Library·Visnu-Smrti (plain text)·1
ब्रह्मरात्र्यां व्यतीतायां प्रबुद्धे पद्मसंभवे । विष्णुः सिसृक्षुर् भूतानि ज्ञात्वा भूमिं जलानुगाम्
brahmarātryāṃ vyatītāyāṃ prabuddhe padmasaṃbhave / viṣṇuḥ sisṛkṣur bhūtāni jñātvā bhūmiṃ jalānugām
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
जलक्रीडारुचि शुभं कल्पाधिषु यथा पुरा । वाराहम् आस्थितो रूपम् उज्जहार वसुंधराम्
jalakrīḍāruci śubhaṃ kalpādhiṣu yathā purā / vārāham āsthito rūpam ujjahāra vasuṃdharām
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
वेदपादो यूपदंष्ट्रः क्रतुदन्तश् चितीमुखः । अग्निजिह्वो दर्भरोमा ब्रह्मशीर्षो महातपाः
vedapādo yūpadaṃṣṭraḥ kratudantaś citīmukhaḥ / agnijihvo darbharomā brahmaśīrṣo mahātapāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अहोरात्रेक्षणो दिव्यो वेदाङ्गश्रुतिभूषणः । आज्यनासः स्रुवतुण्डः सामघोषस्वनो महान्
ahorātrekṣaṇo divyo vedāṅgaśrutibhūṣaṇaḥ / ājyanāsaḥ sruvatuṇḍaḥ sāmaghoṣasvano mahān
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
धर्मसत्यमयः श्रीमान् क्रमविक्रमसत्कृतः । प्रायश्चित्तमहाघोणः पशुजानुर् महाकृतिः
dharmasatyamayaḥ śrīmān kramavikramasatkṛtaḥ / prāyaścittamahāghoṇaḥ paśujānur mahākṛtiḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
उद्गात्रान्त्रो होमलिङ्गो बीजौषधिमहाफलः । वेद्यन्तरात्मा मन्त्रस्फिग्- विकृतः सोमशोणितः
udgātrāntro homaliṅgo bījauṣadhimahāphalaḥ / vedyantarātmā mantrasphig- vikṛtaḥ somaśoṇitaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
वेदिस्कन्धो हविर् गन्धो हव्यकव्यादिवेगवान् । प्राग्वंषकायो द्युतिमान् नानादीक्षाभिर् अन्वितः
vediskandho havir gandho havyakavyādivegavān / prāgvaṃṣakāyo dyutimān nānādīkṣābhir anvitaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
दक्षिणाहृदयो योग महामन्त्रमयो महान् । उपाकर्मोष्ठरुचिरः प्रवर्ग्यावर्तभूषणः
dakṣiṇāhṛdayo yoga mahāmantramayo mahān / upākarmoṣṭharuciraḥ pravargyāvartabhūṣaṇaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
नानाच्छन्दोगतिपथो गुह्योपनिषदासनः । छायापत्नीसहायो वै मणिशृङ्ग इवोदितः
nānācchandogatipatho guhyopaniṣadāsanaḥ / chāyāpatnīsahāyo vai maṇiśṛṅga ivoditaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
महीं सागरपर्यन्तां सशैलवनकाननां । एकार्णवजलभ्रष्टाम् एकार्णवगतः प्रभुः
mahīṃ sāgaraparyantāṃ saśailavanakānanāṃ / ekārṇavajalabhraṣṭām ekārṇavagataḥ prabhuḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
दंष्ट्राग्रेण समुद्धृत्य लोकानां हितकाम्यया । आदिदेवो महायोगी चकार जगतीं पुनः
daṃṣṭrāgreṇa samuddhṛtya lokānāṃ hitakāmyayā / ādidevo mahāyogī cakāra jagatīṃ punaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एवं यज्ञवराहेण भूत्वा भूतहितार्थिना । उद्धृता पृथिवी देवी रसातलगता पुरा
evaṃ yajñavarāheṇa bhūtvā bhūtahitārthinā / uddhṛtā pṛthivī devī rasātalagatā purā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
उद्धृत्य निश्चले स्थाने स्थापयित्वा तथा स्वके । यथास्थानं विभज्यापस् तद्गता मधुसूदनः
uddhṛtya niścale sthāne sthāpayitvā tathā svake / yathāsthānaṃ vibhajyāpas tadgatā madhusūdanaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सामुद्र्यश् च समुद्रेषु नादेयीश् च नदीषु च । पल्वलेषु च पाल्वल्यः सरःसु च सरोभवाः
sāmudryaś ca samudreṣu nādeyīś ca nadīṣu ca / palvaleṣu ca pālvalyaḥ saraḥsu ca sarobhavāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पातालसप्तकं चक्रे लोकानां सप्तकं तथा । द्वीपानाम् उदधीनां च स्थानानि विविधानि च
pātālasaptakaṃ cakre lokānāṃ saptakaṃ tathā / dvīpānām udadhīnāṃ ca sthānāni vividhāni ca
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स्थानपालान् लोकपालान् नदीः शैलवनस्पतीन् । ऋषींश् च सप्त धर्मज्ञान् वेदान् सान्ङान् सुरासुरान्
sthānapālān lokapālān nadīḥ śailavanaspatīn / ṛṣīṃś ca sapta dharmajñān vedān sānṅān surāsurān
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पिशाचोरगगन्धर्व यक्षराक्षसमानुषान् । पशुपक्षिमृगाद्यांश् च भूतग्रामं चतुर्विधम् । मेघेन्द्रचापशम्पाद्यान् यज्ञांश् च विविधांस् तथा
piśācoragagandharva yakṣarākṣasamānuṣān / paśupakṣimṛgādyāṃś ca bhūtagrāmaṃ caturvidham / meghendracāpaśampādyān yajñāṃś ca vividhāṃs tathā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एवं वराहो भगवान् कृत्वेदं सचराचरम् । जगज् जगाम लोकानाम् अविज्ञातां तदा गतिम्
evaṃ varāho bhagavān kṛtvedaṃ sacarācaram / jagaj jagāma lokānām avijñātāṃ tadā gatim
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अविज्ञातां गतिं याते देवदेवे जनार्दने । वसुधा चिन्तयाम् आस का धृतिर् मे भविष्यति
avijñātāṃ gatiṃ yāte devadeve janārdane / vasudhā cintayām āsa kā dhṛtir me bhaviṣyati
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पृच्छामि कश्यपं गत्वा स मे वक्ष्यत्य् असंशयम् । मदीयां वहते चिन्तां नित्यम् एव महामुनिः
pṛcchāmi kaśyapaṃ gatvā sa me vakṣyaty asaṃśayam / madīyāṃ vahate cintāṃ nityam eva mahāmuniḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एवं सा निश्चयं कृत्वा देवी स्त्रीरूपधारिणी । जगाम कश्यपं द्रष्टुं दृष्टवांस् तां च कश्यपः
evaṃ sā niścayaṃ kṛtvā devī strīrūpadhāriṇī / jagāma kaśyapaṃ draṣṭuṃ dṛṣṭavāṃs tāṃ ca kaśyapaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
नीलपङ्कजपत्राक्षीं शारदेन्दुनिभाननाम् । अलिसंघालकां शुभ्रां बन्धुजीवाधरां शुभाम्
nīlapaṅkajapatrākṣīṃ śāradendunibhānanām / alisaṃghālakāṃ śubhrāṃ bandhujīvādharāṃ śubhām
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सुभ्रूं सुसूक्ष्मदशनां चारुनासां नतभ्रुवम् । कम्बुकण्ठीं संहतोरूं पीनोरुजघनस्थलाम्
subhrūṃ susūkṣmadaśanāṃ cārunāsāṃ natabhruvam / kambukaṇṭhīṃ saṃhatorūṃ pīnorujaghanasthalām
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
विरेजतुः स्तनौ यस्याः समौ पीनौ निरन्तरौ । शक्रेभकुम्भसंकाशौ शातकुम्भसमद्युती
virejatuḥ stanau yasyāḥ samau pīnau nirantarau / śakrebhakumbhasaṃkāśau śātakumbhasamadyutī
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मृणालकोमलौ बाहू करौ किसलयोपमौ । रुक्मस्तम्भनिभाव् ऊरू गूढे श्लिष्टे च जानुनी
mṛṇālakomalau bāhū karau kisalayopamau / rukmastambhanibhāv ūrū gūḍhe śliṣṭe ca jānunī
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
जङ्घे विरोमे सुसमे पादाव् अतिमनोरमौ । जघनं च घनं मध्यं यथा केसरिणः शिशोः
jaṅghe virome susame pādāv atimanoramau / jaghanaṃ ca ghanaṃ madhyaṃ yathā kesariṇaḥ śiśoḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
प्रभायुता नखास् ताम्रा रूपं सर्वमनोहरम् । कुर्वाणां वीक्षितैर् नित्यं नीलोत्पलयुता दिशः
prabhāyutā nakhās tāmrā rūpaṃ sarvamanoharam / kurvāṇāṃ vīkṣitair nityaṃ nīlotpalayutā diśaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कुर्वाणां प्रभया देवीं तथा वितिमिरा दिशः । सुसूक्ष्मशुक्लवसनां रत्नोत्तमविभूषितां
kurvāṇāṃ prabhayā devīṃ tathā vitimirā diśaḥ / susūkṣmaśuklavasanāṃ ratnottamavibhūṣitāṃ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पदन्यासैर् वसुमतीं सपद्माम् इव कुर्वतीं । रूपयौवनसंपन्नां विनीतवद् उपस्थिताम्
padanyāsair vasumatīṃ sapadmām iva kurvatīṃ / rūpayauvanasaṃpannāṃ vinītavad upasthitām
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
समीपम् आगतां दृष्ट्वा पूजयित्वाथ कश्यपः । उवाच तां वरारोहे विज्ञातं हृद्गतं मया
samīpam āgatāṃ dṛṣṭvā pūjayitvātha kaśyapaḥ / uvāca tāṃ varārohe vijñātaṃ hṛdgataṃ mayā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
धरे तव विशालाक्षि गच्छ देवि जनार्दनम् । स ते वक्ष्यत्य् अशेषेण भाविनी ते यथा धृतिः
dhare tava viśālākṣi gaccha devi janārdanam / sa te vakṣyaty aśeṣeṇa bhāvinī te yathā dhṛtiḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
क्षीरोदे वसतिस् तस्य मया ज्ञाता शुभानने । ध्यानयोगेन चार्वङ्गि त्वदर्थं तत्प्रसादतः
kṣīrode vasatis tasya mayā jñātā śubhānane / dhyānayogena cārvaṅgi tvadarthaṃ tatprasādataḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
इत्य् एवम् उक्ता संपूज्य कश्यपं वसुधा ततः । प्रययौ केशवं द्रष्टुं क्षीरोदम् अथ सागरम्
ity evam uktā saṃpūjya kaśyapaṃ vasudhā tataḥ / prayayau keśavaṃ draṣṭuṃ kṣīrodam atha sāgaram
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सा ददर्शामृतनिधिं चन्द्ररश्मिमनोहरम् । पवनक्षोभसंजात- वीचीशतसमाकुलम्
sā dadarśāmṛtanidhiṃ candraraśmimanoharam / pavanakṣobhasaṃjāta- vīcīśatasamākulam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
हिमवच्छतसंकाशं भूमण्डलम् इवापरम् । वीचीहस्तैः प्रचलितैर् आह्वयानम् इव क्षितिम्
himavacchatasaṃkāśaṃ bhūmaṇḍalam ivāparam / vīcīhastaiḥ pracalitair āhvayānam iva kṣitim
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तैर् एव शुक्लतां चन्द्रे विदधानम् इवानिशम् । अन्तरस्थेन हरिणा विगताशेषकल्मषम्
tair eva śuklatāṃ candre vidadhānam ivāniśam / antarasthena hariṇā vigatāśeṣakalmaṣam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यस्मात् तस्माद् धारयन्तं सुशुक्लां तनुम् ऊर्जिताम् । पाण्डुरं खगमागम्यम् अधोभुवनवर्तिनम्
yasmāt tasmād dhārayantaṃ suśuklāṃ tanum ūrjitām / pāṇḍuraṃ khagamāgamyam adhobhuvanavartinam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
इन्द्रनीलकडाराढ्यं विपरीतम् इवाम्बरम् । फलावलीसमुद्भूत- वनसंघम् इवाचितम्
indranīlakaḍārāḍhyaṃ viparītam ivāmbaram / phalāvalīsamudbhūta- vanasaṃgham ivācitam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
निर्मोकम् इव शेषाहेर् विस्तीर्णान्तम् अतीव हि । तं दृष्ट्वा तत्र मध्यस्थं दडृशे केशवालयम्
nirmokam iva śeṣāher vistīrṇāntam atīva hi / taṃ dṛṣṭvā tatra madhyasthaṃ daḍṛśe keśavālayam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अनिर्देश्यपरीमाणम् अनिर्देश्यर्द्धिसंयुतम् । शेषपर्यङ्कगं तस्मिन् ददर्श मधुसूदनम्
anirdeśyaparīmāṇam anirdeśyarddhisaṃyutam / śeṣaparyaṅkagaṃ tasmin dadarśa madhusūdanam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
शेषाहिफणरत्नांशु दुर्विभाव्यमुखाम्बुजम् । शशाङ्कशतसंकाशं सूर्यायुतसमप्रभम्
śeṣāhiphaṇaratnāṃśu durvibhāvyamukhāmbujam / śaśāṅkaśatasaṃkāśaṃ sūryāyutasamaprabham
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पीतवाससमक्षोभ्यं सर्वरत्नविभूषितम् [सवरत्न] । मुकुटेनार्कवर्णेन कुण्डलाभ्यां विराजितम्
pītavāsasamakṣobhyaṃ sarvaratnavibhūṣitam [savaratna] / mukuṭenārkavarṇena kuṇḍalābhyāṃ virājitam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
संवाह्यमानाङ्घ्रियुगं लक्ष्म्या करतलैः शुभैः । शरीरधारिभिः शस्त्रैः सेव्यमानं समन्ततः
saṃvāhyamānāṅghriyugaṃ lakṣmyā karatalaiḥ śubhaiḥ / śarīradhāribhiḥ śastraiḥ sevyamānaṃ samantataḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तं दृष्ट्वा पुण्डरीकाक्षं ववन्दे मधुसूदनम् । जानुभ्याम् अवनिं गत्वा विज्ञापयति चाप्य् अथ
taṃ dṛṣṭvā puṇḍarīkākṣaṃ vavande madhusūdanam / jānubhyām avaniṃ gatvā vijñāpayati cāpy atha
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
उद्धृताहं त्वया देव रसातलतलं गता । स्वस्थाने स्थापिता विष्णो लोकानां हितकाम्यया
uddhṛtāhaṃ tvayā deva rasātalatalaṃ gatā / svasthāne sthāpitā viṣṇo lokānāṃ hitakāmyayā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तत्राधुना हि देवेश का धृतिर् मे भविष्यति । एवम् उक्तस् तया देव्या देवो वचनम् अब्रवीत्
tatrādhunā hi deveśa kā dhṛtir me bhaviṣyati / evam uktas tayā devyā devo vacanam abravīt
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
वर्णाश्रमाचाररताः सन्तः शास्त्रैकतत्पराः । त्वां धरे धारयिष्यन्ति तेषां त्वद्भार आहितः
varṇāśramācāraratāḥ santaḥ śāstraikatatparāḥ / tvāṃ dhare dhārayiṣyanti teṣāṃ tvadbhāra āhitaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एवम् उक्ता वसुमती देवदेवम् अभाषत । वर्णानाम् आश्रमाणां च धर्मान् वद सनातन
evam uktā vasumatī devadevam abhāṣata / varṇānām āśramāṇāṃ ca dharmān vada sanātana
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
त्वत्तो ऽहम् श्रोतुम् इच्छामि त्वं हि मे परमा गतिः । नमस् ते देवदेवेश देवारिबलसूदन
tvatto 'ham śrotum icchāmi tvaṃ hi me paramā gatiḥ / namas te devadeveśa devāribalasūdana
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
नारायण जगन्नाथ शङ्खचक्रगदाधर । पद्मनाभ हृषीकेश महाबलपराक्रम
nārāyaṇa jagannātha śaṅkhacakragadādhara / padmanābha hṛṣīkeśa mahābalaparākrama
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अतीन्द्रिय सुदुष्पार देव शार्ङ्गधनुर्धर । वराह भीम गोविन्द पुराण पुरुषोत्तम
atīndriya suduṣpāra deva śārṅgadhanurdhara / varāha bhīma govinda purāṇa puruṣottama
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
हिरण्यकेश विश्वाक्ष यज्ञमूर्ते निरञ्जन । क्षेत्रक्षेत्रज्ञदेवेश सलिलार्णवशायक
hiraṇyakeśa viśvākṣa yajñamūrte nirañjana / kṣetrakṣetrajñadeveśa salilārṇavaśāyaka
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मन्त्र मन्त्रवहाचिन्त्य वेदवेदाङ्गविग्रह । जगतो ऽस्य समग्रस्य सृष्टिसंहारकारक
mantra mantravahācintya vedavedāṅgavigraha / jagato 'sya samagrasya sṛṣṭisaṃhārakāraka
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
धर्माधर्मज्ञ धर्माङ्ग धर्मयोने वरप्रद । विष्वक्सेनामृत व्योम मधुकैटभसूदन
dharmādharmajña dharmāṅga dharmayone varaprada / viṣvaksenāmṛta vyoma madhukaiṭabhasūdana
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
बृहतां बृंहणाज्ञेय सर्व सर्वाभयप्रद । वरेण्यानघ जीमूत जगन्निर्माणकारक
bṛhatāṃ bṛṃhaṇājñeya sarva sarvābhayaprada / vareṇyānagha jīmūta jagannirmāṇakāraka
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
आप्यायन अपां स्थान चैतन्याधार निष्क्रिय । सप्तशीर्षाध्वरगुरो पुराणपुरुषोत्तम
āpyāyana apāṃ sthāna caitanyādhāra niṣkriya / saptaśīrṣādhvaraguro purāṇapuruṣottama
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ध्रुवाक्षर सुसूक्ष्मेश भक्तवत्सल पावन । त्वं गतिः सर्वदेवानां त्वं गतिर् ब्रह्मवादिनाम्
dhruvākṣara susūkṣmeśa bhaktavatsala pāvana / tvaṃ gatiḥ sarvadevānāṃ tvaṃ gatir brahmavādinām
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तथा विदितवेद्यानां गतिस् त्वं पुरुषोत्तम । प्रपन्नास्मि जगन्नाथ ध्रुवं वाचस्पतिं प्रभुम्
tathā viditavedyānāṃ gatis tvaṃ puruṣottama / prapannāsmi jagannātha dhruvaṃ vācaspatiṃ prabhum
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सुब्रह्मण्यम् अनाधृष्यं वसुषेणं वसुप्रदम् । महायोगबलोपेतं पृश्निगर्भं धृतार्चिषम्
subrahmaṇyam anādhṛṣyaṃ vasuṣeṇaṃ vasupradam / mahāyogabalopetaṃ pṛśnigarbhaṃ dhṛtārciṣam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
वासुदेवं महात्मानं पुण्डरीकाक्षं अच्युतम् । सुरासुरगुरुं देवं विभुं भूतमहेश्वरम्
vāsudevaṃ mahātmānaṃ puṇḍarīkākṣaṃ acyutam / surāsuraguruṃ devaṃ vibhuṃ bhūtamaheśvaram
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एकव्यूहं चतुर्बाहुं जगत्कारणकारणम् । ब्रूहि मे भगवन् धर्मांश् चातुर्वर्ण्यस्य शाश्वतान्
ekavyūhaṃ caturbāhuṃ jagatkāraṇakāraṇam / brūhi me bhagavan dharmāṃś cāturvarṇyasya śāśvatān
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
आश्रमाचारसंयुक्तान् सरहस्यान् ससंग्रहान् । एवम् उक्तस् तु देवेशः क्षोण्या क्षोणीम् अभाषत
āśramācārasaṃyuktān sarahasyān sasaṃgrahān / evam uktas tu deveśaḥ kṣoṇyā kṣoṇīm abhāṣata
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
शृणु देवि धरे धर्मांश् चातुर्वर्ण्यस्य शाश्वतान् । आश्रमाचारसंयुक्तान् सरहस्यान् ससंग्रहान्
śṛṇu devi dhare dharmāṃś cāturvarṇyasya śāśvatān / āśramācārasaṃyuktān sarahasyān sasaṃgrahān
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ये तु त्वां धारयिष्यन्ति सन्तस् तेषां परायणान् । निषण्णा भव वामोरु काञ्चने ऽस्मिन् वरासने
ye tu tvāṃ dhārayiṣyanti santas teṣāṃ parāyaṇān / niṣaṇṇā bhava vāmoru kāñcane 'smin varāsane
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सुखासीना निबोध त्वं धर्मान् निगदतो मम । शुश्रुवे वैष्णवान् धर्मान् सुखासीना धरा तदा
sukhāsīnā nibodha tvaṃ dharmān nigadato mama / śuśruve vaiṣṇavān dharmān sukhāsīnā dharā tadā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.