भद्राश्व उवाच ।
भगवन् त्वच्छरीरे तु यद् वृत्तं द्विजसत्तम ।
चिरजीवी भवांस्तन्मे वक्तुमर्हसि सत्तम
bhadrāśva uvāca |
bhagavan tvaccharīre tu yad vṛttaṃ dvijasattama |
cirajīvī bhavāṃstanme vaktumarhasi sattama
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अगस्त्य उवाच ।
मच्छरीरमिदं राजन् बहुकौतूहलान्वितम् ।
अनेककल्पसंस्थायि वेदविद्याविशोधितम्
agastya uvāca |
maccharīramidaṃ rājan bahukautūhalānvitam |
anekakalpasaṃsthāyi vedavidyāviśodhitam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अटन् महीमहं सर्वां गतवानस्मि पार्थिव ।
इलावृतं महावर्षं मेरोः पार्श्वे व्यवस्थितम्
aṭan mahīmahaṃ sarvāṃ gatavānasmi pārthiva |
ilāvṛtaṃ mahāvarṣaṃ meroḥ pārśve vyavasthitam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तत्र रम्यं सरो दृष्टं तस्य तीरे महाकुटी ।
तत्रोपवासशिथिलं दृष्टवानस्मि तापसम् ।
अस्थिचर्मावशेषं तु चीरवल्कलधारिणम्
tatra ramyaṃ saro dṛṣṭaṃ tasya tīre mahākuṭī |
tatropavāsaśithilaṃ dṛṣṭavānasmi tāpasam |
asthicarmāvaśeṣaṃ tu cīravalkaladhāriṇam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तं दृष्टृवाऽहं नृपश्रेष्ठ क एष नृपसत्तम ।
विश्वास्य प्रतिपत्त्यर्थं विधेयं मे नरोत्तम
taṃ dṛṣṭṛvā'haṃ nṛpaśreṣṭha ka eṣa nṛpasattama |
viśvāsya pratipattyarthaṃ vidheyaṃ me narottama
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एवं चित्तयतो मह्यं स मां प्राह महामुनिः ।
स्थीयतां स्थीयतां ब्रह्मन्नातिथ्यं करवाणि ते
evaṃ cittayato mahyaṃ sa māṃ prāha mahāmuniḥ |
sthīyatāṃ sthīyatāṃ brahmannātithyaṃ karavāṇi te
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एतच्छ्रुत्वा वचस्तस्य प्रविष्टोऽहं कुटीं तु ताम् ।
तावत् पश्याम्यहं विप्रं ज्वलन्तमिव तेजसा
etacchrutvā vacastasya praviṣṭo'haṃ kuṭīṃ tu tām |
tāvat paśyāmyahaṃ vipraṃ jvalantamiva tejasā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
भूमौ स्थितं तु मां दृष्ट्वा हुङ्कारमकरोद् द्विजः ।
तद्धुङ्कारात् तु पातालं भित्त्वा पञ्च हि कन्यकाः
bhūmau sthitaṃ tu māṃ dṛṣṭvā huṅkāramakarod dvijaḥ |
taddhuṅkārāt tu pātālaṃ bhittvā pañca hi kanyakāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
निर्ययुः काञ्चनं पीठमेका तासां प्रगृह्य वै ।
सा मां प्रादात् तदाऽन्याऽदात् सलिलं करसंस्थितम्
niryayuḥ kāñcanaṃ pīṭhamekā tāsāṃ pragṛhya vai |
sā māṃ prādāt tadā'nyā'dāt salilaṃ karasaṃsthitam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
गृहीत्वाऽन्या तु मे पादौ क्षालितुं चोपचक्रमे ।
अन्ये द्वे व्यजने गृह्य मत्पक्षाभ्यां व्यवस्थिते
gṛhītvā'nyā tu me pādau kṣālituṃ copacakrame |
anye dve vyajane gṛhya matpakṣābhyāṃ vyavasthite
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ततो हुङ्कारमकरोत् पुनरेव महातपाः ।
तच्छब्दादन्तरं हैमद्रोणीं योजनविस्तृताम् ।
गृह्याजगाम मकरोत्प्लवं सरसि पार्थिव
tato huṅkāramakarot punareva mahātapāḥ |
tacchabdādantaraṃ haimadroṇīṃ yojanavistṛtām |
gṛhyājagāma makarotplavaṃ sarasi pārthiva
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तस्यां तु कन्याः शतशो हेमकुम्भकराः शुभाः ।
आययुस्तमथो दृष्ट्वा स मुनिः प्राह मां नृप
tasyāṃ tu kanyāḥ śataśo hemakumbhakarāḥ śubhāḥ |
āyayustamatho dṛṣṭvā sa muniḥ prāha māṃ nṛpa
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स्नानार्थं कल्पितं ब्रह्मन्निदं ते सर्वमेव तु ।
द्रोणीं प्रविश्य चेमां त्वं स्नातुमर्हसि सत्तम
snānārthaṃ kalpitaṃ brahmannidaṃ te sarvameva tu |
droṇīṃ praviśya cemāṃ tvaṃ snātumarhasi sattama
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ततोऽहं तस्य वचनात् तस्यां द्रोण्यां नराधिप ।
विशामि तावत् सरसि सा द्रोणी प्रत्यमज्जत
tato'haṃ tasya vacanāt tasyāṃ droṇyāṃ narādhipa |
viśāmi tāvat sarasi sā droṇī pratyamajjata
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
द्रोण्यां जले निमग्नोऽहम् इति मत्वा नरेश्वर ।
उन्मग्नोऽहं ततो लोकमपूर्वं दृष्टवांस्ततः
droṇyāṃ jale nimagno'ham iti matvā nareśvara |
unmagno'haṃ tato lokamapūrvaṃ dṛṣṭavāṃstataḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सुहर्म्यकक्ष्यायतनं विशालं
रथ्यापथं शुद्धजनानुकीर्णम् ।
नीत्युत्तमैः सेवितमात्मविद्भि -
र्नृभिः पुराणैर्नयमार्गसंस्थैः
suharmyakakṣyāyatanaṃ viśālaṃ
rathyāpathaṃ śuddhajanānukīrṇam |
nītyuttamaiḥ sevitamātmavidbhi -
rnṛbhiḥ purāṇairnayamārgasaṃsthaiḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
संसारचर्यापरिघाभिरुग्रं
गम्भीरपातालतलस्थमाद्यम् ।
सितैर्नृभिः पाशवराग्रहस्तैः
द्विपाश्वसंघैर्विविधैरुपेतम्
saṃsāracaryāparighābhirugraṃ
gambhīrapātālatalasthamādyam |
sitairnṛbhiḥ pāśavarāgrahastaiḥ
dvipāśvasaṃghairvividhairupetam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
विचित्रपद्मोत्पलसंवृतानि
सरांसि नानाविहगाकुलानि ।
अम्भोजपत्रस्थितभृङ्गनादै-
रुद्गीतवन्तीव लयैरनैकैः ।
कैलासश्रृङ्गप्रतिमानि तीरे -
ष्वनेकरत्नोत्पलसंचितानि ।
गृहाणि धन्याध्युषितानि नीचै -
रुपासितानि द्विजदेवविप्रैः
vicitrapadmotpalasaṃvṛtāni
sarāṃsi nānāvihagākulāni |
ambhojapatrasthitabhṛṅganādai-
rudgītavantīva layairanaikaiḥ |
kailāsaśrṛṅgapratimāni tīre -
ṣvanekaratnotpalasaṃcitāni |
gṛhāṇi dhanyādhyuṣitāni nīcai -
rupāsitāni dvijadevavipraiḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कैलासश्रृङ्गप्रतिमानि तीरे -
ष्वनेकरत्नोत्पलसंचितानि ।
गृहाणि धन्याध्युषितानि नीचै -
रुपासितानि द्विजदेवविप्रैः
kailāsaśrṛṅgapratimāni tīre -
ṣvanekaratnotpalasaṃcitāni |
gṛhāṇi dhanyādhyuṣitāni nīcai -
rupāsitāni dvijadevavipraiḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पद्मानि भृङ्गावनतानि चेलु -
स्तेषां पुनर्गुरुभारादजस्त्रम् ।
जलेषु येषां सुस्वरास्यो द्विजाति-
र्वेदोदितानाह विचित्रमन्त्रान्
padmāni bhṛṅgāvanatāni celu -
steṣāṃ punargurubhārādajastram |
jaleṣu yeṣāṃ susvarāsyo dvijāti-
rvedoditānāha vicitramantrān
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सिताब्जमालार्चितगात्रवन्ति
वासोत्तरीयाणि खगप्रवारैः ।
सरांस्यनेकानि तथा द्विजास्तु
पठन्ति यज्ञार्थविधिं पुराणम्
sitābjamālārcitagātravanti
vāsottarīyāṇi khagapravāraiḥ |
sarāṃsyanekāni tathā dvijāstu
paṭhanti yajñārthavidhiṃ purāṇam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
भ्रमन्नहं तेषु सरःस्वपश्यं
वृन्दान्यनेकानि सुराङ्गनानाम् ।
विद्याधराणां च तथैव कन्याः
स्नानाय तं देशमुपागताश्च
bhramannahaṃ teṣu saraḥsvapaśyaṃ
vṛndānyanekāni surāṅganānām |
vidyādharāṇāṃ ca tathaiva kanyāḥ
snānāya taṃ deśamupāgatāśca
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ततः कदाचिद् भ्रमता नृपोत्तम
प्रदृष्टमन्यत्सुसरः सुतोयम् ।
प्राग् दृष्टमेकं तु तथैव तीरे
कुटीं प्रपश्यामि यथा पुराऽहम्
tataḥ kadācid bhramatā nṛpottama
pradṛṣṭamanyatsusaraḥ sutoyam |
prāg dṛṣṭamekaṃ tu tathaiva tīre
kuṭīṃ prapaśyāmi yathā purā'ham
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यावत् कुटीं तां प्रविशामि राजन्
तपस्विनं तं स्थितमेकदेशे ।
दृष्ट्वाभिगम्याभिवदामि यावत्
स्मयन्नुवाचाप्रतिमप्रभावः
yāvat kuṭīṃ tāṃ praviśāmi rājan
tapasvinaṃ taṃ sthitamekadeśe |
dṛṣṭvābhigamyābhivadāmi yāvat
smayannuvācāpratimaprabhāvaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तापस उवाच ।
किं मां विप्र न जानीषे प्राग्दृष्टमपि सत्तम ।
येन त्वं मूढवल्लोकमिममप्यनुपश्यसि
tāpasa uvāca |
kiṃ māṃ vipra na jānīṣe prāgdṛṣṭamapi sattama |
yena tvaṃ mūḍhavallokamimamapyanupaśyasi
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
दृष्टं मत्कमिदं देवैर्भुवनं यन्न दृश्यते ।
त्वत्प्रियार्थं मया लोको दर्शितः स द्विजोत्तम
dṛṣṭaṃ matkamidaṃ devairbhuvanaṃ yanna dṛśyate |
tvatpriyārthaṃ mayā loko darśitaḥ sa dvijottama
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
संपदं पश्य लोकस्य मदीयस्य महामुने ।
दधिक्षीरवहा नद्यस्तथा सर्पिर्मयान् ह्रदान्
saṃpadaṃ paśya lokasya madīyasya mahāmune |
dadhikṣīravahā nadyastathā sarpirmayān hradān
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
गृहाणां हेमरत्नानां स्तम्भान् हेममयान् गृहे ।
रत्नोत्पलचितां भूमिं पद्मरागसमप्रभाम् ।
पारिजातप्रसूनाढ्यां सेवितां यक्षकिन्नरैः
gṛhāṇāṃ hemaratnānāṃ stambhān hemamayān gṛhe |
ratnotpalacitāṃ bhūmiṃ padmarāgasamaprabhām |
pārijātaprasūnāḍhyāṃ sevitāṃ yakṣakinnaraiḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एवमुक्तस्तदा तेन तापसेन नराधिप ।
विस्मयापन्नहृदयस्तमेवाहं तु पृष्टवान्
evamuktastadā tena tāpasena narādhipa |
vismayāpannahṛdayastamevāhaṃ tu pṛṣṭavān
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
भगवंस्तव लोकोऽयं सर्वलोकवरोत्तमः ।
सर्वलोका मया दृष्टा ब्रह्मशक्रादिसंस्थिताः
bhagavaṃstava loko'yaṃ sarvalokavarottamaḥ |
sarvalokā mayā dṛṣṭā brahmaśakrādisaṃsthitāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अयं त्वपूर्वो लोको मे प्रतिभाति तपोधन ।
संपदैश्वर्यतेजोभिर्हर्म्यरत्नचयैस्तथा
ayaṃ tvapūrvo loko me pratibhāti tapodhana |
saṃpadaiśvaryatejobhirharmyaratnacayaistathā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सरोभिः सूदकैः पुण्यैर्जलजैश्च विशेषतः ।
अत्यद्भुतमिदं लोकं दृष्टवानस्मि ते मुने
sarobhiḥ sūdakaiḥ puṇyairjalajaiśca viśeṣataḥ |
atyadbhutamidaṃ lokaṃ dṛṣṭavānasmi te mune
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
इत्थंभूतं कथं लोको भवांश्चेत्थं व्यवस्थितः ।
कथयस्वैतस्य हेतुं मे कश्च त्वं मुनिपुंगव
itthaṃbhūtaṃ kathaṃ loko bhavāṃścetthaṃ vyavasthitaḥ |
kathayasvaitasya hetuṃ me kaśca tvaṃ munipuṃgava
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कथमिलावृते वर्षे सरस्तीरे महामुने ।
दृष्टवानस्मि सोऽहं त्वं सरस्तत् सा कुटी मुने ।
हेमहर्म्याकुले लोके किं वा स्थानं तु ते कुटिः
kathamilāvṛte varṣe sarastīre mahāmune |
dṛṣṭavānasmi so'haṃ tvaṃ sarastat sā kuṭī mune |
hemaharmyākule loke kiṃ vā sthānaṃ tu te kuṭiḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एवमुक्तः स भगवात् मयाऽसौ मुनिपुंगवः ।
प्राह मह्यं यथावृत्तं यत् तु राजेन्द्र तच्छृणु
evamuktaḥ sa bhagavāt mayā'sau munipuṃgavaḥ |
prāha mahyaṃ yathāvṛttaṃ yat tu rājendra tacchṛṇu
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तापस उवाच ।
अहं नारायणो देवो जलरूपी सनातनः ।
येन व्याप्तमिदं विश्वं त्रैलोक्यं सचराचरम्
tāpasa uvāca |
ahaṃ nārāyaṇo devo jalarūpī sanātanaḥ |
yena vyāptamidaṃ viśvaṃ trailokyaṃ sacarācaram
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
या सा त्वाप्याकृतिस्तस्य देवस्य परमेष्ठिनः ।
सोऽहं वरुण इत्युक्तः स्वयं नारायणः परः
yā sā tvāpyākṛtistasya devasya parameṣṭhinaḥ |
so'haṃ varuṇa ityuktaḥ svayaṃ nārāyaṇaḥ paraḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
त्वया च सप्त जन्मानि अहमाराधितः पुरा ।
तेन त्रैलोक्यनाशेऽपि त्वमेकस्त्वभिलक्षितः
tvayā ca sapta janmāni ahamārādhitaḥ purā |
tena trailokyanāśe'pi tvamekastvabhilakṣitaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एवमुक्तस्तदा तेन निद्रामीलितलोचनः ।
पतितोऽहं धरापृष्ठे तत्क्षणात् पुनरुत्थितः
evamuktastadā tena nidrāmīlitalocanaḥ |
patito'haṃ dharāpṛṣṭhe tatkṣaṇāt punarutthitaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यावत्पश्याम्यहं राजन् तमृषिं तच्च वै पुरम् ।
तावन्मेरुगिरेर्मूर्ध्निं पश्याम्यात्मानमात्मना
yāvatpaśyāmyahaṃ rājan tamṛṣiṃ tacca vai puram |
tāvanmerugirermūrdhniṃ paśyāmyātmānamātmanā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
समुद्रान् सप्त पश्यामि तथैव कुलपर्वतान् ।
सप्तद्वीपवतीं पृथ्वीं दृष्टवानस्मि पार्थिव
samudrān sapta paśyāmi tathaiva kulaparvatān |
saptadvīpavatīṃ pṛthvīṃ dṛṣṭavānasmi pārthiva
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अद्यापि तं लोकवरं ध्यायंस्तिष्ठामि सुव्रत ।
कदा प्राप्स्येऽथ तं लोकमिति चिन्तापरोऽभवम्
adyāpi taṃ lokavaraṃ dhyāyaṃstiṣṭhāmi suvrata |
kadā prāpsye'tha taṃ lokamiti cintāparo'bhavam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एवं ते कौतुकं राजन् कथितं परमेष्ठिनः ।
यद् वृत्तं मम देहे तु किमन्यच्छ्रोतुमिच्छसि
evaṃ te kautukaṃ rājan kathitaṃ parameṣṭhinaḥ |
yad vṛttaṃ mama dehe tu kimanyacchrotumicchasi
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
।। इति श्रीवराहपुराणे भगवच्छास्त्रे एकोनसप्ततितमोऽध्यायः
|| iti śrīvarāhapurāṇe bhagavacchāstre ekonasaptatitamo'dhyāyaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.