अथ तिलधेनुमाहात्म्यम् ।। धरण्युवाच ।। या सा माया शरीरात्तु ब्रह्मणोऽव्यक्तजन्मनः ।। गायत्र्यष्टभुजा भूत्वा चै (वे) त्रासुरमयोधयत्
atha tiladhenumāhātmyam || dharaṇyuvāca || yā sā māyā śarīrāttu brahmaṇo'vyaktajanmanaḥ || gāyatryaṣṭabhujā bhūtvā cai (ve) trāsuramayodhayat
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सैव नन्दा भवेद्देवी देवकार्यचिकीर्षया ।। महिषाख्यासुरवधं कुर्वती ब्रह्मणेरिता
saiva nandā bhaveddevī devakāryacikīrṣayā || mahiṣākhyāsuravadhaṃ kurvatī brahmaṇeritā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
वैष्णव्याख्या ततो देव कथमेतद्धि शंस मे ।। श्रीवराह उवाच ।। द्वयं जगद्धिता देवी गङ्गा शङ्करसुप्रिया
vaiṣṇavyākhyā tato deva kathametaddhi śaṃsa me || śrīvarāha uvāca || dvayaṃ jagaddhitā devī gaṅgā śaṅkarasupriyā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
क्वचित्किंचिद्भवेद्दत्तं स्वपदं वेद सर्ववित् ।। स्वायम्भुवे हतो दैत्यो वैष्णव्या मन्दरे गिरौ
kvacitkiṃcidbhaveddattaṃ svapadaṃ veda sarvavit || svāyambhuve hato daityo vaiṣṇavyā mandare girau
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
महिषाख्यः परः पश्चात्स वै चैत्रासुरो हतः ।। नन्दया निहतो विन्ध्ये महाबलपराक्रमः
mahiṣākhyaḥ paraḥ paścātsa vai caitrāsuro hataḥ || nandayā nihato vindhye mahābalaparākramaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अथवा ज्ञानशक्तिः सा महिषोऽज्ञानमूर्त्तिमान् ।। अज्ञानं ज्ञानसाध्यं तु भवतीति न संशयः
athavā jñānaśaktiḥ sā mahiṣo'jñānamūrttimān || ajñānaṃ jñānasādhyaṃ tu bhavatīti na saṃśayaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मूर्त्तिपक्षे चेतिहासममूर्ते चैकवद्धृदि ।। ख्याप्यते वेदवाक्यैश्च इह सा वेदवादिभिः
mūrttipakṣe cetihāsamamūrte caikavaddhṛdi || khyāpyate vedavākyaiśca iha sā vedavādibhiḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
इदानीं शृणु मे देवि पंचपातकनाशनम् ।। यजनं देवदेवस्य विष्णोः पुत्रवसुप्रदम्
idānīṃ śṛṇu me devi paṃcapātakanāśanam || yajanaṃ devadevasya viṣṇoḥ putravasupradam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
इह जन्मनि दारिद्र्यव्याधिकुष्ठादिपीडितः ।। अलक्ष्मीवानपुत्रस्तु यो भवेत्पुरुषो भुवि
iha janmani dāridryavyādhikuṣṭhādipīḍitaḥ || alakṣmīvānaputrastu yo bhavetpuruṣo bhuvi
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तस्य सद्यो भवेल्लक्ष्मीरायुर्वित्तं सुतः सुखम् ।। दृष्ट्वा तु मण्डलगतं देवं देव्या समन्वितम्
tasya sadyo bhavellakṣmīrāyurvittaṃ sutaḥ sukham || dṛṣṭvā tu maṇḍalagataṃ devaṃ devyā samanvitam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
नारायणं परं देवं यः पश्यति विधानतः।। आचार्यदर्शितं देवि मन्त्रमूर्तिमयोनिजम्
nārāyaṇaṃ paraṃ devaṃ yaḥ paśyati vidhānataḥ|| ācāryadarśitaṃ devi mantramūrtimayonijam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कार्तिके मासि शुक्लायां द्वादश्यां तु विशेषतः ।। सर्वासु वा यजेद्देवं द्वादशीषु विधानतः
kārtike māsi śuklāyāṃ dvādaśyāṃ tu viśeṣataḥ || sarvāsu vā yajeddevaṃ dvādaśīṣu vidhānataḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
संक्रांत्यां वा महाभागं चन्द्रसूर्यग्रहे तथा ।। यः पश्यति हरिं देवि पूजितं गुरुणा शुभे
saṃkrāṃtyāṃ vā mahābhāgaṃ candrasūryagrahe tathā || yaḥ paśyati hariṃ devi pūjitaṃ guruṇā śubhe
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तस्य सद्यो भवेत्तुष्टिः पापध्वंसश्च जायते ।। सामान्यदेवतानां च भवतीति न संशयः
tasya sadyo bhavettuṣṭiḥ pāpadhvaṃsaśca jāyate || sāmānyadevatānāṃ ca bhavatīti na saṃśayaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
उपासन्नं ततो ज्ञात्वा हृदयेनावधारयेत् ।। तेपि भक्तिमतो ज्ञात्वा त्वात्मानं परमेश्वरम्
upāsannaṃ tato jñātvā hṛdayenāvadhārayet || tepi bhaktimato jñātvā tvātmānaṃ parameśvaram
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
संवत्सरं गुरोर्भक्तिं कुर्युर्विष्णोरिवाचलाम् ।। संवत्सरे ततः पूर्णे गुरुं चैव प्रसादयेत्
saṃvatsaraṃ gurorbhaktiṃ kuryurviṣṇorivācalām || saṃvatsare tataḥ pūrṇe guruṃ caiva prasādayet
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
भगवंस्त्वत्प्रसादेन संसारार्णवतारणम् ।। इच्छामस्त्वैहिकीं लक्ष्मीं विशेषेण तपोधन
bhagavaṃstvatprasādena saṃsārārṇavatāraṇam || icchāmastvaihikīṃ lakṣmīṃ viśeṣeṇa tapodhana
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एवमभ्यर्च्य मेधावी गुरुं विष्णुमिवाग्रतः ।। अभ्यर्च्चितस्तैः सोऽप्याशु दशम्यां कार्त्तिकस्य तु
evamabhyarcya medhāvī guruṃ viṣṇumivāgrataḥ || abhyarccitastaiḥ so'pyāśu daśamyāṃ kārttikasya tu
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
क्षीरवृक्षसमुद्भूतं दन्तकाष्ठं समन्त्रकम् ।। भक्षयित्वा स्वपेयुर्हि देवदेवस्य सन्निधौ
kṣīravṛkṣasamudbhūtaṃ dantakāṣṭhaṃ samantrakam || bhakṣayitvā svapeyurhi devadevasya sannidhau
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स्वप्नान्दृष्ट्वा गुरोरग्रे श्रावयेत विचक्षणः ।। ततः शुभाशुभे तत्र लक्षयेत्परमो गुरुः
svapnāndṛṣṭvā guroragre śrāvayeta vicakṣaṇaḥ || tataḥ śubhāśubhe tatra lakṣayetparamo guruḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एकादश्यामुपोष्यैवं स्नात्वा देवालयं व्रजेत् ।। गुरुश्च मण्डलं भूमौ कल्पितायां तु वर्त्तयेत्
ekādaśyāmupoṣyaivaṃ snātvā devālayaṃ vrajet || guruśca maṇḍalaṃ bhūmau kalpitāyāṃ tu varttayet
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
लक्षणैर्विविधैर्भूमिं लक्षयित्वा विधानतः ।। षोडशारं लिखेच्चक्रं सर्वतोभद्रमेव च
lakṣaṇairvividhairbhūmiṃ lakṣayitvā vidhānataḥ || ṣoḍaśāraṃ likheccakraṃ sarvatobhadrameva ca
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अथवा अष्टपत्रं च लिखित्वा दर्शयेद्बुधः।। नेत्रबन्धं तु कुर्वीत सितवस्त्रेण यत्नतः
athavā aṣṭapatraṃ ca likhitvā darśayedbudhaḥ|| netrabandhaṃ tu kurvīta sitavastreṇa yatnataḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
वर्णानुक्रमतः शिष्यान्पुष्पहस्तान्प्रवेशयेत्।। नवनाभं यदा कुर्यान्मण्डलं वर्णकैर्बुधः
varṇānukramataḥ śiṣyānpuṣpahastānpraveśayet|| navanābhaṃ yadā kuryānmaṇḍalaṃ varṇakairbudhaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तदानीं पूर्वतो देवमिद्रपूर्वं तु पूजयेत् ।। लोकपालैः समं पूज्य अग्निं सम्पूजयेच्छुभे
tadānīṃ pūrvato devamidrapūrvaṃ tu pūjayet || lokapālaiḥ samaṃ pūjya agniṃ sampūjayecchubhe
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स्वदिक्षु तद्वद्याम्यायां नेर्ऋत्यां निर्ऋतिं न्यसेत् ।। वरुणं वारुणायां च वायुं वायव्यतो न्यसेत्
svadikṣu tadvadyāmyāyāṃ nerṛtyāṃ nirṛtiṃ nyaset || varuṇaṃ vāruṇāyāṃ ca vāyuṃ vāyavyato nyaset
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
धनदं चोत्तरे न्यस्य रुद्रमीशानगोचरे। पूज्यैवं तु विधानेन दिक्क्षेत्रेषु व्यवस्थिताम्
dhanadaṃ cottare nyasya rudramīśānagocare| pūjyaivaṃ tu vidhānena dikkṣetreṣu vyavasthitām
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पद्ममध्ये तथा विष्णुमर्च्चयेत्परमेश्वरम् ।। पूर्वपत्रे बलं पूज्य प्रद्युम्नं दक्षिणे तथा
padmamadhye tathā viṣṇumarccayetparameśvaram || pūrvapatre balaṃ pūjya pradyumnaṃ dakṣiṇe tathā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अनिरुद्धं तथा पूज्य पश्चिमे चोत्तरे तथा ।। पूजयेद्वासुदेवं तु सर्वपातकशान्तिदम्
aniruddhaṃ tathā pūjya paścime cottare tathā || pūjayedvāsudevaṃ tu sarvapātakaśāntidam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ऐशान्यां विन्यसेच्छंखमाग्नेय्यां चक्रमेव तु ।। याम्यायां तु गदां पूज्य वायव्यां पद्ममेव च
aiśānyāṃ vinyasecchaṃkhamāgneyyāṃ cakrameva tu || yāmyāyāṃ tu gadāṃ pūjya vāyavyāṃ padmameva ca
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ऐशान्यां मुसलं पूज्य दक्षिणे गरुडं न्यसेत् ।। वामतो विन्यसेल्लक्ष्मीं देवदेवस्य बुद्धिमान्
aiśānyāṃ musalaṃ pūjya dakṣiṇe garuḍaṃ nyaset || vāmato vinyasellakṣmīṃ devadevasya buddhimān
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
धनुश्चैव तु खड्गं तु देवस्य पुरतो न्यसेत्। श्रीवत्सं कौस्तुभं चैव नवमं तत्र कल्पयेत्
dhanuścaiva tu khaḍgaṃ tu devasya purato nyaset| śrīvatsaṃ kaustubhaṃ caiva navamaṃ tatra kalpayet
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एवं पूज्य यथान्यायं देवदेवं जनार्द्दनम्।। दलेषु दिक्षु विन्यस्य अष्टौ कुम्भान्विधानतः
evaṃ pūjya yathānyāyaṃ devadevaṃ janārddanam|| daleṣu dikṣu vinyasya aṣṭau kumbhānvidhānataḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
श्रीकामं स्नापयेत्तद्वदैन्द्रेण तु घटेन ह ।। प्राज्यप्रतापकामं च आग्नेयेन तु स्नापयेत्
śrīkāmaṃ snāpayettadvadaindreṇa tu ghaṭena ha || prājyapratāpakāmaṃ ca āgneyena tu snāpayet
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मृत्युञ्जयविधानाय याम्येन स्नपनं तथा ।। दुष्टप्रध्वंसनायालं निर्ऋतेन विधीयते
mṛtyuñjayavidhānāya yāmyena snapanaṃ tathā || duṣṭapradhvaṃsanāyālaṃ nirṛtena vidhīyate
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
शान्तये वारुणेनाशु पापनाशाय वायवे ।। द्रव्यसम्पत्तिकामस्य कौबेरेण विधीयते
śāntaye vāruṇenāśu pāpanāśāya vāyave || dravyasampattikāmasya kaubereṇa vidhīyate
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
रौद्रेण ज्ञानहेतोश्च लोकपालपदाप्तये ।। एकैकेन नरः स्नातः सर्वपाप विवर्जितः
raudreṇa jñānahetośca lokapālapadāptaye || ekaikena naraḥ snātaḥ sarvapāpa vivarjitaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
भवेदव्याहतं ज्ञानं श्रीमान्विप्रो विचक्षणः ।। किं पुनर्नवभिः स्नातो नरः पातकवर्जितः
bhavedavyāhataṃ jñānaṃ śrīmānvipro vicakṣaṇaḥ || kiṃ punarnavabhiḥ snāto naraḥ pātakavarjitaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
जायते विष्णुसदृशः सद्यो राजाथवा भवेत् ।। अथवा दिक्षु सर्वासु यथासंख्येन लोकपान् ।। पूजयीत स्वशास्त्रोक्तविधानेन विधानवित्
jāyate viṣṇusadṛśaḥ sadyo rājāthavā bhavet || athavā dikṣu sarvāsu yathāsaṃkhyena lokapān || pūjayīta svaśāstroktavidhānena vidhānavit
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एवं सम्पूज्य देवांश्च लोकपालान् प्रसन्नधीः ।। पश्चात्प्रदक्षिणान् शिष्यान् बद्धनेत्रान् प्रवेशयेत् ।। आग्नेयी वारुणी दग्धा वायुना विधिना ततः
evaṃ sampūjya devāṃśca lokapālān prasannadhīḥ || paścātpradakṣiṇān śiṣyān baddhanetrān praveśayet || āgneyī vāruṇī dagdhā vāyunā vidhinā tataḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सौमेनाप्यायिता पश्चाच्छ्रावयेत्समयान्बुधः।। अनिन्द्यान्ब्राह्मणान्वेदान्विष्णुं ब्रह्माणमेव च
saumenāpyāyitā paścācchrāvayetsamayānbudhaḥ|| anindyānbrāhmaṇānvedānviṣṇuṃ brahmāṇameva ca
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
रुद्रमादित्यमग्निं च लोकपालग्रहांस्ततः ।। गुरूंश्च वैष्णवांश्चापि पुरुषः पूर्वदीक्षितः
rudramādityamagniṃ ca lokapālagrahāṃstataḥ || gurūṃśca vaiṣṇavāṃścāpi puruṣaḥ pūrvadīkṣitaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एवं तु समयं ख्याप्य पश्चाद्धोमं तु कारयेत् ।। ओं नमो भगवते सर्वरूपिणे हुं फट् स्वाहा
evaṃ tu samayaṃ khyāpya paścāddhomaṃ tu kārayet || oṃ namo bhagavate sarvarūpiṇe huṃ phaṭ svāhā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
षोडशाक्षरमन्त्रेण होमयेज्ज्वलिताग्नये ।। गर्भाधानादिकाश्चैव क्रियाः समवघारयेत्
ṣoḍaśākṣaramantreṇa homayejjvalitāgnaye || garbhādhānādikāścaiva kriyāḥ samavaghārayet
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
त्रिभिराहुतिभिश्चापि देवदेवस्य सन्निधौ ।। होमान्ते दीक्षितः पश्चाद्दद्याच्च गुरुदक्षिणाम्
tribhirāhutibhiścāpi devadevasya sannidhau || homānte dīkṣitaḥ paścāddadyācca gurudakṣiṇām
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
हस्त्यश्वकटकादीनि हेमग्रामादिकं नृपः।। दद्याच्च गुरवे प्राज्ञो मध्यमे मध्यमं तथा
hastyaśvakaṭakādīni hemagrāmādikaṃ nṛpaḥ|| dadyācca gurave prājño madhyame madhyamaṃ tathā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एवं कृते तु यत्पुण्यं माहात्म्यं जायते धरे ।। तत्र शक्यं तु गदितुमपि वर्षशतैरपि
evaṃ kṛte tu yatpuṇyaṃ māhātmyaṃ jāyate dhare || tatra śakyaṃ tu gaditumapi varṣaśatairapi
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
दीक्षितात्मा पुनर्भूत्वा वराहं शृणुयाद्यदि ।। तेन वेदपुराणानि सर्वे मन्त्राः ससंग्रहाः
dīkṣitātmā punarbhūtvā varāhaṃ śṛṇuyādyadi || tena vedapurāṇāni sarve mantrāḥ sasaṃgrahāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
जप्ताः स्युः पुष्करे तीर्थे प्रयागे सिन्धुसङ्गमे ।। देवागारे कुरुक्षेत्रे वाराणस्यां विशेषतः
japtāḥ syuḥ puṣkare tīrthe prayāge sindhusaṅgame || devāgāre kurukṣetre vārāṇasyāṃ viśeṣataḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ग्रहणे विषुवे चैव यत्फलं जपतां भवेत् ।। तत्फलं द्विगुणं तस्य दीक्षितो यः शृणोति च
grahaṇe viṣuve caiva yatphalaṃ japatāṃ bhavet || tatphalaṃ dviguṇaṃ tasya dīkṣito yaḥ śṛṇoti ca
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
देवा अपि तपः कृत्वा ध्यायंति च वदंति च ।। कदा नो भारते वर्षे जन्म स्याद्भूतधारिणि।।५३।।। दीक्षिताश्च भविष्यामो वराहं शृणुमः कथम्।। वराहं षोडशात्मानं त्यक्त्वा देहं कदा वयम्
devā api tapaḥ kṛtvā dhyāyaṃti ca vadaṃti ca || kadā no bhārate varṣe janma syādbhūtadhāriṇi||53||| dīkṣitāśca bhaviṣyāmo varāhaṃ śṛṇumaḥ katham|| varāhaṃ ṣoḍaśātmānaṃ tyaktvā dehaṃ kadā vayam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यास्यामः परमं स्थानं यद्गत्वा न पुनर्भवेत् ।। एवं जल्पन्ति विबुधा मनसा चिन्तयन्ति च
yāsyāmaḥ paramaṃ sthānaṃ yadgatvā na punarbhavet || evaṃ jalpanti vibudhā manasā cintayanti ca
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अत्राप्युदाहरन्तीममितिहासं पुरातनम्।। वसिष्ठस्य च संवादं श्वेतस्य च महात्मनः
atrāpyudāharantīmamitihāsaṃ purātanam|| vasiṣṭhasya ca saṃvādaṃ śvetasya ca mahātmanaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स्वर्गवासे स्थितो ह्यासीच्छ्वेतो राजा महायशाः।। आसीदिलावृते वर्षे श्वेतो राजा बृहत्तपाः
svargavāse sthito hyāsīcchveto rājā mahāyaśāḥ|| āsīdilāvṛte varṣe śveto rājā bṛhattapāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स महीं सकलान्देवि सपल्लववनद्रुमाम् ।। दातुमिच्छन्स चोवाच वसिष्ठं तपसां निधिम्
sa mahīṃ sakalāndevi sapallavavanadrumām || dātumicchansa covāca vasiṣṭhaṃ tapasāṃ nidhim
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
भगवन्दातुमिच्छामि ब्राह्मणेभ्यो वसुन्धराम्।। देह्यनुज्ञां स चोवाच वसिष्ठो राजसत्तमम्
bhagavandātumicchāmi brāhmaṇebhyo vasundharām|| dehyanujñāṃ sa covāca vasiṣṭho rājasattamam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अन्नं देहि सदा राजन् सर्वकालसुखावहम् ।। अन्नेन चैव दत्तेन किं न दत्तं महीतले
annaṃ dehi sadā rājan sarvakālasukhāvaham || annena caiva dattena kiṃ na dattaṃ mahītale
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सर्वेषामेव दानानामन्नदानं विशिष्यते ।। अन्नाद्भवंति भूतानि अन्नेनैव च वर्द्धते
sarveṣāmeva dānānāmannadānaṃ viśiṣyate || annādbhavaṃti bhūtāni annenaiva ca varddhate
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तस्मात्सर्वप्रयत्नेन अन्नदानं ददस्व भोः ।। वसिष्ठस्य वचः श्रुत्वा स राजा न तथाकरोत्
tasmātsarvaprayatnena annadānaṃ dadasva bhoḥ || vasiṣṭhasya vacaḥ śrutvā sa rājā na tathākarot
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
रत्नवस्त्रमलंकारान् श्रीमन्ति नगराणि च ।। यत्किञ्चित्कोशजातं स द्विजानाहूय तद्ददौ
ratnavastramalaṃkārān śrīmanti nagarāṇi ca || yatkiñcitkośajātaṃ sa dvijānāhūya taddadau
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
प्रदत्तं ब्राह्मणस्याथ कुंजरानजिनानि च ।। स कदाचिन्नृपः पृथ्वीं जित्वा परमधर्मवित्
pradattaṃ brāhmaṇasyātha kuṃjarānajināni ca || sa kadācinnṛpaḥ pṛthvīṃ jitvā paramadharmavit
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पुरोहितमुवाचेदं वसिष्ठं जपतां वरम् ।। भगवन्नश्वमेधानां सहस्रं कर्तुमुत्सहे
purohitamuvācedaṃ vasiṣṭhaṃ japatāṃ varam || bhagavannaśvamedhānāṃ sahasraṃ kartumutsahe
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सुवर्णरौप्यताम्राणि यागं कृत्वा द्विजातिषु ।। दत्तानि तेन राज्ञा वै नान्नं दत्तं तथा जलम्
suvarṇaraupyatāmrāṇi yāgaṃ kṛtvā dvijātiṣu || dattāni tena rājñā vai nānnaṃ dattaṃ tathā jalam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
वस्तु स्वल्पमिति ज्ञात्वा प्रभुः सोऽन्नं तु नाददत् ।। एवं विभवयुक्तस्य तस्य राज्ञो महात्मनः
vastu svalpamiti jñātvā prabhuḥ so'nnaṃ tu nādadat || evaṃ vibhavayuktasya tasya rājño mahātmanaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कालधर्मवशाद्देवि मृत्युः समभवत्तदा ।। परलोके वर्तमानः स च राजा महामनाः
kāladharmavaśāddevi mṛtyuḥ samabhavattadā || paraloke vartamānaḥ sa ca rājā mahāmanāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
क्षुधया पीडितो ह्यासीत्तृषया च विशेषतः ।। आनिनायाप्सरोभागं गत्वा श्वेताख्यपर्वतम्
kṣudhayā pīḍito hyāsīttṛṣayā ca viśeṣataḥ || ānināyāpsarobhāgaṃ gatvā śvetākhyaparvatam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तत्र प्राग्जन्ममूर्त्तिश्च पुरा दग्धा महात्मनः ।। तत्रास्थीनि स संगृह्य लिहन्नास्ते स पार्थिवः
tatra prāgjanmamūrttiśca purā dagdhā mahātmanaḥ || tatrāsthīni sa saṃgṛhya lihannāste sa pārthivaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पुनर्विमानमारुह्य दिवमाचक्रमे नृपः ।। अथ कालेन महता स राजा संशितव्रतः
punarvimānamāruhya divamācakrame nṛpaḥ || atha kālena mahatā sa rājā saṃśitavrataḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तान्यस्थीनि लिहन्दृष्टो वसिष्ठेन महात्मना ।। उक्तश्च तेन किञ्च त्वं स्वास्थि भुंक्षे नराधिप
tānyasthīni lihandṛṣṭo vasiṣṭhena mahātmanā || uktaśca tena kiñca tvaṃ svāsthi bhuṃkṣe narādhipa
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एवमुक्तस्तदा राजा वसिष्ठेन महात्मना ।। उवाच वचनं चेदं श्वेतो राजा मुनिं तदा
evamuktastadā rājā vasiṣṭhena mahātmanā || uvāca vacanaṃ cedaṃ śveto rājā muniṃ tadā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
भगवन्क्षुधितश्चास्मि अन्नपानं पुरा मया ।। न दत्तं मुनिशार्दूल तेन मां बाधते क्षुधा
bhagavankṣudhitaścāsmi annapānaṃ purā mayā || na dattaṃ muniśārdūla tena māṃ bādhate kṣudhā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
किं ते करोमि राजेंद्र क्षुधितस्य विशेषतः ।। अदत्तं नोपतिष्ठेत कस्यचित्किञ्चिदुत्तमम्
kiṃ te karomi rājeṃdra kṣudhitasya viśeṣataḥ || adattaṃ nopatiṣṭheta kasyacitkiñciduttamam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
रत्नहेमप्रदानेन भोगवान् जायते नरः ।। अन्नपानप्रदानेन सर्वकामैस्तु तर्पितः
ratnahemapradānena bhogavān jāyate naraḥ || annapānapradānena sarvakāmaistu tarpitaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तन्न दत्तं त्वया राजन् स्तोकं मत्वा नराधिप ।। श्वेत उवाच ।। अदत्तस्य च सम्प्राप्तिस्तन्ममाचक्ष्व पृच्छतः
tanna dattaṃ tvayā rājan stokaṃ matvā narādhipa || śveta uvāca || adattasya ca samprāptistanmamācakṣva pṛcchataḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एवमुक्तस्ततो राज्ञा वसिष्ठो मुनिपुंगवः ।। उवाच च मुनिर्भूयः श्वेतं वाक्यं महानृपम्
evamuktastato rājñā vasiṣṭho munipuṃgavaḥ || uvāca ca munirbhūyaḥ śvetaṃ vākyaṃ mahānṛpam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तच्छृणुष्व नरव्याघ्र कथ्यमानं मयाऽनघ ।। आसीद्राजा पुराकल्पे विनीताश्वातिविश्रुतः
tacchṛṇuṣva naravyāghra kathyamānaṃ mayā'nagha || āsīdrājā purākalpe vinītāśvātiviśrutaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स सर्वमेधमारेभे स्वयं क्रतुवरं नृपः ।। यजतानेन विप्रेभ्यो दत्ता गावो द्विपा वसु
sa sarvamedhamārebhe svayaṃ kratuvaraṃ nṛpaḥ || yajatānena viprebhyo dattā gāvo dvipā vasu
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
नान्नं तेन तदा दत्तं स्वल्पं मत्वा यथा त्वया ।। ततः कालेन महता मृतोऽसौ जाह्नवीजले
nānnaṃ tena tadā dattaṃ svalpaṃ matvā yathā tvayā || tataḥ kālena mahatā mṛto'sau jāhnavījale
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कृत्वा पुण्यं विनीताश्वः सार्वभौमो नृपोत्तमः ।। स्वर्गं च गतवान्सोऽपि यथा राजन् भवान् प्रभो
kṛtvā puṇyaṃ vinītāśvaḥ sārvabhaumo nṛpottamaḥ || svargaṃ ca gatavānso'pi yathā rājan bhavān prabho
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
असावपि क्षुधाविष्ट एवमेव गतो नृपः ।। मर्त्यलोके नदीतीरे गंगायां नीलपवर्तम्
asāvapi kṣudhāviṣṭa evameva gato nṛpaḥ || martyaloke nadītīre gaṃgāyāṃ nīlapavartam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
विमानेनार्कवर्णेन भास्वता देववन्नृपः ।। ददर्श च तदा राजा क्षुधितः स्वं कलेवरम्
vimānenārkavarṇena bhāsvatā devavannṛpaḥ || dadarśa ca tadā rājā kṣudhitaḥ svaṃ kalevaram
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पुरोहितं ददर्शाथ होतारं जाह्नवीतटे ।। तद्दृष्ट्वाऽसावपि नृपः पप्रच्छ मुनिसत्तमम्
purohitaṃ dadarśātha hotāraṃ jāhnavītaṭe || taddṛṣṭvā'sāvapi nṛpaḥ papraccha munisattamam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
क्षुधायाः कारणं किं मे स होता तमुवाच ह ।। तिलधेनुं भवान्राजञ्जलधेनुं च सत्तम
kṣudhāyāḥ kāraṇaṃ kiṃ me sa hotā tamuvāca ha || tiladhenuṃ bhavānrājañjaladhenuṃ ca sattama
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
घृतधेनुं च धेनुं च रसधेनुं च पार्थिव ।। देहि शीघ्रं येन भवान्क्षुधया वर्ज्जितो भवेः
ghṛtadhenuṃ ca dhenuṃ ca rasadhenuṃ ca pārthiva || dehi śīghraṃ yena bhavānkṣudhayā varjjito bhaveḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तपते यावदादित्यस्तपते वापि चन्द्रमाः ।। एवमुक्तस्ततो राजा तं पुनः पृष्टवानिदम्
tapate yāvadādityastapate vāpi candramāḥ || evamuktastato rājā taṃ punaḥ pṛṣṭavānidam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
विनीताश्व उवाच ।। कथं सा दीयते ब्रह्मंस्तिलधेनुर्जिगीषुभिः ।। भुङ्क्ते स्वर्गं च विप्रेन्द्र तन्ममाचक्ष्व पृच्छतः
vinītāśva uvāca || kathaṃ sā dīyate brahmaṃstiladhenurjigīṣubhiḥ || bhuṅkte svargaṃ ca viprendra tanmamācakṣva pṛcchataḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
होतोवाच ।। विधानं तिलधेनोश्च त्वं शृणुष्व नराधिप ।। चतुर्भिः कुडवैश्चैव प्रस्थ एकः प्रकीर्त्तितः
hotovāca || vidhānaṃ tiladhenośca tvaṃ śṛṇuṣva narādhipa || caturbhiḥ kuḍavaiścaiva prastha ekaḥ prakīrttitaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पुच्छे प्रकल्पनीया सा घण्टाभरणाभूषिता ।। ईदृशीं कल्पयित्वा तु स्वर्णशृङ्गीं तु कारयेत्
pucche prakalpanīyā sā ghaṇṭābharaṇābhūṣitā || īdṛśīṃ kalpayitvā tu svarṇaśṛṅgīṃ tu kārayet
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कांस्यदोहां रौप्यखुरां पूर्वधेनुविधानतः ।। कृत्वा तां ब्राह्मणायाशु दद्याच्चैव नराधिप
kāṃsyadohāṃ raupyakhurāṃ pūrvadhenuvidhānataḥ || kṛtvā tāṃ brāhmaṇāyāśu dadyāccaiva narādhipa
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सा तु षोडशभिः कार्या चतुर्भिर् वत्सको भवेत् ।। नासा गन्धमयी तस्या जिह्वा गुडमयी शुभा
sā tu ṣoḍaśabhiḥ kāryā caturbhir vatsako bhavet || nāsā gandhamayī tasyā jihvā guḍamayī śubhā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सर्वौषधिसमायुक्तां मन्त्रपूतां तु दापयेत् ।। अन्नं मे जायतामन्यत्पानं सर्वरसास्तथा
sarvauṣadhisamāyuktāṃ mantrapūtāṃ tu dāpayet || annaṃ me jāyatāmanyatpānaṃ sarvarasāstathā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सर्वं सम्पादयास्माकं तिलधेनो द्विजार्पिता ।। गृह्णामि देवि त्वां भक्त्या कुटुम्बार्थं विशेषतः
sarvaṃ sampādayāsmākaṃ tiladheno dvijārpitā || gṛhṇāmi devi tvāṃ bhaktyā kuṭumbārthaṃ viśeṣataḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
भजस्व कामान्मां देवि तिलधेनो नमोऽस्तु ते ।। एवंविधां ततो दद्यात्तिलधेनुं नृपोत्तम
bhajasva kāmānmāṃ devi tiladheno namo'stu te || evaṃvidhāṃ tato dadyāttiladhenuṃ nṛpottama
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कृष्णाजिनं धेनुवासो नन्दितां कल्पितां शुभाम् ।। सूत्रेण सूत्रितां कृत्वा सर्वरत्नसमन्विताम्
kṛṣṇājinaṃ dhenuvāso nanditāṃ kalpitāṃ śubhām || sūtreṇa sūtritāṃ kṛtvā sarvaratnasamanvitām
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सर्वपापविनिर्मुक्तो विष्णुलोकं च गच्छति ।। गोमये मण्डले कृत्वा गोचर्म्म तदनन्तरम्
sarvapāpavinirmukto viṣṇulokaṃ ca gacchati || gomaye maṇḍale kṛtvā gocarmma tadanantaram
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.