Library·Visnu-Smrti (plain text)·3

Visnu-Smrti (plain text) 3

अथ राजधर्माः

atha rājadharmāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

प्रजापरिपालनम्

prajāparipālanam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

वर्णाश्रमाणां स्वे स्वे धर्मे व्यवस्थापनम्

varṇāśramāṇāṃ sve sve dharme vyavasthāpanam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

राजा च जाङ्गलं पशव्यं सस्योपेतं देशम् आश्रयेत्

rājā ca jāṅgalaṃ paśavyaṃ sasyopetaṃ deśam āśrayet

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

वैश्यशूद्रप्रायं च

vaiśyaśūdraprāyaṃ ca

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तत्र धन्वनृमहीवारिवृक्षगिरिदुर्गाणाम् अन्यतमं दुर्गम् आश्रयेत्

tatra dhanvanṛmahīvārivṛkṣagiridurgāṇām anyatamaṃ durgam āśrayet

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तत्रस्थश् च स्वस्वग्रामाधिपान् कुर्यात्

tatrasthaś ca svasvagrāmādhipān kuryāt

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

दशाध्यक्षान्

daśādhyakṣān

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

शताध्यक्षान्

śatādhyakṣān

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

देशाध्यक्षांश् च

deśādhyakṣāṃś ca

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ग्रामदोषाणां ग्रामाध्यक्षः परिहारं कुर्यात्

grāmadoṣāṇāṃ grāmādhyakṣaḥ parihāraṃ kuryāt

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अशक्तो दशग्रामाध्यक्षाय निवेदयेत्

aśakto daśagrāmādhyakṣāya nivedayet

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सो ऽप्य् अशक्तः शताध्यक्षाय

so 'py aśaktaḥ śatādhyakṣāya

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सो ऽप्य् अशक्तो देशाध्यक्षाय

so 'py aśakto deśādhyakṣāya

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

देशाध्यक्षो ऽपि सर्वात्मना दोषम् उच्छिन्द्यात्

deśādhyakṣo 'pi sarvātmanā doṣam ucchindyāt

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

आकरशुल्कतरनागवनेश्व् आप्तान् नियुञ्जीत

ākaraśulkataranāgavaneśv āptān niyuñjīta

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

धर्मिष्ठान् धर्मकार्येषु

dharmiṣṭhān dharmakāryeṣu

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

निपुणान् अर्थकार्येषु

nipuṇān arthakāryeṣu

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

शूरान् संग्रामकर्मसु

śūrān saṃgrāmakarmasu

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

उग्रान् उग्रेषु

ugrān ugreṣu

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

षण्ढान् स्त्रीषु

ṣaṇḍhān strīṣu

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

प्रजाभ्यो बल्यर्थं संवत्सरेण धान्यतः षष्ठम् अंशम् आदद्यात्

prajābhyo balyarthaṃ saṃvatsareṇa dhānyataḥ ṣaṣṭham aṃśam ādadyāt

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सर्वसस्येभ्यश् च

sarvasasyebhyaś ca

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

द्विकं शतं पशुहिरण्येभ्यो वस्त्रेभ्यश् च

dvikaṃ śataṃ paśuhiraṇyebhyo vastrebhyaś ca

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

मांसमधुघृतौषधिगन्धपुष्पमूलफलरसदारुपत्राजिनमृद्भाण्डाश्मभाण्डवैदलेभ्यः षाष्ठभागं राजा

māṃsamadhughṛtauṣadhigandhapuṣpamūlaphalarasadārupatrājinamṛdbhāṇḍāśmabhāṇḍavaidalebhyaḥ ṣāṣṭhabhāgaṃ rājā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ब्राह्मणेभ्यः करादानं न कुर्यात्

brāhmaṇebhyaḥ karādānaṃ na kuryāt

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ते हि राज्ञो धर्मकराः

te hi rājño dharmakarāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

राजा च प्रजाभ्यः सुकृतदुष्कृतेभ्यः षष्ठांशभाक्

rājā ca prajābhyaḥ sukṛtaduṣkṛtebhyaḥ ṣaṣṭhāṃśabhāk

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

स्वदेशपण्याच् च शुल्कांशं दशमम् आदद्यात्

svadeśapaṇyāc ca śulkāṃśaṃ daśamam ādadyāt

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

परदेशपण्याच् च विंशतितमम्

paradeśapaṇyāc ca viṃśatitamam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

शुल्कस्थानाद् अपाक्रामन् सर्वापहारम् आप्नुयात्

śulkasthānād apākrāman sarvāpahāram āpnuyāt

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

शिल्पिनः कर्मजीविनश् च मासेनैकं राज्ञः कर्म कुर्युः

śilpinaḥ karmajīvinaś ca māsenaikaṃ rājñaḥ karma kuryuḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

स्वाम्यमात्यदुर्गकोशदण्डराष्ट्रमित्राणि प्रकृतयः

svāmyamātyadurgakośadaṇḍarāṣṭramitrāṇi prakṛtayaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तद्दूषकांश् च हन्यात्

taddūṣakāṃś ca hanyāt

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

स्वराष्ट्रपरराष्ट्रयोश् च चारचक्षुः स्यात्

svarāṣṭrapararāṣṭrayoś ca cāracakṣuḥ syāt

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

साधूनां पूजनं कुर्यात्

sādhūnāṃ pūjanaṃ kuryāt

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

दुष्टांश् च हन्यात्

duṣṭāṃś ca hanyāt

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

शत्रुमित्रोदासीनमध्यमेषु सामभेददानदण्डान् यथार्हं यथाकालं प्रयुञ्जीत

śatrumitrodāsīnamadhyameṣu sāmabhedadānadaṇḍān yathārhaṃ yathākālaṃ prayuñjīta

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

संधिविग्रहयानासनसंश्रयद्वैधीभावांश् च यथाकालम् आश्रयेत्

saṃdhivigrahayānāsanasaṃśrayadvaidhībhāvāṃś ca yathākālam āśrayet

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

चैत्रे मार्गशीर्षे वा यात्रां यायात्

caitre mārgaśīrṣe vā yātrāṃ yāyāt

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

परस्य व्यसने वा

parasya vyasane vā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

परदेशावाप्तौ तद्देशधर्मान् नोच्छिन्द्यात्

paradeśāvāptau taddeśadharmān nocchindyāt

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

परेणाभियुक्तश् च सर्वात्मना स्वराष्ट्रं गोपायेत्

pareṇābhiyuktaś ca sarvātmanā svarāṣṭraṃ gopāyet

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

नास्ति राज्ञां समरे तनुत्यागसदृशो धर्मः

nāsti rājñāṃ samare tanutyāgasadṛśo dharmaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

गोब्राह्मणनृपमित्रधनदारजीवितरक्षणात् ये हतास् ते स्वर्गलोकभाजः

gobrāhmaṇanṛpamitradhanadārajīvitarakṣaṇāt ye hatās te svargalokabhājaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

वर्णसंकररक्षणार्थं च

varṇasaṃkararakṣaṇārthaṃ ca

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

राजा परपुरावाप्तौ तत्र तत्कुलीनम् अभिषिञ्चेत्

rājā parapurāvāptau tatra tatkulīnam abhiṣiñcet

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

न राजकुलम् उच्छिन्द्यात्

na rājakulam ucchindyāt

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अन्यत्राकुलीनराजकुलात्

anyatrākulīnarājakulāt

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

मृगयाक्षस्त्रीपानाभिरतिं परिहरेत्

mṛgayākṣastrīpānābhiratiṃ pariharet

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

वाक्पारुष्यदण्डपारुष्ये च

vākpāruṣyadaṇḍapāruṣye ca

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

नार्थदूषणं कुर्यात्

nārthadūṣaṇaṃ kuryāt

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

आद्यद्वाराणि नोच्छिन्द्यात्

ādyadvārāṇi nocchindyāt

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

नापात्रवर्षी स्यात्

nāpātravarṣī syāt

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

आकरेभ्यः सर्वम् आदद्यात्

ākarebhyaḥ sarvam ādadyāt

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

निधिं लब्ध्वा तदर्धं ब्राह्मणेभ्यो दद्यात्

nidhiṃ labdhvā tadardhaṃ brāhmaṇebhyo dadyāt

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

द्वितीय्म् अर्धं कोशे प्रवेशयेत्

dvitīym ardhaṃ kośe praveśayet

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

निधिं ब्राह्मणो लब्ध्वा सर्वम् आदद्यात्

nidhiṃ brāhmaṇo labdhvā sarvam ādadyāt

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

क्षत्रियश् चतुर्थम् अंशं राज्ञे दद्यात्, चतुर्थम् अंशं ब्राह्मणेभ्यः, अर्धम् आदद्यात्

kṣatriyaś caturtham aṃśaṃ rājñe dadyāt, caturtham aṃśaṃ brāhmaṇebhyaḥ, ardham ādadyāt

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

वैष्यस् तु चतुर्थम् अंशं राज्ञे दद्यात्, ब्राह्मणेभ्यो ऽर्धं, चतुर्थम् अंशम् आदद्यात्

vaiṣyas tu caturtham aṃśaṃ rājñe dadyāt, brāhmaṇebhyo 'rdhaṃ, caturtham aṃśam ādadyāt

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

शूद्रश् चावाप्तं द्वादशधा विभज्य पञ्चांशान् राज्ञे दद्यात्, पञ्चांशान् ब्राह्मणेभ्यः, अंशद्वयम् आदद्यात्

śūdraś cāvāptaṃ dvādaśadhā vibhajya pañcāṃśān rājñe dadyāt, pañcāṃśān brāhmaṇebhyaḥ, aṃśadvayam ādadyāt

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अनिवेदितविज्ञातस्य सर्वम् अपहरेत्

aniveditavijñātasya sarvam apaharet

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

स्वनिहिताद् राज्ञे ब्राह्मणवर्जं द्वादशम् अंशं दद्युः

svanihitād rājñe brāhmaṇavarjaṃ dvādaśam aṃśaṃ dadyuḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

परनिहितं स्वनिहितम् इति ब्रुवंस् तत्समं दण्डम् आवहेत्

paranihitaṃ svanihitam iti bruvaṃs tatsamaṃ daṇḍam āvahet

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

बालानाथस्त्रीधनानि राजा परिपालयेत्

bālānāthastrīdhanāni rājā paripālayet

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

चौरहृतं धनम् अवाप्य सर्वम् एव सर्ववर्णेभ्यो दद्यात्

caurahṛtaṃ dhanam avāpya sarvam eva sarvavarṇebhyo dadyāt

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अनवाप्य च स्वकोशाद् एव दद्यात्

anavāpya ca svakośād eva dadyāt

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

शान्तिस्वस्त्ययनोपायैर् दैवोपघातान् प्रशमयेत्

śāntisvastyayanopāyair daivopaghātān praśamayet

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

परचक्रोपघातांश् च शस्त्रनित्यतया

paracakropaghātāṃś ca śastranityatayā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

वेदेतिहासधर्मशास्त्रार्थकुशलं कुलीनम् अव्यङ्गं तपस्विनं पुरोहितं च वरयेत्

vedetihāsadharmaśāstrārthakuśalaṃ kulīnam avyaṅgaṃ tapasvinaṃ purohitaṃ ca varayet

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

शुचीन् अलुब्धान् अवहितान् शक्तिसंपन्नान् सर्वार्थेषु च सहायान्

śucīn alubdhān avahitān śaktisaṃpannān sarvārtheṣu ca sahāyān

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

स्वयम् एव व्यवहारान् पश्येद् विद्वद्भिर् ब्राह्मणैः सार्धम्

svayam eva vyavahārān paśyed vidvadbhir brāhmaṇaiḥ sārdham

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

व्यवहारदर्शने ब्राह्मणं वा नियुञ्ज्यात्

vyavahāradarśane brāhmaṇaṃ vā niyuñjyāt

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

जन्मकर्मव्रतोपेताश् च राज्ञा सभासदः कार्याः, रिपौ मित्रे च ये समाः, कामक्रोधभयलोभादिभिः कार्यार्थभिर् अनाहार्याः

janmakarmavratopetāś ca rājñā sabhāsadaḥ kāryāḥ, ripau mitre ca ye samāḥ, kāmakrodhabhayalobhādibhiḥ kāryārthabhir anāhāryāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

राजा च सर्वकार्येषु सांवत्सराधीनः स्यात्

rājā ca sarvakāryeṣu sāṃvatsarādhīnaḥ syāt

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

देवब्राह्मणान् सततम् एव पूजयेत्

devabrāhmaṇān satatam eva pūjayet

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

वृद्धसेवी भवेत्

vṛddhasevī bhavet

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यज्ञयाजी च

yajñayājī ca

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

न चास्य विषये ब्राह्मणः क्षुधार्तो ऽवसीदेत्

na cāsya viṣaye brāhmaṇaḥ kṣudhārto 'vasīdet

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

न चान्यो ऽपि सत्कर्मनिरतः

na cānyo 'pi satkarmanirataḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ब्राह्मणेभ्यश् च भुवं प्रतिपादयेत्

brāhmaṇebhyaś ca bhuvaṃ pratipādayet

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

येषां च प्रतिपादयेत् तेषां स्ववंश्यान् भुवः परिमाणं दानच्छेदोपवर्णनं च पटे ताम्रपट्टे वा लिखितं स्वमुद्राङ्कितं चागामिनृपतिविज्ञापनार्थं दद्यात्

yeṣāṃ ca pratipādayet teṣāṃ svavaṃśyān bhuvaḥ parimāṇaṃ dānacchedopavarṇanaṃ ca paṭe tāmrapaṭṭe vā likhitaṃ svamudrāṅkitaṃ cāgāminṛpativijñāpanārthaṃ dadyāt

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

परदत्तां च भुवं नापहरेत्

paradattāṃ ca bhuvaṃ nāpaharet

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ब्राह्मणेभ्यः सर्वदायान् प्रयच्छेत्

brāhmaṇebhyaḥ sarvadāyān prayacchet

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सर्वतस् त्व् आत्मानं गोपायेत्

sarvatas tv ātmānaṃ gopāyet

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सुदर्शनश् च स्यात्

sudarśanaś ca syāt

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

विषघ्नागदमन्त्रधारी च

viṣaghnāgadamantradhārī ca

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

नापरीक्षितम् उपयुञ्ज्यात्

nāparīkṣitam upayuñjyāt

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

स्मितपूर्वाभिभाषी स्यात्

smitapūrvābhibhāṣī syāt

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

वध्येष्व् अपि न भ्रुंकुटीम् आचरेत्

vadhyeṣv api na bhruṃkuṭīm ācaret

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अपराधानुरूपं च दण्डं दण्ड्येषु दापयेत्

aparādhānurūpaṃ ca daṇḍaṃ daṇḍyeṣu dāpayet

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सम्यग्दण्डप्रणयनं कुर्यात्

samyagdaṇḍapraṇayanaṃ kuryāt

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

द्वितीयम् अपराधं न स कस्यचित् क्षमेत

dvitīyam aparādhaṃ na sa kasyacit kṣameta

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

स्वधर्मम् अपालयन् नादण्ड्यो नामास्ति राज्ञाम्

svadharmam apālayan nādaṇḍyo nāmāsti rājñām

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यत्र श्यामो लोहिताक्षो दण्डश् चरति निर्भयः । प्रजास् तत्र विवर्धन्ते नेता चेत् साधु पश्यति

yatra śyāmo lohitākṣo daṇḍaś carati nirbhayaḥ / prajās tatra vivardhante netā cet sādhu paśyati

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

स्वराष्ट्रो न्यायदण्डः स्याद् भृशदण्डश् च शत्रुषु । सुहृत्स्व् अजिह्मः स्निग्धेषु ब्राह्मणेषु क्षमान्वितः

svarāṣṭro nyāyadaṇḍaḥ syād bhṛśadaṇḍaś ca śatruṣu / suhṛtsv ajihmaḥ snigdheṣu brāhmaṇeṣu kṣamānvitaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

एवंवृत्तस्य नृपतेः शिलोञ्छेनापि जीवतः । विस्तीर्यते यशो लोके तैलबिन्दुर् इवाम्भसि

evaṃvṛttasya nṛpateḥ śiloñchenāpi jīvataḥ / vistīryate yaśo loke tailabindur ivāmbhasi

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

प्रजासुखे सुखी राजा तद्दुःखे यश् च दुःखितः । स कीर्तियुक्तो लोके ऽस्मिन् प्रेत्य स्वर्गे महीयते

prajāsukhe sukhī rājā tadduḥkhe yaś ca duḥkhitaḥ / sa kīrtiyukto loke 'smin pretya svarge mahīyate

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.