महातपा उवाच । तस्मिन् निवसतस्तस्य रुद्रस्य परमेष्ठिनः । चुकोप गौरी देवस्य पितुर्वैरमनुस्मरन्
mahātapā uvāca | tasmin nivasatastasya rudrasya parameṣṭhinaḥ | cukopa gaurī devasya piturvairamanusmaran
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
चिन्तयामास दक्षस्य अनेनापकृतं पुरा । यज्ञो विध्वंसितो यस्मात् तस्माच्चान्यां तनूमहम्
cintayāmāsa dakṣasya anenāpakṛtaṃ purā | yajño vidhvaṃsito yasmāt tasmāccānyāṃ tanūmaham
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
आराध्य तपसा तस्य गृहे भूत्वा व्रजाम्यहम् । कथं गच्छामि पितरं दक्षं क्षपितबान्धवम्
ārādhya tapasā tasya gṛhe bhūtvā vrajāmyaham | kathaṃ gacchāmi pitaraṃ dakṣaṃ kṣapitabāndhavam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
भवपत्नी च दुहिता एवं संचिन्त्य सुन्दरी । जगाम तपसे शैलं हिमवन्तं महागिरिम्
bhavapatnī ca duhitā evaṃ saṃcintya sundarī | jagāma tapase śailaṃ himavantaṃ mahāgirim
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तत्र कालेन महता क्षपयन्ती कलेवरम् । स्वशरीराग्निना दग्धा ततः शैलसुताऽभवत्
tatra kālena mahatā kṣapayantī kalevaram | svaśarīrāgninā dagdhā tataḥ śailasutā'bhavat
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
उमा नामेति महती कृष्णा चेत्यभिधानतः । लब्ध्वा तु शोभनां मूर्तिं हिमवन्तगृहे शुभा
umā nāmeti mahatī kṛṣṇā cetyabhidhānataḥ | labdhvā tu śobhanāṃ mūrtiṃ himavantagṛhe śubhā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पुनस्तपश्चकारोग्रं देवं स्मृत्वा त्रिलोचनम् । असावेव पतिर्मह्यमित्युक्त्वा तपसि स्थिता
punastapaścakārograṃ devaṃ smṛtvā trilocanam | asāveva patirmahyamityuktvā tapasi sthitā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कुर्वन्त्या तत् तपश्चोग्रं हिमवन्ते महागिरौ । कालेन महता देवस्तपसाराधितस्तया
kurvantyā tat tapaścograṃ himavante mahāgirau | kālena mahatā devastapasārādhitastayā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
आजगामाश्रमं तस्या विप्रो भूत्वा महेश्वरः । वृद्धः शिथिलसर्वाङ्गः स्खलंश्चैव पदे पदे
ājagāmāśramaṃ tasyā vipro bhūtvā maheśvaraḥ | vṛddhaḥ śithilasarvāṅgaḥ skhalaṃścaiva pade pade
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कृच्छ्रात् तस्याः समीपं तु आगत्य द्विजसत्तमः । बुभुक्षितोऽस्मि मे देहि भद्रे भोज्यं द्विजस्य तु
kṛcchrāt tasyāḥ samīpaṃ tu āgatya dvijasattamaḥ | bubhukṣito'smi me dehi bhadre bhojyaṃ dvijasya tu
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एवमुक्ता तदा कन्या उमा शैलसुता शुभा । उवाच ब्राह्मणं भोज्यं दद्मि विप्र फलादिकम् । कुरु स्नानं द्रुतं विप्र भुञ्जस्वान्नं यदृच्छया
evamuktā tadā kanyā umā śailasutā śubhā | uvāca brāhmaṇaṃ bhojyaṃ dadmi vipra phalādikam | kuru snānaṃ drutaṃ vipra bhuñjasvānnaṃ yadṛcchayā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एवमुक्तस्तदा विप्रस्तस्य पार्श्वे महानदीम् । गङ्गां जगाम स्नानार्थी स्नानं कर्त्तुमवातरत्
evamuktastadā viprastasya pārśve mahānadīm | gaṅgāṃ jagāma snānārthī snānaṃ karttumavātarat
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स्नानं तु कुर्वता तेन रुद्रेण द्विजरूपिणा । भूत्वा मायामयं भीमं मकरं भयदर्शनम् । ग्राहितस्तु तदा विप्रस्तेन दुष्टेन मद्गुना
snānaṃ tu kurvatā tena rudreṇa dvijarūpiṇā | bhūtvā māyāmayaṃ bhīmaṃ makaraṃ bhayadarśanam | grāhitastu tadā viprastena duṣṭena madgunā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
दृष्ट्वा धृतमथात्मानं मकरेण बलीयसा । वृद्धमात्मानमन्यं तां दर्शयन् वाक्यमब्रवीत्
dṛṣṭvā dhṛtamathātmānaṃ makareṇa balīyasā | vṛddhamātmānamanyaṃ tāṃ darśayan vākyamabravīt
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अब्रह्मण्यं गतं कन्ये धावस्वानय मां रुषः । यावन्नायाति विकृतिं तावन्मां त्रातुमर्हसि
abrahmaṇyaṃ gataṃ kanye dhāvasvānaya māṃ ruṣaḥ | yāvannāyāti vikṛtiṃ tāvanmāṃ trātumarhasi
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एवमुक्ता तदा कन्या चिन्तयामास पार्वती । पितृभावेन शैलेन्द्रं भर्तृभावेन शंकरम् । स्पृशामि तपसा पूता कथं विप्रं स्पृशाम्यहम्
evamuktā tadā kanyā cintayāmāsa pārvatī | pitṛbhāvena śailendraṃ bhartṛbhāvena śaṃkaram | spṛśāmi tapasā pūtā kathaṃ vipraṃ spṛśāmyaham
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यद्येनं नापकर्षामि मकरेण जले धृतम् । तदानीं ब्रह्मवध्या मे भवतीति न संशयः
yadyenaṃ nāpakarṣāmi makareṇa jale dhṛtam | tadānīṃ brahmavadhyā me bhavatīti na saṃśayaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अन्यव्यतिक्रमे धर्ममपनेतुं च शक्यते । ब्रह्मवध्या पुनर्नैवमेवमुक्तवा गता त्वरम्
anyavyatikrame dharmamapanetuṃ ca śakyate | brahmavadhyā punarnaivamevamuktavā gatā tvaram
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सा गत्वा त्वरितं भीरुर्गृहीत्वा पाणिना द्विजम् । चकर्षान्तर्जलात् तावत् स्वयं भूतपतिर्हरः
sā gatvā tvaritaṃ bhīrurgṛhītvā pāṇinā dvijam | cakarṣāntarjalāt tāvat svayaṃ bhūtapatirharaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यमाराध्य तपश्चर्त्तुमारब्धं शैलपुत्राया । स एव भगवान् रुद्रस्तस्याः पाणौ विलम्बत
yamārādhya tapaścarttumārabdhaṃ śailaputrāyā | sa eva bhagavān rudrastasyāḥ pāṇau vilambata
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तं दृष्ट्वा लज्जिता देवी पूर्वत्यागमनुस्मरन् । न किंचिदुत्तरं सुभ्रूर्वदति स्म सुलज्जिता
taṃ dṛṣṭvā lajjitā devī pūrvatyāgamanusmaran | na kiṃciduttaraṃ subhrūrvadati sma sulajjitā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तूष्णींभूतां तु तां दृष्ट्वा गौरीं रुद्रो हसन्निव । पाणौ गृहीत्वा मां भद्रे कथं त्यक्तुमिहार्हसि
tūṣṇīṃbhūtāṃ tu tāṃ dṛṣṭvā gaurīṃ rudro hasanniva | pāṇau gṛhītvā māṃ bhadre kathaṃ tyaktumihārhasi
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मत्पाणिग्रहणं भद्रे वृथा यदि करिष्यसि । तदानीं ब्रह्मणः पुत्र्यामाहारार्थं ब्रवीम्यहम्
matpāṇigrahaṇaṃ bhadre vṛthā yadi kariṣyasi | tadānīṃ brahmaṇaḥ putryāmāhārārthaṃ bravīmyaham
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
न भवेत् परिहासोऽयमुक्ता देवी परापरा । लज्जमाना तदा वाक्यं वदति स्मितपूर्वकम्
na bhavet parihāso'yamuktā devī parāparā | lajjamānā tadā vākyaṃ vadati smitapūrvakam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
देवदेव त्रिलोकेश त्वदर्थोऽयं समुद्यमः । प्राग्जन्माराधितो भर्त्ता भवान् देवो महेश्वरः
devadeva trilokeśa tvadartho'yaṃ samudyamaḥ | prāgjanmārādhito bharttā bhavān devo maheśvaraḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
इदानीं मे भवान् देवः पतिर्नान्यो भविष्यति । किन्तु स्वामी पिता मह्यं शैलेन्द्रो मे व्रजामि तम् । अनुज्ञाप्य विधानेन ततः पाणिं गृहीष्यसि
idānīṃ me bhavān devaḥ patirnānyo bhaviṣyati | kintu svāmī pitā mahyaṃ śailendro me vrajāmi tam | anujñāpya vidhānena tataḥ pāṇiṃ gṛhīṣyasi
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एवमुक्त्वा तदा देवी पितरं प्रति भामिनी । कृताञ्जलिपुटा भूत्वा हिमवन्तमुवाच ह
evamuktvā tadā devī pitaraṃ prati bhāminī | kṛtāñjalipuṭā bhūtvā himavantamuvāca ha
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अतोऽन्यजन्मभर्त्ता मे रुद्रो दक्षमखान्तकः । इदानीं तपसा सैव ध्यातोऽभूद् गतिभावनः
ato'nyajanmabharttā me rudro dakṣamakhāntakaḥ | idānīṃ tapasā saiva dhyāto'bhūd gatibhāvanaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स च विश्वपतिर्भूत्वा ब्राह्मणो मे तपोवनम् । आगत्य भोजनार्थाय याचयामास शंकरः । मया स्नातुं व्रजस्वेति चोदितो जाह्नवीं गतः
sa ca viśvapatirbhūtvā brāhmaṇo me tapovanam | āgatya bhojanārthāya yācayāmāsa śaṃkaraḥ | mayā snātuṃ vrajasveti codito jāhnavīṃ gataḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तत्रासौ वृद्धकायेन द्विजरूपेण शंकरः । मकरेण धृतस्तूर्णं अब्रहह्मण्यमुवाच ह
tatrāsau vṛddhakāyena dvijarūpeṇa śaṃkaraḥ | makareṇa dhṛtastūrṇaṃ abrahahmaṇyamuvāca ha
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ब्रह्महत्याभयात् तात मया पाणौ धृतस्ततः । धृतमात्रः स्वकं देहं दर्शयामास शंकरः
brahmahatyābhayāt tāta mayā pāṇau dhṛtastataḥ | dhṛtamātraḥ svakaṃ dehaṃ darśayāmāsa śaṃkaraḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ततो मामब्रवीद् देवः पाणिग्रहणमागताम् । भवती देवि मा किंचिद् विचारय तपोधने
tato māmabravīd devaḥ pāṇigrahaṇamāgatām | bhavatī devi mā kiṃcid vicāraya tapodhane
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एवमुक्ता त्वहं तेन शंकरेण महात्मना । तदनुज्ञाप्य देवेशं भवन्तं प्रष्टुमागता । इदानीं यत् क्षमं कार्यं तच्छीघ्रं संविधीयताम्
evamuktā tvahaṃ tena śaṃkareṇa mahātmanā | tadanujñāpya deveśaṃ bhavantaṃ praṣṭumāgatā | idānīṃ yat kṣamaṃ kāryaṃ tacchīghraṃ saṃvidhīyatām
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एवं श्रुत्वा तदा वाक्यं शैलराजो मुदा युतः । उवाच दुहितां धन्यां तस्मिन् काले वराननाम्
evaṃ śrutvā tadā vākyaṃ śailarājo mudā yutaḥ | uvāca duhitāṃ dhanyāṃ tasmin kāle varānanām
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पुत्रि धन्योऽस्म्यहं लोके यस्य रुद्रः स्वयं हरः । जामाता भविता देवि त्वयाऽपत्यवतामहम् । स्थापितो मूर्ध्नि देवानामपि पुत्रि त्वया ह्यहम्
putri dhanyo'smyahaṃ loke yasya rudraḥ svayaṃ haraḥ | jāmātā bhavitā devi tvayā'patyavatāmaham | sthāpito mūrdhni devānāmapi putri tvayā hyaham
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स्थीयतां क्षणमेकं तु यावदागमनं मम । एवमुक्त्वा गतो राजा शैलानां ब्रह्मणोऽन्तिकम्
sthīyatāṃ kṣaṇamekaṃ tu yāvadāgamanaṃ mama | evamuktvā gato rājā śailānāṃ brahmaṇo'ntikam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तत्र दृष्ट्वा महात्मानं सर्वदेवपितामहम् । उवाच प्रणतो भूत्वा ब्रह्माणं शैलराट् ततः
tatra dṛṣṭvā mahātmānaṃ sarvadevapitāmaham | uvāca praṇato bhūtvā brahmāṇaṃ śailarāṭ tataḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
देवोमा दुहिता मह्यं तां रुद्राय ददाम्यहम् । त्वया देव अनुज्ञातस्तत्करोमि प्रशाधि माम्
devomā duhitā mahyaṃ tāṃ rudrāya dadāmyaham | tvayā deva anujñātastatkaromi praśādhi mām
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ततो ब्रह्मा प्रीतमना याहि रुद्राय तां शुभाम् । प्रयच्छोवाच देवानां तदा लोकपितामहः
tato brahmā prītamanā yāhi rudrāya tāṃ śubhām | prayacchovāca devānāṃ tadā lokapitāmahaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एवमुक्तः शैलराजः स्ववेश्मागम्य सत्वरम् । देवानृषीन् सिद्धसंघान् चामन्त्रयत सत्वरम्
evamuktaḥ śailarājaḥ svaveśmāgamya satvaram | devānṛṣīn siddhasaṃghān cāmantrayata satvaram
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तुम्बुरुं नारदं चैव हाहाहूहूं तथैव च । स गत्वा किन्नरांश्चैव असुरान् राक्षसानपि
tumburuṃ nāradaṃ caiva hāhāhūhūṃ tathaiva ca | sa gatvā kinnarāṃścaiva asurān rākṣasānapi
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पर्वताः सरितः शैला वृक्षा ओषधयस्तथा । आगता मूर्त्तिमन्तो वै पर्वताः सङ्गमोपलाः । हिमवद्दुहितुर्द्रष्टुं विवाहं शंकरेण ह
parvatāḥ saritaḥ śailā vṛkṣā oṣadhayastathā | āgatā mūrttimanto vai parvatāḥ saṅgamopalāḥ | himavadduhiturdraṣṭuṃ vivāhaṃ śaṃkareṇa ha
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तत्र वेदिः क्षितिश्चासीत् कलशाः सप्त सागराः । सूर्यो दीपस्तथा सोमः सरितो ववहुर्जलम्
tatra vediḥ kṣitiścāsīt kalaśāḥ sapta sāgarāḥ | sūryo dīpastathā somaḥ sarito vavahurjalam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एवं विवाहसामग्रीं कृत्वा शैलवराधिपः । प्रेषयामास रुद्राय समीपं मन्दरं गिरिम्
evaṃ vivāhasāmagrīṃ kṛtvā śailavarādhipaḥ | preṣayāmāsa rudrāya samīpaṃ mandaraṃ girim
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स तदा मन्दरोक्तस्तु शंकरो द्रुतमाययौ । विधिना सोमया पाणिं जग्राह परमेश्वरः
sa tadā mandaroktastu śaṃkaro drutamāyayau | vidhinā somayā pāṇiṃ jagrāha parameśvaraḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तत्रोत्सवे पर्वतनारदौ द्वौ जगुश्च सिद्धा ननृतुर्वनस्पतीः । पुष्पाण्यनेकानि विचिक्षिपुः शुभाः ननर्तुरुच्चैः सुरयोषितो भृशम्
tatrotsave parvatanāradau dvau jaguśca siddhā nanṛturvanaspatīḥ | puṣpāṇyanekāni vicikṣipuḥ śubhāḥ nanarturuccaiḥ surayoṣito bhṛśam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तस्मिन् विवाहे सलिलप्रवाहे चतुर्मुखो लोकपरः स्वसंस्थः । उवाच कन्यां भव पुत्रि लोके नारी प्रभर्त्ता तव चान्यपुंसाम् । इत्येवमुक्त्वा स उमां सरुद्रां पितामहः स्वं पुरमाजगाम
tasmin vivāhe salilapravāhe caturmukho lokaparaḥ svasaṃsthaḥ | uvāca kanyāṃ bhava putri loke nārī prabharttā tava cānyapuṃsām | ityevamuktvā sa umāṃ sarudrāṃ pitāmahaḥ svaṃ puramājagāma
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
जामातरं पर्वतराट् सुपूज्य विसर्जयामास विभुं स सोमम् । देवांश्च दैत्यान् विविधानृषींश्च संपूज्य सर्वान् विविधैस्तु वस्तुभिः । विभूषणैर्वस्त्रवरान्नदानै - र्विसर्जयामास तदाद्रिमुख्यान्
jāmātaraṃ parvatarāṭ supūjya visarjayāmāsa vibhuṃ sa somam | devāṃśca daityān vividhānṛṣīṃśca saṃpūjya sarvān vividhaistu vastubhiḥ | vibhūṣaṇairvastravarānnadānai - rvisarjayāmāsa tadādrimukhyān
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स वीतशोको विरजो विशुद्धः शुभाननां देववराय दत्त्वा । उमां महात्मा हिमवानद्रिराजः पैतामहे लोक इवाध्वरे भात्
sa vītaśoko virajo viśuddhaḥ śubhānanāṃ devavarāya dattvā | umāṃ mahātmā himavānadrirājaḥ paitāmahe loka ivādhvare bhāt
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
इतीरितेयं तव राजसत्तम प्रसूतिरेषा न विदुर्यां सुरासुराः । स्वयंभुदक्षादिराजः त्रिजन्मभि- र्गौरीविवाहोऽपि मया सुकीर्तितः
itīriteyaṃ tava rājasattama prasūtireṣā na viduryāṃ surāsurāḥ | svayaṃbhudakṣādirājaḥ trijanmabhi- rgaurīvivāho'pi mayā sukīrtitaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
श्रीवराह उवाच । एवं सा गौरिनाम्ना तु कारणान्मूर्त्तिमागता । संबभूव यथा प्रोक्तं प्रजापालाय पृच्छते । ऋषिणा महता पूर्वं तपसा भावितात्मना
śrīvarāha uvāca | evaṃ sā gaurināmnā tu kāraṇānmūrttimāgatā | saṃbabhūva yathā proktaṃ prajāpālāya pṛcchate | ṛṣiṇā mahatā pūrvaṃ tapasā bhāvitātmanā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
गौर्या उत्पत्तिरेषा वै कथिता परमर्षिणा । विवाहश्च यथा वृत्तस्तत्सर्वं कथितं तव
gauryā utpattireṣā vai kathitā paramarṣiṇā | vivāhaśca yathā vṛttastatsarvaṃ kathitaṃ tava
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एतत्सर्वं तु गौर्या वै संपन्नं तु तृतीयया । तस्यां तिथौ तृतीयायां लवणं वर्जयेन्नरः । यश्चोपोष्यति नारी वा सा सौभाग्यं तु विन्दति
etatsarvaṃ tu gauryā vai saṃpannaṃ tu tṛtīyayā | tasyāṃ tithau tṛtīyāyāṃ lavaṇaṃ varjayennaraḥ | yaścopoṣyati nārī vā sā saubhāgyaṃ tu vindati
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
दुर्भगा या तु नारी स्यात् पुरुषश्चातिदुर्भगः । एतच्छ्रुत्वा तृतीयायां लवणं तु विवर्जयेत्
durbhagā yā tu nārī syāt puruṣaścātidurbhagaḥ | etacchrutvā tṛtīyāyāṃ lavaṇaṃ tu vivarjayet
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सर्वकामानवाप्नोति सौभाग्यं द्रव्यसम्पदम् । आरोग्यं च सदा लोके कान्तिं पुष्टिं च विन्दति
sarvakāmānavāpnoti saubhāgyaṃ dravyasampadam | ārogyaṃ ca sadā loke kāntiṃ puṣṭiṃ ca vindati
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.