Varāha Purāṇa 215

अथ गोकर्णेश्वरजलेश्वरमाहात्म्यवर्णनम् ।। ब्रह्मोवाच ।। ततः शक्रः सुरगणैः सह सर्वैः समेत्य च ।। बुद्धिं चकार गमने मार्गितुं यत्र शङ्करः

atha gokarṇeśvarajaleśvaramāhātmyavarṇanam || brahmovāca || tataḥ śakraḥ suragaṇaiḥ saha sarvaiḥ sametya ca || buddhiṃ cakāra gamane mārgituṃ yatra śaṅkaraḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तत उत्थाय ते देवाः सर्व एव शिलोच्चयात् ।। विहायसा ययुः शीघ्रं तेनैव सह नन्दिना

tata utthāya te devāḥ sarva eva śiloccayāt || vihāyasā yayuḥ śīghraṃ tenaiva saha nandinā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

स्वर्लोकं ब्रह्मलोकं च नागलोकं च सर्वशः ।। बभ्रमुस्त्रिदशाः सर्वे रुद्रान्वेषणतत्पराः

svarlokaṃ brahmalokaṃ ca nāgalokaṃ ca sarvaśaḥ || babhramustridaśāḥ sarve rudrānveṣaṇatatparāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

खिन्नाः क्लिष्टाश्च सुभृशं न पुनस्तत्पदं विदुः ।। चतुःसमुद्रपर्यन्तसप्त द्वीपवतीं महीम्

khinnāḥ kliṣṭāśca subhṛśaṃ na punastatpadaṃ viduḥ || catuḥsamudraparyantasapta dvīpavatīṃ mahīm

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सशैलकाननोपेतां मार्गयद्भिर्हि तं सुरम् ।। कन्दरेषु महाद्रीणां तुङ्गेषु शिखरेषु च

saśailakānanopetāṃ mārgayadbhirhi taṃ suram || kandareṣu mahādrīṇāṃ tuṅgeṣu śikhareṣu ca

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

विततेषु निकुञ्जेषु विहारेषु च सर्वतः ।। विचिन्वद्भिः क्षितिमिमां तृणं द्विविदलीकृतम्

vitateṣu nikuñjeṣu vihāreṣu ca sarvataḥ || vicinvadbhiḥ kṣitimimāṃ tṛṇaṃ dvividalīkṛtam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

न प्रवृत्तिः क्वचिदपि शम्भोरासाद्यते सुरैः ।। यदा निर्विण्णमनसो मार्गमाणाः सुरास्तदा

na pravṛttiḥ kvacidapi śambhorāsādyate suraiḥ || yadā nirviṇṇamanaso mārgamāṇāḥ surāstadā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

न पश्यन्ति शिवं तत्र तदेषां भयमाविशत् ।। भीतास्ते संविदं कृत्वा सञ्चिन्त्य गुरुलाघवम्

na paśyanti śivaṃ tatra tadeṣāṃ bhayamāviśat || bhītāste saṃvidaṃ kṛtvā sañcintya gurulāghavam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सम्भूयान्योऽन्यममरा मामेव शरणं ययुः ।। तमेकाग्रेण मनसा शङ्करं लोकशङ्करम्

sambhūyānyo'nyamamarā māmeva śaraṇaṃ yayuḥ || tamekāgreṇa manasā śaṅkaraṃ lokaśaṅkaram

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

उपायमात्रं दृष्टं मे ध्यायंस्तद्वेषभूषणैः ।। यथा यत्र च सोऽस्माभिर्द्रष्टव्यो वृषभध्वजः

upāyamātraṃ dṛṣṭaṃ me dhyāyaṃstadveṣabhūṣaṇaiḥ || yathā yatra ca so'smābhirdraṣṭavyo vṛṣabhadhvajaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सर्वं त्रैलोक्यमस्माभिर्विचितं वै निरन्तरम्। श्लेश्मातकवनोद्देशं स्थानं मुक्त्वा महीतले

sarvaṃ trailokyamasmābhirvicitaṃ vai nirantaram| śleśmātakavanoddeśaṃ sthānaṃ muktvā mahītale

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

आगच्छध्वं गमिष्यामस्तमुद्देशं सुरोत्तमाः ।। इत्येवमुक्त्वा तैः सर्वैस्तामाशां प्रस्थिता वयम्

āgacchadhvaṃ gamiṣyāmastamuddeśaṃ surottamāḥ || ityevamuktvā taiḥ sarvaistāmāśāṃ prasthitā vayam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तत्क्षणादेव सम्प्राप्ता विमानैः शीघ्रयायिभिः ।। श्लेष्मातकवनं पुण्यं सिद्धचारणसेवितम्

tatkṣaṇādeva samprāptā vimānaiḥ śīghrayāyibhiḥ || śleṣmātakavanaṃ puṇyaṃ siddhacāraṇasevitam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तस्मिन्सुरमणीयानि विविधानि शुचीनि च ।। ध्यानस्थानानि रम्याणि बहूनि गुणवन्ति च

tasminsuramaṇīyāni vividhāni śucīni ca || dhyānasthānāni ramyāṇi bahūni guṇavanti ca

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

आश्रमारण्यभागेषु दरीणां विवरेषु च ।। विभ्राजद्वनराजाकी नद्यश्च विमलोदकाः

āśramāraṇyabhāgeṣu darīṇāṃ vivareṣu ca || vibhrājadvanarājākī nadyaśca vimalodakāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

प्रमुखे वासवं कृत्वा विविशुस्ते सुरास्तदा ।। विमुच्य रथयानानि पद्भिः सिद्धादिसङ्कटम्

pramukhe vāsavaṃ kṛtvā viviśuste surāstadā || vimucya rathayānāni padbhiḥ siddhādisaṅkaṭam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कन्दरोदरकूटेषु तरूणां गहनेषु च ।। सर्वदेवमयं रुद्रं मार्गमाणाः शनैः शनैः

kandarodarakūṭeṣu tarūṇāṃ gahaneṣu ca || sarvadevamayaṃ rudraṃ mārgamāṇāḥ śanaiḥ śanaiḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

प्रविशन्तश्च ते देवा वनोद्देशं क्वचिच्छुभे ।। कदलीवनसंछन्ने फुल्लपादपशोभिते

praviśantaśca te devā vanoddeśaṃ kvacicchubhe || kadalīvanasaṃchanne phullapādapaśobhite

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

गिरिनद्यास्तु पुलिने हंसकुन्देंदुसन्निभे ।। गन्धामोदेन पुष्पाणां वासितं मधुगन्धिमत्

girinadyāstu puline haṃsakundeṃdusannibhe || gandhāmodena puṣpāṇāṃ vāsitaṃ madhugandhimat

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

मुक्ताचूर्णनिकाशाभिर्वालुकाभिस्ततस्तत ।। विक्रीडमानां ददृशुः कन्यां काश्चिन्मनोरमाम्

muktācūrṇanikāśābhirvālukābhistatastata || vikrīḍamānāṃ dadṛśuḥ kanyāṃ kāścinmanoramām

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तत्र ते विबुधा दृष्ट्वा सर्वे मां समचोदयन् ।। आद्योऽहं सर्वदेवानां कथमेतद्भवेदिति

tatra te vibudhā dṛṣṭvā sarve māṃ samacodayan || ādyo'haṃ sarvadevānāṃ kathametadbhavediti

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

मुहूर्त्तं ध्यानमास्थाय विज्ञाता सा मया तदा ।। ध्रुवं शैलेन्द्रपुत्रीयमुमा विश्वेश्वरेश्वरी

muhūrttaṃ dhyānamāsthāya vijñātā sā mayā tadā || dhruvaṃ śailendraputrīyamumā viśveśvareśvarī

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ततस्तदुच्चशिखरमारुह्य विबुधेश्वराः ।। अधो विलोक्य ते सर्वे ददृशुस्तं सुरोत्तमम्

tatastaduccaśikharamāruhya vibudheśvarāḥ || adho vilokya te sarve dadṛśustaṃ surottamam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

मध्ये मृगसमूहस्य गोप्तारमिव संस्थितम् ।। एकशृंगैकचरणं तप्तहाटकवर्चसम्

madhye mṛgasamūhasya goptāramiva saṃsthitam || ekaśṛṃgaikacaraṇaṃ taptahāṭakavarcasam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

चारुवक्त्राक्षिदशनं पृष्ठतः शुक्लबिन्दुभिः ।। शुक्लेनोदरभागेन राजतैरुपशोभितम् ।।

cāruvaktrākṣidaśanaṃ pṛṣṭhataḥ śuklabindubhiḥ || śuklenodarabhāgena rājatairupaśobhitam ||

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पीनोन्नतकटिस्कन्धं निमग्नांसशिरोधरम्।। बिम्बोष्ठं ताम्रजिह्वास्यं दंष्ट्रांकुरविराजितम्

pīnonnatakaṭiskandhaṃ nimagnāṃsaśirodharam|| bimboṣṭhaṃ tāmrajihvāsyaṃ daṃṣṭrāṃkuravirājitam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तं दृष्ट्वा विबुधाः सर्वे शिखरात्प्रतिधाविताः ।। सर्वोंद्यमेन तरसा तं मृगेन्द्रजिघृक्षवः

taṃ dṛṣṭvā vibudhāḥ sarve śikharātpratidhāvitāḥ || sarvoṃdyamena tarasā taṃ mṛgendrajighṛkṣavaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

शृङ्गाग्रं प्रथमं धृत्वा गृहीत्वा वज्रपाणिना ।। मध्यं मया तस्य तदा गृहीतं प्रणतात्मना

śṛṅgāgraṃ prathamaṃ dhṛtvā gṛhītvā vajrapāṇinā || madhyaṃ mayā tasya tadā gṛhītaṃ praṇatātmanā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

जग्राह केशवश्चापि मूलं तस्य महात्मनः ।। त्रिभिरेवं गृहीतं तु त्रिधा भूतमभज्यत

jagrāha keśavaścāpi mūlaṃ tasya mahātmanaḥ || tribhirevaṃ gṛhītaṃ tu tridhā bhūtamabhajyata

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

शक्रस्याग्रं स्थितं हस्ते मध्यं हस्ते मम स्थितम् ।। विष्णोर्मूलं स्थितं हस्ते प्रविभक्तं त्रिधागतम्

śakrasyāgraṃ sthitaṃ haste madhyaṃ haste mama sthitam || viṣṇormūlaṃ sthitaṃ haste pravibhaktaṃ tridhāgatam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

शृङ्गस्यैव गृहीतस्य त्रिधास्माकं मृगाधिपः।। विषाणरहितस्तस्य प्रनष्टः पुनरत्र वै

śṛṅgasyaiva gṛhītasya tridhāsmākaṃ mṛgādhipaḥ|| viṣāṇarahitastasya pranaṣṭaḥ punaratra vai

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अन्तर्हितोऽन्तरिक्षस्थः प्रोवाचास्मानुपालभन् ।। भो भो देवा मया यूयं वच्यमानानवाप्स्यथ

antarhito'ntarikṣasthaḥ provācāsmānupālabhan || bho bho devā mayā yūyaṃ vacyamānānavāpsyatha

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सशरीरोऽहं युष्माभिर्वशाप्तः प्रगतस्त्वितः ।। शृङ्गमात्रेण सन्तुष्टा भवन्तस्तेन वञ्चिताः

saśarīro'haṃ yuṣmābhirvaśāptaḥ pragatastvitaḥ || śṛṅgamātreṇa santuṣṭā bhavantastena vañcitāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यद्यहं सशरीरः स्यां गृहीत्वा स्थापितोऽभवम् ।। तदा चतुष्पात्सकलो धर्मः स्यात्प्रतिपादितः

yadyahaṃ saśarīraḥ syāṃ gṛhītvā sthāpito'bhavam || tadā catuṣpātsakalo dharmaḥ syātpratipāditaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कामं शृंगाणि मेऽत्रैव श्लेष्मात्मकवनेऽमराः ।। न्यायतः स्थापयिष्यध्वं लोकानुग्रहकाम्यया

kāmaṃ śṛṃgāṇi me'traiva śleṣmātmakavane'marāḥ || nyāyataḥ sthāpayiṣyadhvaṃ lokānugrahakāmyayā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अत्रापि महती व्युष्टिर्भविष्यति न संशयः।। पुण्यक्षेत्रे सुमहति मत्प्रभावानुभाविते

atrāpi mahatī vyuṣṭirbhaviṣyati na saṃśayaḥ|| puṇyakṣetre sumahati matprabhāvānubhāvite

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यावन्ति भुवि तीर्थानि ह्यासमुद्र सरांसि च।। क्षेत्रेऽस्मिंस्तानि तीर्थानि चागमिष्यन्ति मत्कृते

yāvanti bhuvi tīrthāni hyāsamudra sarāṃsi ca|| kṣetre'smiṃstāni tīrthāni cāgamiṣyanti matkṛte

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अहं पुनः शैलपतेः पादे हिमवतः शुभे ।। नेपालाख्ये समुत्पत्स्ये स्वयमेव महीतलात्

ahaṃ punaḥ śailapateḥ pāde himavataḥ śubhe || nepālākhye samutpatsye svayameva mahītalāt

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

दीप्ततेजोमयशिराः शरीरं च चतुर्मुखम् ।। शरीरेश इति ख्यातः सर्वत्र भुवनत्रये

dīptatejomayaśirāḥ śarīraṃ ca caturmukham || śarīreśa iti khyātaḥ sarvatra bhuvanatraye

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तत्र नागह्रदे घोरे स्थास्याम्यन्तर्जले ह्यहम् ।। त्रिंशद्वर्षसहस्राणि सर्वभूतहिते रतः

tatra nāgahrade ghore sthāsyāmyantarjale hyaham || triṃśadvarṣasahasrāṇi sarvabhūtahite rataḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यदा वृष्णिकुलोत्पन्नः कृष्णचक्रेण पर्वतान् ।। पाटयित्वेन्द्रवचनाद्दानवान्निहनिष्यति

yadā vṛṣṇikulotpannaḥ kṛṣṇacakreṇa parvatān || pāṭayitvendravacanāddānavānnihaniṣyati

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तदा स देशो भविता सर्वम्लेच्छैरधिष्ठितः ।। ततोऽन्ये सूर्यवंशीयाः क्षत्रियास्तान्निहत्य च

tadā sa deśo bhavitā sarvamlecchairadhiṣṭhitaḥ || tato'nye sūryavaṃśīyāḥ kṣatriyāstānnihatya ca

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

वसिष्यंति च तं देशं ब्राह्मणैः संप्रवर्त्तितान् ।। धर्मान्संस्थापयिष्यंति राज्यं प्राप्स्यंति शाश्वतम्

vasiṣyaṃti ca taṃ deśaṃ brāhmaṇaiḥ saṃpravarttitān || dharmānsaṃsthāpayiṣyaṃti rājyaṃ prāpsyaṃti śāśvatam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ततो लिङ्गार्च्चनं तत्र प्रतिष्ठास्यंति पार्थिवाः।। क्षत्रियाः सूर्यवंशीयाः शून्ये लप्स्यंति मां नृपाः

tato liṅgārccanaṃ tatra pratiṣṭhāsyaṃti pārthivāḥ|| kṣatriyāḥ sūryavaṃśīyāḥ śūnye lapsyaṃti māṃ nṛpāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सम्यक्प्रवृत्ता राजानो भविष्यन्त्यायतौ स्थिताः ।। एवं सम्यक्स्थिते तस्मिन्देशे पौरजने तथा

samyakpravṛttā rājāno bhaviṣyantyāyatau sthitāḥ || evaṃ samyaksthite tasmindeśe paurajane tathā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तत्र मामर्च्चयिष्यंति सर्वभूतानि सर्वदा ।। तत्राहं यैः सकृद्दृष्टो विधिवद्वंदितस्तु यैः

tatra māmarccayiṣyaṃti sarvabhūtāni sarvadā || tatrāhaṃ yaiḥ sakṛddṛṣṭo vidhivadvaṃditastu yaiḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

गत्वा शिवपुरं ते मां द्रक्ष्यंते दग्धकिल्बिषाः ।। उत्तरेण तु गंगाया दक्षिणे चाश्विनीमुखात्

gatvā śivapuraṃ te māṃ drakṣyaṃte dagdhakilbiṣāḥ || uttareṇa tu gaṃgāyā dakṣiṇe cāśvinīmukhāt

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

क्षेत्रं हि मम तज्ज्ञेयं योजनानि चतुर्दश ।। हिमाद्रेस्तुङ्गशिखरात्प्रोद्भूता वाग्म ( ङ्म) ती नदी

kṣetraṃ hi mama tajjñeyaṃ yojanāni caturdaśa || himādrestuṅgaśikharātprodbhūtā vāgma ( ṅma) tī nadī

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

भागीरथ्याः शतगुणं पवित्रं तज्जलं स्मृतम् ।। तत्र स्नात्वा हरेर्लोकानुपस्पृश्य दिवस्पतेः

bhāgīrathyāḥ śataguṇaṃ pavitraṃ tajjalaṃ smṛtam || tatra snātvā harerlokānupaspṛśya divaspateḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

मुक्त्वा देहं नरा यांति मम लोकं न संशयः ।। अपि दुष्कृतकर्माणः क्षेत्रेऽस्मिन्निवसंति ये

muktvā dehaṃ narā yāṃti mama lokaṃ na saṃśayaḥ || api duṣkṛtakarmāṇaḥ kṣetre'sminnivasaṃti ye

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

नियतं पुरुहूतस्य श्रिताः स्थाने वसंति ते ।। देवदानवगन्धर्वाः सिद्धविद्याधरोरगाः

niyataṃ puruhūtasya śritāḥ sthāne vasaṃti te || devadānavagandharvāḥ siddhavidyādharoragāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

मुनयोऽप्सरसो यक्षा मोहिता मम मायया ।। तद्वै गुह्यं न जानंति यत्र सन्निहितो ह्यहम्

munayo'psaraso yakṣā mohitā mama māyayā || tadvai guhyaṃ na jānaṃti yatra sannihito hyaham

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तपस्तपोधनानां च सिद्धक्षेत्रं हि तत्कृतम् ।। प्रभासाच्च प्रयागाच्च नैमिषात्पुष्करादपि

tapastapodhanānāṃ ca siddhakṣetraṃ hi tatkṛtam || prabhāsācca prayāgācca naimiṣātpuṣkarādapi

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कुरुक्षेत्रादपि बुधाः क्षेत्रमेतद्विशिष्यते ।। श्वशुरो मे स्थितो यत्र हिमवान् भूधरेश्वरः

kurukṣetrādapi budhāḥ kṣetrametadviśiṣyate || śvaśuro me sthito yatra himavān bhūdhareśvaraḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

प्रभवन्ति यतः सर्वा गंगाद्याः सरितां वराः ।। तस्मिन्क्षेत्रवरे पुण्ये पुण्याः सर्वाः सरिद्वराः

prabhavanti yataḥ sarvā gaṃgādyāḥ saritāṃ varāḥ || tasminkṣetravare puṇye puṇyāḥ sarvāḥ saridvarāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सर्वे प्रस्रवणाः पुण्याः सर्वे पुण्याः शिलोच्चयाः ।। आश्रमस्तत्र भविता सिद्धचारणसेवितः

sarve prasravaṇāḥ puṇyāḥ sarve puṇyāḥ śiloccayāḥ || āśramastatra bhavitā siddhacāraṇasevitaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

शैलेश्वर इति ख्यातः शरीरं यत्र मे स्थितम् ।। स्रवन्तीनां वरा पुण्या वाग्मती पर्वतोत्तमात्

śaileśvara iti khyātaḥ śarīraṃ yatra me sthitam || sravantīnāṃ varā puṇyā vāgmatī parvatottamāt

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

भागीरथी वेगवती कलुषं दहते नृणाम् ।। कीर्त्तनादेव संशुद्धे दर्शनाद्भूतिमाप्स्यति

bhāgīrathī vegavatī kaluṣaṃ dahate nṛṇām || kīrttanādeva saṃśuddhe darśanādbhūtimāpsyati

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पानावगाहनात्तस्यास्तारयेत्सप्त वै कुलान् ।। लोकपालस्तु चरति तीर्थख्यातिं च तत्स्वयम्

pānāvagāhanāttasyāstārayetsapta vai kulān || lokapālastu carati tīrthakhyātiṃ ca tatsvayam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तत्र स्नात्वा दिवं यान्ति मृतास्ते त्वपुनर्भवाः ।। स्नात्वा स्नात्वा तु ये तत्र नित्यमभ्यर्चयन्ति माम्

tatra snātvā divaṃ yānti mṛtāste tvapunarbhavāḥ || snātvā snātvā tu ye tatra nityamabhyarcayanti mām

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

उद्धराम्यहमेतान्वै प्रीतः संसारसागरात् ।। यस्तस्य वारिणा पूर्णमेकं च घटमुद्धरेत्

uddharāmyahametānvai prītaḥ saṃsārasāgarāt || yastasya vāriṇā pūrṇamekaṃ ca ghaṭamuddharet

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

स्नापनार्थे मम शुचिः श्रद्दधानोऽनसूयकः ।। वेदवेदांगविदुषा श्रोत्रियेण विशेषतः

snāpanārthe mama śuciḥ śraddadhāno'nasūyakaḥ || vedavedāṃgaviduṣā śrotriyeṇa viśeṣataḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

आहृतस्याग्निहोत्रस्य यत्फलं तस्य तद्भवेत् ।। तस्यास्तीरे जलोद्भेदं मन्मूलादभिनिःसृतम्

āhṛtasyāgnihotrasya yatphalaṃ tasya tadbhavet || tasyāstīre jalodbhedaṃ manmūlādabhiniḥsṛtam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

मृगशृङ्गोदकं नाम नित्यं मुनिजनप्रियम् ।। तत्राभिषेकं कुर्वीत उपस्पृश्य समाहितः

mṛgaśṛṅgodakaṃ nāma nityaṃ munijanapriyam || tatrābhiṣekaṃ kurvīta upaspṛśya samāhitaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यावज्जीवकृतं पापं तत्क्षणादेव नश्यति।। तीर्थं पंचनदं प्राप्य पुण्यं ब्रह्मर्षिसेवितम्

yāvajjīvakṛtaṃ pāpaṃ tatkṣaṇādeva naśyati|| tīrthaṃ paṃcanadaṃ prāpya puṇyaṃ brahmarṣisevitam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अग्निष्टोमफलं तत्र स्नातमात्रः प्रपद्यते ।। षष्टिं धेनुसहस्राणि यानि रक्षन्ति वाग्मतीम्

agniṣṭomaphalaṃ tatra snātamātraḥ prapadyate || ṣaṣṭiṃ dhenusahasrāṇi yāni rakṣanti vāgmatīm

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

न तां पापाः कृतघ्नो वा कदाचित्प्राप्नुयान्नरः।। शुचयः श्रद्दधानाश्च सत्यसंधाश्च ये नराः

na tāṃ pāpāḥ kṛtaghno vā kadācitprāpnuyānnaraḥ|| śucayaḥ śraddadhānāśca satyasaṃdhāśca ye narāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

वाग्मत्यां ते नराः स्नान्ति लभन्ते चोत्तमां गतिम् ।। आर्त्ता भीताश्च सन्तप्ता व्याधितोऽव्याधितोऽपि वा

vāgmatyāṃ te narāḥ snānti labhante cottamāṃ gatim || ārttā bhītāśca santaptā vyādhito'vyādhito'pi vā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

वाग्मत्याः सलिले स्नात्वा ये मां पश्यन्ति संस्कृताः।। तेषां शान्तिर्भवेन्नित्यं पुरुषाणां न संशयः

vāgmatyāḥ salile snātvā ye māṃ paśyanti saṃskṛtāḥ|| teṣāṃ śāntirbhavennityaṃ puruṣāṇāṃ na saṃśayaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

मत्प्रभावात्तु स्नातस्य सर्वं नश्यति किल्बिषम् ।। ईतयः समुदीर्णाश्च प्रशमं यान्ति सर्वशः

matprabhāvāttu snātasya sarvaṃ naśyati kilbiṣam || ītayaḥ samudīrṇāśca praśamaṃ yānti sarvaśaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तत्र तत्र फलं दद्याद्राजसूयाश्वमेधयोः ।। योजनाभ्यन्तरं क्षेत्रं समन्तात्सर्वतोदिशम्

tatra tatra phalaṃ dadyādrājasūyāśvamedhayoḥ || yojanābhyantaraṃ kṣetraṃ samantātsarvatodiśam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

मूलक्षेत्रं तु विज्ञेयं रुद्रेणाधिष्ठितं स्वयम् ।। तत्र पूर्वोत्तरे पार्श्वे वासुकिर्नाम नागराट्

mūlakṣetraṃ tu vijñeyaṃ rudreṇādhiṣṭhitaṃ svayam || tatra pūrvottare pārśve vāsukirnāma nāgarāṭ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

वृतो नागसहस्रैस्तु द्वारि तिष्ठति मे सदा ।। स विघ्नं कुरुते नृणां तत्क्षेत्रं विशतां सदा

vṛto nāgasahasraistu dvāri tiṣṭhati me sadā || sa vighnaṃ kurute nṛṇāṃ tatkṣetraṃ viśatāṃ sadā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

प्रथमं स नमस्कार्यस्ततोऽहं तदनन्तरम् ।। अनेन विधिना पुंसामविघ्नं विशतां भवेत्

prathamaṃ sa namaskāryastato'haṃ tadanantaram || anena vidhinā puṃsāmavighnaṃ viśatāṃ bhavet

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

वन्दते परया भक्त्या यो मां तत्र नरः सदा ।। पृथिव्यां स भवेद्राजा सर्वलोकनमस्कृतः

vandate parayā bhaktyā yo māṃ tatra naraḥ sadā || pṛthivyāṃ sa bhavedrājā sarvalokanamaskṛtaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

गन्धैर्माल्यैश्च मे मूर्त्तिमभ्यर्च्चयति यो नरः ।। उत्पत्स्यते स देवेषु तुषितेषु न संशयः

gandhairmālyaiśca me mūrttimabhyarccayati yo naraḥ || utpatsyate sa deveṣu tuṣiteṣu na saṃśayaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यस्तु दद्यात्प्रदीपं मे पर्वते श्रद्धयान्वितः ।। सूर्यप्रभेषु देवेषु तस्योत्पत्तिर्विधीयते

yastu dadyātpradīpaṃ me parvate śraddhayānvitaḥ || sūryaprabheṣu deveṣu tasyotpattirvidhīyate

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

गीतवादित्रनृत्यैस्तु स्तुतिभिर्जागरेण वा ।। ये मे कुर्वन्ति सेवां वै मत्संस्थास्ते भवन्ति हि

gītavāditranṛtyaistu stutibhirjāgareṇa vā || ye me kurvanti sevāṃ vai matsaṃsthāste bhavanti hi

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

दध्ना क्षीरेण मधुना सर्पिषा सलिलेन वा ।। स्नापनं ये प्रयच्छन्ति ते तरन्ति जरान्तकौ

dadhnā kṣīreṇa madhunā sarpiṣā salilena vā || snāpanaṃ ye prayacchanti te taranti jarāntakau

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यः श्राद्धे भोजनं दद्याद्विप्रेभ्यः श्रद्धयान्वितः ।। सोऽमृताशी भवेन्नूनं त्रिदिवे सुरपूजितः

yaḥ śrāddhe bhojanaṃ dadyādviprebhyaḥ śraddhayānvitaḥ || so'mṛtāśī bhavennūnaṃ tridive surapūjitaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

व्रतोपवासैर्होमैर्वा नैवेद्यैश्चारुभिस्तथा ।। यजन्ते ब्राह्मणा ये मां परया श्रद्धयान्विताः

vratopavāsairhomairvā naivedyaiścārubhistathā || yajante brāhmaṇā ye māṃ parayā śraddhayānvitāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

षष्टिवर्षसहस्राणि चोषित्वा दिवि ते ततः ।। ऐश्वर्यं प्रतिपद्यन्ते मर्त्यलोके पुनः पुनः

ṣaṣṭivarṣasahasrāṇi coṣitvā divi te tataḥ || aiśvaryaṃ pratipadyante martyaloke punaḥ punaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ब्राह्मणाः क्षत्रियो वैश्यः शूद्रः स्त्री वापि सङ्गताः ।। शैलेश्वरं तु तत्स्थानं भक्तितः समुपासते

brāhmaṇāḥ kṣatriyo vaiśyaḥ śūdraḥ strī vāpi saṅgatāḥ || śaileśvaraṃ tu tatsthānaṃ bhaktitaḥ samupāsate

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

मत्पार्षदास्ते जायन्ते सततं सहिताः सुरैः ।। शैलेश्वरं परं गुह्यं गतिः शैलेश्वरः परा ।। शैलेश्वरात्परं क्षेत्रं न क्वचिद्भुवि विद्यते

matpārṣadāste jāyante satataṃ sahitāḥ suraiḥ || śaileśvaraṃ paraṃ guhyaṃ gatiḥ śaileśvaraḥ parā || śaileśvarātparaṃ kṣetraṃ na kvacidbhuvi vidyate

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ब्रह्महा गुरुहा गोघ्नः स्पृष्टो वै सर्वपातकैः ।। क्षेत्रमेतदनुप्राप्य निर्मलो जायते नरः

brahmahā guruhā goghnaḥ spṛṣṭo vai sarvapātakaiḥ || kṣetrametadanuprāpya nirmalo jāyate naraḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

विविधान्यत्र तीर्थानि सन्ति पुण्यानि देवताः ।। येषान्तोयैर्नरः स्पृष्टः सर्वपापैः प्रमुच्यते

vividhānyatra tīrthāni santi puṇyāni devatāḥ || yeṣāntoyairnaraḥ spṛṣṭaḥ sarvapāpaiḥ pramucyate

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

क्रोशं क्रोशं सुरै रूपं तच्च संहृत्य निर्मितम् ।। तीर्थं क्रोशोदकं नाम पुण्यं मुनिजनप्रियम्

krośaṃ krośaṃ surai rūpaṃ tacca saṃhṛtya nirmitam || tīrthaṃ krośodakaṃ nāma puṇyaṃ munijanapriyam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तत्र स्नात्वा शुचिर्दान्तः सत्यसन्धो जितेन्द्रियः।। विमुक्तः किल्बिषैः सर्वैः सर्वमेव फलं लभेत्

tatra snātvā śucirdāntaḥ satyasandho jitendriyaḥ|| vimuktaḥ kilbiṣaiḥ sarvaiḥ sarvameva phalaṃ labhet

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अनाशकं व्रजेद्यस्तु दक्षिणेन महात्मनः ।। शैलेश्वरस्य पुरुषः स गच्छेत्परमां गतिम्

anāśakaṃ vrajedyastu dakṣiṇena mahātmanaḥ || śaileśvarasya puruṣaḥ sa gacchetparamāṃ gatim

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

भृगुप्रपतनं कृत्वा कामक्रोधविवर्जितः।। विमानेन दिवं गच्छेद्धृतः सोऽप्सरसाङ्गणैः

bhṛguprapatanaṃ kṛtvā kāmakrodhavivarjitaḥ|| vimānena divaṃ gaccheddhṛtaḥ so'psarasāṅgaṇaiḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

भृगुमूले परं तीर्थं ब्रह्मणा निर्मितं स्वयम् ।। ब्रह्मोद्भेदेति विख्यातं तस्यापि शृणु यत्फलं

bhṛgumūle paraṃ tīrthaṃ brahmaṇā nirmitaṃ svayam || brahmodbhedeti vikhyātaṃ tasyāpi śṛṇu yatphalaṃ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

संवत्सरं तु यस्तत्र स्नास्यंस्तु नियतेन्द्रियः।। स ब्रह्मलोके विरजे गच्छेन्नास्त्यत्र संशयः

saṃvatsaraṃ tu yastatra snāsyaṃstu niyatendriyaḥ|| sa brahmaloke viraje gacchennāstyatra saṃśayaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तत्र गोरक्षकं नाम गोवृषः पदविक्षतम् ।। दृष्ट्वा च तानि हि पुमान् गोसहस्रफलं लभेत्

tatra gorakṣakaṃ nāma govṛṣaḥ padavikṣatam || dṛṣṭvā ca tāni hi pumān gosahasraphalaṃ labhet

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

गौर्यास्तु शिखरं तत्र गच्छेत्सिद्धनिषेवितम् ।। यत्र सन्निहिता नित्यं पार्वती शिखरप्रिया

gauryāstu śikharaṃ tatra gacchetsiddhaniṣevitam || yatra sannihitā nityaṃ pārvatī śikharapriyā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

लोकमाता भगवती लोकरक्षार्थमुद्यता ।। तस्याः सालोक्यमायाति दृष्ट्वा स्पृष्ट्वाभिवाद्य च

lokamātā bhagavatī lokarakṣārthamudyatā || tasyāḥ sālokyamāyāti dṛṣṭvā spṛṣṭvābhivādya ca

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

त्यजते पतितुं तस्या अधस्ताद्वाग्मतीतटे ।। उमालोकं व्रजेदाशु विमानेन विहायसा

tyajate patituṃ tasyā adhastādvāgmatītaṭe || umālokaṃ vrajedāśu vimānena vihāyasā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

स्तनकुण्डे उमायास्तु यः स्नायात्खलु मानवः ।। स्कन्दलोकमवाप्नोति भूत्वा वैश्वानर द्युतिः

stanakuṇḍe umāyāstu yaḥ snāyātkhalu mānavaḥ || skandalokamavāpnoti bhūtvā vaiśvānara dyutiḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तीर्थं पंचनदं प्राप्य पुण्यं ब्रह्मर्षिसेवितम् ।। अग्निहोत्रफलं तत्र स्नानमात्रेण लभ्यते

tīrthaṃ paṃcanadaṃ prāpya puṇyaṃ brahmarṣisevitam || agnihotraphalaṃ tatra snānamātreṇa labhyate

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

नकुलोहेन मतिमान्स्नापयेत्प्रयतात्मवान् ।। जातिस्मरः स तु भवेत्सिध्यते चास्य मानसम्

nakulohena matimānsnāpayetprayatātmavān || jātismaraḥ sa tu bhavetsidhyate cāsya mānasam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तस्यैवोत्तरतस्तीर्थमपरं सिद्धसेवितम् ।। नाम्ना प्रान्तकपानीयं गुह्यं गुह्यकरक्षितम्

tasyaivottaratastīrthamaparaṃ siddhasevitam || nāmnā prāntakapānīyaṃ guhyaṃ guhyakarakṣitam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

संवत्सरं यस्तु पूर्णं तत्र स्नायान्नरः सदा ।। गुह्यकः स भवेदाशु रुद्रस्यानुचरः सुधीः

saṃvatsaraṃ yastu pūrṇaṃ tatra snāyānnaraḥ sadā || guhyakaḥ sa bhavedāśu rudrasyānucaraḥ sudhīḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

देव्याः शिखरवासिन्या ज्ञेयं पूर्वोत्तरेण वै ।। दक्षिणेन तु वाग्मत्याः प्रसृतं कन्दरोदरात्

devyāḥ śikharavāsinyā jñeyaṃ pūrvottareṇa vai || dakṣiṇena tu vāgmatyāḥ prasṛtaṃ kandarodarāt

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तीर्थं ब्रह्मोदयं नाम पुण्यं पापप्रणाशनम् ।। तत्र गत्वा जलं स्पृष्ट्वा स्नात्वा चाभ्युक्ष्य मानवः

tīrthaṃ brahmodayaṃ nāma puṇyaṃ pāpapraṇāśanam || tatra gatvā jalaṃ spṛṣṭvā snātvā cābhyukṣya mānavaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

मृत्युलोकं न पश्येत्स कृच्छ्रेषु च न सीदति ।। गत्वा सुन्दरिकातीर्थं विधिना तीर्थमादिमम्

mṛtyulokaṃ na paśyetsa kṛcchreṣu ca na sīdati || gatvā sundarikātīrthaṃ vidhinā tīrthamādimam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तत्र स्नात्वा भवेत्तोये रूपवानुत्तमद्युतिः ।। त्रिसन्ध्यं तत्र गच्छेत्तु पूर्वेण विधिवन्नरः

tatra snātvā bhavettoye rūpavānuttamadyutiḥ || trisandhyaṃ tatra gacchettu pūrveṇa vidhivannaraḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तत्र सन्ध्यामुपास्याथ द्विजो मुच्येत किल्विषात् ।। वाग्मत्या मणिवत्याश्च सम्भेदे पापनाशने

tatra sandhyāmupāsyātha dvijo mucyeta kilviṣāt || vāgmatyā maṇivatyāśca sambhede pāpanāśane

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अहोरात्रं वसेद्यस्तु रुद्रजापो द्विजः शुचिः ।। स भवेद्वेदविद्विद्वान्यज्वा पार्थिवपूजितः

ahorātraṃ vasedyastu rudrajāpo dvijaḥ śuciḥ || sa bhavedvedavidvidvānyajvā pārthivapūjitaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तारितं च कुलं तेन सर्वं भवति साधुना ।। वर्णावरोऽपि यः कश्चित्स्नात्वा दद्यात्तिलोदकम् ।।

tāritaṃ ca kulaṃ tena sarvaṃ bhavati sādhunā || varṇāvaro'pi yaḥ kaścitsnātvā dadyāttilodakam ||

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तर्पिताः पितरस्तेन भवेयुर्नात्र संशयः ।। यत्र यत्र च वाग्मत्यां स्नाति वै मानवोत्तमः

tarpitāḥ pitarastena bhaveyurnātra saṃśayaḥ || yatra yatra ca vāgmatyāṃ snāti vai mānavottamaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तिर्यग्योनिं न गच्छेत्तु समृद्धे जायते कुले ।। वाग्मतीमणिवत्योश्च संभेदश्चर्षिसेवितः

tiryagyoniṃ na gacchettu samṛddhe jāyate kule || vāgmatīmaṇivatyośca saṃbhedaścarṣisevitaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

धीमान्गच्छेत्तु विधिना कामक्रोधविवर्जितः ।। गङ्गाद्वारे तु यत्प्रोक्तं स्नानपुण्यफलं महत्

dhīmāngacchettu vidhinā kāmakrodhavivarjitaḥ || gaṅgādvāre tu yatproktaṃ snānapuṇyaphalaṃ mahat

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

स्नानस्य तद्दशगुणं भवेदत्र न संशयः ।। अत्र विद्याधराः सिद्धा गन्धर्वा मुनयः सुराः

snānasya taddaśaguṇaṃ bhavedatra na saṃśayaḥ || atra vidyādharāḥ siddhā gandharvā munayaḥ surāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तदक्षयं भवेद्दातुर्दानपुण्यफलं महत् ।। तस्मात्सर्वप्रयत्नेन करणीयं च देवताः

tadakṣayaṃ bhaveddāturdānapuṇyaphalaṃ mahat || tasmātsarvaprayatnena karaṇīyaṃ ca devatāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

वरिष्ठं क्षेत्रमेतस्मान्नान्यदेव हि विद्यते ।। तस्मिन् श्लेष्मातकवने पुण्ये त्रिदशसेविते

variṣṭhaṃ kṣetrametasmānnānyadeva hi vidyate || tasmin śleṣmātakavane puṇye tridaśasevite

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यत्र यत्र मया देवाश्चरता मृगरूपिणा ।। आसितं स्वपितं यातं विहृतं वा समन्ततः

yatra yatra mayā devāścaratā mṛgarūpiṇā || āsitaṃ svapitaṃ yātaṃ vihṛtaṃ vā samantataḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तत्र तत्राभवत्सर्वं पुण्यक्षेत्रं च सर्वशः ।। शृंगमेतत्त्रिधाभूतं सम्यक्संश्रूयतां सुराः

tatra tatrābhavatsarvaṃ puṇyakṣetraṃ ca sarvaśaḥ || śṛṃgametattridhābhūtaṃ samyaksaṃśrūyatāṃ surāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

गोकर्णेश्वर इत्येतत्पृथिव्यां ख्यातिमेष्यति ।। एवं सन्दिश्य विबुधान्देवदेवः सनातनः

gokarṇeśvara ityetatpṛthivyāṃ khyātimeṣyati || evaṃ sandiśya vibudhāndevadevaḥ sanātanaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अदृश्य एव विबुधैः प्रययावुत्तरां दिशम्

adṛśya eva vibudhaiḥ prayayāvuttarāṃ diśam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

इति श्रीवराहपुराणे भगवच्छास्त्रे भगवद्गोकर्णेश्वरमाहात्म्ये जलेश्वरमाहात्म्यवर्णनं नाम पंचदशाधिकद्विशततमोऽध्यायः

iti śrīvarāhapurāṇe bhagavacchāstre bhagavadgokarṇeśvaramāhātmye jaleśvaramāhātmyavarṇanaṃ nāma paṃcadaśādhikadviśatatamo'dhyāyaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

वाग्मत्याः सलिले स्नात्वा ये मां पश्यन्ति संस्कृताः ।। वाग्मती सरितां श्रेष्ठा यत्र यत्राऽवगाह्यते

vāgmatyāḥ salile snātvā ye māṃ paśyanti saṃskṛtāḥ || vāgmatī saritāṃ śreṣṭhā yatra yatrā'vagāhyate

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.