महातपा उवाच ।
पूर्वमासीन्महादैत्यो बलवानन्धको भुवि ।
स देवान् वशमानिन्ये ब्रह्मणो वरदर्पितः
mahātapā uvāca |
pūrvamāsīnmahādaityo balavānandhako bhuvi |
sa devān vaśamāninye brahmaṇo varadarpitaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तेनात्मवान् सुराः सर्वे त्याजिता मेरुपर्वतम् ।
ब्रह्माणं शरणं जग्मुरन्धकस्य भयार्दिताः
tenātmavān surāḥ sarve tyājitā meruparvatam |
brahmāṇaṃ śaraṇaṃ jagmurandhakasya bhayārditāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तानागतांस्तदा ब्रह्मा उवाच सुरसत्तमान् ।
किमागमनकृत्यं वो देवा ब्रूत किमास्यते
tānāgatāṃstadā brahmā uvāca surasattamān |
kimāgamanakṛtyaṃ vo devā brūta kimāsyate
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
देवा ऊचुः ।
अन्धकेनार्दिताः सर्वे वयं देवा जगत्पते ।
त्राहि सर्वांश्चतुर्वक्त्र पितामह नमोऽस्तु ते
devā ūcuḥ |
andhakenārditāḥ sarve vayaṃ devā jagatpate |
trāhi sarvāṃścaturvaktra pitāmaha namo'stu te
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ब्रह्मोवाच ।
अन्धकान्नैव शक्तोऽहं त्रातुं वै सुरसत्तमाः ।
भवं शर्वं महादेवं व्रजाम शरणार्थिनः
brahmovāca |
andhakānnaiva śakto'haṃ trātuṃ vai surasattamāḥ |
bhavaṃ śarvaṃ mahādevaṃ vrajāma śaraṇārthinaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
किन्तु पूर्वं मया दत्तो वरस्तस्य सुरोत्तमाः ।
अवध्यस्त्वं हि भविता न शरीरं स्पृशेन्महीम्
kintu pūrvaṃ mayā datto varastasya surottamāḥ |
avadhyastvaṃ hi bhavitā na śarīraṃ spṛśenmahīm
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तस्यैवं बलिनस्त्वेको हन्ता रुद्रः परंतपः ।
तत्र गच्छामहे सर्वे कैलासनिलयं प्रभुम्
tasyaivaṃ balinastveko hantā rudraḥ paraṃtapaḥ |
tatra gacchāmahe sarve kailāsanilayaṃ prabhum
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एवमुक्त्वा ययौ ब्रह्मा सदेवो भवसन्निधौ ।
तस्य संदर्शनाद् रुद्रः प्रत्युत्थानादिकाः क्रियाः ।
कृत्वाभ्युवाच देवेशो ब्रह्माणं भुवनेश्वरम्
evamuktvā yayau brahmā sadevo bhavasannidhau |
tasya saṃdarśanād rudraḥ pratyutthānādikāḥ kriyāḥ |
kṛtvābhyuvāca deveśo brahmāṇaṃ bhuvaneśvaram
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
शंभुरुवाच ।
किं कार्यं देवताः सर्वा आगता मम सन्निधौ ।
येनाहं तत्करोम्याशु आज्ञा कार्या हि सत्वरम्
śaṃbhuruvāca |
kiṃ kāryaṃ devatāḥ sarvā āgatā mama sannidhau |
yenāhaṃ tatkaromyāśu ājñā kāryā hi satvaram
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
देवा ऊचुः ।
रक्षस्व देव बलिनस्त्वन्धकाद् दुष्टचेतसः
devā ūcuḥ |
rakṣasva deva balinastvandhakād duṣṭacetasaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यावदेवं सुरा सर्वे शंसन्ति परमेष्ठिनः ।
तावत् सैन्येन महता तत्रैवान्धक आययौ
yāvadevaṃ surā sarve śaṃsanti parameṣṭhinaḥ |
tāvat sainyena mahatā tatraivāndhaka āyayau
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
बलेन चतुरङ्गेण हन्तुकामो भवं मृधे ।
तस्य भार्यां गिरिसुतां हर्तुमिच्छन् ससाधनः
balena caturaṅgeṇa hantukāmo bhavaṃ mṛdhe |
tasya bhāryāṃ girisutāṃ hartumicchan sasādhanaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तं दृष्ट्वा सहसाऽयान्तं देवशक्रप्रहारिणम् ।
सन्नह्य सहसा देवा रुद्रस्यानुचरा भवन्
taṃ dṛṣṭvā sahasā'yāntaṃ devaśakraprahāriṇam |
sannahya sahasā devā rudrasyānucarā bhavan
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
रुद्रोऽपि वासुकिं ध्यात्वा तक्षकं च धनंजयम् ।
वलयं कटिंसूत्रं च चकार परमेश्वरः
rudro'pi vāsukiṃ dhyātvā takṣakaṃ ca dhanaṃjayam |
valayaṃ kaṭiṃsūtraṃ ca cakāra parameśvaraḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
नीलनामा च दैत्येन्द्रो हस्ती भूत्वा भवान्तिकम् ।
आगतस्त्वरितः शक्रहस्तीवोद्धतरूपवान्
nīlanāmā ca daityendro hastī bhūtvā bhavāntikam |
āgatastvaritaḥ śakrahastīvoddhatarūpavān
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स ज्ञातो नन्दिना दैत्यो वीरभद्राय दर्शितः ।
वीरभद्रोऽपि सिंहेन रूपेणाहत्य च द्रुतम्
sa jñāto nandinā daityo vīrabhadrāya darśitaḥ |
vīrabhadro'pi siṃhena rūpeṇāhatya ca drutam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तस्य कृत्तिं विदार्याशु करिणस्त्वञ्जनप्रभाम् ।
रुद्रायार्पितवान् सोऽपि तमेवाम्बरमाकरोत् ।
ततः प्रभृति रुद्रोऽपि गजचर्मपटोऽभवत्
tasya kṛttiṃ vidāryāśu kariṇastvañjanaprabhām |
rudrāyārpitavān so'pi tamevāmbaramākarot |
tataḥ prabhṛti rudro'pi gajacarmapaṭo'bhavat
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
गजचर्म्मपटो भूत्वा भुजंगाभरणोज्ज्वलः ।
आदाय त्रिशिखं भीमं सगणोऽन्धकमन्वयात्
gajacarmmapaṭo bhūtvā bhujaṃgābharaṇojjvalaḥ |
ādāya triśikhaṃ bhīmaṃ sagaṇo'ndhakamanvayāt
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ततः प्रवृत्ते युद्धे च देवदानवयोर्महत् ।
इन्द्राद्या लोकपालास्तु स्कन्दः सेनापतिस्तथा ।
सर्वे देवगणाश्चान्ये युयुधुः समरे तदा
tataḥ pravṛtte yuddhe ca devadānavayormahat |
indrādyā lokapālāstu skandaḥ senāpatistathā |
sarve devagaṇāścānye yuyudhuḥ samare tadā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तं दृष्ट्वा नारदा युद्धं ययौ नारायणं प्रति ।
शशंस च महद् युद्धं कैलासे दानवैः सह
taṃ dṛṣṭvā nāradā yuddhaṃ yayau nārāyaṇaṃ prati |
śaśaṃsa ca mahad yuddhaṃ kailāse dānavaiḥ saha
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तच्छ्रुत्वा चक्रमादाय गरुडस्थो जनार्दनः ।
तमेव देशमागत्य युयुधे दानवैः सह
tacchrutvā cakramādāya garuḍastho janārdanaḥ |
tameva deśamāgatya yuyudhe dānavaiḥ saha
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
आगत्य च ततो देवा हरिणाप्यायिता रणे ।
विषण्णवदनाः सर्वे पलायनपरा भवन्
āgatya ca tato devā hariṇāpyāyitā raṇe |
viṣaṇṇavadanāḥ sarve palāyanaparā bhavan
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तत्र भग्नेषु देवेषु स्वयं रुद्रोऽन्धकं ययौ ।
तत्र तेन महद्युद्धमभवल्लोमहर्षणम्
tatra bhagneṣu deveṣu svayaṃ rudro'ndhakaṃ yayau |
tatra tena mahadyuddhamabhavallomaharṣaṇam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तत्र देवोऽप्यसौ दैत्यं त्रिशूलेनाहनद् भृशम् ।
तस्याहतस्य यद् रक्तमपतद् भूतले किल ।
तत्रान्धका असंख्याता बभूवुरपरे भृशम्
tatra devo'pyasau daityaṃ triśūlenāhanad bhṛśam |
tasyāhatasya yad raktamapatad bhūtale kila |
tatrāndhakā asaṃkhyātā babhūvurapare bhṛśam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तद् दृष्ट्वा महदाश्चर्यं रुद्रो शूलेऽन्धकं मृधे ।
गृहीत्वा त्रिशिखाग्रेण ननर्त्त परमेश्वरः
tad dṛṣṭvā mahadāścaryaṃ rudro śūle'ndhakaṃ mṛdhe |
gṛhītvā triśikhāgreṇa nanartta parameśvaraḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
इतरेऽप्यन्धकाः सर्वे चक्रेण परमेष्ठिना ।
नारायणेन निहतास्तत्र येऽन्ये समुत्थिताः । २७.२६ ।।
असृग्धारातुषारैस्तु शूलप्रोतस्य चासकृत् ।
अनारतं समुत्तस्थुस्ततो रुद्रो रुषान्वितः
itare'pyandhakāḥ sarve cakreṇa parameṣṭhinā |
nārāyaṇena nihatāstatra ye'nye samutthitāḥ | 27.26 ||
asṛgdhārātuṣāraistu śūlaprotasya cāsakṛt |
anārataṃ samuttasthustato rudro ruṣānvitaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तस्य क्रोधेन महता मुखाज्ज्वाला विनिर्ययौ ।
तद्रूपधारिणी देवी यां तां योगेश्वरीं विदुः
tasya krodhena mahatā mukhājjvālā viniryayau |
tadrūpadhāriṇī devī yāṃ tāṃ yogeśvarīṃ viduḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स्वरूपधारिणी चान्या विष्णुनापि विनिर्मिता ।
ब्रह्मणा कार्तिकेयेन इन्द्रेण च यमेन च ।
वराहेण च देवेन विष्णुना परमेष्ठिना
svarūpadhāriṇī cānyā viṣṇunāpi vinirmitā |
brahmaṇā kārtikeyena indreṇa ca yamena ca |
varāheṇa ca devena viṣṇunā parameṣṭhinā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पातालोद्धरणं रूपं तस्या देव्या विनिर्ममे ।
माहेश्वरी च राजेन्द्र इत्येता अष्टमारतः
pātāloddharaṇaṃ rūpaṃ tasyā devyā vinirmame |
māheśvarī ca rājendra ityetā aṣṭamārataḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कारणं तानि यत्प्रोक्तं क्षेत्रज्ञेनावधारणम् ।
शरीराद् देवतानां तु तदिदं कीर्तितं मया
kāraṇaṃ tāni yatproktaṃ kṣetrajñenāvadhāraṇam |
śarīrād devatānāṃ tu tadidaṃ kīrtitaṃ mayā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कामः क्रोधस्तथा लोभो मदो मोहोऽथ पञ्चमः ।
मात्सर्यं षष्ठमित्याहुः पैशुन्यं सप्तमं तथा ।
असूया चाऽष्टमी ज्ञेया इत्येता अष्टमातरः
kāmaḥ krodhastathā lobho mado moho'tha pañcamaḥ |
mātsaryaṃ ṣaṣṭhamityāhuḥ paiśunyaṃ saptamaṃ tathā |
asūyā cā'ṣṭamī jñeyā ityetā aṣṭamātaraḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कामं योगेश्वरीं विद्धि क्रोधो माहेश्वरीं तथा ।
लोभस्तु वैष्णवी प्रोक्ता ब्रह्माणी मद एव च
kāmaṃ yogeśvarīṃ viddhi krodho māheśvarīṃ tathā |
lobhastu vaiṣṇavī proktā brahmāṇī mada eva ca
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मोहः स्वयंभूः कौमारी मात्सर्यं चेन्द्रजं विदुः ।
यमदण्डधरा देवी पैशुन्यं स्वयमेव च ।
असूया च वराहाख्या इत्येताः परिकीर्तिताः
mohaḥ svayaṃbhūḥ kaumārī mātsaryaṃ cendrajaṃ viduḥ |
yamadaṇḍadharā devī paiśunyaṃ svayameva ca |
asūyā ca varāhākhyā ityetāḥ parikīrtitāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कामादिगण एषोऽयं शरीरे परिकीर्तितः ।
जग्राह मूर्त्तिं तु यथा तथा ते कीर्तितं मया
kāmādigaṇa eṣo'yaṃ śarīre parikīrtitaḥ |
jagrāha mūrttiṃ tu yathā tathā te kīrtitaṃ mayā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एताभिर्देवताभिश्च तस्य रक्तेऽतिशोषिते ।
क्षयं गताऽऽसुरी माया स च सिद्धोऽन्धकोऽभवत् ।
एतत् ते सर्वमाख्यातमात्मविद्याऽमृतं मया
etābhirdevatābhiśca tasya rakte'tiśoṣite |
kṣayaṃ gatā''surī māyā sa ca siddho'ndhako'bhavat |
etat te sarvamākhyātamātmavidyā'mṛtaṃ mayā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
य एतच्छृणुयान्नित्यं मातॄणामुद्भवं शुभम् ।
तस्य ताः सर्वतो रक्षां कुर्वन्त्यनुदिनं नृप
ya etacchṛṇuyānnityaṃ mātṝṇāmudbhavaṃ śubham |
tasya tāḥ sarvato rakṣāṃ kurvantyanudinaṃ nṛpa
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यश्चैतत् पठते जन्म मातॄणां पुरुषोत्तम ।
स धन्यः सर्वदा लोके शिवलोकं च गच्छति
yaścaitat paṭhate janma mātṝṇāṃ puruṣottama |
sa dhanyaḥ sarvadā loke śivalokaṃ ca gacchati
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तासां च ब्रह्मणा दत्ता अष्टमी तिथिरुत्तमा ।
एताः संपूजयेद् भक्त्या बिल्वाहारो नरः सदा ।
तस्य ताः परितुष्टास्तु क्षेमारोग्यं ददन्ति च
tāsāṃ ca brahmaṇā dattā aṣṭamī tithiruttamā |
etāḥ saṃpūjayed bhaktyā bilvāhāro naraḥ sadā |
tasya tāḥ parituṣṭāstu kṣemārogyaṃ dadanti ca
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.