Viṣṇu Purāṇa 1.9

इदं च शृणु मैत्रेय यत् पृष्टो ऽहम् इह त्वया । श्रीसंबद्धं मयाप्य् एतच् श्रुतम् आसीन् मरीचितः

idaṃ ca śṛṇu maitreya yat pṛṣṭo 'ham iha tvayā / śrīsaṃbaddhaṃ mayāpy etac śrutam āsīn marīcitaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

दुर्वासाः शंकरस्यांशश् चचार पृथिवीम् इमाम् । स ददर्श स्रजं दिव्याम् ऋषिर् विद्याधरीकरे

durvāsāḥ śaṃkarasyāṃśaś cacāra pṛthivīm imām / sa dadarśa srajaṃ divyām ṛṣir vidyādharīkare

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

संतानकानाम् अखिलं यस्या गन्धेन वासितम् । अतिसेव्यम् अभूद् ब्रह्मन् तद् वनं वनचारिणाम्

saṃtānakānām akhilaṃ yasyā gandhena vāsitam / atisevyam abhūd brahman tad vanaṃ vanacāriṇām

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

उन्मत्तव्रतधृग् विप्रः स दृष्ट्वा शोभनां स्रजम् । तां ययाचे वरारोहां विद्याधरवधूं ततः

unmattavratadhṛg vipraḥ sa dṛṣṭvā śobhanāṃ srajam / tāṃ yayāce varārohāṃ vidyādharavadhūṃ tataḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

याचिता तेन तन्वङ्गी मालां विद्याधराङ्गना । ददौ तस्मै विशालाक्षी सादरं प्रणिपत्य तम्

yācitā tena tanvaṅgī mālāṃ vidyādharāṅganā / dadau tasmai viśālākṣī sādaraṃ praṇipatya tam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ताम् आदायात्मनो मूर्ध्नि स्रजम् उन्मत्तरूपधृक् । कृत्वा स विप्रो मैत्रेय परिबभ्राम मेदिनीम्

tām ādāyātmano mūrdhni srajam unmattarūpadhṛk / kṛtvā sa vipro maitreya paribabhrāma medinīm

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

स ददर्श समायान्तम् उन्मत्तैरावतस्थितम् । त्रैलोक्याधिपतिं देवं सह देवैः शचीपतिम्

sa dadarśa samāyāntam unmattairāvatasthitam / trailokyādhipatiṃ devaṃ saha devaiḥ śacīpatim

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ताम् आत्मनः स शिरसः स्रजम् उन्मत्तषट्पदाम् । आदायामरराजाय चिक्षेपोन्मत्तवन् मुनिः

tām ātmanaḥ sa śirasaḥ srajam unmattaṣaṭpadām / ādāyāmararājāya cikṣeponmattavan muniḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

गृहीत्वामरराजेन स्रग् ऐरावतमूर्धनि । न्यस्ता रराज कैलासशिखरे जाह्नवी यथा

gṛhītvāmararājena srag airāvatamūrdhani / nyastā rarāja kailāsaśikhare jāhnavī yathā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

मदान्धकारिताक्षो ऽसौ गन्धाकृष्टेन वारणः । करेणाघ्राय चिक्षेप तां स्रजं धरणीतले

madāndhakāritākṣo 'sau gandhākṛṣṭena vāraṇaḥ / kareṇāghrāya cikṣepa tāṃ srajaṃ dharaṇītale

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ततश् चुक्रोध भगवान् दुर्वासा मुनिसत्तमः । मैत्रेय देवराजानं क्रुद्धश् चैतद् उवाच ह

tataś cukrodha bhagavān durvāsā munisattamaḥ / maitreya devarājānaṃ kruddhaś caitad uvāca ha

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ऐश्वर्यमददुष्टात्मन्न् अतिस्तब्धो ऽसि वासव । श्रियो धाम स्रजं यस् त्वं मद्दत्तां नाभिनन्दसि

aiśvaryamadaduṣṭātmann atistabdho 'si vāsava / śriyo dhāma srajaṃ yas tvaṃ maddattāṃ nābhinandasi

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

प्रसाद इति नोक्तं ते प्रणिपातपुरःसरम् । हर्षोत्फुल्लकपोलेन न चापि शिरसा धृता

prasāda iti noktaṃ te praṇipātapuraḥsaram / harṣotphullakapolena na cāpi śirasā dhṛtā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

मया दत्ताम् इमां मालां यस्मान् न बहु मन्यसे । त्रैलोक्यश्रीर् अतो मूढ विनाशम् उपयास्यति

mayā dattām imāṃ mālāṃ yasmān na bahu manyase / trailokyaśrīr ato mūḍha vināśam upayāsyati

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

मां मन्यते ऽन्यैः सदृशं नूनं शक्र भवान् द्विजैः । अतो ऽवमानम् अस्मासु मानिना भवता कृतम्

māṃ manyate 'nyaiḥ sadṛśaṃ nūnaṃ śakra bhavān dvijaiḥ / ato 'vamānam asmāsu māninā bhavatā kṛtam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

मद्दत्ता भवता यस्मात् क्षिप्ता माला महीतले । तस्मात् प्रणष्टलक्ष्मीकं त्रैलोक्यं ते भविष्यति

maddattā bhavatā yasmāt kṣiptā mālā mahītale / tasmāt praṇaṣṭalakṣmīkaṃ trailokyaṃ te bhaviṣyati

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यस्य संजातकोपस्य भयम् एति चराचरम् । तं त्वं माम् अतिगर्वेण देवराजावमन्यसे

yasya saṃjātakopasya bhayam eti carācaram / taṃ tvaṃ mām atigarveṇa devarājāvamanyase

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

महेन्द्रो वारणस्कन्धाद् अवतीर्य त्वरान्वितः । प्रसादयाम् आस मुनिं दुर्वाससम् अकल्मषम्

mahendro vāraṇaskandhād avatīrya tvarānvitaḥ / prasādayām āsa muniṃ durvāsasam akalmaṣam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

प्रसाद्यमानः स तदा प्रणिपातपुरःसरम् । प्रत्युवाच सहस्राक्षं दुर्वासा मुनिसत्तमः

prasādyamānaḥ sa tadā praṇipātapuraḥsaram / pratyuvāca sahasrākṣaṃ durvāsā munisattamaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

नाहं कृपालुहृदयो न च मां भजते क्षमा । अन्ये ते मुनयः शक्र दुर्वाससम् अवेहि माम्

nāhaṃ kṛpāluhṛdayo na ca māṃ bhajate kṣamā / anye te munayaḥ śakra durvāsasam avehi mām

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

गौतमादिभिर् अन्यैस् त्वं गर्वम् आपादितो मुधा । अक्षान्तिसारसर्वस्वं दुर्वाससम् अवेहि माम्

gautamādibhir anyais tvaṃ garvam āpādito mudhā / akṣāntisārasarvasvaṃ durvāsasam avehi mām

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

वसिष्ठाद्यैर् दयासारैः स्तोत्रं कुर्वद्भिर् उच्चकैः । गर्वं गतो ऽसि येनैवं माम् अप्य् अद्यावमन्यसे

vasiṣṭhādyair dayāsāraiḥ stotraṃ kurvadbhir uccakaiḥ / garvaṃ gato 'si yenaivaṃ mām apy adyāvamanyase

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ज्वलज्जटाकलापस्य भृकुटीकुटिलं मुखम् । निरीक्ष्य कस् त्रिभुवने मम यो न गतो भयम्

jvalajjaṭākalāpasya bhṛkuṭīkuṭilaṃ mukham / nirīkṣya kas tribhuvane mama yo na gato bhayam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

नाहं क्षमिष्ये बहुना किम् उक्तेन शतक्रतो । विडम्बनाम् इमां भूयः करोष्य् अनुनयात्मिकाम्

nāhaṃ kṣamiṣye bahunā kim uktena śatakrato / viḍambanām imāṃ bhūyaḥ karoṣy anunayātmikām

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

इत्य् उक्त्वा प्रययौ विप्रो देवराजो ऽपि तं पुनः । आरुह्यैरावतं ब्रह्मन् प्रययाव् अमरावतीम्

ity uktvā prayayau vipro devarājo 'pi taṃ punaḥ / āruhyairāvataṃ brahman prayayāv amarāvatīm

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ततःप्रभृति निःश्रीकं सशक्रं भुवनत्रयम् । मैत्रेयासीद् अपध्वस्तं संक्षीणौषधिवीरुधम्

tataḥprabhṛti niḥśrīkaṃ saśakraṃ bhuvanatrayam / maitreyāsīd apadhvastaṃ saṃkṣīṇauṣadhivīrudham

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

न यज्ञाः संप्रवर्तन्ते न तपस्यन्ति तापसाः । न च दानादिधर्मेषु मनश् चक्रे तदा जनः

na yajñāḥ saṃpravartante na tapasyanti tāpasāḥ / na ca dānādidharmeṣu manaś cakre tadā janaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

निःसत्त्वाः सकला लोका लोभाद्युपहतेन्द्रियाः । स्वल्पे ऽपि हि बभूवुस् ते साभिलाषा द्विजोत्तम

niḥsattvāḥ sakalā lokā lobhādyupahatendriyāḥ / svalpe 'pi hi babhūvus te sābhilāṣā dvijottama

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यतः सत्त्वं ततो लक्ष्मीः सत्त्वं भूत्यनुसारि च । निःश्रीकाणां कुतः सत्त्वं विना तेन गुणाः कुतः

yataḥ sattvaṃ tato lakṣmīḥ sattvaṃ bhūtyanusāri ca / niḥśrīkāṇāṃ kutaḥ sattvaṃ vinā tena guṇāḥ kutaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

बलशौर्याद्यभावश् च पुरुषाणां गुणैर् विना । लङ्घनीयः समस्तस्य बलशौर्यविवर्जितः । भवत्य् अपध्वस्तमतिर् लङ्घितः प्रथितः पुमान्

balaśauryādyabhāvaś ca puruṣāṇāṃ guṇair vinā / laṅghanīyaḥ samastasya balaśauryavivarjitaḥ / bhavaty apadhvastamatir laṅghitaḥ prathitaḥ pumān

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

एवम् अत्यन्तनिःश्रीके त्रैलोक्ये सत्त्ववर्जिते । देवान् प्रति बलोद्योगं चक्रुर् दैतेयदानवाः

evam atyantaniḥśrīke trailokye sattvavarjite / devān prati balodyogaṃ cakrur daiteyadānavāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

लोभाभिभूता निःश्रीका दैत्याः सत्त्वविवर्जिताः । श्रिया विहीनैर् निःसत्त्वैर् देवैश् चक्रुस् ततो रणम्

lobhābhibhūtā niḥśrīkā daityāḥ sattvavivarjitāḥ / śriyā vihīnair niḥsattvair devaiś cakrus tato raṇam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

विजितास् त्रिदशा दैत्यैर् इन्द्राद्याः शरणं ययुः । पितामहं महाभागं हुताशनपुरोगमाः

vijitās tridaśā daityair indrādyāḥ śaraṇaṃ yayuḥ / pitāmahaṃ mahābhāgaṃ hutāśanapurogamāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यथावत् कथितो देवैर् ब्रह्मा प्राह ततः सुरान् । परावरेशं शरणं व्रजध्वम् असुरार्दनम्

yathāvat kathito devair brahmā prāha tataḥ surān / parāvareśaṃ śaraṇaṃ vrajadhvam asurārdanam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

उत्पत्तिस्थितिनाशानाम् अहेतुं हेतुम् ईश्वरम् । प्रजापतिपतिं विष्णुम् अनन्तम् अपराजितम्

utpattisthitināśānām ahetuṃ hetum īśvaram / prajāpatipatiṃ viṣṇum anantam aparājitam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

प्रधानपुंसोर् अजयोः कारणं कार्यभूतयोः । प्रणतार्तिहरं विष्णुं स वः श्रेयो विधास्यति

pradhānapuṃsor ajayoḥ kāraṇaṃ kāryabhūtayoḥ / praṇatārtiharaṃ viṣṇuṃ sa vaḥ śreyo vidhāsyati

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

एवम् उक्त्वा सुरान् सर्वान् ब्रह्मा लोकपितामहः । क्षीरोदस्योत्तरं तीरं तैर् एव सहितो ययौ

evam uktvā surān sarvān brahmā lokapitāmahaḥ / kṣīrodasyottaraṃ tīraṃ tair eva sahito yayau

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

स गत्वा त्रिदशैः सर्वैः समवेतः पितामहः । तुष्टाव वाग्भिर् इष्टाभिः परावरपतिं हरिम्

sa gatvā tridaśaiḥ sarvaiḥ samavetaḥ pitāmahaḥ / tuṣṭāva vāgbhir iṣṭābhiḥ parāvarapatiṃ harim

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

नमामि सर्वं सर्वेशम् अनन्तम् अजम् अव्ययम् । लोकधामधराधारम् अप्रकाशम् अभेदिनम्

namāmi sarvaṃ sarveśam anantam ajam avyayam / lokadhāmadharādhāram aprakāśam abhedinam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

नारायणम् अणीयांसम् अशेषाणाम् अणीयसाम् । समस्तानां गरिष्ठं च भूरादीनां गरीयसाम्

nārāyaṇam aṇīyāṃsam aśeṣāṇām aṇīyasām / samastānāṃ gariṣṭhaṃ ca bhūrādīnāṃ garīyasām

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यत्र सर्वं यतः सर्वम् उत्पन्नं मत्पुरःसरम् । सर्वभूतश् च यो देवः पराणाम् अपि यः परः

yatra sarvaṃ yataḥ sarvam utpannaṃ matpuraḥsaram / sarvabhūtaś ca yo devaḥ parāṇām api yaḥ paraḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

परः परस्मात् पुरुषात् परमात्मस्वरूपधृक् । योगिभिश् चिन्त्यते यो ऽसौ मुक्तिहेतोर् मुमुक्षुभिः

paraḥ parasmāt puruṣāt paramātmasvarūpadhṛk / yogibhiś cintyate yo 'sau muktihetor mumukṣubhiḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सत्त्वादयो न सन्तीशे यत्र च प्राकृता गुणाः । स शुद्धः सर्वशुद्धेभ्यः पुमान् आद्यः प्रसीदतु

sattvādayo na santīśe yatra ca prākṛtā guṇāḥ / sa śuddhaḥ sarvaśuddhebhyaḥ pumān ādyaḥ prasīdatu

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कलाकाष्ठानिमेषादि कालसूत्रस्य गोचरे । यस्य शक्तिर् न शुद्धस्य प्रसीदतु स नो हरिः

kalākāṣṭhānimeṣādi kālasūtrasya gocare / yasya śaktir na śuddhasya prasīdatu sa no hariḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

प्रोच्यते परमेशो हि यः शुद्धो ऽप्य् उपचारतः । प्रसीदतु स नो विष्णुर् आत्मा यः सर्वदेहिनाम्

procyate parameśo hi yaḥ śuddho 'py upacārataḥ / prasīdatu sa no viṣṇur ātmā yaḥ sarvadehinām

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यः कारणं च कार्यं च कारणस्यापि कारणम् । कार्यस्यापि च यः कार्यं प्रसीदतु स नो हरिः

yaḥ kāraṇaṃ ca kāryaṃ ca kāraṇasyāpi kāraṇam / kāryasyāpi ca yaḥ kāryaṃ prasīdatu sa no hariḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कार्यकार्यस्य यत् कार्यं तत्कार्यस्यापि यः स्वयम् । तत्कार्यकार्यभूतो यस् ततश् च प्रणतो ऽस्मि तम्

kāryakāryasya yat kāryaṃ tatkāryasyāpi yaḥ svayam / tatkāryakāryabhūto yas tataś ca praṇato 'smi tam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कारणं कारणस्यापि तस्य कारणकारणम् । तत्कारणानां हेतुं तं प्रणतो ऽस्मि सुरेश्वरम्

kāraṇaṃ kāraṇasyāpi tasya kāraṇakāraṇam / tatkāraṇānāṃ hetuṃ taṃ praṇato 'smi sureśvaram

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

भोक्तारं भोज्यभूतं च स्रष्टारं सृज्यम् एव च । कार्यकर्तृस्वरूपं तं प्रणतो ऽस्मि परं पदम्

bhoktāraṃ bhojyabhūtaṃ ca sraṣṭāraṃ sṛjyam eva ca / kāryakartṛsvarūpaṃ taṃ praṇato 'smi paraṃ padam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

विशुद्धबोधवन् नित्यम् अजम् अक्षयम् अव्ययम् । अव्यक्तम् अविकारं यत् तद् विष्णोः परमं पदम्

viśuddhabodhavan nityam ajam akṣayam avyayam / avyaktam avikāraṃ yat tad viṣṇoḥ paramaṃ padam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

न स्थूलं न च सूक्ष्मं यन् न विशेषणगोचरम् । तत् पदं परमं विष्णोः प्रणमामि सदामलम्

na sthūlaṃ na ca sūkṣmaṃ yan na viśeṣaṇagocaram / tat padaṃ paramaṃ viṣṇoḥ praṇamāmi sadāmalam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यस्यायुतायुतांशांशे विश्वशक्तिर् इयं स्थिता । परब्रह्मस्वरूपस्य प्रणमामि तम् अव्ययम्

yasyāyutāyutāṃśāṃśe viśvaśaktir iyaṃ sthitā / parabrahmasvarūpasya praṇamāmi tam avyayam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यन् न देवा न मुनयो न चाहं न च शंकरः । जानन्ति परमेशस्य तद् विष्णोः परमं पदम्

yan na devā na munayo na cāhaṃ na ca śaṃkaraḥ / jānanti parameśasya tad viṣṇoḥ paramaṃ padam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यद् योगिनः सदोद्युक्ताः पुण्यपापक्षये ऽक्षयम् । पश्यन्ति प्रणवे चिन्त्यं तद् विष्णोः परमं पदम्

yad yoginaḥ sadodyuktāḥ puṇyapāpakṣaye 'kṣayam / paśyanti praṇave cintyaṃ tad viṣṇoḥ paramaṃ padam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

शक्तयो यस्य देवस्य ब्रह्मविष्णुशिवात्मिकाः । भवन्त्य् अभूतपूर्वस्य तद् विष्णोः परमं पदम्

śaktayo yasya devasya brahmaviṣṇuśivātmikāḥ / bhavanty abhūtapūrvasya tad viṣṇoḥ paramaṃ padam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सर्वेश सर्वभूतात्मन् सर्व सर्वाश्रयाच्युत । प्रसीद विष्णो भक्तानां व्रज नो दृष्टिगोचरम्

sarveśa sarvabhūtātman sarva sarvāśrayācyuta / prasīda viṣṇo bhaktānāṃ vraja no dṛṣṭigocaram

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

इत्य् उदीरितम् आकर्ण्य ब्रह्मणस् त्रिदशास् ततः । प्रणम्योचुः प्रसीदेति व्रज नो दृष्टिगोचरम्

ity udīritam ākarṇya brahmaṇas tridaśās tataḥ / praṇamyocuḥ prasīdeti vraja no dṛṣṭigocaram

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यन् नायं भगवान् ब्रह्मा जानाति परमं पदम् । तं नताः स्मो जगद्धाम तव सर्वगताच्युत

yan nāyaṃ bhagavān brahmā jānāti paramaṃ padam / taṃ natāḥ smo jagaddhāma tava sarvagatācyuta

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

इत्य् अन्ते वचसस् तेषां देवानां ब्रह्मणस् तथा । ऊचुर् देवर्षयः सर्वे बृहस्पतिपुरोगमाः

ity ante vacasas teṣāṃ devānāṃ brahmaṇas tathā / ūcur devarṣayaḥ sarve bṛhaspatipurogamāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

आद्यो यज्ञः पुमान् ईड्यो यः पूर्वेषां च पूर्वजः । तं नताः स्मो जगत्स्रष्टुः स्रष्टारम् अविशेषणम्

ādyo yajñaḥ pumān īḍyo yaḥ pūrveṣāṃ ca pūrvajaḥ / taṃ natāḥ smo jagatsraṣṭuḥ sraṣṭāram aviśeṣaṇam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

भगवन् भूतभव्येश यज्ञमूर्तिधराव्यय । प्रसीद प्रणतानां त्वं सर्वेषां देहि दर्शनम्

bhagavan bhūtabhavyeśa yajñamūrtidharāvyaya / prasīda praṇatānāṃ tvaṃ sarveṣāṃ dehi darśanam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

एष ब्रह्मा तथैवायं सह रुद्रैस् त्रिलोचनः । सर्वादित्यैः समं पूषा पावको ऽयं सहाग्निभिः

eṣa brahmā tathaivāyaṃ saha rudrais trilocanaḥ / sarvādityaiḥ samaṃ pūṣā pāvako 'yaṃ sahāgnibhiḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अश्विनौ वसवश् चेमे सर्वे चैते मरुद्गणाः । साध्या विश्वे तथा देवा देवेन्द्रश् चायम् ईश्वरः

aśvinau vasavaś ceme sarve caite marudgaṇāḥ / sādhyā viśve tathā devā devendraś cāyam īśvaraḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

प्रणामप्रवणा नाथ दैत्यसैन्यपराजिताः । शरणं त्वाम् अनुप्राप्ताः समस्ता देवतागणाः

praṇāmapravaṇā nātha daityasainyaparājitāḥ / śaraṇaṃ tvām anuprāptāḥ samastā devatāgaṇāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

एवं संस्तूयमानस् तु भगवाञ् छङ्खचक्रधृक् । जगाम दर्शनं तेषां मैत्रेय परमेश्वरः

evaṃ saṃstūyamānas tu bhagavāñ chaṅkhacakradhṛk / jagāma darśanaṃ teṣāṃ maitreya parameśvaraḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तं दृष्ट्वा ते तदा देवाः शङ्खचक्रगदाधरम् । अपूर्वरूपसंस्थानं तेजसां राशिम् ऊर्जितम्

taṃ dṛṣṭvā te tadā devāḥ śaṅkhacakragadādharam / apūrvarūpasaṃsthānaṃ tejasāṃ rāśim ūrjitam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

प्रणम्य प्रणताः पूर्वं संक्षोभस्तिमितेक्षणाः । तुष्टुवुः पुण्डरीकाक्षं पितामहपुरोगमाः

praṇamya praṇatāḥ pūrvaṃ saṃkṣobhastimitekṣaṇāḥ / tuṣṭuvuḥ puṇḍarīkākṣaṃ pitāmahapurogamāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

नमो नमस् ते विश्वेश त्वं ब्रह्मा त्वं पिनाकधृक् । इन्द्रस् त्वम् अग्निः पवनो वरुणः सविता यमः । वसवो मरुतः साध्या विश्वेदेवगणा भवान्

namo namas te viśveśa tvaṃ brahmā tvaṃ pinākadhṛk / indras tvam agniḥ pavano varuṇaḥ savitā yamaḥ / vasavo marutaḥ sādhyā viśvedevagaṇā bhavān

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यो ऽयं तवागतो देव समीपं देवतागणः । स त्वम् एव जगत्स्रष्टा यतः सर्वगतो भवान्

yo 'yaṃ tavāgato deva samīpaṃ devatāgaṇaḥ / sa tvam eva jagatsraṣṭā yataḥ sarvagato bhavān

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

त्वं यज्ञस् त्वं वषट्कारस् त्वम् ओङ्कारः प्रजापतिः । वेत्ता वेद्यं च सर्वात्मंस् त्वन्मयं चाखिलं जगत्

tvaṃ yajñas tvaṃ vaṣaṭkāras tvam oṅkāraḥ prajāpatiḥ / vettā vedyaṃ ca sarvātmaṃs tvanmayaṃ cākhilaṃ jagat

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

त्वाम् आर्ताः शरणं विष्णो प्रयाता दैत्यनिर्जिताः । वयं प्रसीद सर्वात्मंस् तेजसाप्याययस्व नः

tvām ārtāḥ śaraṇaṃ viṣṇo prayātā daityanirjitāḥ / vayaṃ prasīda sarvātmaṃs tejasāpyāyayasva naḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तावद् आर्तिस् तथा वाञ्छा तावन् मोहस् तथासुखम् । यावन् नायाति शरणं त्वाम् अशेषाघनाशनम्

tāvad ārtis tathā vāñchā tāvan mohas tathāsukham / yāvan nāyāti śaraṇaṃ tvām aśeṣāghanāśanam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

त्वं प्रसादं प्रसन्नात्मन् प्रपन्नानां कुरुष्व नः । तेजसां नाथ सर्वेषां स्वशक्त्याप्यायनं कुरु

tvaṃ prasādaṃ prasannātman prapannānāṃ kuruṣva naḥ / tejasāṃ nātha sarveṣāṃ svaśaktyāpyāyanaṃ kuru

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

एवं संस्तूयमानस् तु प्रणतैर् अमरैर् हरिः । प्रसन्नदृष्टिर् भगवान् इदम् आह स विश्वकृत्

evaṃ saṃstūyamānas tu praṇatair amarair hariḥ / prasannadṛṣṭir bhagavān idam āha sa viśvakṛt

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तेजसो भवतां देवाः करिष्याम्य् उपबृंहणम् । वदाम्य् अहं यत् क्रियतां भवद्भिस् तद् इदं सुराः

tejaso bhavatāṃ devāḥ kariṣyāmy upabṛṃhaṇam / vadāmy ahaṃ yat kriyatāṃ bhavadbhis tad idaṃ surāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

आनीय सहिता दैत्यैः क्षीराब्धौ सकलौषधीः । मन्थानं मन्दरं कृत्वा नेत्रं कृत्वा तु वासुकिम् । मथ्यताम् अमृतं देवाः सहाये मय्य् अवस्थिते

ānīya sahitā daityaiḥ kṣīrābdhau sakalauṣadhīḥ / manthānaṃ mandaraṃ kṛtvā netraṃ kṛtvā tu vāsukim / mathyatām amṛtaṃ devāḥ sahāye mayy avasthite

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सामपूर्वं च दैतेयास् तत्र साहाय्यकर्मणि । सामान्यफलभोक्तारो यूयं वाच्या भविष्यथ

sāmapūrvaṃ ca daiteyās tatra sāhāyyakarmaṇi / sāmānyaphalabhoktāro yūyaṃ vācyā bhaviṣyatha

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

मथ्यमाने च तत्राब्धौ यत् समुत्पद्यते ऽमृतम् । तत्पानाद् बलिनो यूयम् अमराश् च भविष्यथ

mathyamāne ca tatrābdhau yat samutpadyate 'mṛtam / tatpānād balino yūyam amarāś ca bhaviṣyatha

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तथा चाहं करिष्यामि ते यथा त्रिदशद्विषः । न प्राप्स्यन्त्य् अमृतं देवाः केवलं क्लेशभागिनः

tathā cāhaṃ kariṣyāmi te yathā tridaśadviṣaḥ / na prāpsyanty amṛtaṃ devāḥ kevalaṃ kleśabhāginaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

इत्य् उक्ता देवदेवेन सर्व एव ततः सुराः । संधानम् असुरैः कृत्वा यत्नवन्तो ऽमृते ऽभवन्

ity uktā devadevena sarva eva tataḥ surāḥ / saṃdhānam asuraiḥ kṛtvā yatnavanto 'mṛte 'bhavan

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

नानौषधीः समानीय देवदैतेयदानवाः । क्षिप्त्वा क्षीराब्धिपयसि शरदभ्रामलत्विषि

nānauṣadhīḥ samānīya devadaiteyadānavāḥ / kṣiptvā kṣīrābdhipayasi śaradabhrāmalatviṣi

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

मन्थानं मन्दरं कृत्वा नेत्रं कृत्वा च वासुकिम् । ततो मथितुम् आरब्धा मैत्रेय तरसामृतम्

manthānaṃ mandaraṃ kṛtvā netraṃ kṛtvā ca vāsukim / tato mathitum ārabdhā maitreya tarasāmṛtam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

विबुधाः सहिताः सर्वे यतः पुच्छं ततः कृताः । कृष्णेन वासुकेर् दैत्याः पूर्वकाये निवेशिताः

vibudhāḥ sahitāḥ sarve yataḥ pucchaṃ tataḥ kṛtāḥ / kṛṣṇena vāsuker daityāḥ pūrvakāye niveśitāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ते तस्य फणनिःश्वासवह्निनापहतत्विषः । निस्तेजसो ऽसुराः सर्वे बभूवुर् अमितद्युते

te tasya phaṇaniḥśvāsavahnināpahatatviṣaḥ / nistejaso 'surāḥ sarve babhūvur amitadyute

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तेनैव मुखनिःश्वासवायुनास्तबलाहकैः । पुच्छप्रदेशे वर्षद्भिस् तदा चाप्यायिताः सुराः

tenaiva mukhaniḥśvāsavāyunāstabalāhakaiḥ / pucchapradeśe varṣadbhis tadā cāpyāyitāḥ surāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

क्षीरोदमध्ये भगवान् कूर्मरूपी स्वयं हरिः । मन्दराद्रेर् अधिष्ठानं भ्रमतो ऽभून् महामुने

kṣīrodamadhye bhagavān kūrmarūpī svayaṃ hariḥ / mandarādrer adhiṣṭhānaṃ bhramato 'bhūn mahāmune

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

रूपेणान्येन देवानां मध्ये चक्रगदाधरः । चकर्ष नागराजानं दैत्यमध्ये ऽपरेण च

rūpeṇānyena devānāṃ madhye cakragadādharaḥ / cakarṣa nāgarājānaṃ daityamadhye 'pareṇa ca

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

उपर्य् आक्रान्तवाञ् छैलं बृहद्रूपेण केशवः । तथापरेण मैत्रेय यन् न दृष्टं सुरासुरैः

upary ākrāntavāñ chailaṃ bṛhadrūpeṇa keśavaḥ / tathāpareṇa maitreya yan na dṛṣṭaṃ surāsuraiḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तेजसा नागराजानं तथाप्यायितवान् हरिः । अन्येन तेजसा देवान् उपबृंहितवान् विभुः

tejasā nāgarājānaṃ tathāpyāyitavān hariḥ / anyena tejasā devān upabṛṃhitavān vibhuḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

मथ्यमाने ततस् तस्मिन् क्षीराब्धौ देवदानवैः । हविर्धामाभवत् पूर्वं सुरभिः सुरपूजिता

mathyamāne tatas tasmin kṣīrābdhau devadānavaiḥ / havirdhāmābhavat pūrvaṃ surabhiḥ surapūjitā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

जग्मुर् मुदं ततो देवा दानवाश् च महामुने । व्याक्षिप्तचेतसश् चैव बभूवुः स्तिमितेक्षणाः

jagmur mudaṃ tato devā dānavāś ca mahāmune / vyākṣiptacetasaś caiva babhūvuḥ stimitekṣaṇāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

किम् एतद् इति सिद्धानां दिवि चिन्तयतां ततः । बभूव वारुणी देवी मदाघूर्णितलोचना

kim etad iti siddhānāṃ divi cintayatāṃ tataḥ / babhūva vāruṇī devī madāghūrṇitalocanā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कृतावर्तात् ततस् तस्मात् क्षीरोदाद् वासयञ् जगत् । गन्धेन पारिजातो ऽभूद् देवस्त्रीनन्दनस् तरुः

kṛtāvartāt tatas tasmāt kṣīrodād vāsayañ jagat / gandhena pārijāto 'bhūd devastrīnandanas taruḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

रूपौदार्यगुणोपेतस् ततश् चाप्सरसां गणः । क्षीरोदधेः समुत्पन्नो मैत्रेय परमाद्भुतः

rūpaudāryaguṇopetas tataś cāpsarasāṃ gaṇaḥ / kṣīrodadheḥ samutpanno maitreya paramādbhutaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ततः शीतांशुर् अभवज् जगृहे तं महेश्वरः । जगृहुश् च विषं नागाः क्षीरोदाब्धिसमुत्थितम्

tataḥ śītāṃśur abhavaj jagṛhe taṃ maheśvaraḥ / jagṛhuś ca viṣaṃ nāgāḥ kṣīrodābdhisamutthitam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ततो धन्वन्तरिर् देवः श्वेताम्बरधरः स्वयम् । बिभ्रत्कमण्डलुं पूर्णम् अमृतस्य समुत्थितः

tato dhanvantarir devaḥ śvetāmbaradharaḥ svayam / bibhratkamaṇḍaluṃ pūrṇam amṛtasya samutthitaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ततः स्वस्थमनस्कास् ते सर्वे दैतेयदानवाः । बभूवुर् मुदिताः सद्यो मैत्रेय मुनिभिः सह

tataḥ svasthamanaskās te sarve daiteyadānavāḥ / babhūvur muditāḥ sadyo maitreya munibhiḥ saha

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ततः स्फुरत्कान्तिमती विकासिकमले स्थिता । श्रीर् देवी पयसस् तस्माद् उत्थिता धृतपङ्कजा

tataḥ sphuratkāntimatī vikāsikamale sthitā / śrīr devī payasas tasmād utthitā dhṛtapaṅkajā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तां तुष्टुवुर् मुदा युक्ताः श्रीसूक्तेन महर्षयः

tāṃ tuṣṭuvur mudā yuktāḥ śrīsūktena maharṣayaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

विश्वावसुमुखास् तस्या गन्धर्वाः पुरतो जगुः । घृताचीप्रमुखा ब्रह्मन् ननृतुश् चाप्सरोगणाः

viśvāvasumukhās tasyā gandharvāḥ purato jaguḥ / ghṛtācīpramukhā brahman nanṛtuś cāpsarogaṇāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

गङ्गाद्याः सरितस् तोयैः स्नानार्थम् उपतस्थिरे । दिग्गजा हेमपात्रस्थम् आदाय विमलं जलम् । स्नापयां चक्रिरे देवीं सर्वलोकमहेश्वरीम्

gaṅgādyāḥ saritas toyaiḥ snānārtham upatasthire / diggajā hemapātrastham ādāya vimalaṃ jalam / snāpayāṃ cakrire devīṃ sarvalokamaheśvarīm

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

क्षीरोदो रूपधृक् तस्यै मालाम् अम्लानपङ्कजाम् । ददौ विभूषणान्य् अङ्गे विश्वकर्मा चकार ह

kṣīrodo rūpadhṛk tasyai mālām amlānapaṅkajām / dadau vibhūṣaṇāny aṅge viśvakarmā cakāra ha

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

दिव्यमाल्याम्बरधरा स्नाता भूषणभूषिता । पश्यतां सर्वदेवानां ययौ वक्षःस्थलं हरेः

divyamālyāmbaradharā snātā bhūṣaṇabhūṣitā / paśyatāṃ sarvadevānāṃ yayau vakṣaḥsthalaṃ hareḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ततो ऽवलोकिता देवा हरिवक्षःस्थलस्थया । लक्ष्म्या मैत्रेय सहसा परां निर्वृतिम् आगताः

tato 'valokitā devā harivakṣaḥsthalasthayā / lakṣmyā maitreya sahasā parāṃ nirvṛtim āgatāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

उद्वेगं परमं जग्मुर् दैत्या विष्णुपराङ्मुखाः । त्यक्ता लक्ष्म्या महाभाग विप्रचित्तिपुरोगमाः

udvegaṃ paramaṃ jagmur daityā viṣṇuparāṅmukhāḥ / tyaktā lakṣmyā mahābhāga vipracittipurogamāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ततस् ते जगृहुर् दैत्या धन्वन्तरिकरे स्थितम् । कमण्डलुं महावीर्या यत्रास्ते तद् द्विजामृतम्

tatas te jagṛhur daityā dhanvantarikare sthitam / kamaṇḍaluṃ mahāvīryā yatrāste tad dvijāmṛtam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

मायया मोहयित्वा तान् विष्णुः स्त्रीरूपम् आस्थितः । दानवेभ्यस् तद् आदाय देवेभ्यः प्रददौ विभुः

māyayā mohayitvā tān viṣṇuḥ strīrūpam āsthitaḥ / dānavebhyas tad ādāya devebhyaḥ pradadau vibhuḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ततः पपुः सुरगणाः शक्राद्यास् तत् तदामृतम् । उद्यतायुधनिस्त्रिंशा दैत्यास् तांश् च समभ्ययुः

tataḥ papuḥ suragaṇāḥ śakrādyās tat tadāmṛtam / udyatāyudhanistriṃśā daityās tāṃś ca samabhyayuḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पीते ऽमृते च बलिभिर् देवैर् दैत्यचमूस् तदा । वध्यमाना दिशो भेजे पातालं च विवेश वै

pīte 'mṛte ca balibhir devair daityacamūs tadā / vadhyamānā diśo bheje pātālaṃ ca viveśa vai

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ततो देवा मुदा युक्ताः शङ्खचक्रगदाधरम् । प्रणिपत्य यथापूर्वम् अशासंस् तत् त्रिविष्टपम्

tato devā mudā yuktāḥ śaṅkhacakragadādharam / praṇipatya yathāpūrvam aśāsaṃs tat triviṣṭapam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ततः प्रसन्नभाः सूर्यः प्रययौ स्वेन वर्त्मना । ज्योतींषि च यथामार्गं प्रययुर् मुनिसत्तम

tataḥ prasannabhāḥ sūryaḥ prayayau svena vartmanā / jyotīṃṣi ca yathāmārgaṃ prayayur munisattama

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

जज्वाल भगवांश् चोच्चैश् चारुदीप्तिर् विभावसुः । धर्मे च सर्वभूतानां तदा मतिर् अजायत

jajvāla bhagavāṃś coccaiś cārudīptir vibhāvasuḥ / dharme ca sarvabhūtānāṃ tadā matir ajāyata

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

श्रिया जुष्टं च त्रैलोक्यं बभूव द्विजसत्तम । शक्रश् च त्रिदशश्रेष्ठः पुनः श्रीमान् अजायत

śriyā juṣṭaṃ ca trailokyaṃ babhūva dvijasattama / śakraś ca tridaśaśreṣṭhaḥ punaḥ śrīmān ajāyata

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सिंहासनगतः शक्रः संप्राप्य त्रिदिवं पुनः । देवराज्ये स्थितो देवीं तुष्टावाब्जकरां ततः

siṃhāsanagataḥ śakraḥ saṃprāpya tridivaṃ punaḥ / devarājye sthito devīṃ tuṣṭāvābjakarāṃ tataḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

नमस्ये सर्वलोकानां जननीम् अब्जसंभवाम् । श्रियम् उन्निद्रपद्माक्षीं विष्णुवक्षःस्थलस्थिताम्

namasye sarvalokānāṃ jananīm abjasaṃbhavām / śriyam unnidrapadmākṣīṃ viṣṇuvakṣaḥsthalasthitām

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

त्वं सिद्धिस् त्वं स्वधा स्वाहा सुधा त्वं लोकपावनी । संध्या रात्रिः प्रभा भूतिर् मेधा श्रद्धा सरस्वती

tvaṃ siddhis tvaṃ svadhā svāhā sudhā tvaṃ lokapāvanī / saṃdhyā rātriḥ prabhā bhūtir medhā śraddhā sarasvatī

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यज्ञविद्या महाविद्या गुह्यविद्या च शोभने । आत्मविद्या च देवि त्वं विमुक्तिफलदायिनी

yajñavidyā mahāvidyā guhyavidyā ca śobhane / ātmavidyā ca devi tvaṃ vimuktiphaladāyinī

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

आन्वीक्षिकी त्रयी वार्ता दण्डनीतिस् त्वम् एव च । सौम्यासौम्यैर् जगद् रूपैस् त्वयैतद् देवि पूरितम्

ānvīkṣikī trayī vārtā daṇḍanītis tvam eva ca / saumyāsaumyair jagad rūpais tvayaitad devi pūritam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

का त्व् अन्या त्वाम् ऋते देवि सर्वयज्ञमयं वपुः । अध्यास्ते देवदेवस्य योगिचिन्त्यं गदाभृतः

kā tv anyā tvām ṛte devi sarvayajñamayaṃ vapuḥ / adhyāste devadevasya yogicintyaṃ gadābhṛtaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

त्वया देवि परित्यक्तं सकलं भुवनत्रयम् । विनष्टप्रायम् अभवत् त्वयेदानीं समेधितम्

tvayā devi parityaktaṃ sakalaṃ bhuvanatrayam / vinaṣṭaprāyam abhavat tvayedānīṃ samedhitam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.