Library·Visnudharma·96

Visnudharma 96

आख्यातं भवता ब्रह्मन्न् एतद् ब्रह्म सनातनम् यस्माद् उत्पद्यते कृत्स्नं जगद् एतच् चराचरम्

ākhyātaṃ bhavatā brahmann etad brahma sanātanam yasmād utpadyate kṛtsnaṃ jagad etac carācaram

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

किंतु कौतुकम् अत्रास्ति मम भार्गवनन्दन तद् अहं श्रोतुम् इच्छामि त्वत्तः संदेहम् उत्तमम्

kiṃtu kautukam atrāsti mama bhārgavanandana tad ahaṃ śrotum icchāmi tvattaḥ saṃdeham uttamam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यद् एतद् भवताख्यातं ब्रह्म ब्रह्मविदां वर परिणामो न तस्यास्ति निर्गुणं सर्वगं यतः

yad etad bhavatākhyātaṃ brahma brahmavidāṃ vara pariṇāmo na tasyāsti nirguṇaṃ sarvagaṃ yataḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सनातनात् सर्वगतात् परिणामविवर्जितात् कथं संजायते कृत्स्नं तस्माद् अपगुणाद् अपि

sanātanāt sarvagatāt pariṇāmavivarjitāt kathaṃ saṃjāyate kṛtsnaṃ tasmād apaguṇād api

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

द्विविधं कारणं भूप निबोध गदतो मम निमित्तकारणं पूर्वं द्वितीयं परिणामि च

dvividhaṃ kāraṇaṃ bhūpa nibodha gadato mama nimittakāraṇaṃ pūrvaṃ dvitīyaṃ pariṇāmi ca

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यथा कुम्भस्य करणे कुलालः प्रथमं नृप कारणं परिणामाख्यं मृद्द्रव्यम् अपरं स्मृतम्

yathā kumbhasya karaṇe kulālaḥ prathamaṃ nṛpa kāraṇaṃ pariṇāmākhyaṃ mṛddravyam aparaṃ smṛtam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

धर्माधर्मादयस् तद्वज् जगत्सृष्टेर् महीपते कारणं परिणामाख्यं निमित्ताख्यं तु तत् परम्

dharmādharmādayas tadvaj jagatsṛṣṭer mahīpate kāraṇaṃ pariṇāmākhyaṃ nimittākhyaṃ tu tat param

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कारणं कालगगने यथा संनिधिमात्रतः अविकारितया ब्रह्म तथा सृष्टेर् नरेश्वर

kāraṇaṃ kālagagane yathā saṃnidhimātrataḥ avikāritayā brahma tathā sṛṣṭer nareśvara

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अज्ञानपटलाच्छनैर् एकदेशात्मवृत्तिभिः अनात्मवेदिभिर् जीवैर् निजकर्मनिबन्धनैः

ajñānapaṭalācchanair ekadeśātmavṛttibhiḥ anātmavedibhir jīvair nijakarmanibandhanaiḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कुर्वद्भिर् नृपते कर्म कर्तृत्वम् उपचारतः क्रियते सर्वभूतस्य सर्वगस्याव्ययात्मनः

kurvadbhir nṛpate karma kartṛtvam upacārataḥ kriyate sarvabhūtasya sarvagasyāvyayātmanaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यतः संबन्धवान् एभिर् अशेषैः प्राणिभिः प्रभुः कर्तृत्वम् उपचारेण ततस् तस्यापि भूपते

yataḥ saṃbandhavān ebhir aśeṣaiḥ prāṇibhiḥ prabhuḥ kartṛtvam upacāreṇa tatas tasyāpi bhūpate

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

भेदाभेदस्वरूपेण तत्र ब्रह्म व्यवस्थितम् तयोः स्वरूपं नृपते श्रूयताम् उभयोर् अपि

bhedābhedasvarūpeṇa tatra brahma vyavasthitam tayoḥ svarūpaṃ nṛpate śrūyatām ubhayor api

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अनादिसंबन्धवत्या क्षेत्रज्ञः क्षेत्रविद्यया व्याप्तः पश्यत्य् अभेदेन ब्रह्म तद् ध्य् आत्मनि स्थितम्

anādisaṃbandhavatyā kṣetrajñaḥ kṣetravidyayā vyāptaḥ paśyaty abhedena brahma tad dhy ātmani sthitam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पश्यत्व् आत्मानम् अन्यत्र यावद् वै परमात्मनः तावत् संभ्राम्यते जन्तुर् मोहितो निजकर्मणा

paśyatv ātmānam anyatra yāvad vai paramātmanaḥ tāvat saṃbhrāmyate jantur mohito nijakarmaṇā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

संक्षीनाशेषकर्मा तु परं ब्रह्म प्रपश्यति अभेदेनात्मनः शुद्धं शुद्धत्वाद् अक्षयो ऽक्षयम्

saṃkṣīnāśeṣakarmā tu paraṃ brahma prapaśyati abhedenātmanaḥ śuddhaṃ śuddhatvād akṣayo 'kṣayam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

भेदश् च कर्मजनितः क्षेत्रज्ञपरमात्मनोः संक्षीणकर्मबन्धस्य न भेदो ब्रह्मणा सह

bhedaś ca karmajanitaḥ kṣetrajñaparamātmanoḥ saṃkṣīṇakarmabandhasya na bhedo brahmaṇā saha

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कर्मिणां कर्मभेदेन भेदाद् एवादयो यतः कर्मक्षयाद् अशेषाणां भेदानां संक्षयस् ततः

karmiṇāṃ karmabhedena bhedād evādayo yataḥ karmakṣayād aśeṣāṇāṃ bhedānāṃ saṃkṣayas tataḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अविद्या तु क्रिया सर्वा विद्या ज्ञानं प्रचक्षते कर्मणा जायते जन्तुर् विद्यया तु विमुच्यते

avidyā tu kriyā sarvā vidyā jñānaṃ pracakṣate karmaṇā jāyate jantur vidyayā tu vimucyate

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अद्वैतं परमार्थो हि द्वैतं तद्भेद उच्यते उभयं ब्रह्मणो रूपं द्वैताद्वैतविभेदतः तयोः स्वरूपं वदतो निबोध मम पार्थिव

advaitaṃ paramārtho hi dvaitaṃ tadbheda ucyate ubhayaṃ brahmaṇo rūpaṃ dvaitādvaitavibhedataḥ tayoḥ svarūpaṃ vadato nibodha mama pārthiva

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

देवतिर्यङ्मनुष्याख्यस् तथैव नृप तारकः चतुर्विधो हि भेदो यो मिथ्याज्ञाननिबन्धनः

devatiryaṅmanuṣyākhyas tathaiva nṛpa tārakaḥ caturvidho hi bhedo yo mithyājñānanibandhanaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अहम् अन्यो ऽपरश् चायम् अमी चात्र तथापरे विज्ञानम् एतत् तद् द्वैतं यद् अन्यच् छ्रूयतां परम्

aham anyo 'paraś cāyam amī cātra tathāpare vijñānam etat tad dvaitaṃ yad anyac chrūyatāṃ param

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ममेत्यहमितिप्रज्ञा- वियुक्तम् अविकल्पवत् अविकारम् अनाख्येयम् अद्वैतम् अपि भूपते

mametyahamitiprajñā- viyuktam avikalpavat avikāram anākhyeyam advaitam api bhūpate

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अभेदेन तवाख्यातं यद् एतद् ब्रह्म शाश्वतम् ज्ञानज्ञेयैक्यसद्भावं तद् एवाद्वैतसंज्ञितम्

abhedena tavākhyātaṃ yad etad brahma śāśvatam jñānajñeyaikyasadbhāvaṃ tad evādvaitasaṃjñitam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यश् च द्वैते प्रपञ्चः स्यान् निवर्त्योभयचेतसः मनोवृत्तिमयं द्वैतम् अद्वैतं परमार्थतः

yaś ca dvaite prapañcaḥ syān nivartyobhayacetasaḥ manovṛttimayaṃ dvaitam advaitaṃ paramārthataḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

मनसो वृत्तयस् तस्माद् धर्माधर्मनिमित्तजाः निरोधव्यास् तन्निरोधाद् द्वैतं नैवोपपद्यते

manaso vṛttayas tasmād dharmādharmanimittajāḥ nirodhavyās tannirodhād dvaitaṃ naivopapadyate

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

मनोदृश्यम् इदं द्वैतं यत् किंचित् सचराचरम् मनसो ह्य् अमतीभावे द्वैताभावात् तद् आप्नुयात्

manodṛśyam idaṃ dvaitaṃ yat kiṃcit sacarācaram manaso hy amatībhāve dvaitābhāvāt tad āpnuyāt

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

मनो हि विषयं यद्वद् आदत्ते तद्वद् एव तत् भवत्य् अपास्तविषयं ग्राहिधर्मे च जायते

mano hi viṣayaṃ yadvad ādatte tadvad eva tat bhavaty apāstaviṣayaṃ grāhidharme ca jāyate

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अग्राहि तच् च विधृतं योगिनां विषयं प्रति निरोधे योगसामर्थ्याद् ब्रह्मग्राह्य् एव जायते

agrāhi tac ca vidhṛtaṃ yogināṃ viṣayaṃ prati nirodhe yogasāmarthyād brahmagrāhy eva jāyate

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ग्राह्यं च परमं ब्रह्म योगिचित्तस्य पार्थिव समुज्झितग्राह्यवृत्तिर् अमलस्य मलं महत्

grāhyaṃ ca paramaṃ brahma yogicittasya pārthiva samujjhitagrāhyavṛttir amalasya malaṃ mahat

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

क्षीणक्लेशास् तु संसार- विमुक्तिपथम् आश्रिताः योगिनस् तं प्रपश्यन्ति समर्था नैव चोदितुम्

kṣīṇakleśās tu saṃsāra- vimuktipatham āśritāḥ yoginas taṃ prapaśyanti samarthā naiva coditum

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कर्मणो भावना येयं सा ब्रह्मपरिपन्थिनी कर्मभावनया तुल्यं विज्ञानम् उपपद्यते

karmaṇo bhāvanā yeyaṃ sā brahmaparipanthinī karmabhāvanayā tulyaṃ vijñānam upapadyate

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तादृग् भवतो विज्ञप्तिर् यादृशी कर्मभावना क्षये तस्याः परं ब्रह्म स्वयम् एव प्रकाशते

tādṛg bhavato vijñaptir yādṛśī karmabhāvanā kṣaye tasyāḥ paraṃ brahma svayam eva prakāśate

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

एवम् एतन् मया भूप यथावत् कथितं तव द्वैताद्वैतस्वरूपेण यथा ब्रह्म व्यवस्थितम्

evam etan mayā bhūpa yathāvat kathitaṃ tava dvaitādvaitasvarūpeṇa yathā brahma vyavasthitam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

स्वरूपं ब्रह्मणश् चोक्तम् उभयत्रापि ते पृथक् वासुदेवमयस्यान्यत् किं भूयः कथयामि ते

svarūpaṃ brahmaṇaś coktam ubhayatrāpi te pṛthak vāsudevamayasyānyat kiṃ bhūyaḥ kathayāmi te

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.