Library·Visnudharma·73

Visnudharma 73

जगत्प्रभुं देवदेवम् अशेषेशम् जनार्दनम् प्रणिपत्याहम् एतं त्वां यत् पृच्छामि तद् उच्यताम्

jagatprabhuṃ devadevam aśeṣeśam janārdanam praṇipatyāham etaṃ tvāṃ yat pṛcchāmi tad ucyatām

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यैर् उपायैः प्रदानैर् वा नराणाम् अमरार्चितः प्रीतिमान् पुण्डरीकाक्षो भवत्य् आचक्ष्व तन् मम

yair upāyaiḥ pradānair vā narāṇām amarārcitaḥ prītimān puṇḍarīkākṣo bhavaty ācakṣva tan mama

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ये स्वधर्मे स्थिता वर्णा विप्राद्याः कुरुनन्दन विधर्मेषु न वर्तन्ते प्रीतिमांस् तेषु केशवः

ye svadharme sthitā varṇā viprādyāḥ kurunandana vidharmeṣu na vartante prītimāṃs teṣu keśavaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ब्रह्मचारिगृहस्थाद्या न च्यवन्त्य् आश्रमाच् च ये स्वधर्मतो हरिस् तेषां प्रीतिमान् एव सर्वदा

brahmacārigṛhasthādyā na cyavanty āśramāc ca ye svadharmato haris teṣāṃ prītimān eva sarvadā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ये न दम्भेन वर्तन्ते नरा भूतेष्व् अलोलुपाः त्यक्तग्राम्यादिसंगाश् च तेषु प्रीतिः परा हरेः

ye na dambhena vartante narā bhūteṣv alolupāḥ tyaktagrāmyādisaṃgāś ca teṣu prītiḥ parā hareḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

दातारो नापहर्तारः परस्वानाम् अमायिनः ये नरास् तेषु गोविन्दः पुत्रेष्व् इव सदा हितः

dātāro nāpahartāraḥ parasvānām amāyinaḥ ye narās teṣu govindaḥ putreṣv iva sadā hitaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

येषां नराणां न मतिर् जिह्वा वासत्यम् उज्झति ते प्रिया वासुदेवस्य ये च द्विजपरायणाः

yeṣāṃ narāṇāṃ na matir jihvā vāsatyam ujjhati te priyā vāsudevasya ye ca dvijaparāyaṇāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कर्मणा मनसा वाचा ये न हिंसानुवर्तिनः ते नरा वासुदेवस्य प्रियाः पाण्डुकुलोद्वह

karmaṇā manasā vācā ye na hiṃsānuvartinaḥ te narā vāsudevasya priyāḥ pāṇḍukulodvaha

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सर्वदेवेषु ये विष्णुं सर्वभूतेष्व् अवस्थितम् मन्यन्ते वासुदेवस्य ते प्रियाः पुत्रवत् सदा

sarvadeveṣu ye viṣṇuṃ sarvabhūteṣv avasthitam manyante vāsudevasya te priyāḥ putravat sadā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ब्रह्माद्यं स्थावरान्तं च भूतग्रामं जनार्दनात् ये च पश्यन्त्य् अभेदेन ते विष्णोः सततं प्रियाः

brahmādyaṃ sthāvarāntaṃ ca bhūtagrāmaṃ janārdanāt ye ca paśyanty abhedena te viṣṇoḥ satataṃ priyāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

देववेदद्विजातीनां निन्दायां ये न मानवाः प्रीतिभाजो भवन्तीष्टास् ते सदा शार्ङ्गधन्विनः

devavedadvijātīnāṃ nindāyāṃ ye na mānavāḥ prītibhājo bhavantīṣṭās te sadā śārṅgadhanvinaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

प्रियाणाम् अथ सर्वेषां देवदेवस्य स प्रियः आपत्स्व् अपि सदा यस्य भक्तिर् अव्यभिचारिणी

priyāṇām atha sarveṣāṃ devadevasya sa priyaḥ āpatsv api sadā yasya bhaktir avyabhicāriṇī

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तस्मात् प्रियत्वं कृष्णस्य वाञ्छता निजधर्मजैः गुणैर् आत्मा सदा योज्यो न दूरे गुणिनो हरिः

tasmāt priyatvaṃ kṛṣṇasya vāñchatā nijadharmajaiḥ guṇair ātmā sadā yojyo na dūre guṇino hariḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

येषां न गृद्धिः पारक्ये दारे द्रव्ये च चेतसः हिंसायां च मनुष्याणां ते कृष्णेनावलोकिताः

yeṣāṃ na gṛddhiḥ pārakye dāre dravye ca cetasaḥ hiṃsāyāṃ ca manuṣyāṇāṃ te kṛṣṇenāvalokitāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

वेदाः प्रमाणं स्मृतयो येषां सन्मार्गसेविनाम् परोपकारसक्तानां ते कृष्णेनावलोकिताः

vedāḥ pramāṇaṃ smṛtayo yeṣāṃ sanmārgasevinām paropakārasaktānāṃ te kṛṣṇenāvalokitāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कलिकल्मषदोषेण येषां नोपहता मतिः पाषण्डानुगता नैव ते कृष्णेनावलोकिताः

kalikalmaṣadoṣeṇa yeṣāṃ nopahatā matiḥ pāṣaṇḍānugatā naiva te kṛṣṇenāvalokitāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

येषां क्लेशो गुरोर् अर्थे देवविप्रोद्भवो ऽपि वा न विवित्सासमुद्भूतस् ते कृष्णेनावलोकिताः

yeṣāṃ kleśo guror arthe devaviprodbhavo 'pi vā na vivitsāsamudbhūtas te kṛṣṇenāvalokitāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

स्वपन्तः संस्थिता यान्तस् तिष्ठन्तश् च जनार्दनम् ये चिन्तयन्त्य् अविरतं ते कृष्णेनावलोकिताः

svapantaḥ saṃsthitā yāntas tiṣṭhantaś ca janārdanam ye cintayanty avirataṃ te kṛṣṇenāvalokitāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यथात्मनि तथापत्ये येषां अद्रोहिणी मतिः समस्तसत्त्वजातेषु ते कृष्णेनावलोकिताः

yathātmani tathāpatye yeṣāṃ adrohiṇī matiḥ samastasattvajāteṣu te kṛṣṇenāvalokitāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

देवपूजाम् अनुदिनं गुरुविप्रार्थसत्क्रियाम् ये कुर्वन्ति नरा विद्धि ते कृष्णेनावलोकिताः

devapūjām anudinaṃ guruviprārthasatkriyām ye kurvanti narā viddhi te kṛṣṇenāvalokitāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सुवर्णं रत्नम् अथवा पारक्यं विजने वने विलोक्य नैति यो लोभं तं अवैहि हरेः प्रियम्

suvarṇaṃ ratnam athavā pārakyaṃ vijane vane vilokya naiti yo lobhaṃ taṃ avaihi hareḥ priyam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

देवान् पितॄंस् तथापन्नान् अतिथीञ् जामयो ऽध्वगान् यो बिभर्ति विजानीहि तं नरं भगवत्प्रियम्

devān pitṝṃs tathāpannān atithīñ jāmayo 'dhvagān yo bibharti vijānīhi taṃ naraṃ bhagavatpriyam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

न क्रोधम् एति क्रुद्धेभ्यः सहते यो निराक्रियाम् तं विजानीहि भर्तव्यं देवदेवस्य शार्ङ्गिनः

na krodham eti kruddhebhyaḥ sahate yo nirākriyām taṃ vijānīhi bhartavyaṃ devadevasya śārṅginaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

परलोकप्रतीकार- करणाय सदोद्यमम् कुर्वन्न् आलक्ष्यताम् एति केशवेनावलोकितः

paralokapratīkāra- karaṇāya sadodyamam kurvann ālakṣyatām eti keśavenāvalokitaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

नात्मसंस्तवम् अन्येषां न निन्दां चार्थलिप्सया करोति पुरुषव्याघ्र यस्य नारायणो हृदि

nātmasaṃstavam anyeṣāṃ na nindāṃ cārthalipsayā karoti puruṣavyāghra yasya nārāyaṇo hṛdi

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सर्वभूतदयां सत्यम् अक्रोधं धर्मशीलताम् भजन्ते पुरुषा देवे गोविन्दे हृदये स्थिते

sarvabhūtadayāṃ satyam akrodhaṃ dharmaśīlatām bhajante puruṣā deve govinde hṛdaye sthite

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

न कलौ न परद्रव्ये परदाराश्रिता मतिः नराणां जायते राजन् गोविन्दे हृदयस्थिते

na kalau na paradravye paradārāśritā matiḥ narāṇāṃ jāyate rājan govinde hṛdayasthite

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

क्षमां करोति क्रुद्धेषु दयां मूढेषु मानवः मुदं च धर्मशीलेषु गोविन्दे हृदये स्थिते

kṣamāṃ karoti kruddheṣu dayāṃ mūḍheṣu mānavaḥ mudaṃ ca dharmaśīleṣu govinde hṛdaye sthite

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यदा बिभेत्य् अधर्मादेर् धर्मादींश् च यदेच्छति तदा कुरुवरश्रेष्ठ नरः कृष्णेन वीक्षितः

yadā bibhety adharmāder dharmādīṃś ca yadecchati tadā kuruvaraśreṣṭha naraḥ kṛṣṇena vīkṣitaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पुत्रदारगृहक्षेत्र- द्रव्यादेर् ममतां नरः नायास्यति जगन्नाथे हृषीकेशे पराङ्मुखे

putradāragṛhakṣetra- dravyāder mamatāṃ naraḥ nāyāsyati jagannāthe hṛṣīkeśe parāṅmukhe

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कलौ कृतयुगं तेषां क्लेशास् तेषां सुखाधिकाः येषां शरीरग्रहणे हरिशुश्रूषणे मतिः

kalau kṛtayugaṃ teṣāṃ kleśās teṣāṃ sukhādhikāḥ yeṣāṃ śarīragrahaṇe hariśuśrūṣaṇe matiḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यदा नेच्छति पापानि यदा पुण्यानि वाञ्छति ज्ञेयस् तदा मनुष्येण हृदये ऽस्य हरिः स्थितः

yadā necchati pāpāni yadā puṇyāni vāñchati jñeyas tadā manuṣyeṇa hṛdaye 'sya hariḥ sthitaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

परमार्थे मतिः पुंसाम् असारे तु भवार्णवे कथं भवति राजेन्द्र विष्वक्सेन पराङ्मुखे

paramārthe matiḥ puṃsām asāre tu bhavārṇave kathaṃ bhavati rājendra viṣvaksena parāṅmukhe

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

श्रद्दधानो दयाशीलः समलोष्टाश्मकाञ्चनः परार्थे मानवः कृष्णे प्रसन्ने नृप जायते

śraddadhāno dayāśīlaḥ samaloṣṭāśmakāñcanaḥ parārthe mānavaḥ kṛṣṇe prasanne nṛpa jāyate

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

वहतो ऽपि सदा कृष्णे भक्तिम् अव्यभिचारिणीम् पाणिष्व् असमदृग्बुद्धेः सुलभो नैव केशवः

vahato 'pi sadā kṛṣṇe bhaktim avyabhicāriṇīm pāṇiṣv asamadṛgbuddheḥ sulabho naiva keśavaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ये दाम्भिका भिन्नवृत्ता ये च धर्मध्वजोच्छ्रयाः दुर्लभो भगवान् देवस् तेषां सुयतताम् अपि

ye dāmbhikā bhinnavṛttā ye ca dharmadhvajocchrayāḥ durlabho bhagavān devas teṣāṃ suyatatām api

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कामलोभाश्रितं येषां चित्तं क्रोधादिदूषितम् तेषां जन्मसहस्रे ऽपि न मतिः केशवाश्रया

kāmalobhāśritaṃ yeṣāṃ cittaṃ krodhādidūṣitam teṣāṃ janmasahasre 'pi na matiḥ keśavāśrayā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

हेयां कृष्णाश्रयां वृत्तिं मन्यन्ते हेतुसंश्रिताः अवियोपहतज्ञाना ये ऽज्ञाने ज्ञानमानिनः

heyāṃ kṛṣṇāśrayāṃ vṛttiṃ manyante hetusaṃśritāḥ aviyopahatajñānā ye 'jñāne jñānamāninaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

वेदवादविरोधेन कूटयुक्तिम् अपाश्रिताः ये केशवस् तद्धृदये न कदाचित् प्रियातिथिः

vedavādavirodhena kūṭayuktim apāśritāḥ ye keśavas taddhṛdaye na kadācit priyātithiḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

मानुषं तं मनुष्यत्वे मन्यमानाः कुबुद्धयः कर्माणि ये ऽस्य निन्दन्ति न तेषां निष्कृतिर् नृणाम्

mānuṣaṃ taṃ manuṣyatve manyamānāḥ kubuddhayaḥ karmāṇi ye 'sya nindanti na teṣāṃ niṣkṛtir nṛṇām

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

केचिद् वदन्ति तं देवं मनुष्यं चाल्पमेधसः तिर्यक्त्वं चापरे विष्णुं मायया तस्य मोहिताः

kecid vadanti taṃ devaṃ manuṣyaṃ cālpamedhasaḥ tiryaktvaṃ cāpare viṣṇuṃ māyayā tasya mohitāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

देवत्वम् अपि कृष्णस्य यस्य निन्दा महात्मनः स्तुतिं तस्य कथं शक्ताः कर्तुम् ईशस्य मानवाः

devatvam api kṛṣṇasya yasya nindā mahātmanaḥ stutiṃ tasya kathaṃ śaktāḥ kartum īśasya mānavāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

व्यापित्वं शाश्वतत्वं च जन्मभावविवर्जितम् यदास्य प्रोच्यते कास्य स्तुतिर् अर्थे तथा स्थितौ

vyāpitvaṃ śāśvatatvaṃ ca janmabhāvavivarjitam yadāsya procyate kāsya stutir arthe tathā sthitau

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सर्वेश्वरेश्वरः कृष्णः प्रोच्यते यदि पण्डितः तथापि स्वल्पम् एवोक्तं भूतार्थे कतमा स्तुतिः

sarveśvareśvaraḥ kṛṣṇaḥ procyate yadi paṇḍitaḥ tathāpi svalpam evoktaṃ bhūtārthe katamā stutiḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

आब्रह्मस्तम्बपर्यन्ते संसारे यस्य संस्थितिः निन्दापि तस्य न नृभिः कर्तुम् ईशस्य शक्यते

ābrahmastambaparyante saṃsāre yasya saṃsthitiḥ nindāpi tasya na nṛbhiḥ kartum īśasya śakyate

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यदा काणाश् च कूण्ठाश् च मूढो दुर्बुद्धिर् आतुरः सर्वगत्वात् स एवैकस् तदासौ निन्द्यते कथम्

yadā kāṇāś ca kūṇṭhāś ca mūḍho durbuddhir āturaḥ sarvagatvāt sa evaikas tadāsau nindyate katham

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

स्रष्टा पालयिता हर्ता जगतो ऽस्य जगच् च सः यष्टा याजयिता याज्यः स एव भगवान् हरिः

sraṣṭā pālayitā hartā jagato 'sya jagac ca saḥ yaṣṭā yājayitā yājyaḥ sa eva bhagavān hariḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

दाता दानं तथादाता कर्ता कार्यं तथा क्रियाः हन्ता घातयिता हिंस्यो हार्यं हर्ता च यः स्वयम्

dātā dānaṃ tathādātā kartā kāryaṃ tathā kriyāḥ hantā ghātayitā hiṃsyo hāryaṃ hartā ca yaḥ svayam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सर्वकारणभूतस्य तस्येशस्य महात्मनः कः करोति स्तुतिं विष्णोर् निन्दां वा पृथिवीपते

sarvakāraṇabhūtasya tasyeśasya mahātmanaḥ kaḥ karoti stutiṃ viṣṇor nindāṃ vā pṛthivīpate

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तस्मात् सर्वेश्वरो विष्णुर् न स्तोतुं न च निन्दितुम् शक्यते सर्वभूतत्वाच् चोक्षाचोक्षस्वरूपिणा

tasmāt sarveśvaro viṣṇur na stotuṃ na ca ninditum śakyate sarvabhūtatvāc cokṣācokṣasvarūpiṇā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

स्तुतेः पादाद् यतो नान्यद् उत्कृष्टम् उपलभ्यते तस्याप्य् उच्चारणेनेशो न स्तोतुं शक्यते हरिः

stuteḥ pādād yato nānyad utkṛṣṭam upalabhyate tasyāpy uccāraṇeneśo na stotuṃ śakyate hariḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

भूतार्थवादस्तुतये न निन्दायै विधीयते यतो ऽतः सर्वभूतस्य का निन्दा तस्य का स्तुतिः

bhūtārthavādastutaye na nindāyai vidhīyate yato 'taḥ sarvabhūtasya kā nindā tasya kā stutiḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

येन सर्वात्मना तत्र हृदयं संनिवेशितम् अपि मौनवतस् तस्य सुलभो ऽयं जनार्दनः

yena sarvātmanā tatra hṛdayaṃ saṃniveśitam api maunavatas tasya sulabho 'yaṃ janārdanaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तस्मात् त्वं कुरुशार्दूल स्वधर्मपरिपालनम् कुरु विष्णुं च हृदये सर्वव्यापिनम् ईश्वरम्

tasmāt tvaṃ kuruśārdūla svadharmaparipālanam kuru viṣṇuṃ ca hṛdaye sarvavyāpinam īśvaram

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तन्मना भव तद्भक्तस् तद्याजी तं नमस्कुरु विष्णोर् एवं प्रियत्वं त्वम् आशु यास्यसि पार्थिव

tanmanā bhava tadbhaktas tadyājī taṃ namaskuru viṣṇor evaṃ priyatvaṃ tvam āśu yāsyasi pārthiva

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यं स्तुवन् स्तव्यताम् एति वन्द्यमानश् च वन्द्यताम् तम् ईश्वरेश्वरं विष्णुं हृदये संनिवेशय

yaṃ stuvan stavyatām eti vandyamānaś ca vandyatām tam īśvareśvaraṃ viṣṇuṃ hṛdaye saṃniveśaya

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

संपूज्य यं पूज्यतमो भवत्य् अत्र जगत्त्रये तम् ईश्वरेश्वरं विष्णुं हृदये कुरु पार्थिव

saṃpūjya yaṃ pūjyatamo bhavaty atra jagattraye tam īśvareśvaraṃ viṣṇuṃ hṛdaye kuru pārthiva

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

स्ववर्णकर्माभिरतः कुरु चित्ते जनार्दनम् एष शास्त्रार्थसद्भावः किम् उक्तैर् बहुविस्तरैः

svavarṇakarmābhirataḥ kuru citte janārdanam eṣa śāstrārthasadbhāvaḥ kim uktair bahuvistaraiḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यस्मिन् प्रसन्नचित्तस् त्वं यस्मिन् कोपम् उपैषि च ताव् उभाव् अपि तद्भूतौ चिन्तयन् सिद्धिम् एष्यसि

yasmin prasannacittas tvaṃ yasmin kopam upaiṣi ca tāv ubhāv api tadbhūtau cintayan siddhim eṣyasi

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यत्र यत्र स्थितं चेतः प्रीत्या स्नेहेन वा तव तं तं चिन्तय गोविन्दं मनसः स्थैर्यकारणात्

yatra yatra sthitaṃ cetaḥ prītyā snehena vā tava taṃ taṃ cintaya govindaṃ manasaḥ sthairyakāraṇāt

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

स्वपन् विबुद्ध्यन्न् उत्तिष्ठन् स्थितो भुञ्जन् पिबन् व्रजन् सर्वगं सर्वकर्तारं विष्णुं सर्वत्र चिन्तय

svapan vibuddhyann uttiṣṭhan sthito bhuñjan piban vrajan sarvagaṃ sarvakartāraṃ viṣṇuṃ sarvatra cintaya

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यथाग्निसंगात् कनकम् अपदोषं प्रजायते संश्लिष्टं वासुदेवेन मनुष्याणां तथा मनः

yathāgnisaṃgāt kanakam apadoṣaṃ prajāyate saṃśliṣṭaṃ vāsudevena manuṣyāṇāṃ tathā manaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यज्विनो यं नमस्यन्ति यं नमस्यन्ति देवताः योगिनो यं नमस्यन्ति तं नमस्यं नमाम्य् अहम्

yajvino yaṃ namasyanti yaṃ namasyanti devatāḥ yogino yaṃ namasyanti taṃ namasyaṃ namāmy aham

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.