Varāha Purāṇa 199

पुनः संसारचक्रयातनास्वरूपवर्णनम् ।। ऋषिपुत्र उवाच ।। तस्मिन् क्षितितलं सर्वमायसैः कण्टकैश्चितम् ।। प्रभवन्ति पुनः केचिद्विषमं तमसाश्रितम्

punaḥ saṃsāracakrayātanāsvarūpavarṇanam || ṛṣiputra uvāca || tasmin kṣititalaṃ sarvamāyasaiḥ kaṇṭakaiścitam || prabhavanti punaḥ kecidviṣamaṃ tamasāśritam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अथान्ये छिन्नपादास्तु छिन्नपाणिशिरोधराः ।। पापाचारास्तथा देशादुपसर्पत मा चिरम्

athānye chinnapādāstu chinnapāṇiśirodharāḥ || pāpācārāstathā deśādupasarpata mā ciram

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ये तु धर्मरता दाता वपुष्मन्तो यथा गृहे ।। परिपान्ति क्षितिं सर्वे पात्यन्ते पापकारिणः

ye tu dharmaratā dātā vapuṣmanto yathā gṛhe || paripānti kṣitiṃ sarve pātyante pāpakāriṇaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

याचमानाः स्थिता नित्यं सुशीतैस्तोयभोजनैः ।। स्त्रियः श्रीरूपसंकाशाः सुकुमाराः सुभोजनाः

yācamānāḥ sthitā nityaṃ suśītaistoyabhojanaiḥ || striyaḥ śrīrūpasaṃkāśāḥ sukumārāḥ subhojanāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कृत्वा पूजां परां तत्र प्रतीक्षन्ते परं जनम्।। अग्नितप्ते सुघोरे च निक्षिप्यन्ते शिलातले

kṛtvā pūjāṃ parāṃ tatra pratīkṣante paraṃ janam|| agnitapte sughore ca nikṣipyante śilātale

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

आलोके च प्रदर्श्यन्ते वृक्षाश्च भुवनानि च।। आयान्ति दह्यमानेषु पृष्ठपादोदरेषु च

āloke ca pradarśyante vṛkṣāśca bhuvanāni ca|| āyānti dahyamāneṣu pṛṣṭhapādodareṣu ca

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तत्र गत्वा तु ते दूताः प्रविशन्ति सुदारुणाः।। क्लिश्यन्ति बहवस्तत्र त्रातारं नाप्नुवन्ति ते

tatra gatvā tu te dūtāḥ praviśanti sudāruṇāḥ|| kliśyanti bahavastatra trātāraṃ nāpnuvanti te

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अथान्ये तु श्वभिर्घोरैरापादतलमस्तकम् ।। भक्ष्यमाणा रुदन्तश्च क्रोशन्तश्च पुनःपुनः

athānye tu śvabhirghorairāpādatalamastakam || bhakṣyamāṇā rudantaśca krośantaśca punaḥpunaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अथान्ये तु महारूपा महादंष्ट्रा भयानकाः ।। सूचीमुखं कृताः पापाः क्षुधितास्तृषितास्तथा

athānye tu mahārūpā mahādaṃṣṭrā bhayānakāḥ || sūcīmukhaṃ kṛtāḥ pāpāḥ kṣudhitāstṛṣitāstathā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अन्नानि दीयमानानि भक्ष्याणि विविधानि च।। भोज्यानि लेह्यचोष्याणि यैर्निषिद्धं दुरात्मभिः

annāni dīyamānāni bhakṣyāṇi vividhāni ca|| bhojyāni lehyacoṣyāṇi yairniṣiddhaṃ durātmabhiḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अयःशरमयी नारी वह्नितप्ता सुदारुणा ।। आलिङ्गति नरं तत्र धावन्तं चानुधावति

ayaḥśaramayī nārī vahnitaptā sudāruṇā || āliṅgati naraṃ tatra dhāvantaṃ cānudhāvati

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

धावन्तं चानुधावंती त्विदं वचनमब्रवीत्।। अहं ते भगिनी पाप ह्यहं भार्या सुतस्य ते

dhāvantaṃ cānudhāvaṃtī tvidaṃ vacanamabravīt|| ahaṃ te bhaginī pāpa hyahaṃ bhāryā sutasya te

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

मातृष्वसा ते दुर्बुद्धे मातुलानी पितृष्वसा ।। गुरुभार्या मित्रभार्या भ्रातृभार्या नृपस्य च

mātṛṣvasā te durbuddhe mātulānī pitṛṣvasā || gurubhāryā mitrabhāryā bhrātṛbhāryā nṛpasya ca

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

श्रोत्रियाणां द्विजातीनां जाया वै धर्षितास्त्वया।। मोक्ष्यसे न हि पापात्त्वं रसातलगतो यथा

śrotriyāṇāṃ dvijātīnāṃ jāyā vai dharṣitāstvayā|| mokṣyase na hi pāpāttvaṃ rasātalagato yathā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

किं प्रधावसि निर्लज्ज व्यसनैश्चोपपादितः।। हनिष्येऽहं ध्रुवं पाप यथा कर्म त्वया कृतम्

kiṃ pradhāvasi nirlajja vyasanaiścopapāditaḥ|| haniṣye'haṃ dhruvaṃ pāpa yathā karma tvayā kṛtam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

एवं वै बोधयन्तीह श्रावयन्ति पुनःपुनः।। अभिद्रवन्ति तं पापं घोररूपा भयानकाः।

evaṃ vai bodhayantīha śrāvayanti punaḥpunaḥ|| abhidravanti taṃ pāpaṃ ghorarūpā bhayānakāḥ|

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ज्ञानिनां च सहस्रेषु जातं जातं तथा स्त्रियः ।। अनुपीड्य दुरात्मानं धर्षयंति सुदारुणम्

jñānināṃ ca sahasreṣu jātaṃ jātaṃ tathā striyaḥ || anupīḍya durātmānaṃ dharṣayaṃti sudāruṇam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

वृषलीर्बहुलैर्दुःखैः किं क्रन्दसि पुनः पुनः ।। किं क्रन्दसि सुदुर्बुद्धे परिष्वक्तः स्वयं मया

vṛṣalīrbahulairduḥkhaiḥ kiṃ krandasi punaḥ punaḥ || kiṃ krandasi sudurbuddhe pariṣvaktaḥ svayaṃ mayā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

दशधा त्वं मया पाप नीयमानः पुनःपुनः ।। अञ्जलिं वापि कुर्वाणो याचमानो न लज्जसे

daśadhā tvaṃ mayā pāpa nīyamānaḥ punaḥpunaḥ || añjaliṃ vāpi kurvāṇo yācamāno na lajjase

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

न मोक्ष्यसे मया पाप कुतो गच्छसि मूढ वै ।। यत्र यत्र प्रयासि त्वमिति गत्वा यमालये

na mokṣyase mayā pāpa kuto gacchasi mūḍha vai || yatra yatra prayāsi tvamiti gatvā yamālaye

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तत्र तत्रैव पाप त्वां न त्यक्ष्ये पारदारिकम् ।। लोहयष्टिप्रहारैश्च ताडयन्ति पुनःपुनः

tatra tatraiva pāpa tvāṃ na tyakṣye pāradārikam || lohayaṣṭiprahāraiśca tāḍayanti punaḥpunaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

गोपाला इव दण्डेन कालयन्तो मुहुर्मुहुः ।। व्याघ्रसिंहसृगालैश्च तथा गर्दभराक्षसैः

gopālā iva daṇḍena kālayanto muhurmuhuḥ || vyāghrasiṃhasṛgālaiśca tathā gardabharākṣasaiḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

भक्ष्यन्ते श्वापदैरन्यैः श्वभिः काकैस्तथाऽपरे ।। असिं तालवनं तत्र धूमज्वालासमाकुलम्

bhakṣyante śvāpadairanyaiḥ śvabhiḥ kākaistathā'pare || asiṃ tālavanaṃ tatra dhūmajvālāsamākulam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

दावाग्निसदृशाकारं प्रदीप्तं सर्वतोऽर्चिषा ।। तत्र क्षिप्त्वा ततः पापं यमदूतैः सुदारुणैः

dāvāgnisadṛśākāraṃ pradīptaṃ sarvato'rciṣā || tatra kṣiptvā tataḥ pāpaṃ yamadūtaiḥ sudāruṇaiḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तत्र छिन्नाश्च दग्धाश्च हन्यमानाश्च सर्वशः ।। विधृष्टा विकृताश्चैव दह्यमाना नदन्ति ते

tatra chinnāśca dagdhāśca hanyamānāśca sarvaśaḥ || vidhṛṣṭā vikṛtāścaiva dahyamānā nadanti te

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

असितालवनद्वारि ये तिष्ठन्ति महारथाः ।। पापकर्मसमायुक्तास्तर्जयन्ति सुदारुणाः

asitālavanadvāri ye tiṣṭhanti mahārathāḥ || pāpakarmasamāyuktāstarjayanti sudāruṇāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

भो भो पापसमाचारा धर्मसेतुविनाशकाः ।। अतो निमित्तं पापिष्ठा यातनाभिः सहस्रशः

bho bho pāpasamācārā dharmasetuvināśakāḥ || ato nimittaṃ pāpiṣṭhā yātanābhiḥ sahasraśaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

दह्यमानान्सुतप्तांश्च संश्रयन्ते द्रुमान्पुनः ।। असिपत्रैस्ततो वृक्षाच्छिन्दन्ति बहुशो नरान्

dahyamānānsutaptāṃśca saṃśrayante drumānpunaḥ || asipatraistato vṛkṣācchindanti bahuśo narān

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

भोगैश्च पीडिता नित्यं उत्पत्स्यथ सुदुर्गताः।। अग्निज्वालानिभास्तत्र अग्निस्पर्शा महारवाः

bhogaiśca pīḍitā nityaṃ utpatsyatha sudurgatāḥ|| agnijvālānibhāstatra agnisparśā mahāravāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पक्षिणश्चायसैस्तुण्डैर्व्याघ्राश्चैव सुदारुणाः ।। तत्र घोरा बहुविधाः क्रव्यादाः श्वादयस्तथा

pakṣiṇaścāyasaistuṇḍairvyāghrāścaiva sudāruṇāḥ || tatra ghorā bahuvidhāḥ kravyādāḥ śvādayastathā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

खादंति रुषितास्तत्र बहवो हिंसका नरान् ।। ऋक्षद्वीपिसमाकीर्णे बहुकीटपिपीलिके

khādaṃti ruṣitāstatra bahavo hiṃsakā narān || ṛkṣadvīpisamākīrṇe bahukīṭapipīlike

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

असितालवने विप्रा बहुदुःखसमाकुले ।। तत्र क्षिप्ता मया दृष्टा यमदूतैर्महाबलैः

asitālavane viprā bahuduḥkhasamākule || tatra kṣiptā mayā dṛṣṭā yamadūtairmahābalaiḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

असिपत्र सुभग्नाङ्गाः शूललग्नास्तथाऽपरे ।। तथाऽपरो महादेशो नानारूपो भयानकः

asipatra subhagnāṅgāḥ śūlalagnāstathā'pare || tathā'paro mahādeśo nānārūpo bhayānakaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पुष्करिण्यश्च वाप्यश्च ह्रदा नद्यस्तथैव च ।। तडागानि च कूपाश्च रुधिरस्य सहस्रशः

puṣkariṇyaśca vāpyaśca hradā nadyastathaiva ca || taḍāgāni ca kūpāśca rudhirasya sahasraśaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पूतिमांसकृमीणां च अमेध्यस्य तथैव च।। अन्यानि च मया तत्र दृष्टानि मुनिसत्तमाः

pūtimāṃsakṛmīṇāṃ ca amedhyasya tathaiva ca|| anyāni ca mayā tatra dṛṣṭāni munisattamāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तत्र क्लिश्यन्ति ते पापास्तस्मिन्मध्ये सहस्रशः ।। जिघ्रन्तश्च तथा गन्धं मज्जन्तश्च सहस्रशः

tatra kliśyanti te pāpāstasminmadhye sahasraśaḥ || jighrantaśca tathā gandhaṃ majjantaśca sahasraśaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अस्थिपाषाणवर्षाणि रुधिरस्य बलाहकाः ।। अश्मवर्षाणि ते घोराः पातयन्ति सहस्रशः

asthipāṣāṇavarṣāṇi rudhirasya balāhakāḥ || aśmavarṣāṇi te ghorāḥ pātayanti sahasraśaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

धावतां प्लवतां चैव हा हतोऽस्मीति भाषिणाम् ।। प्राहतानां पुनः शब्दो वध्यतां च सुदारुणः

dhāvatāṃ plavatāṃ caiva hā hato'smīti bhāṣiṇām || prāhatānāṃ punaḥ śabdo vadhyatāṃ ca sudāruṇaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

क्रन्दतां करुणोन्मिश्रं दिशोऽपूर्यन्त सर्वशः।। क्वचिद्बद्धः क्वचिद्रुद्धः क्वचिद्विद्धः सुदारुणैः

krandatāṃ karuṇonmiśraṃ diśo'pūryanta sarvaśaḥ|| kvacidbaddhaḥ kvacidruddhaḥ kvacidviddhaḥ sudāruṇaiḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

क्वचित्स्थूलैस्तथा बद्धः उद्बद्धश्च क्वचित्तथा ।। हाहाभयानकोन्मिश्रः शब्दोऽश्रूयत दारुणः

kvacitsthūlaistathā baddhaḥ udbaddhaśca kvacittathā || hāhābhayānakonmiśraḥ śabdo'śrūyata dāruṇaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अपश्यं पुनरन्यत्र यत्स्मृत्वा चोद्विजेन्नरः

apaśyaṃ punaranyatra yatsmṛtvā codvijennaraḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

इति श्रीवराहपुराणे संसारचक्रे यातनास्वरूप वर्णनं नाम नवनवत्यधिकशततमोऽध्यायः

iti śrīvarāhapurāṇe saṃsāracakre yātanāsvarūpa varṇanaṃ nāma navanavatyadhikaśatatamo'dhyāyaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.