Viṣṇu Purāṇa 3.18

तपस्य् अभिरतान् सो ऽथ मायामोहो महासुरान् । मैत्रेय ददृशे गत्वा नर्मदातीरसंश्रयान्

tapasy abhiratān so 'tha māyāmoho mahāsurān / maitreya dadṛśe gatvā narmadātīrasaṃśrayān

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ततो दिगम्बरो मुण्डो बर्हिपत्रधरो द्विज । मायामोहो ऽसुरान् श्लक्ष्णम् इदं वचनम् अब्रवीत्

tato digambaro muṇḍo barhipatradharo dvija / māyāmoho 'surān ślakṣṇam idaṃ vacanam abravīt

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

भो दैत्यपतयो ब्रूत यदर्थं तप्यते तपः । ऐहिकं वाथ पारत्र्यं तपसः फलम् इच्छथ

bho daityapatayo brūta yadarthaṃ tapyate tapaḥ / aihikaṃ vātha pāratryaṃ tapasaḥ phalam icchatha

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पारत्र्यफललाभाय तपश्चर्या महामते । अस्माभिर् इयम् आरब्धा किं वा ते ऽत्र विवक्षितम्

pāratryaphalalābhāya tapaścaryā mahāmate / asmābhir iyam ārabdhā kiṃ vā te 'tra vivakṣitam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कुरुध्वं मम वाक्यानि यदि मुक्तिम् अभीप्सथ । अर्हध्वं धर्मम् एतं च मुक्तिद्वारम् असंवृतम्

kurudhvaṃ mama vākyāni yadi muktim abhīpsatha / arhadhvaṃ dharmam etaṃ ca muktidvāram asaṃvṛtam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

धर्मो विमुक्तेर् अर्हो ऽयं नैतस्माद् अपरः परः । अत्रैवावस्थिताः स्वर्गं विमुक्तिं वा गमिष्यथ

dharmo vimukter arho 'yaṃ naitasmād aparaḥ paraḥ / atraivāvasthitāḥ svargaṃ vimuktiṃ vā gamiṣyatha

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अर्हध्वं धर्मम् एतं च सर्वे यूयं महाबलाः

arhadhvaṃ dharmam etaṃ ca sarve yūyaṃ mahābalāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

एवंप्रकारैर् बहुभिर् युक्तिदर्शनवर्धितैः । मायामोहेन दैत्यास् ते वेदमार्गाद् अपाकृताः

evaṃprakārair bahubhir yuktidarśanavardhitaiḥ / māyāmohena daityās te vedamārgād apākṛtāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

धर्मायैतद् अधर्माय सद् एतन् न सद् इत्य् अपि । विमुक्तये त्व् इदं नैतद् विमुक्तिं संप्रयच्छति

dharmāyaitad adharmāya sad etan na sad ity api / vimuktaye tv idaṃ naitad vimuktiṃ saṃprayacchati

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

परमार्थो ऽयम् अत्यर्थं परमार्थो न चाप्य् अयम्

paramārtho 'yam atyarthaṃ paramārtho na cāpy ayam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कार्यम् एतद् अकार्यं च नैतद् एवं स्फुटं त्व् इदम् । दिग्वाससाम् अयं धर्मो धर्मो ऽयं बहुवाससाम्

kāryam etad akāryaṃ ca naitad evaṃ sphuṭaṃ tv idam / digvāsasām ayaṃ dharmo dharmo 'yaṃ bahuvāsasām

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

इत्य् अनेकान्तवादं च मायामोहेन नैकधा । तेन दर्शयता दैत्याः स्वधर्मांस् त्याजिता द्विज

ity anekāntavādaṃ ca māyāmohena naikadhā / tena darśayatā daityāḥ svadharmāṃs tyājitā dvija

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अर्हथेमं महाधर्मं मायामोहेन ते यतः । प्रोक्तास् तम् आश्रिता धर्मम् अर्हतास् तेन ते ऽभवन्

arhathemaṃ mahādharmaṃ māyāmohena te yataḥ / proktās tam āśritā dharmam arhatās tena te 'bhavan

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

त्रयीधर्मसमुत्सर्गं मायामोहेन ते ऽसुराः । कारितास् तन्मया ह्य् आसंस् तथान्ये तत्प्रबोधिताः

trayīdharmasamutsargaṃ māyāmohena te 'surāḥ / kāritās tanmayā hy āsaṃs tathānye tatprabodhitāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तैर् अप्य् अन्ये परे तैश् च तैर् अप्य् अन्ये परे च तैः । अल्पैर् अहोभिः संत्यक्ता तैर् दैत्यैः प्रायशस् त्रयी

tair apy anye pare taiś ca tair apy anye pare ca taiḥ / alpair ahobhiḥ saṃtyaktā tair daityaiḥ prāyaśas trayī

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पुनश् च रक्ताम्बरधृङ् मायामोहो ऽजितेक्षणः । अन्यान् आहासुरान् गत्वा मृद्वल्पमधुराक्षरम्

punaś ca raktāmbaradhṛṅ māyāmoho 'jitekṣaṇaḥ / anyān āhāsurān gatvā mṛdvalpamadhurākṣaram

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

स्वर्गार्थं यदि वो वाञ्छा निर्वाणार्थम् अथासुराः । तद् अलं पशुघातादिदुष्टधर्मं निबोधत

svargārthaṃ yadi vo vāñchā nirvāṇārtham athāsurāḥ / tad alaṃ paśughātādiduṣṭadharmaṃ nibodhata

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

विज्ञानमयम् एवैतद् अशेषम् अवगच्छत । बुध्यध्वं मे वचः सम्यग् बुधैर् एवम् उदीरितम्

vijñānamayam evaitad aśeṣam avagacchata / budhyadhvaṃ me vacaḥ samyag budhair evam udīritam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

जगद् एतद् अनाधारं भ्रान्तिज्ञानार्थतत्परम् । रागादिदुष्टम् अत्यर्थं भ्राम्यते भवसंकटे

jagad etad anādhāraṃ bhrāntijñānārthatatparam / rāgādiduṣṭam atyarthaṃ bhrāmyate bhavasaṃkaṭe

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

एवं बुध्यत बुध्यध्वं बुध्यतैवम् इतीरयन् । मायामोहः स दैत्येयान् धर्मम् अत्याजयन् निजम्

evaṃ budhyata budhyadhvaṃ budhyataivam itīrayan / māyāmohaḥ sa daityeyān dharmam atyājayan nijam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

नानाप्रकारवचनं स तेषां युक्तियोजितम् । तथा तथावदद् धर्मं तत्यजुस् ते यथा यथा

nānāprakāravacanaṃ sa teṣāṃ yuktiyojitam / tathā tathāvadad dharmaṃ tatyajus te yathā yathā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ते ऽप्य् अन्येषां तथैवोचुर् अन्यैर् अन्ये तथोदिताः । मैत्रेय तत्यजुर् धर्मं वेदस्मृत्युदितं परम्

te 'py anyeṣāṃ tathaivocur anyair anye tathoditāḥ / maitreya tatyajur dharmaṃ vedasmṛtyuditaṃ param

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अन्यान् अप्य् अन्यपाषण्डप्रकारैर् बहुभिर् द्विज । दैतेयान् मोहयाम् आस मायामोहो ऽतिमोहकृत्

anyān apy anyapāṣaṇḍaprakārair bahubhir dvija / daiteyān mohayām āsa māyāmoho 'timohakṛt

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

स्वल्पेनैव हि कालेन मायामोहेन ते ऽसुराः । मोहितास् तत्यजुः सर्वां त्रयीमार्गाश्रितां कथाम्

svalpenaiva hi kālena māyāmohena te 'surāḥ / mohitās tatyajuḥ sarvāṃ trayīmārgāśritāṃ kathām

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

केचिद् विनिन्दां वेदानां देवानाम् अपरे द्विज । यज्ञकर्मकलापस्य तथान्ये च द्विजन्मनाम्

kecid vinindāṃ vedānāṃ devānām apare dvija / yajñakarmakalāpasya tathānye ca dvijanmanām

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

नैतद् युक्तिसहं वाक्यं हिंसा धर्माय नेष्यते । हवींष्य् अनलदग्धानि फलायेत्य् अर्भकोदितम्

naitad yuktisahaṃ vākyaṃ hiṃsā dharmāya neṣyate / havīṃṣy analadagdhāni phalāyety arbhakoditam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यज्ञैर् अनेकैर् देवत्वम् अवाप्येन्द्रेण भुज्यते । शम्यादि यदि चेत् काष्ठं तद्वरं पत्रभुक् पशुः

yajñair anekair devatvam avāpyendreṇa bhujyate / śamyādi yadi cet kāṣṭhaṃ tadvaraṃ patrabhuk paśuḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

निहतस्य पशोर् यज्ञे स्वर्गप्राप्तिर् यदीष्यते । स्वपिता यजमानेन किं नु तस्मान् न हन्यते

nihatasya paśor yajñe svargaprāptir yadīṣyate / svapitā yajamānena kiṃ nu tasmān na hanyate

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तृप्तये जायते पुंसो भुक्तम् अन्येन चेत् ततः । दद्याच् छ्राद्धं श्रद्धयान्नं न वहेयुः प्रवासिनः

tṛptaye jāyate puṃso bhuktam anyena cet tataḥ / dadyāc chrāddhaṃ śraddhayānnaṃ na vaheyuḥ pravāsinaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

जनश्रद्धेयम् इत्य् एतद् अवगम्य ततो ऽत्र वः । उपेक्षा श्रेयसी वाक्यं रोचतां यन् मयेरितम्

janaśraddheyam ity etad avagamya tato 'tra vaḥ / upekṣā śreyasī vākyaṃ rocatāṃ yan mayeritam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

न ह्य् आप्तवादा नभसो निपतन्ति महासुराः । युक्तिमद् वचनं ग्राह्यं मयान्यैश् च भवद्विधैः

na hy āptavādā nabhaso nipatanti mahāsurāḥ / yuktimad vacanaṃ grāhyaṃ mayānyaiś ca bhavadvidhaiḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

मायामोहेन ते दैत्याः प्रकारैर् बहुभिस् तथा । व्युत्थापिता यथा नैषां त्रयीं कश्चिद् अरोचयत्

māyāmohena te daityāḥ prakārair bahubhis tathā / vyutthāpitā yathā naiṣāṃ trayīṃ kaścid arocayat

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

इत्थम् उन्मार्गयातेषु तेषु दैत्येषु ते ऽमराः । उद्योगं परमं कृत्वा युद्धाय समुपस्थिताः

ittham unmārgayāteṣu teṣu daityeṣu te 'marāḥ / udyogaṃ paramaṃ kṛtvā yuddhāya samupasthitāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ततो देवासुरं युद्धं पुनर् एवाभवद् द्विज । हताश् च ते ऽसुरा देवैः सन्मार्गपरिपन्थिनः

tato devāsuraṃ yuddhaṃ punar evābhavad dvija / hatāś ca te 'surā devaiḥ sanmārgaparipanthinaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सद्धर्मकवचस् तेषाम् अभूद् यः प्रथमं द्विज । तेन रक्षाभवत् पूर्वं नेशुर् नष्टे च तत्र ते

saddharmakavacas teṣām abhūd yaḥ prathamaṃ dvija / tena rakṣābhavat pūrvaṃ neśur naṣṭe ca tatra te

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ततो मैत्रेय तन्मार्गवर्तिनो ये ऽभवञ् जनाः । नग्नास् ते तैर् यतस् त्यक्तं त्रयीसंवरणं वृथा

tato maitreya tanmārgavartino ye 'bhavañ janāḥ / nagnās te tair yatas tyaktaṃ trayīsaṃvaraṇaṃ vṛthā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ब्रह्मचारी गृहस्थश् च वानप्रस्थस् तथाश्रमाः । परिव्राड् वा चतुर्थो ऽत्र पञ्चमो नोपपद्यते

brahmacārī gṛhasthaś ca vānaprasthas tathāśramāḥ / parivrāḍ vā caturtho 'tra pañcamo nopapadyate

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यस् तु संत्यज्य गार्हस्थ्यं वानप्रस्थो न जायते । परिव्राड् वापि मैत्रेय स नग्नः पापकृन् नरः

yas tu saṃtyajya gārhasthyaṃ vānaprastho na jāyate / parivrāḍ vāpi maitreya sa nagnaḥ pāpakṛn naraḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

नित्यानां कर्मणां विप्र तस्य हानिर् अहर्निशम् । अकुर्वन् विहितं कर्म शक्तः पतति तद्दिने

nityānāṃ karmaṇāṃ vipra tasya hānir aharniśam / akurvan vihitaṃ karma śaktaḥ patati taddine

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

प्रायश्चित्तेन महता शुद्धिं प्राप्नोत्य् अनापदि । पक्षं नित्यक्रियाहानेः कर्ता मैत्रेय मानवः

prāyaścittena mahatā śuddhiṃ prāpnoty anāpadi / pakṣaṃ nityakriyāhāneḥ kartā maitreya mānavaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

संवत्सरं क्रियाहानिर् यस्य पुंसो ऽभिजायते । तस्यावलोकनात् सूर्यो निरीक्ष्यः साधुभिः सदा

saṃvatsaraṃ kriyāhānir yasya puṃso 'bhijāyate / tasyāvalokanāt sūryo nirīkṣyaḥ sādhubhiḥ sadā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

स्पृष्टे स्नानं सचैलस्य शुद्धिहेतुर् महामुने । पुंसो भवति तस्योक्ता न शुद्धिः पापकर्मणः

spṛṣṭe snānaṃ sacailasya śuddhihetur mahāmune / puṃso bhavati tasyoktā na śuddhiḥ pāpakarmaṇaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

देवर्षिपितृभूतानि यस्य निःश्वस्य वेश्मनि । प्रयान्त्य् अनर्चितान्य् अत्र न तस्मात् पापकृन् नरः

devarṣipitṛbhūtāni yasya niḥśvasya veśmani / prayānty anarcitāny atra na tasmāt pāpakṛn naraḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

देवादिनिःश्वासहतं शरीरं यस्य वेश्म च । न तेन संकरं कुर्याद् गृहासनपरिच्छदैः

devādiniḥśvāsahataṃ śarīraṃ yasya veśma ca / na tena saṃkaraṃ kuryād gṛhāsanaparicchadaiḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

संभाषणानुप्रश्नादि सहास्यं चैव कुर्वतः । जायते तुल्यता पुंसस् तेनैव द्विज वत्सरम्

saṃbhāṣaṇānupraśnādi sahāsyaṃ caiva kurvataḥ / jāyate tulyatā puṃsas tenaiva dvija vatsaram

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अथ भुङ्क्ते गृहे तस्य करोत्य् आस्यां तथासने । शेते चाप्य् एकशयने स सद्यस् तत्समो भवेत्

atha bhuṅkte gṛhe tasya karoty āsyāṃ tathāsane / śete cāpy ekaśayane sa sadyas tatsamo bhavet

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

देवतापितृभूतानि तथानभ्यर्च्य यो ऽतिथीन् । भुङ्क्ते स पातकं भुङ्क्ते निष्कृतिस् तस्य कीदृशी

devatāpitṛbhūtāni tathānabhyarcya yo 'tithīn / bhuṅkte sa pātakaṃ bhuṅkte niṣkṛtis tasya kīdṛśī

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ब्राह्मणाद्याश् च ये वर्णाः स्वधर्माद् अन्यतोमुखम् । यान्ति ते नग्नसंज्ञां तु हीनकर्मस्व् अवस्थिताः

brāhmaṇādyāś ca ye varṇāḥ svadharmād anyatomukham / yānti te nagnasaṃjñāṃ tu hīnakarmasv avasthitāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

चतुर्णां यत्र वर्णानां मैत्रेयात्यन्तसंकरः । तत्रास्या साधुवृत्तीनाम् उपघाताय जायते

caturṇāṃ yatra varṇānāṃ maitreyātyantasaṃkaraḥ / tatrāsyā sādhuvṛttīnām upaghātāya jāyate

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अनभ्यर्च्य ऋषीन् देवान् पितृभूतातिथींस् तथा । यो भुङ्क्ते तस्य संभाषात् पतन्ति नरके नराः

anabhyarcya ṛṣīn devān pitṛbhūtātithīṃs tathā / yo bhuṅkte tasya saṃbhāṣāt patanti narake narāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तस्माद् एतान् नरो नग्नांस् त्रयीसंत्यागदूषितान् । सर्वदा वर्जयेत् प्राज्ञ आलापस्पर्शनादिषु

tasmād etān naro nagnāṃs trayīsaṃtyāgadūṣitān / sarvadā varjayet prājña ālāpasparśanādiṣu

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

श्रद्धावद्भिः कृतं यत्नाद् देवान् पितृपितामहान् । न प्रीणयति तच् छ्राद्धं यद्य् एभिर् अवलोकितम्

śraddhāvadbhiḥ kṛtaṃ yatnād devān pitṛpitāmahān / na prīṇayati tac chrāddhaṃ yady ebhir avalokitam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

श्रूयते च पुरा ख्यातो राजा शतधनुर् भुवि । पत्नी च शैब्या तस्याभूद् अतिधर्मपरायणा

śrūyate ca purā khyāto rājā śatadhanur bhuvi / patnī ca śaibyā tasyābhūd atidharmaparāyaṇā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पतिव्रता महाभागा सत्यशौचदयान्विता । सर्वलक्षणसंपन्ना संपन्ना विनयेन च

pativratā mahābhāgā satyaśaucadayānvitā / sarvalakṣaṇasaṃpannā saṃpannā vinayena ca

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

स तु राजा तया सार्धं देवदेवं जनार्दनम् । आराधयाम् आस विभुं परमेण समाधिना

sa tu rājā tayā sārdhaṃ devadevaṃ janārdanam / ārādhayām āsa vibhuṃ parameṇa samādhinā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

होमैर् जपैस् तथा दानैर् उपवासैश् च भक्तितः । पूजाभिश् चानुदिवसं तन्मना नान्यमानसः

homair japais tathā dānair upavāsaiś ca bhaktitaḥ / pūjābhiś cānudivasaṃ tanmanā nānyamānasaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

एकदा तु समं स्नातौ तौ तु भार्यापती जले । भागीरथ्याः समुत्तीर्णौ कार्त्तिक्यां समुपोषितौ । पाषण्डिनम् अपश्येताम् आयान्तं संमुखं द्विज

ekadā tu samaṃ snātau tau tu bhāryāpatī jale / bhāgīrathyāḥ samuttīrṇau kārttikyāṃ samupoṣitau / pāṣaṇḍinam apaśyetām āyāntaṃ saṃmukhaṃ dvija

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

चापाचार्यस्य तस्यासौ सखा राज्ञो महात्मनः । अतस् तद्गौरवात् तेन सहालापम् अथाकरोत्

cāpācāryasya tasyāsau sakhā rājño mahātmanaḥ / atas tadgauravāt tena sahālāpam athākarot

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

न तु सा वाग्यता देवी तस्य पत्नी यतव्रता । उपोषितास्मीति रविं तस्मिन् दृष्टे ददर्श च

na tu sā vāgyatā devī tasya patnī yatavratā / upoṣitāsmīti raviṃ tasmin dṛṣṭe dadarśa ca

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

समागम्य यथान्यायं दम्पती तौ यथाविधि । विष्णोः पूजादिकं सर्वं कृतवन्तौ द्विजोत्तम

samāgamya yathānyāyaṃ dampatī tau yathāvidhi / viṣṇoḥ pūjādikaṃ sarvaṃ kṛtavantau dvijottama

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कालेन गच्छता राजा ममारासौ सपत्नजित् । अन्वारुरोह तं देवी चितास्थं भूपतिं पतिम्

kālena gacchatā rājā mamārāsau sapatnajit / anvāruroha taṃ devī citāsthaṃ bhūpatiṃ patim

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

स तु तेनापचारेण श्वा जज्ञे वसुधाधिपः । उपोषितेन पाषण्डसंभाषो यः कृतो ऽभवत्

sa tu tenāpacāreṇa śvā jajñe vasudhādhipaḥ / upoṣitena pāṣaṇḍasaṃbhāṣo yaḥ kṛto 'bhavat

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सापि जातिस्मरा जज्ञे काशिराजसुता शुभा । सर्वविज्ञानसंपन्ना सर्वलक्षणभूषिता

sāpi jātismarā jajñe kāśirājasutā śubhā / sarvavijñānasaṃpannā sarvalakṣaṇabhūṣitā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तां पिता दातुकामो ऽभूद् वराय विनिवारितः । तयैव तन्व्या विरतो विवाहारम्भतो नृपः

tāṃ pitā dātukāmo 'bhūd varāya vinivāritaḥ / tayaiva tanvyā virato vivāhārambhato nṛpaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ततः सा दिव्यया दृष्ट्या दृष्ट्वा श्वानं निजं पतिम् । वैदिशाख्यं पुरं गत्वा तदवस्थं ददर्श तम्

tataḥ sā divyayā dṛṣṭyā dṛṣṭvā śvānaṃ nijaṃ patim / vaidiśākhyaṃ puraṃ gatvā tadavasthaṃ dadarśa tam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तं दृष्ट्वैव महाभागा श्वानभूतं पतिं तथा । ददौ तस्मै वराहारं सत्कारप्रवणं शुभम्

taṃ dṛṣṭvaiva mahābhāgā śvānabhūtaṃ patiṃ tathā / dadau tasmai varāhāraṃ satkārapravaṇaṃ śubham

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

भुञ्जन् दत्तं तया सो ऽन्नम् अतिमिष्टम् अभीप्सितम् । श्वजातिललितं कुर्वन् बहु चाटु चकार वै

bhuñjan dattaṃ tayā so 'nnam atimiṣṭam abhīpsitam / śvajātilalitaṃ kurvan bahu cāṭu cakāra vai

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अतीव व्रीडिता बाला कुर्वता चाटु तेन सा । प्रणामपूर्वम् आहेदं दयितं तं कुयोनिजम्

atīva vrīḍitā bālā kurvatā cāṭu tena sā / praṇāmapūrvam āhedaṃ dayitaṃ taṃ kuyonijam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

स्मर्यतां तन् महाराज दाक्षिण्यललितं त्वया । येन श्वयोनिम् आपन्नो मम चाटुकरो भवान्

smaryatāṃ tan mahārāja dākṣiṇyalalitaṃ tvayā / yena śvayonim āpanno mama cāṭukaro bhavān

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पाषण्डिनं समाभाष्य तीर्थस्नानाद् अनन्तरम् । प्राप्तो ऽसि कुत्सितां योनिं किं न स्मरसि तत् प्रभो

pāṣaṇḍinaṃ samābhāṣya tīrthasnānād anantaram / prāpto 'si kutsitāṃ yoniṃ kiṃ na smarasi tat prabho

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तयैवं स्मारिते तत्र पूर्वजातिकृते तदा । दध्यौ चिरम् अथावाप निर्वेदम् अतिदुर्लभम्

tayaivaṃ smārite tatra pūrvajātikṛte tadā / dadhyau ciram athāvāpa nirvedam atidurlabham

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

निर्विण्णचित्तः स ततो निर्गम्य नगराद् बहिः । मरुप्रपतनं कृत्वा शार्गालीं योनिम् आगतः

nirviṇṇacittaḥ sa tato nirgamya nagarād bahiḥ / maruprapatanaṃ kṛtvā śārgālīṃ yonim āgataḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सापि द्वितीये संप्राप्ते वर्षे दिव्येन चक्षुषा । ज्ञात्वा सृगालं तं द्रष्टुं ययौ कोलाहलं गिरिम्

sāpi dvitīye saṃprāpte varṣe divyena cakṣuṣā / jñātvā sṛgālaṃ taṃ draṣṭuṃ yayau kolāhalaṃ girim

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तत्रापि दृष्ट्वा तं प्राह शार्गालीं योनिम् आगतम् । भर्तारम् अपि चार्वङ्गी तनया पृथिवीक्षितः

tatrāpi dṛṣṭvā taṃ prāha śārgālīṃ yonim āgatam / bhartāram api cārvaṅgī tanayā pṛthivīkṣitaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अपि स्मरसि राजेन्द्र श्वयोनिस्थस्य यन् मया । प्रोक्तं ते पूर्वचरितं पाषण्डालापसंश्रयम्

api smarasi rājendra śvayonisthasya yan mayā / proktaṃ te pūrvacaritaṃ pāṣaṇḍālāpasaṃśrayam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पुनस् तयोक्तं तज् ज्ञात्वा सत्यं सत्यवतां वरः । कानने स निराहारस् तत्याज स्वं कलेवरम्

punas tayoktaṃ taj jñātvā satyaṃ satyavatāṃ varaḥ / kānane sa nirāhāras tatyāja svaṃ kalevaram

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

भूयस् ततो वृकं जातं गत्वा तं निर्जने वने । स्मारयाम् आस भर्तारं पूर्ववृत्तम् अनिन्दिता

bhūyas tato vṛkaṃ jātaṃ gatvā taṃ nirjane vane / smārayām āsa bhartāraṃ pūrvavṛttam aninditā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

न त्वं वृको महाभाग राजा शतधनुर् भवान् । श्वा भूत्वा त्वं शृगालो ऽभूर् वृकत्वं साम्प्रतं गतः

na tvaṃ vṛko mahābhāga rājā śatadhanur bhavān / śvā bhūtvā tvaṃ śṛgālo 'bhūr vṛkatvaṃ sāmprataṃ gataḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

स्मारितेन यथा व्यक्तस् तेनात्मा गृध्रतां गतः । अपापा सा पुनश् चैनं बोधयाम् आस भामिनी

smāritena yathā vyaktas tenātmā gṛdhratāṃ gataḥ / apāpā sā punaś cainaṃ bodhayām āsa bhāminī

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

नरेन्द्र स्मर्यताम् आत्मा ह्य् अलं ते गृध्रचेष्टया । पाषण्डालापजातो ऽयं दोषो यद् गृध्रतां गतः

narendra smaryatām ātmā hy alaṃ te gṛdhraceṣṭayā / pāṣaṇḍālāpajāto 'yaṃ doṣo yad gṛdhratāṃ gataḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ततः काकत्वम् आपन्नं समनन्तरजन्मनि । उवाच तन्वी भर्तारम् उपलभ्यात्मयोगतः

tataḥ kākatvam āpannaṃ samanantarajanmani / uvāca tanvī bhartāram upalabhyātmayogataḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अशेषा भूभृतः पूर्वं वश्या यस्मै बलिं ददुः । स त्वं काकत्वम् आपन्नो जातो ऽद्य बलिभुक् प्रभो

aśeṣā bhūbhṛtaḥ pūrvaṃ vaśyā yasmai baliṃ daduḥ / sa tvaṃ kākatvam āpanno jāto 'dya balibhuk prabho

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

एवम् एव च काकत्वे स्मारितः स पुरातनम् । तत्याज भूपतिः प्राणान् मयूरत्वम् अवाप च

evam eva ca kākatve smāritaḥ sa purātanam / tatyāja bhūpatiḥ prāṇān mayūratvam avāpa ca

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

मयूरत्वे ततः सा वै चकारानुगतं शुभा । दत्तैः प्रतिक्षणं भोज्यैर् बाला तज्जातिभोजनैः

mayūratve tataḥ sā vai cakārānugataṃ śubhā / dattaiḥ pratikṣaṇaṃ bhojyair bālā tajjātibhojanaiḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ततस् तु जनको राजा वाजिमेधं महाक्रतुम् । चकार तस्यावभृथे स्नापयाम् आस तं तदा

tatas tu janako rājā vājimedhaṃ mahākratum / cakāra tasyāvabhṛthe snāpayām āsa taṃ tadā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सस्नौ स्वयं च तन्वङ्गी स्मारयाम् आस चापि तम् । यथासौ श्वशृगालाद्या योनीर् जग्राह पार्थिवः

sasnau svayaṃ ca tanvaṅgī smārayām āsa cāpi tam / yathāsau śvaśṛgālādyā yonīr jagrāha pārthivaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

स्मृतजन्मक्रमः सो ऽथ तत्याज स्वं कलेवरम् । जज्ञे च जनकस्यैव पुत्रो ऽसौ सुमहात्मनः

smṛtajanmakramaḥ so 'tha tatyāja svaṃ kalevaram / jajñe ca janakasyaiva putro 'sau sumahātmanaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ततः सा पितरं तन्वी विवाहार्थम् अचोदयत् । स चापि कारयाम् आस पिता तस्याः स्वयंवरम्

tataḥ sā pitaraṃ tanvī vivāhārtham acodayat / sa cāpi kārayām āsa pitā tasyāḥ svayaṃvaram

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

स्वयंवरे कृते सा तं संप्राप्तं पतिम् आत्मनः । वरयाम् आस भूयो ऽपि भर्तृभावेन भामिनी

svayaṃvare kṛte sā taṃ saṃprāptaṃ patim ātmanaḥ / varayām āsa bhūyo 'pi bhartṛbhāvena bhāminī

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

बुभुजे च तया सार्धं संभोगान् नृपनन्दनः । पितर्य् उपरते राज्यं विदेहेषु चकार सः

bubhuje ca tayā sārdhaṃ saṃbhogān nṛpanandanaḥ / pitary uparate rājyaṃ videheṣu cakāra saḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

इयाज यज्ञान् सुबहून् ददौ दानानि चार्थिनाम् । पुत्रान् उत्पादयाम् आस युयुधे च सहारिभिः

iyāja yajñān subahūn dadau dānāni cārthinām / putrān utpādayām āsa yuyudhe ca sahāribhiḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

राज्यं कृत्वा यथान्यायं पालयित्वा वसुंधराम् । तत्याज स प्रियान् प्राणान् संग्रामे धर्मतो नृपः

rājyaṃ kṛtvā yathānyāyaṃ pālayitvā vasuṃdharām / tatyāja sa priyān prāṇān saṃgrāme dharmato nṛpaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ततश् चितास्थं तं भूयो भर्तारं सा शुभेक्षणा । अन्वारुरोह विधिवद् यथापूर्वं मुदावती

tataś citāsthaṃ taṃ bhūyo bhartāraṃ sā śubhekṣaṇā / anvāruroha vidhivad yathāpūrvaṃ mudāvatī

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ततो ऽवाप तया सार्धं राजपुत्र्या स पार्थिवः । ऐन्द्रान् अतीत्य वै लोकांल् लोकान् कामदुहो ऽक्षयान्

tato 'vāpa tayā sārdhaṃ rājaputryā sa pārthivaḥ / aindrān atītya vai lokāṃl lokān kāmaduho 'kṣayān

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

स्वर्गाक्षयत्वम् अतुलं दाम्पत्यम् अतिदुर्लभम् । प्राप्तं पुण्यफलं प्राप्य संशुद्धिं तां द्विजोत्तम

svargākṣayatvam atulaṃ dāmpatyam atidurlabham / prāptaṃ puṇyaphalaṃ prāpya saṃśuddhiṃ tāṃ dvijottama

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

एष पाषण्डसंभाषदोषः प्रोक्तो मया द्विज । तथाश्वमेधावभृथस्नानमाहात्म्यम् एव च

eṣa pāṣaṇḍasaṃbhāṣadoṣaḥ prokto mayā dvija / tathāśvamedhāvabhṛthasnānamāhātmyam eva ca

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तस्मात् पाषण्डिभिः पापैर् आलापस्पर्शनं त्यजेत् । विशेषतः क्रियाकाले यज्ञादौ चापि दीक्षितः

tasmāt pāṣaṇḍibhiḥ pāpair ālāpasparśanaṃ tyajet / viśeṣataḥ kriyākāle yajñādau cāpi dīkṣitaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

क्रियाहानिर् गृहे यस्य मासम् एकं प्रजायते । तस्यावलोकनात् सूर्यं पश्येत मतिमान् नरः

kriyāhānir gṛhe yasya māsam ekaṃ prajāyate / tasyāvalokanāt sūryaṃ paśyeta matimān naraḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

किं पुनर् यैस् तु संत्यक्ता त्रयी सर्वात्मना द्विज । परान्नभोजिभिः पापैर् वेदवादविरोधिभिः

kiṃ punar yais tu saṃtyaktā trayī sarvātmanā dvija / parānnabhojibhiḥ pāpair vedavādavirodhibhiḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पाषण्डिनो विकर्मस्थान् बैडालव्रतिकाञ् छठान् । हैतुकान् बकवृत्तींश् च वाङ्मात्रेणापि नार्चयेत्

pāṣaṇḍino vikarmasthān baiḍālavratikāñ chaṭhān / haitukān bakavṛttīṃś ca vāṅmātreṇāpi nārcayet

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

दूराद् अपास्तः संपर्कस् सहास्यापि च पापिभिः । पाषण्डिभिर् दुराचारैस् तस्मात् तान् परिवर्जयेत्

dūrād apāstaḥ saṃparkas sahāsyāpi ca pāpibhiḥ / pāṣaṇḍibhir durācārais tasmāt tān parivarjayet

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

एते नग्नास् तवाख्याता दृष्ट्या श्राद्धोपघातकाः । येषां संभाषणात् पुंसां दिनपुण्यं प्रणश्यति

ete nagnās tavākhyātā dṛṣṭyā śrāddhopaghātakāḥ / yeṣāṃ saṃbhāṣaṇāt puṃsāṃ dinapuṇyaṃ praṇaśyati

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

एते पाषण्डिनः पापा न ह्य् एतान् आलपेद् बुधः । पुण्यं नश्यति संभाषाद् एतेषां तद्दिनोद्भवम्

ete pāṣaṇḍinaḥ pāpā na hy etān ālaped budhaḥ / puṇyaṃ naśyati saṃbhāṣād eteṣāṃ taddinodbhavam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पुंसां जटाधरणमौण्ड्यवतां वृथैव मोघाशिनाम् अखिलशौचनिराकृतानाम् । तोयप्रदानपितृपिण्डबहिष्कृतानां संभाषणाद् अपि नरा नरकं प्रयान्ति

puṃsāṃ jaṭādharaṇamauṇḍyavatāṃ vṛthaiva moghāśinām akhilaśaucanirākṛtānām / toyapradānapitṛpiṇḍabahiṣkṛtānāṃ saṃbhāṣaṇād api narā narakaṃ prayānti

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पुंसां जटाधरणमैण्ड्यवतां वृथैव मोघाशिनामखिलशौचनिराकृतानाम् । तोयप्रदानपितृपिण्डबहिष्कृतानां संभाषणादपि नरा नरकं प्रयान्ति

puṃsāṃ jaṭādharaṇamaiṇḍyavatāṃ vṛthaiva moghāśināmakhilaśaucanirākṛtānām / toyapradānapitṛpiṇḍabahiṣkṛtānāṃ saṃbhāṣaṇādapi narā narakaṃ prayānti

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.