Viṣṇu Purāṇa 2.9

तारामयं भगवतः शिशुमाराकृति प्रभोः । दिवि रूपं हरेर् यत् तु तस्य पुच्छे स्थितो ध्रुवः

tārāmayaṃ bhagavataḥ śiśumārākṛti prabhoḥ / divi rūpaṃ harer yat tu tasya pucche sthito dhruvaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

एष भ्रमन् भ्रामयति चन्द्रादित्यादिकान् ग्रहान् । भ्रमन्तम् अनु तं यान्ति नक्षत्राणि च चक्रवत्

eṣa bhraman bhrāmayati candrādityādikān grahān / bhramantam anu taṃ yānti nakṣatrāṇi ca cakravat

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सूर्याचन्द्रमसौ तारा नक्षत्राणि ग्रहैः सह । वातानीकमयैर् बन्धैर् ध्रुवे बद्धानि तानि वै

sūryācandramasau tārā nakṣatrāṇi grahaiḥ saha / vātānīkamayair bandhair dhruve baddhāni tāni vai

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

शिशुमाराकृति प्रोक्तं यद् रूपं ज्योतिषां दिवि नारायणो ऽयनं धाम्नां तस्याधारः स्वयं हृदि

śiśumārākṛti proktaṃ yad rūpaṃ jyotiṣāṃ divi nārāyaṇo 'yanaṃ dhāmnāṃ tasyādhāraḥ svayaṃ hṛdi

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

उत्तानपादपुत्रस् तु तम् आराध्य जगत्पतिम् । सताराशिशुमारस्य ध्रुवः पुच्छे व्यवस्थितः

uttānapādaputras tu tam ārādhya jagatpatim / satārāśiśumārasya dhruvaḥ pucche vyavasthitaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

आधारः शिशुमारस्य सर्वाध्यक्षो जनार्दनः । ध्रुवस्य शिशुमारश् च ध्रुवे भानुर् व्यवस्थितः

ādhāraḥ śiśumārasya sarvādhyakṣo janārdanaḥ / dhruvasya śiśumāraś ca dhruve bhānur vyavasthitaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तदाधारं जगच् चेदं सदेवासुरमानुषम्

tadādhāraṃ jagac cedaṃ sadevāsuramānuṣam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

येन विप्र विधानेन तन् ममैकमनाः शृणु । विवस्वान् अष्टभिर् मासैर् आदायापो रसान्विताः । वर्षत्य् अम्बु ततश् चान्नम् अन्नाद् अप्य् अखिलं जगत्

yena vipra vidhānena tan mamaikamanāḥ śṛṇu / vivasvān aṣṭabhir māsair ādāyāpo rasānvitāḥ / varṣaty ambu tataś cānnam annād apy akhilaṃ jagat

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

विवस्वान् अंशुभिस् तीक्ष्णैर् आदाय जगतो जलम् । सोमे मुञ्चत्य् अथेन्दुश् च वायुनाडीमयैर् दिवि । नालैर् विक्षिपते ऽभ्रेषु धूमाग्न्यनिलमूर्तिषु

vivasvān aṃśubhis tīkṣṇair ādāya jagato jalam / some muñcaty athenduś ca vāyunāḍīmayair divi / nālair vikṣipate 'bhreṣu dhūmāgnyanilamūrtiṣu

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

न भ्रश्यन्ति यतस् तेभ्यो जलान्य् अभ्राणि तान्य् अतः । अभ्रस्थाः प्रपतन्त्य् आपो वायुना समुदीरिताः । संस्कारं कालजनितं मैत्रेयासाद्य निर्मलाः

na bhraśyanti yatas tebhyo jalāny abhrāṇi tāny ataḥ / abhrasthāḥ prapatanty āpo vāyunā samudīritāḥ / saṃskāraṃ kālajanitaṃ maitreyāsādya nirmalāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सरित्समुद्रभौमास् तु तथापः प्राणिसंभवाः । चतुष्प्रकारा भगवान् आदत्ते सविता मुने

saritsamudrabhaumās tu tathāpaḥ prāṇisaṃbhavāḥ / catuṣprakārā bhagavān ādatte savitā mune

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

आकाशगङ्गासलिलं तथादाय गभस्तिमान् । अनभ्रगतम् एवोर्व्यां सद्यः क्षिपति रश्मिभिः

ākāśagaṅgāsalilaṃ tathādāya gabhastimān / anabhragatam evorvyāṃ sadyaḥ kṣipati raśmibhiḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तस्य संस्पर्शनिर्धूतपापपङ्को द्विजोत्तम । न याति नरकं मर्त्यो दिव्यं स्नानं हि तत् स्मृतम्

tasya saṃsparśanirdhūtapāpapaṅko dvijottama / na yāti narakaṃ martyo divyaṃ snānaṃ hi tat smṛtam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

दृष्टसूर्यं हि यद् वारि पतत्य् अभ्रैर् विना दिवः । आकाशगङ्गासलिलं तद् गोभिः क्षिप्यते रवेः

dṛṣṭasūryaṃ hi yad vāri pataty abhrair vinā divaḥ / ākāśagaṅgāsalilaṃ tad gobhiḥ kṣipyate raveḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कृत्तिकादिषु ऋक्षेषु विषमेष्व् अम्बु यद् दिवः । दृष्टार्कं पतितं ज्ञेयं तद् गाङ्गं दिग्गजोज्झितम्

kṛttikādiṣu ṛkṣeṣu viṣameṣv ambu yad divaḥ / dṛṣṭārkaṃ patitaṃ jñeyaṃ tad gāṅgaṃ diggajojjhitam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

युग्मर्क्षेषु तु यत् तोयं पतत्य् अर्कोज्झितं दिवः । तत् सूर्यरश्मिभिः सद्यः समादाय निरस्यते

yugmarkṣeṣu tu yat toyaṃ pataty arkojjhitaṃ divaḥ / tat sūryaraśmibhiḥ sadyaḥ samādāya nirasyate

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

उभयं पुण्यम् अत्यर्थं नृणां पापहरं द्विज । आकाशगङ्गासलिलं दिव्यं स्नानं महामुने

ubhayaṃ puṇyam atyarthaṃ nṛṇāṃ pāpaharaṃ dvija / ākāśagaṅgāsalilaṃ divyaṃ snānaṃ mahāmune

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यत् तु मेघैः समुत्सृष्टं वारि तत् प्राणिनां द्विज । पुष्णात्य् ओषधयः सर्वा जीवनायामृतं हि तत्

yat tu meghaiḥ samutsṛṣṭaṃ vāri tat prāṇināṃ dvija / puṣṇāty oṣadhayaḥ sarvā jīvanāyāmṛtaṃ hi tat

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तेन वृद्धिं परां नीतः सलिलेनौषधीगणः । साधकः फलपाकान्तः प्रजानां द्विज जायते

tena vṛddhiṃ parāṃ nītaḥ salilenauṣadhīgaṇaḥ / sādhakaḥ phalapākāntaḥ prajānāṃ dvija jāyate

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तेन यज्ञान् यथाप्रोक्तान् मानवाः शास्त्रचक्षुषः । कुर्वन्त्य् अहरहस् तैश् च देवान् आप्याययन्ति ते

tena yajñān yathāproktān mānavāḥ śāstracakṣuṣaḥ / kurvanty aharahas taiś ca devān āpyāyayanti te

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

एवं यज्ञाश् च वेदाश् च वर्णाश् च द्विजपूर्वकाः । सर्वे देवनिकायाश् च पशुभूतगणाश् च ये

evaṃ yajñāś ca vedāś ca varṇāś ca dvijapūrvakāḥ / sarve devanikāyāś ca paśubhūtagaṇāś ca ye

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

वृष्ट्या धृतम् इदं सर्वम् अन्नं निष्पाद्यते यया । सापि निष्पाद्यते वृष्टिः सवित्रा मुनिसत्तम

vṛṣṭyā dhṛtam idaṃ sarvam annaṃ niṣpādyate yayā / sāpi niṣpādyate vṛṣṭiḥ savitrā munisattama

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

आधारभूतः सवितुर् ध्रुवो मुनिवरोत्तम । ध्रुवस्य शिशुमारो ऽसौ सो ऽपि नारायणाश्रयः

ādhārabhūtaḥ savitur dhruvo munivarottama / dhruvasya śiśumāro 'sau so 'pi nārāyaṇāśrayaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

हृदि नारायणस् तस्य शिशुमारस्य संस्थितः । बिभर्ता सर्वभूतानाम् आदिभूतः सनातनः

hṛdi nārāyaṇas tasya śiśumārasya saṃsthitaḥ / bibhartā sarvabhūtānām ādibhūtaḥ sanātanaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.