Library·Visnudharma·1

Visnudharma 1

कृताभिषेकं तनयम् राज्ञः पारीक्षितस्य ह द्रष्टुम् अभ्याययुः प्रीत्या शौनकाद्या महर्षयः

kṛtābhiṣekaṃ tanayam rājñaḥ pārīkṣitasya ha draṣṭum abhyāyayuḥ prītyā śaunakādyā maharṣayaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तान् आगतान् स राजर्षिः पाद्यार्घ्यादिभिर् अर्चितान् सुखोपविष्टान् विश्रान्तान् कृतसंप्रश्नसत्कथान्

tān āgatān sa rājarṣiḥ pādyārghyādibhir arcitān sukhopaviṣṭān viśrāntān kṛtasaṃpraśnasatkathān

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तत्कथाभिः कृताह्लादः प्रणिपत्य कृताञ्जलिः शतानीको ऽथ पप्रच्छ नारायणकथां पराम्

tatkathābhiḥ kṛtāhlādaḥ praṇipatya kṛtāñjaliḥ śatānīko 'tha papraccha nārāyaṇakathāṃ parām

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यम् आश्रित्य जगन्नाथम् मम पूर्वपितामहाः विपक्षापहृतं राज्यम् अवापुः पुरुषोत्तमाः

yam āśritya jagannātham mama pūrvapitāmahāḥ vipakṣāpahṛtaṃ rājyam avāpuḥ puruṣottamāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

द्रौणिब्रह्मास्त्रनिर्दग्धो मम येन पितामहः परीक्षित् प्राणसंयोगं देवदेवेन लम्भितः

drauṇibrahmāstranirdagdho mama yena pitāmahaḥ parīkṣit prāṇasaṃyogaṃ devadevena lambhitaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तस्य देवस्य माहात्म्यं देवर्षिसिद्धमनुजैः श्रुतं सुबहुशो मया स्तुतस्याशेषजन्मनः

tasya devasya māhātmyaṃ devarṣisiddhamanujaiḥ śrutaṃ subahuśo mayā stutasyāśeṣajanmanaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कः स्तोतुम् ईशस् तम् अजं यस्यैतत् सचराचरम् अव्ययस्याप्रमेयस्य ब्रह्माण्डम् उदरे शयम्

kaḥ stotum īśas tam ajaṃ yasyaitat sacarācaram avyayasyāprameyasya brahmāṇḍam udare śayam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

रुद्रः क्रोधोद्भवो यस्य प्रसादाच् च पितामहः तस्य देवस्य कः शक्तः प्रवक्तुं वा विभूतयः

rudraḥ krodhodbhavo yasya prasādāc ca pitāmahaḥ tasya devasya kaḥ śaktaḥ pravaktuṃ vā vibhūtayaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सो ऽहम् इच्छामि देवस्य तस्य सर्वात्मनः प्रभोः श्रोतुम् आराधनं येन निस्तरेयं भवार्णवम्

so 'ham icchāmi devasya tasya sarvātmanaḥ prabhoḥ śrotum ārādhanaṃ yena nistareyaṃ bhavārṇavam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

केनोपायेन मन्त्रैर् वा रहस्यैः परिचर्यया दानैर् व्रतोपवासैर् वा जप्यैर् होमैर् अथापि वा

kenopāyena mantrair vā rahasyaiḥ paricaryayā dānair vratopavāsair vā japyair homair athāpi vā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

आराधितः समस्तानां क्लेशानां हानिदो हरिः शक्यः समाराधयितुं तन् नः शंसत सत्तमाः

ārādhitaḥ samastānāṃ kleśānāṃ hānido hariḥ śakyaḥ samārādhayituṃ tan naḥ śaṃsata sattamāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

विद्यानाम् अपि सा विद्या श्रुतानाम् अपि तच् छ्रुतम् रहस्यानां रहस्यं तद् येन विष्णुः प्रसीदति

vidyānām api sā vidyā śrutānām api tac chrutam rahasyānāṃ rahasyaṃ tad yena viṣṇuḥ prasīdati

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

मन्त्राणां परमो मन्त्रो व्रतानां तन् महाव्रतम् उपोषितं हि तच् छ्रेष्ठं येन तुष्यति केशवः

mantrāṇāṃ paramo mantro vratānāṃ tan mahāvratam upoṣitaṃ hi tac chreṣṭhaṃ yena tuṣyati keśavaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सा जिह्वा या हरिं स्तौति तच् चित्तं यत् तदर्पणम् ताव् एव केवलौ श्लाघ्यौ यौ तत्पूजाकरौ करौ

sā jihvā yā hariṃ stauti tac cittaṃ yat tadarpaṇam tāv eva kevalau ślāghyau yau tatpūjākarau karau

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सुजन्म देहम् अत्यन्तं तद् एवाशेषजन्मसु यद् एव पुलकोद्भासि विष्णोर् नामाभिकीर्तनात्

sujanma deham atyantaṃ tad evāśeṣajanmasu yad eva pulakodbhāsi viṣṇor nāmābhikīrtanāt

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सा हानिस् तन् महच् छिद्रं सा चान्धजडमूकता यन् मुहूर्तं क्षणं वापि वासुदेवो न चिन्त्यते

sā hānis tan mahac chidraṃ sā cāndhajaḍamūkatā yan muhūrtaṃ kṣaṇaṃ vāpi vāsudevo na cintyate

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

नूनं तत् कण्ठशालूकम् अथवा प्रतिजिह्विका रोगो वान्यो न सा जिह्वा या न वक्ति हरेर् गुणान्

nūnaṃ tat kaṇṭhaśālūkam athavā pratijihvikā rogo vānyo na sā jihvā yā na vakti harer guṇān

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सन्त्य् अनेका बिलास् तद्वच् श्रोत्रम् अप्य् अल्पमेधसाम् दत्त्वावधानं यच् छब्दे विनैव हरिसंस्तुतिम्

santy anekā bilās tadvac śrotram apy alpamedhasām dattvāvadhānaṃ yac chabde vinaiva harisaṃstutim

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

धर्मार्थकामसंप्राप्तौ पुरुषाणां विचेष्टितम् जन्मन्य् अविफला सैका या गोविन्दाश्रया क्रिया

dharmārthakāmasaṃprāptau puruṣāṇāṃ viceṣṭitam janmany aviphalā saikā yā govindāśrayā kriyā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

दुर्गसंसारकान्तारम् अपारम् अभिधावताम् एकः कृष्णनमस्कारो मुक्तितीरस्य देशिकः

durgasaṃsārakāntāram apāram abhidhāvatām ekaḥ kṛṣṇanamaskāro muktitīrasya deśikaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सर्वरत्नमयो मेरुः सर्वाश्चर्यमयं नभः सर्वतीर्थमयी गङ्गा सर्वदेवमयो हरिः

sarvaratnamayo meruḥ sarvāścaryamayaṃ nabhaḥ sarvatīrthamayī gaṅgā sarvadevamayo hariḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

एवम् आदिगुणो भोगः कृष्णस्याद्भुतकर्मणः श्रुतो मे बहुशो सिद्धैः गीयमानस् तथापरैः

evam ādiguṇo bhogaḥ kṛṣṇasyādbhutakarmaṇaḥ śruto me bahuśo siddhaiḥ gīyamānas tathāparaiḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सो ऽहम् इच्छामि तं देवं सर्वलोकपरायणम् नारायणम् अशेषस्य जगतो हृद्य् अवस्थितम्

so 'ham icchāmi taṃ devaṃ sarvalokaparāyaṇam nārāyaṇam aśeṣasya jagato hṛdy avasthitam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

आराधयितुम् ईशानम् अनन्तम् अमितौजसम् शंकरं जगतः प्राणं स्मृतमात्राघहारिणम्

ārādhayitum īśānam anantam amitaujasam śaṃkaraṃ jagataḥ prāṇaṃ smṛtamātrāghahāriṇam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तन् ममाद्य मुनिश्रेष्ठाः प्रसादयितुम् इच्छतः उपदेशप्रदानेन प्रसादं कर्तुम् अर्हत

tan mamādya muniśreṣṭhāḥ prasādayitum icchataḥ upadeśapradānena prasādaṃ kartum arhata

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तस्यैतद् वचनं श्रुत्वा भक्तिम् उद्वहतो हरेः परितोषं परं जग्मुर् मुनयः सर्व एव ते

tasyaitad vacanaṃ śrutvā bhaktim udvahato hareḥ paritoṣaṃ paraṃ jagmur munayaḥ sarva eva te

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सर्वे च ते मुनिश्रेष्ठा भृगुश्रेष्ठं च शौनकम् यथार्थं भगवंस् तस्मै कथ्यताम् इत्य् अचोदयन्

sarve ca te muniśreṣṭhā bhṛguśreṣṭhaṃ ca śaunakam yathārthaṃ bhagavaṃs tasmai kathyatām ity acodayan

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सर्वज्ञाननिधिः स्फीतस् त्वम् अत्र भृगुनन्दन त्रैलोक्यसर्वसंदेह- तमोदीपस् तपोधन

sarvajñānanidhiḥ sphītas tvam atra bhṛgunandana trailokyasarvasaṃdeha- tamodīpas tapodhana

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

एवम् उक्तो मुनिवरैः प्रीत्या तस्य च भूपतेः भक्त्या च देवदेवस्य प्रवणीकृतमानसः

evam ukto munivaraiḥ prītyā tasya ca bhūpateḥ bhaktyā ca devadevasya pravaṇīkṛtamānasaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कृत्वोत्तरीयपर्यङ्कं शिथिलं भगवान् अथ प्रत्युवाच महाभागः शौनकस् तं महीपतिम्

kṛtvottarīyaparyaṅkaṃ śithilaṃ bhagavān atha pratyuvāca mahābhāgaḥ śaunakas taṃ mahīpatim

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यत् पृच्छसि महीपाल कृष्णस्याराधनं प्रति व्रतोपवासजप्यादि तद् इहैकमनाः शृणु

yat pṛcchasi mahīpāla kṛṣṇasyārādhanaṃ prati vratopavāsajapyādi tad ihaikamanāḥ śṛṇu

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अनादिमत् परं ब्रह्म सर्वहेयविवर्जितम् व्यापि यत् सर्वभूतेषु स्थितं सदसतः परम्

anādimat paraṃ brahma sarvaheyavivarjitam vyāpi yat sarvabhūteṣu sthitaṃ sadasataḥ param

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

प्रधानपुंसोर् अजयोर् यतः क्षोभः प्रवर्तते नित्ययोर् व्यापिनोश् चैव जगदादौ महात्मनोः

pradhānapuṃsor ajayor yataḥ kṣobhaḥ pravartate nityayor vyāpinoś caiva jagadādau mahātmanoḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तत्क्षोभकत्वाद् ब्रह्माण्ड- सृष्टिहेतुर् निरञ्जनः अहेतुर् अपि सर्वात्मनः जायते परमेश्वरः

tatkṣobhakatvād brahmāṇḍa- sṛṣṭihetur nirañjanaḥ ahetur api sarvātmanaḥ jāyate parameśvaraḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

प्रधानपुरुषत्वं च तथैवेश्वरलीलया समुपैति ततश् चैव ब्रह्मत्वं छन्दतः प्रभुः

pradhānapuruṣatvaṃ ca tathaiveśvaralīlayā samupaiti tataś caiva brahmatvaṃ chandataḥ prabhuḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ततः स्थितौ पालयिता विष्णुत्वं जगतः क्षये रुद्रत्वं च जगन्नाथः स्वेच्छया कुरुते ऽव्ययः

tataḥ sthitau pālayitā viṣṇutvaṃ jagataḥ kṣaye rudratvaṃ ca jagannāthaḥ svecchayā kurute 'vyayaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तद् एकम् अक्षरं धाम परं सदसतोर् महत् भेदाभेदस्वरूपस्थं प्रणिपत्य परं पदम्

tad ekam akṣaraṃ dhāma paraṃ sadasator mahat bhedābhedasvarūpasthaṃ praṇipatya paraṃ padam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

प्रवक्ष्यामि यथा पूर्वं मत्पित्रा कथितं मम तस्यापि किल तत्पित्रा तस्मै चाह किलोशनाः

pravakṣyāmi yathā pūrvaṃ matpitrā kathitaṃ mama tasyāpi kila tatpitrā tasmai cāha kilośanāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तेनापि भृगुम् आराध्य प्राप्तम् आराधनं हरेः सकाशाद् ब्रह्मणः प्राप्तं भृगुणापि महात्मना

tenāpi bhṛgum ārādhya prāptam ārādhanaṃ hareḥ sakāśād brahmaṇaḥ prāptaṃ bhṛguṇāpi mahātmanā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

मरीचिमिश्रैश् च पुरा परम् एतन् महर्षिभिः प्राप्तं सकाशाद् देवस्य ब्रह्मणो व्यक्तजन्मनः

marīcimiśraiś ca purā param etan maharṣibhiḥ prāptaṃ sakāśād devasya brahmaṇo vyaktajanmanaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

योगं ब्रह्मा परं प्राह महर्षीणां यदा प्रभुः समस्तवृत्तिसंरोधात् कैवल्यप्रतिपादकम्

yogaṃ brahmā paraṃ prāha maharṣīṇāṃ yadā prabhuḥ samastavṛttisaṃrodhāt kaivalyapratipādakam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तदा जगत्पतिर् ब्रह्मा प्रणिपत्य महर्षिभिः सर्वैः किलोक्तो भगवान् आत्मयोनिः प्रजाहितम्

tadā jagatpatir brahmā praṇipatya maharṣibhiḥ sarvaiḥ kilokto bhagavān ātmayoniḥ prajāhitam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यो योगो भवता प्रोक्तो मनोवृत्तिनिरोधजः प्राप्तुं शक्यः स त्व् अनेकैः जन्मभिर् जगतः पते

yo yogo bhavatā prokto manovṛttinirodhajaḥ prāptuṃ śakyaḥ sa tv anekaiḥ janmabhir jagataḥ pate

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

विषया दुर्जया नॄणाम् इन्द्रियाकर्षणाः प्रभो वृत्तयश् चेतसश् चापि चपला चातिदुर्धराः

viṣayā durjayā nṝṇām indriyākarṣaṇāḥ prabho vṛttayaś cetasaś cāpi capalā cātidurdharāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

रागादयः कथं जेतुं शक्या वर्षशतैर् अपि न योगयोग्यं हि मनो भवत्य् एभिर् अनिर्जितैः

rāgādayaḥ kathaṃ jetuṃ śakyā varṣaśatair api na yogayogyaṃ hi mano bhavaty ebhir anirjitaiḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अल्पायुषश् च पुरुषा ब्रह्मन् कृतयुगे ऽप्य् अमी त्रेतायां द्वापरे चैव किमु प्राप्ते कलौ युगे

alpāyuṣaś ca puruṣā brahman kṛtayuge 'py amī tretāyāṃ dvāpare caiva kimu prāpte kalau yuge

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

भगवंस् त्वम् उपायज्ञः प्रसन्नो वक्तुम् अर्हसि अनायासेन येनेमम् उत्तरेम भवार्णवम्

bhagavaṃs tvam upāyajñaḥ prasanno vaktum arhasi anāyāsena yenemam uttarema bhavārṇavam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

दुःखाम्बुमग्नाः पुरुषाः प्राप्य ब्रह्म महाप्लवम् उत्तरेयुर् भवाम्भोधिं तथा त्वम् अनुचिन्तय

duḥkhāmbumagnāḥ puruṣāḥ prāpya brahma mahāplavam uttareyur bhavāmbhodhiṃ tathā tvam anucintaya

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

एवम् उक्तस् तदा ब्रह्मा क्रियायोगं महात्मनाम् तेषाम् ऋषीणाम् आचष्ट नराणां हितकाम्यया

evam uktas tadā brahmā kriyāyogaṃ mahātmanām teṣām ṛṣīṇām ācaṣṭa narāṇāṃ hitakāmyayā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

आराधयत विश्वेशम् नारायणम् अतन्द्रिताः बाह्यालम्बनसापेक्षास् तम् अजं जगतः पतिम्

ārādhayata viśveśam nārāyaṇam atandritāḥ bāhyālambanasāpekṣās tam ajaṃ jagataḥ patim

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

इज्यापूजानमस्कार- शुश्रूषाभिर् अहर्निशम् व्रतोपवासैर् विविधैर् ब्राह्मणानां च तर्पणैः

ijyāpūjānamaskāra- śuśrūṣābhir aharniśam vratopavāsair vividhair brāhmaṇānāṃ ca tarpaṇaiḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तैस् तैश् चाभिमतैः कामैर् ये च चेतसि तुष्टिदाः अपरिच्छेद्यमाहात्म्यम् आराधयत केशवम्

tais taiś cābhimataiḥ kāmair ye ca cetasi tuṣṭidāḥ aparicchedyamāhātmyam ārādhayata keśavam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तन्निष्ठास् तद्गतधियस् तत्कर्माणस् तदाश्रयाः तद्दृष्टयस् तन्मनसः सर्वस्मिन् स इति स्थितः

tanniṣṭhās tadgatadhiyas tatkarmāṇas tadāśrayāḥ taddṛṣṭayas tanmanasaḥ sarvasmin sa iti sthitaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

समस्तान्य् अथ कर्माणि तत्र सर्वात्मनात्मनि संन्यस्यध्वं स वः कर्ता समस्तावरणक्षयम्

samastāny atha karmāṇi tatra sarvātmanātmani saṃnyasyadhvaṃ sa vaḥ kartā samastāvaraṇakṣayam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

एतत् तद् अक्षरं ब्रह्म प्रधानपुरुषाव् उभौ यतो यस्मिन् यथा चोभौ सर्वव्यापिन्य् अवस्थितौ

etat tad akṣaraṃ brahma pradhānapuruṣāv ubhau yato yasmin yathā cobhau sarvavyāpiny avasthitau

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

परः पराणां परमः स एकः पुरुषोत्तमः यस्याभिन्नम् इदं सर्वम् यच् चेङ्गं यच् च नेङ्गति

paraḥ parāṇāṃ paramaḥ sa ekaḥ puruṣottamaḥ yasyābhinnam idaṃ sarvam yac ceṅgaṃ yac ca neṅgati

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तम् आराध्य जगन्नाथं मोक्षकारणम् अव्यक्तम् अचिन्त्यम् अपरिग्रहम् क्रियायोगेन मुच्यते

tam ārādhya jagannāthaṃ mokṣakāraṇam avyaktam acintyam aparigraham kriyāyogena mucyate

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

इति ते ब्रह्मणः श्रुत्वा रहस्यम् ऋषिसत्तमाः नराणाम् उपकाराय योगशास्त्राणि चक्रिरे क्रियायोगपराणीह मुक्तिकार्याण्य् अनेकशः

iti te brahmaṇaḥ śrutvā rahasyam ṛṣisattamāḥ narāṇām upakārāya yogaśāstrāṇi cakrire kriyāyogaparāṇīha muktikāryāṇy anekaśaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

आराध्यते जगन्नाथो यदनुष्ठानतत्परैः परमात्मा हृषीकेशः सर्वेशः सर्वभावनः

ārādhyate jagannātho yadanuṣṭhānatatparaiḥ paramātmā hṛṣīkeśaḥ sarveśaḥ sarvabhāvanaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तानि ते नृपशार्दूल सर्वपापहराण्य् अहम् वक्ष्यामि श्रूयताम् अन्यद् रहस्यम् इदम् उत्तमम्

tāni te nṛpaśārdūla sarvapāpaharāṇy aham vakṣyāmi śrūyatām anyad rahasyam idam uttamam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

संसारार्णवमग्नानां विषयाक्रान्तचेतसाम् उत्तारम् इच्छतां तस्माद् भृशं यन् नान्तरैर् अपि विष्णुपोतं विना नान्यत् किंचिद् अस्ति परायणम्

saṃsārārṇavamagnānāṃ viṣayākrāntacetasām uttāram icchatāṃ tasmād bhṛśaṃ yan nāntarair api viṣṇupotaṃ vinā nānyat kiṃcid asti parāyaṇam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

उत्तिष्ठंश् चिन्तय हरिं व्रजंश् चिन्तय केशवम् भुञ्जंश् चिन्तय गोविन्दम् स्वपंश् चिन्तय माधवम्

uttiṣṭhaṃś cintaya hariṃ vrajaṃś cintaya keśavam bhuñjaṃś cintaya govindam svapaṃś cintaya mādhavam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

एवम् एकाग्रचित्तस् त्वं संश्रितो मधुसूदनम् जन्ममृत्युजराग्राहं संसाराम्भस् तरिष्यसि

evam ekāgracittas tvaṃ saṃśrito madhusūdanam janmamṛtyujarāgrāhaṃ saṃsārāmbhas tariṣyasi

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अनन्तम् ईड्यं पुरुषं पुराणं जगद्विधातारम् अजं जनित्र्यम् समाश्रिता ये हरिम् ईशितारं तेषां भवो नास्ति हि मुक्तिभाजाम्

anantam īḍyaṃ puruṣaṃ purāṇaṃ jagadvidhātāram ajaṃ janitryam samāśritā ye harim īśitāraṃ teṣāṃ bhavo nāsti hi muktibhājām

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.