣyati
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मम चंच्वावगाहेन नङ्क्ष्यन्ति जलजन्तवः ।। एतत्पितुः समक्षं हि शंसन् क्षिप्रं नदीपतिम्
mama caṃcvāvagāhena naṅkṣyanti jalajantavaḥ || etatpituḥ samakṣaṃ hi śaṃsan kṣipraṃ nadīpatim
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तारयामास वेगेन गत्वा पृष्ठं जटायुषः ।। स ययौ पर्वतं तीर्त्वा क्वचिन्नाभिसमं जलम्
tārayāmāsa vegena gatvā pṛṣṭhaṃ jaṭāyuṣaḥ || sa yayau parvataṃ tīrtvā kvacinnābhisamaṃ jalam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
हृत्कण्ठं चैव गम्भीरं सुखेन सुकृती यथा ।। स्तोकान्तरे ततः सोऽथ देवागारमनुत्तमम्
hṛtkaṇṭhaṃ caiva gambhīraṃ sukhena sukṛtī yathā || stokāntare tataḥ so'tha devāgāramanuttamam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सरोवरं च पद्माढ्यं मणिरत्नविभूषितम् ।। स्नात्वा देवान्पितृंश्चैव तर्पयित्वा यथासुखम्
sarovaraṃ ca padmāḍhyaṃ maṇiratnavibhūṣitam || snātvā devānpitṛṃścaiva tarpayitvā yathāsukham
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पुष्पाण्यादाय देवं च पूजयित्वा स केशवम् ।। पंचायतनकं चैव खचितं रत्नसंचयैः ।। दृष्ट्वा निलिल्ये चैकान्ते शुकस्यानुमते स्थितः
puṣpāṇyādāya devaṃ ca pūjayitvā sa keśavam || paṃcāyatanakaṃ caiva khacitaṃ ratnasaṃcayaiḥ || dṛṣṭvā nililye caikānte śukasyānumate sthitaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
क्षणेन ता यथापूर्वं देवताश्चागताः पुनः ।। नर्त्तयित्वा यथायोग्यं तासां ज्येष्ठाऽब्रवीदिदम्
kṣaṇena tā yathāpūrvaṃ devatāścāgatāḥ punaḥ || narttayitvā yathāyogyaṃ tāsāṃ jyeṣṭhā'bravīdidam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स्वागतस्य क्षुधार्त्तस्य ब्रह्मिष्ठस्य महात्मनः ।। भोजनार्थं फलं दिव्यं पानार्थं तोयमुत्तमम्
svāgatasya kṣudhārttasya brahmiṣṭhasya mahātmanaḥ || bhojanārthaṃ phalaṃ divyaṃ pānārthaṃ toyamuttamam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
गोकर्णस्य प्रयच्छध्वं येन तृप्तिस्त्रिमासिकी ।। यथा शोको यथा पापं यथा मोहः प्रणश्यति
gokarṇasya prayacchadhvaṃ yena tṛptistrimāsikī || yathā śoko yathā pāpaṃ yathā mohaḥ praṇaśyati
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तथा कृत्वा तमूचुस्ता अभयं तेऽस्तु मा शुचः ।। वस स्वर्गोपमे स्थाने यावत्सिद्धिर्भवेत्तव
tathā kṛtvā tamūcustā abhayaṃ te'stu mā śucaḥ || vasa svargopame sthāne yāvatsiddhirbhavettava
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
गतास्ताः पुनरेवं च नित्यमेव दिने दिने ।। वसते स सुखं तत्र मथुरायां यथा तथा
gatāstāḥ punarevaṃ ca nityameva dine dine || vasate sa sukhaṃ tatra mathurāyāṃ yathā tathā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पोतात्तस्मादुत्ततार सुवातेनोपवाहितः ।। रत्नाकरः शुभो यत्र भावित्वाद्दैवयोगतः
potāttasmāduttatāra suvātenopavāhitaḥ || ratnākaraḥ śubho yatra bhāvitvāddaivayogataḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
रत्नानि बहु मौल्यानि आहृतानि बहून्यथ ।। यावत्परीक्षणार्थं च गोकर्णं रत्नकोविदम्
ratnāni bahu maulyāni āhṛtāni bahūnyatha || yāvatparīkṣaṇārthaṃ ca gokarṇaṃ ratnakovidam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
निरीक्ष्यतेऽस्य संवासो न दृष्टश्चुक्रुशुस्ततः ।। कुतोऽसौ गतवान्भद्रो मृतो नष्टो जले प्लुतः
nirīkṣyate'sya saṃvāso na dṛṣṭaścukruśustataḥ || kuto'sau gatavānbhadro mṛto naṣṭo jale plutaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
व्रीडायुतो निमग्नोऽयं निश्चितं मकरालये ।। पितुरस्य वयं सर्वे पुत्रवद्विचरामहे
vrīḍāyuto nimagno'yaṃ niścitaṃ makarālaye || piturasya vayaṃ sarve putravadvicarāmahe
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यथाभागं च रत्नानां भागं दास्यामहे परम् ।। एष धर्मः सदास्माकमेकसार्थागमेन हि
yathābhāgaṃ ca ratnānāṃ bhāgaṃ dāsyāmahe param || eṣa dharmaḥ sadāsmākamekasārthāgamena hi
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एवं वसन्स गोकर्णो द्वीपस्थः शोकविह्वलः ।। शुकं प्रोवाच दीनात्मा मातापित्रोः कृते तदा
evaṃ vasansa gokarṇo dvīpasthaḥ śokavihvalaḥ || śukaṃ provāca dīnātmā mātāpitroḥ kṛte tadā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
शुकेन मन्त्रमूढत्वात्पितुरेवं निवेदितम् ।। अहं पक्षी लघुतनुर्भवन्तं नेतुमक्षमः
śukena mantramūḍhatvātpiturevaṃ niveditam || ahaṃ pakṣī laghutanurbhavantaṃ netumakṣamaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
याता ऽस्मि मथुरां मार्गे समुद्रे जलमालिनि ।। पित्रोर्वाक्यं तवाख्यासे त्वदीयं च तयोरहम्
yātā 'smi mathurāṃ mārge samudre jalamālini || pitrorvākyaṃ tavākhyāse tvadīyaṃ ca tayoraham
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अवश्यं च गमिष्येऽहमनुज्ञा तु प्रदीयताम् ।। सत्यमुक्तं ततस्तेन गोकर्णेन शुकं प्रति
avaśyaṃ ca gamiṣye'hamanujñā tu pradīyatām || satyamuktaṃ tatastena gokarṇena śukaṃ prati
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
गच्छ त्वं पुत्र मथुरामवस्थां मामकीमिमाम् ।। त्वया विना न शक्नोमि शीघ्रमागमनं कुरु
gaccha tvaṃ putra mathurāmavasthāṃ māmakīmimām || tvayā vinā na śaknomi śīghramāgamanaṃ kuru
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
इत्युक्तः स तथेत्युक्त्वा पोतारूढः खगोत्तमः ।। कालेन मथुरां प्राप्तः सर्वं पित्रे न्यवेदयत्
ityuktaḥ sa tathetyuktvā potārūḍhaḥ khagottamaḥ || kālena mathurāṃ prāptaḥ sarvaṃ pitre nyavedayat
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
श्रुत्वा तौ विषमावस्थं मृतं हृदि निवेश्य च ।। रुदित्वा सुचिरं कालं शुके स्नेहो निवेशितः
śrutvā tau viṣamāvasthaṃ mṛtaṃ hṛdi niveśya ca || ruditvā suciraṃ kālaṃ śuke sneho niveśitaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अस्माकं जीवनार्थाय त्वया कार्यं विहङ्गम ।। कथाभिरनुकूलाभिर्धर्मदर्शिभिरेव च
asmākaṃ jīvanārthāya tvayā kāryaṃ vihaṅgama || kathābhiranukūlābhirdharmadarśibhireva ca
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
शुकेन पंजरस्थेन कथालापेन विद्यया ।। पुत्रशोकाभितन्तप्तौ तथैवानेन सान्त्वितौ
śukena paṃjarasthena kathālāpena vidyayā || putraśokābhitantaptau tathaivānena sāntvitau
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सर्वैस्तैर्विंशतिः संख्या एकैकेन समुद्रगैः ।। रत्नैः समर्च्चितोऽत्यर्थं पर्वतः कुसुमोत्करैः
sarvaistairviṃśatiḥ saṃkhyā ekaikena samudragaiḥ || ratnaiḥ samarccito'tyarthaṃ parvataḥ kusumotkaraiḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
प्रसाद्य सर्वे सम्पूज्य प्रेषितास्ते गृहं ययुः ।। एवं ते न्यवसंस्तत्र यावत्कालं सुखेन तु
prasādya sarve sampūjya preṣitāste gṛhaṃ yayuḥ || evaṃ te nyavasaṃstatra yāvatkālaṃ sukhena tu
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
शुश्रूषमाणास्तं वैश्यं यथा स्वपितरं तथा
śuśrūṣamāṇāstaṃ vaiśyaṃ yathā svapitaraṃ tathā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अथ सार्थः समायातो रत्नपूर्णो यथोदधिः ।। वसुकर्णस्य पुत्रार्थमकरोत्स जनो महान्
atha sārthaḥ samāyāto ratnapūrṇo yathodadhiḥ || vasukarṇasya putrārthamakarotsa jano mahān
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
इति श्रीवराहपुराणे भगवच्छास्त्रे गोकर्णमाहात्म्ये एकसप्तत्यधिकशततमोऽध्यायः
iti śrīvarāhapurāṇe bhagavacchāstre gokarṇamāhātmye ekasaptatyadhikaśatatamo'dhyāyaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.