Library·Viṣṇu Purāṇa·4·4.1
भगवन् यन् नरैः कार्यं साधुकर्मण्य् अवस्थितैः । तन् मह्यं गुरुणाख्यातं नित्यनैमित्तिकात्मकम्
bhagavan yan naraiḥ kāryaṃ sādhukarmaṇy avasthitaiḥ / tan mahyaṃ guruṇākhyātaṃ nityanaimittikātmakam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
वर्णधर्मास् तथाख्याता धर्मा ये चाश्रमेषु वै । श्रोतुम् इच्छाम्य् अहं वंशांस् तांस् त्वं प्रब्रूहि मे गुरो
varṇadharmās tathākhyātā dharmā ye cāśrameṣu vai / śrotum icchāmy ahaṃ vaṃśāṃs tāṃs tvaṃ prabrūhi me guro
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मैत्रेय श्रूयताम् अयम् अनेकयज्विवीरशूरभूपालालंकृतो ब्रह्मादिर् मानवो वंशः
maitreya śrūyatām ayam anekayajvivīraśūrabhūpālālaṃkṛto brahmādir mānavo vaṃśaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तथा चोक्तम् । ब्रह्माद्यं यो मनोर् वंशम् अहन्य् अहनि संस्मरेत् । तस्य वंशसमुच्छेदो न कदाचिद् भविष्यति
tathā coktam | brahmādyaṃ yo manor vaṃśam ahany ahani saṃsmaret / tasya vaṃśasamucchedo na kadācid bhaviṣyati
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तद् अस्य वंशस्यानुपूर्वीम् अशेषपापप्रक्षालनाय मैत्रेय तां शृणु
tad asya vaṃśasyānupūrvīm aśeṣapāpaprakṣālanāya maitreya tāṃ śṛṇu
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तद् यथा सकलजगताम् अनादिर् आदिभूत-ऋग्यजुःसामादिमयो भगवद्विष्णुमयस्य ब्रह्मणो मूर्तं रूपं हिरण्यगर्भो ब्रह्माण्डतो भगवान् ब्रह्मा प्राग् बभूव
tad yathā sakalajagatām anādir ādibhūta-ṛgyajuḥsāmādimayo bhagavadviṣṇumayasya brahmaṇo mūrtaṃ rūpaṃ hiraṇyagarbho brahmāṇḍato bhagavān brahmā prāg babhūva
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ब्रह्मणश् च दक्षिणाङ्गुष्ठजन्मा दक्षः प्रजापतिर् दक्षस्यादितिर् अदितेर् विवस्वान् विवस्वतो मनुः
brahmaṇaś ca dakṣiṇāṅguṣṭhajanmā dakṣaḥ prajāpatir dakṣasyāditir aditer vivasvān vivasvato manuḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मनोर् इक्ष्वाकुनृगधृष्टशर्यातिनरिष्यन्तप्रांशुनाभागनेदिष्टकरूषपृषध्राख्या दश पुत्रा बभूवुः
manor ikṣvākunṛgadhṛṣṭaśaryātinariṣyantaprāṃśunābhāganediṣṭakarūṣapṛṣadhrākhyā daśa putrā babhūvuḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
इष्टिं च मित्रावरुणयोर् मनुः पुत्रकामश् चकार
iṣṭiṃ ca mitrāvaruṇayor manuḥ putrakāmaś cakāra
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तत्रापहुते होतुर् अपचाराद् इला नाम कन्या बभूव
tatrāpahute hotur apacārād ilā nāma kanyā babhūva
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सैव च मित्रावरुणयोः प्रसादात् सुद्युम्नो नाम मनोः पुत्रो मैत्रेयासीत्
saiva ca mitrāvaruṇayoḥ prasādāt sudyumno nāma manoḥ putro maitreyāsīt
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पुनश् चेश्वरकोपात् स्त्री सती सोमसूनोर् बुधस्याश्रमसमीपे बभ्राम
punaś ceśvarakopāt strī satī somasūnor budhasyāśramasamīpe babhrāma
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सानुरागश् च तस्यां बुधः पुरूरवसम् आत्मजम् उत्पादयाम् आस
sānurāgaś ca tasyāṃ budhaḥ purūravasam ātmajam utpādayām āsa
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
जाते च तस्मिन्न् अमिततेजोभिः परमर्षिभिर् ऋङ्मयो यजुर्मयः साममयो ऽथर्वमयः सर्वमयो मनोमयो ज्ञानमयो न किंचिन्मयो भगवान् यज्ञपुरुषस्वरूपी सुद्युम्नस्य पुंस्त्वम् अभिलषद्भिर् यथावद् इष्टस् तत्प्रसादाच् चासाव् इला पुनर् अपि सुद्युम्नो ऽभवत्
jāte ca tasminn amitatejobhiḥ paramarṣibhir ṛṅmayo yajurmayaḥ sāmamayo 'tharvamayaḥ sarvamayo manomayo jñānamayo na kiṃcinmayo bhagavān yajñapuruṣasvarūpī sudyumnasya puṃstvam abhilaṣadbhir yathāvad iṣṭas tatprasādāc cāsāv ilā punar api sudyumno 'bhavat
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तस्याप्य् उत्कलगयविनतसंज्ञास् त्रयः पुत्रा बभूवुः
tasyāpy utkalagayavinatasaṃjñās trayaḥ putrā babhūvuḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सुद्युम्नस् तु स्त्रीपूर्वकत्वाद् राज्यभागं न लेभे
sudyumnas tu strīpūrvakatvād rājyabhāgaṃ na lebhe
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तत्पित्रा तु वसिष्ठवचनात् प्रतिष्ठानं नाम नगरं सुद्युम्नाय दत्तं तच् चासौ पुरूरवसे प्रादात्
tatpitrā tu vasiṣṭhavacanāt pratiṣṭhānaṃ nāma nagaraṃ sudyumnāya dattaṃ tac cāsau purūravase prādāt
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पृषध्रस् तु मनोः पुत्रो गुरुगोवधाच् छूद्रत्वम् अगमत्
pṛṣadhras tu manoḥ putro gurugovadhāc chūdratvam agamat
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
करूषात् कारूषाः क्षत्रिया महाबलपराक्रमा बभूवुः
karūṣāt kārūṣāḥ kṣatriyā mahābalaparākramā babhūvuḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
नाभागो नेदिष्टपुत्रस् तु वैश्यताम् अगमत् । तस्माद् भलन्दनः पुत्रो ऽभवत्
nābhāgo nediṣṭaputras tu vaiśyatām agamat | tasmād bhalandanaḥ putro 'bhavat
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
भलन्दनाद् वत्सप्रिर् उदारकीर्तिः
bhalandanād vatsaprir udārakīrtiḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
वत्सप्रेः प्रांशुर् अभवत्
vatsapreḥ prāṃśur abhavat
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
प्रजानिश् च प्रांशोर् एको ऽभवत्
prajāniś ca prāṃśor eko 'bhavat
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ततश् च खनित्रस् तस्माच् चक्षुपः चक्षुपाच् चातिबलपराक्रमो विंशो ऽभवत्
tataś ca khanitras tasmāc cakṣupaḥ cakṣupāc cātibalaparākramo viṃśo 'bhavat
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ततो विविंशस् तस्माच् च खनिनेत्रस् ततश् चातिविभूतिः
tato viviṃśas tasmāc ca khaninetras tataś cātivibhūtiḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अतिविभूतेर् भूरिबलपराक्रमः करंधमः पुत्रो ऽभवत् तस्माद् अप्य् अविक्षिर् अविक्षेर् अप्य् अतिबलः पुत्रो मरुत्तो ऽभवद् यस्येमाव् अद्यापि श्लोकौ गीयेते
ativibhūter bhūribalaparākramaḥ karaṃdhamaḥ putro 'bhavat tasmād apy avikṣir avikṣer apy atibalaḥ putro marutto 'bhavad yasyemāv adyāpi ślokau gīyete
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मरुत्तस्य यथा यज्ञस् तथा कस्याभवद् भुवि । सर्वं हिरण्मयं यस्य यज्ञवस्त्व् अतिशोभनम्
maruttasya yathā yajñas tathā kasyābhavad bhuvi / sarvaṃ hiraṇmayaṃ yasya yajñavastv atiśobhanam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अमाद्यद् इन्द्रः सोमेन दक्षिणाभिर् द्विजातयः । मरुतः परिवेष्टारः सदस्याश् च दिवौकसः
amādyad indraḥ somena dakṣiṇābhir dvijātayaḥ / marutaḥ pariveṣṭāraḥ sadasyāś ca divaukasaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मरुत्तश् चक्रवर्ती नरिष्यन्तनामानं पुत्रम् अवाप
maruttaś cakravartī nariṣyantanāmānaṃ putram avāpa
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तस्माच् च दमो दमस्य पुत्रो राज्यवर्धनो जज्ञे
tasmāc ca damo damasya putro rājyavardhano jajñe
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
राज्यवर्धनात् सुधृतिर् अभूत् ततश् च नरस् तस्माच् च केवलः केवलाद् बन्धुमान् बन्धुमतो वेगवान् वेगवतो बुधश् ततश् च तृणबिन्दुः
rājyavardhanāt sudhṛtir abhūt tataś ca naras tasmāc ca kevalaḥ kevalād bandhumān bandhumato vegavān vegavato budhaś tataś ca tṛṇabinduḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तस्याप्य् एका कन्या इलविला नाम
tasyāpy ekā kanyā ilavilā nāma
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तं चालम्बुषा नाम वराप्सरास् तृणबिन्दुं भेजे
taṃ cālambuṣā nāma varāpsarās tṛṇabinduṃ bheje
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तस्याम् अस्य विशालो जज्ञे यः पुरीं वैशालीं नाम निर्ममे
tasyām asya viśālo jajñe yaḥ purīṃ vaiśālīṃ nāma nirmame
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
हेमचन्द्रो विशालस्य पुत्रो ऽभवत्
hemacandro viśālasya putro 'bhavat
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तस्माच् च सुचन्द्रस् तत्तनयो धूम्राश्वस् तस्यापि सृञ्जयो ऽभूत्
tasmāc ca sucandras tattanayo dhūmrāśvas tasyāpi sṛñjayo 'bhūt
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सृञ्जयात् सहदेवः । ततः कृशाश्वो नाम पुत्रो ऽभवत्
sṛñjayāt sahadevaḥ | tataḥ kṛśāśvo nāma putro 'bhavat
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सोमदत्तः कृशाश्वाज् जज्ञे यो दशाश्वमेधान् आजहार
somadattaḥ kṛśāśvāj jajñe yo daśāśvamedhān ājahāra
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तत्पुत्रश् च जनमेजयः । जनमेजयात् सुमतिः । एते वैशालिका भूभृतः
tatputraś ca janamejayaḥ | janamejayāt sumatiḥ | ete vaiśālikā bhūbhṛtaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
श्लोको ऽप्य् अत्र गीयते । तृणबिन्दोः प्रसादेन सर्वे वैशालिका नृपाः । दीर्घायुषो महात्मानो वीर्यवन्तो ऽतिधार्मिकाः
śloko 'py atra gīyate | tṛṇabindoḥ prasādena sarve vaiśālikā nṛpāḥ / dīrghāyuṣo mahātmāno vīryavanto 'tidhārmikāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
शर्यातेः कन्या सुकन्या नामाभवद् याम् उपयेमे च्यवनः
śaryāteḥ kanyā sukanyā nāmābhavad yām upayeme cyavanaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
आनर्तश् च नाम धार्मिकः शर्यातिपुत्रो ऽभूत्
ānartaś ca nāma dhārmikaḥ śaryātiputro 'bhūt
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
आनर्तस्यापि रेवतो नाम पुत्रो जज्ञे यो ऽसाव् आनर्तविषयं बुभुजे पुरीं च कुशस्थलीम् अध्युवास
ānartasyāpi revato nāma putro jajñe yo 'sāv ānartaviṣayaṃ bubhuje purīṃ ca kuśasthalīm adhyuvāsa
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
रेवतस्यापि रैवतः पुत्रः ककुद्मी नाम धर्मात्मा भ्रातृशतस्य ज्येष्ठो ऽभवत्
revatasyāpi raivataḥ putraḥ kakudmī nāma dharmātmā bhrātṛśatasya jyeṣṭho 'bhavat
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तस्य च रेवती नाम कन्या । ताम् आदाय कस्येयम् अर्हतीति भगवन्तम् अब्जयोनिं प्रष्टुं ब्रह्मलोकं जगाम
tasya ca revatī nāma kanyā | tām ādāya kasyeyam arhatīti bhagavantam abjayoniṃ praṣṭuṃ brahmalokaṃ jagāma
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तावच् च ब्रह्मणो ऽन्तिके हाहाहूहूसंज्ञाभ्यां गन्धर्वाभ्याम् अतितानं नाम दिव्यं गान्धर्वम् अगीयत
tāvac ca brahmaṇo 'ntike hāhāhūhūsaṃjñābhyāṃ gandharvābhyām atitānaṃ nāma divyaṃ gāndharvam agīyata
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तावच् च त्रिमार्गपरिवर्तैर् अनेकयुगपरिवृत्तितिष्ठन्न् अपि रैवतः शृण्वन् मुहूर्तम् इव मेने
tāvac ca trimārgaparivartair anekayugaparivṛttitiṣṭhann api raivataḥ śṛṇvan muhūrtam iva mene
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
गीतावसाने च भगवन्तम् अब्जयोनिं प्रणम्य रैवतः कन्यायोग्यं वरम् अपृच्छत्
gītāvasāne ca bhagavantam abjayoniṃ praṇamya raivataḥ kanyāyogyaṃ varam apṛcchat
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तं चाह भगवान् कथय यो ऽभिमतस् ते वर इति
taṃ cāha bhagavān kathaya yo 'bhimatas te vara iti
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पुनश् च प्रणम्य भगवते तस्मै यथाभिमतान् आत्मनः स वरान् कथयाम् आस । क एषां भगवतो ऽभिमतो यस्मै कन्याम् इमां प्रयच्छामीति
punaś ca praṇamya bhagavate tasmai yathābhimatān ātmanaḥ sa varān kathayām āsa | ka eṣāṃ bhagavato 'bhimato yasmai kanyām imāṃ prayacchāmīti
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ततः किंचिदवनतशिराः सस्मितं भगवान् अब्जयोनिर् आह
tataḥ kiṃcidavanataśirāḥ sasmitaṃ bhagavān abjayonir āha
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
य एते भवतो ऽभिमता नैतेषां साम्प्रतम् अपत्यापत्यसंततिर् अप्य् अवनीतले ऽस्ति
ya ete bhavato 'bhimatā naiteṣāṃ sāmpratam apatyāpatyasaṃtatir apy avanītale 'sti
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
बहूनि हि तवात्रैव गान्धर्वं शृण्वतश् चतुर्युगान्य् अतीतानि
bahūni hi tavātraiva gāndharvaṃ śṛṇvataś caturyugāny atītāni
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
साम्प्रतं हि भूतले ऽष्टाविंशतितमस्य मनोश् चतुर्युगम् अतीतप्रायम् आसन्नो हि तत्र कलिः
sāmprataṃ hi bhūtale 'ṣṭāviṃśatitamasya manoś caturyugam atītaprāyam āsanno hi tatra kaliḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अन्यस्मै कन्यारत्नम् इदं भवतैकाकिना देयम्
anyasmai kanyāratnam idaṃ bhavataikākinā deyam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
भवतो ऽपि मित्रमन्त्रिभृत्यकलत्रबन्धुबलकोशादयः समस्ताः कालेनैतेनात्यन्तम् अतीताः
bhavato 'pi mitramantribhṛtyakalatrabandhubalakośādayaḥ samastāḥ kālenaitenātyantam atītāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ततः पुनर् उत्पन्नसाध्वसः स राजा भगवन्तं प्रणम्य पप्रच्छ
tataḥ punar utpannasādhvasaḥ sa rājā bhagavantaṃ praṇamya papraccha
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
भगवन्न् एवम् अवस्थिते मयेयं कस्मै देयेति
bhagavann evam avasthite mayeyaṃ kasmai deyeti
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ततः स भगवान् किंचिदवनम्रकन्धरं कृताञ्जलिभूतं सर्वलोकगुरुर् अब्जयोनिर् आह
tataḥ sa bhagavān kiṃcidavanamrakandharaṃ kṛtāñjalibhūtaṃ sarvalokagurur abjayonir āha
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
न ह्य् आदिमध्यान्तम् अजस्य यस्य विद्मो वयं सर्वमयस्य धातुः । न च स्वरूपं न परं स्वभावं न चैव सारं परमेश्वरस्य
na hy ādimadhyāntam ajasya yasya vidmo vayaṃ sarvamayasya dhātuḥ / na ca svarūpaṃ na paraṃ svabhāvaṃ na caiva sāraṃ parameśvarasya
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कलामुहूर्तादिमयश् च कालो न यद्विभूतेः परिणामहेतुः । अजन्मनाशस्य समस्तमूर्तेर् अनामरूपस्य सनातनस्य
kalāmuhūrtādimayaś ca kālo na yadvibhūteḥ pariṇāmahetuḥ / ajanmanāśasya samastamūrter anāmarūpasya sanātanasya
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यस्य प्रसादाद् अहम् अच्युतस्य भूतः प्रजासृष्टिकरो ऽन्तकारी । क्रोधाच् च रुद्रः स्थितिहेतुभूतो यस्माच् च मध्ये पुरुषः परस्मात्
yasya prasādād aham acyutasya bhūtaḥ prajāsṛṣṭikaro 'ntakārī / krodhāc ca rudraḥ sthitihetubhūto yasmāc ca madhye puruṣaḥ parasmāt
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मद्रूपम् आस्थाय सृजत्य् अजो यः स्थितौ च यो ऽसौ पुरुषस्वरूपी । रुद्रस्वरूपेण च यो ऽत्ति विश्वं धत्ते तथानन्तवपुः समस्तम्
madrūpam āsthāya sṛjaty ajo yaḥ sthitau ca yo 'sau puruṣasvarūpī / rudrasvarūpeṇa ca yo 'tti viśvaṃ dhatte tathānantavapuḥ samastam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
शक्रादिरूपी परिपाति विश्वम् अर्केन्दुरूपश् च तमो हिनस्ति । पाकाय यो ऽग्नित्वम् उपेत्य लोकान् बिभर्ति पृथ्वीवपुर् अव्ययात्मा
śakrādirūpī paripāti viśvam arkendurūpaś ca tamo hinasti / pākāya yo 'gnitvam upetya lokān bibharti pṛthvīvapur avyayātmā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
चेष्टां करोति श्वसनस्वरूपी लोकस्य तृप्तिं च जलान्नरूपी । ददाति विश्वस्थितिसंस्थितस् तु सर्वावकाशं च नभःस्वरूपी
ceṣṭāṃ karoti śvasanasvarūpī lokasya tṛptiṃ ca jalānnarūpī / dadāti viśvasthitisaṃsthitas tu sarvāvakāśaṃ ca nabhaḥsvarūpī
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यः सृज्यते सर्गकृद् आत्मनैव यः पाल्यते पालयिता च देवः । विश्वात्मना संह्रियते ऽन्तकारी पृथक् त्रयस्यास्य च यो ऽव्ययात्मा
yaḥ sṛjyate sargakṛd ātmanaiva yaḥ pālyate pālayitā ca devaḥ / viśvātmanā saṃhriyate 'ntakārī pṛthak trayasyāsya ca yo 'vyayātmā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यस्मिञ् जगद् यो जगद् एतद् आद्यो यश् चाश्रितो ऽस्मिञ् जगति स्वयंभूः । स सर्वभूतप्रभवो धरित्र्यां स्वांशेन विष्णुर् नृपते ऽवतीर्णः
yasmiñ jagad yo jagad etad ādyo yaś cāśrito 'smiñ jagati svayaṃbhūḥ / sa sarvabhūtaprabhavo dharitryāṃ svāṃśena viṣṇur nṛpate 'vatīrṇaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कुशस्थली या तव भूप रम्या पुरी पुराभूद् अमरावतीव । सा द्वारका संप्रति तत्र चास्ते स केशवांशो बलदेवनामा
kuśasthalī yā tava bhūpa ramyā purī purābhūd amarāvatīva / sā dvārakā saṃprati tatra cāste sa keśavāṃśo baladevanāmā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तस्मै त्वम् एनां तनयां नरेन्द्र प्रयच्छ मायामनुजाय जायाम् । श्लाघ्यो वरो ऽसौ तनया तवेयं स्त्रीरत्नभूता सदृशो हि योगः
tasmai tvam enāṃ tanayāṃ narendra prayaccha māyāmanujāya jāyām / ślāghyo varo 'sau tanayā taveyaṃ strīratnabhūtā sadṛśo hi yogaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
इतीरितो ऽसौ कमलोद्भवेन भुवं समासाद्य पतिः प्रजानाम् । ददर्श ह्रस्वान् पुरुषान् अशेषान् अल्पौजसः स्वल्पविवेकवीर्यान्
itīrito 'sau kamalodbhavena bhuvaṃ samāsādya patiḥ prajānām / dadarśa hrasvān puruṣān aśeṣān alpaujasaḥ svalpavivekavīryān
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कुशस्थलीं तां च पुरीम् उपेत्य दृष्ट्वान्यरूपां प्रददौ स्वकन्याम् । सीरध्वजाय स्फटिकाचलाभ वक्षःस्थलायातुलधीर् नरेन्द्रः
kuśasthalīṃ tāṃ ca purīm upetya dṛṣṭvānyarūpāṃ pradadau svakanyām / sīradhvajāya sphaṭikācalābha vakṣaḥsthalāyātuladhīr narendraḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
उच्चप्रमाणाम् इति ताम् अवेक्ष्य स्वलाङ्गलाग्रेण स तालकेतुः । विनामयाम् आस ततश् च सापि बभूव सद्यो वनिता यथान्या
uccapramāṇām iti tām avekṣya svalāṅgalāgreṇa sa tālaketuḥ / vināmayām āsa tataś ca sāpi babhūva sadyo vanitā yathānyā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तां रेवतीं रैवतभूपकन्यां सीरायुधो ऽसौ विधिनोपयेमे । दत्त्वा च कन्यां स नृपो जगाम हिमालयं वै तपसे धृतात्मा
tāṃ revatīṃ raivatabhūpakanyāṃ sīrāyudho 'sau vidhinopayeme / dattvā ca kanyāṃ sa nṛpo jagāma himālayaṃ vai tapase dhṛtātmā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
य एते भवतोभिमता नैतेषां सांप्रतं पुत्रपौत्रापत्यापत्यसंततिरस्त्यवनीतले
ya ete bhavatobhimatā naiteṣāṃ sāṃprataṃ putrapautrāpatyāpatyasaṃtatirastyavanītale
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
बहूनि तवात्रैव गान्धर्वं शृण्वतश्चतुर्यगान्यतीतानि
bahūni tavātraiva gāndharvaṃ śṛṇvataścaturyagānyatītāni
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
य एते भवतोभिमता महीतलेष्टाविंशतितममनोश्चतुर्युगमतीतप्रायञ्च वर्तते
ya ete bhavatobhimatā mahītaleṣṭāviṃśatitamamanoścaturyugamatītaprāyañca vartate
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
आसन्नो हि कलिः
āsanno hi kaliḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अन्यस्मै कन्यारत्नमिदं भवतैकाकिनाभिमताय देयम्
anyasmai kanyāratnamidaṃ bhavataikākinābhimatāya deyam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
भवतोपि पुत्रमित्त्रकलत्रमन्त्रिभृत्यबन्धुबलकोशादयःसमस्ताः कालेनैतेनात्यन्तमतीताः
bhavatopi putramittrakalatramantribhṛtyabandhubalakośādayaḥsamastāḥ kālenaitenātyantamatītāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ततः पुनरप्युत्पन्नसाध्वसो राजा भगवन्तं प्रणम्य पप्रच्छ
tataḥ punarapyutpannasādhvaso rājā bhagavantaṃ praṇamya papraccha
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
भगवन्नेवमवस्थिते म येयं कस्मै देयेति
bhagavannevamavasthite ma yeyaṃ kasmai deyeti
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ततःस भगवान् किञ्चिदवनम्रकन्धरः कृताञ्जलिर्भूत्वा सर्वलोकगुरुरंभोजयोनिराह
tataḥsa bhagavān kiñcidavanamrakandharaḥ kṛtāñjalirbhūtvā sarvalokagururaṃbhojayonirāha
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ब्रह्मोवाच न ह्यादिमध्यान्तमजस्य यस्य विद्मो वयं सर्वमयस्य धातुः । न च स्वरूपं न परं स्वभावं न चैव सारं परमेश्वरस्य
brahmovāca na hyādimadhyāntamajasya yasya vidmo vayaṃ sarvamayasya dhātuḥ / na ca svarūpaṃ na paraṃ svabhāvaṃ na caiva sāraṃ parameśvarasya
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कलामुहूर्त्तादिमयश् च कालो न यद्विभूतेः परिणामहेतुः । अज्मनाशस्य सदैकमुर्त्तेरनामरूपस्य सनातनस्य
kalāmuhūrttādimayaś ca kālo na yadvibhūteḥ pariṇāmahetuḥ / ajmanāśasya sadaikamurtteranāmarūpasya sanātanasya
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यस्य प्रसादादहमच्युतस्य मूर्तिः प्रजासृष्टिकरो ऽन्तकारी । क्रोधाच्च रुद्रः स्थितिहेतुभूतो यस्माच् मध्ये पुरुषः परस्मात्
yasya prasādādahamacyutasya mūrtiḥ prajāsṛṣṭikaro 'ntakārī / krodhācca rudraḥ sthitihetubhūto yasmāc madhye puruṣaḥ parasmāt
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तद्रूपम् आस्थाय सृजत्य् अजो यः स्थितौ च यो ऽसौ पुरुषस्वरूपी । रुद्रस्वरूपेण च योत्ति विश्वं धत्ते तथानन्तवपुःसमस्तम्
tadrūpam āsthāya sṛjaty ajo yaḥ sthitau ca yo 'sau puruṣasvarūpī / rudrasvarūpeṇa ca yotti viśvaṃ dhatte tathānantavapuḥsamastam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पाकाय योग्नित्वमुपैति लोकान्बिभर्त्ति पृथ्वीवपुख्यायात्मा । शक्रादिरूपी परिपाति विश्वमर्केन्दुरूपश् च तमो हिनस्ति
pākāya yognitvamupaiti lokānbibhartti pṛthvīvapukhyāyātmā / śakrādirūpī paripāti viśvamarkendurūpaś ca tamo hinasti
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
करोति चेष्टाः श्वसनस्वरूपी लोकस्य तृप्तिं च जलान्नरूपी । ददाति विश्वस्थितिसंस्थितस्तु सर्वावकाशं च नभःस्वरूपी
karoti ceṣṭāḥ śvasanasvarūpī lokasya tṛptiṃ ca jalānnarūpī / dadāti viśvasthitisaṃsthitastu sarvāvakāśaṃ ca nabhaḥsvarūpī
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यःसृज्यते सर्गकृदात्मनैव यः पाल्यते पालयिता च देवः । विश्वत्मकःसंहृयतेन्तकारी पृथक् त्रयस्यास्य च योव्ययात्मा
yaḥsṛjyate sargakṛdātmanaiva yaḥ pālyate pālayitā ca devaḥ / viśvatmakaḥsaṃhṛyatentakārī pṛthak trayasyāsya ca yovyayātmā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यस्मिञ्जगद्यो जगदेतदाद्यो यं चाश्रितोस्मिञ्जगति स्वयंभूः । स सर्वभूतप्रभवो धरित्र्यां स्वांशेन पुष्णुर्नृप ते ऽवतीर्णः
yasmiñjagadyo jagadetadādyo yaṃ cāśritosmiñjagati svayaṃbhūḥ / sa sarvabhūtaprabhavo dharitryāṃ svāṃśena puṣṇurnṛpa te 'vatīrṇaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कुशस्थली या तव भूप रम्या पुरी पुराभूदमरावतीव । सा द्वारका संप्रति तत्र चास्ते स केशवांशो बलदेवनामा
kuśasthalī yā tava bhūpa ramyā purī purābhūdamarāvatīva / sā dvārakā saṃprati tatra cāste sa keśavāṃśo baladevanāmā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तस्मै त्वमेनां तनयां नरेद्र प्रायच्छ मायामनुजाय जायाम् । श्लोघ्यो वेरेसौ तनया तवेयं स्त्रीरत्नभूता सदृशो हि योगः
tasmai tvamenāṃ tanayāṃ naredra prāyaccha māyāmanujāya jāyām / śloghyo veresau tanayā taveyaṃ strīratnabhūtā sadṛśo hi yogaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
श्रीपराशर उवाच इतीरितोसौ कमलोद्भवेन भुवं समासाद्य पतिः प्रजानाम् । ददर्श ह्रस्वान् पुरुषान् विरूपानल्पौजसःस्वल्पविवेकविर्यान्
śrīparāśara uvāca itīritosau kamalodbhavena bhuvaṃ samāsādya patiḥ prajānām / dadarśa hrasvān puruṣān virūpānalpaujasaḥsvalpavivekaviryān
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कुशस्थल्ॐ तां च पुवरीमुपेत्य दृष्ट्वान्यरूपां प्रददौ स कन्याम् । सीरायुधाय स्फटिकाचलाभवक्षस्थलायातुलधीर्नरेद्रः
kuśasthaloṃ tāṃ ca puvarīmupetya dṛṣṭvānyarūpāṃ pradadau sa kanyām / sīrāyudhāya sphaṭikācalābhavakṣasthalāyātuladhīrnaredraḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
उच्चप्रमाणामिति तामवेक्ष्य स्वलाङ्गलाग्रेण च तालकेतुः । विनम्रयामास ततश् च सापि बभूव सद्यो वनिता यथान्या
uccapramāṇāmiti tāmavekṣya svalāṅgalāgreṇa ca tālaketuḥ / vinamrayāmāsa tataś ca sāpi babhūva sadyo vanitā yathānyā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तां रेवतींरैवतभूपकन्यां सीरायुधो ऽसौ विधिनोपयेमे । दत्त्वाथ स नृपो जगाम हेमालयं वै तपसे धृतात्मा
tāṃ revatīṃraivatabhūpakanyāṃ sīrāyudho 'sau vidhinopayeme / dattvātha sa nṛpo jagāma hemālayaṃ vai tapase dhṛtātmā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.