Library·Viṣṇu Purāṇa·4·4.6
सूर्यस्य भगवन् वंशः कथितो भवता मम । सोमस्य वंशे त्व् अखिलाञ् श्रोतुम् इच्छामि पार्थिवान्
sūryasya bhagavan vaṃśaḥ kathito bhavatā mama / somasya vaṃśe tv akhilāñ śrotum icchāmi pārthivān
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कीर्त्यते स्थिरकीर्तीनां येषाम् अद्यापि संततिः । प्रसादसुमुखस् तन् मे ब्रह्मन्न् आख्यातुम् अर्हसि
kīrtyate sthirakīrtīnāṃ yeṣām adyāpi saṃtatiḥ / prasādasumukhas tan me brahmann ākhyātum arhasi
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
श्रूयतां मुनिशार्दूल वंशः प्रथिततेजसः । सोमस्यानुक्रमात् ख्याता यत्रोर्वीपतयो ऽभवन्
śrūyatāṃ muniśārdūla vaṃśaḥ prathitatejasaḥ | somasyānukramāt khyātā yatrorvīpatayo 'bhavan
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अयं हि वंशो ऽतिबलपराक्रमद्युतिशीलचेष्टावद्भिर् अतिगुणान्वितैर् नहुषययातिकार्तवीर्यार्जुनादिभिर् भूपालैर् अलंकृतः । तम् अहं कथयामि श्रूयताम्
ayaṃ hi vaṃśo 'tibalaparākramadyutiśīlaceṣṭāvadbhir atiguṇānvitair nahuṣayayātikārtavīryārjunādibhir bhūpālair alaṃkṛtaḥ | tam ahaṃ kathayāmi śrūyatām
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अखिलजगत्स्रष्टुर् भगवन्नारायणनाभिसरोजिनीसमुद्भवाब्जयोनेर् ब्रह्मणः पुत्रो ऽत्रिर् अत्रेः सोमः
akhilajagatsraṣṭur bhagavannārāyaṇanābhisarojinīsamudbhavābjayoner brahmaṇaḥ putro 'trir atreḥ somaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तं च भगवान् अब्जयोनिर् अशेषौषधीद्विजनक्षत्राणाम् आधिपत्ये ऽभ्यषेचयत्
taṃ ca bhagavān abjayonir aśeṣauṣadhīdvijanakṣatrāṇām ādhipatye 'bhyaṣecayat
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स च राजसूयम् अकरोत् । तत्प्रभावाद् अत्युत्कृष्टाधिपत्याधिष्ठातृत्वाच् चैनं मद आविवेश
sa ca rājasūyam akarot | tatprabhāvād atyutkṛṣṭādhipatyādhiṣṭhātṛtvāc cainaṃ mada āviveśa
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मदावलेपाच् चासौ सकलदेवगुरोर् बृहस्पतेस् तारां नाम पत्नीं जहार
madāvalepāc cāsau sakaladevaguror bṛhaspates tārāṃ nāma patnīṃ jahāra
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
बहुशस् तु बृहस्पतिचोदितेन भगवता ब्रह्मणा चोद्यमानः सकलैश् च देवर्षिभिर् याच्यमानो ऽपि न मुमोच
bahuśas tu bṛhaspaticoditena bhagavatā brahmaṇā codyamānaḥ sakalaiś ca devarṣibhir yācyamāno 'pi na mumoca
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तस्य च बृहस्पतिद्वेषाद् उशना पार्ष्णिग्राहो ऽभवत्
tasya ca bṛhaspatidveṣād uśanā pārṣṇigrāho 'bhavat
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अङ्गिरः सकाशाद् उपलब्धविद्यो भगवान् रुद्रो बृहस्पतेः सहाय्यम् अकरोत्
aṅgiraḥ sakāśād upalabdhavidyo bhagavān rudro bṛhaspateḥ sahāyyam akarot
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यतश् चोशना ततो जम्भकुम्भाद्याः समस्ता एव दैत्यदानवनिकाया महान्तम् उद्यमं चक्रुः । बृहस्पतेर् अपि सकलदेवसैन्यसहायः शक्रो ऽभवत्
yataś cośanā tato jambhakumbhādyāḥ samastā eva daityadānavanikāyā mahāntam udyamaṃ cakruḥ | bṛhaspater api sakaladevasainyasahāyaḥ śakro 'bhavat
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एवं च तयोर् अतीवोग्रः संग्रामस् तारानिमित्तस् तारकामयो नामाभवत् । ततः समस्तशस्त्राण्य् असुरेषु रुद्रपुरोगमा देवा देवेषु चाशेषदानवा मुमुचुः
evaṃ ca tayor atīvograḥ saṃgrāmas tārānimittas tārakāmayo nāmābhavat | tataḥ samastaśastrāṇy asureṣu rudrapurogamā devā deveṣu cāśeṣadānavā mumucuḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एवं च देवासुराहवक्षोभक्षुब्धहृदयम् अशेषं एव जगद् ब्रह्माणं शरणं जगाम
evaṃ ca devāsurāhavakṣobhakṣubdhahṛdayam aśeṣaṃ eva jagad brahmāṇaṃ śaraṇaṃ jagāma
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ततश् च भगवान् अप्य् उशनसं शंकरम् असुरान् देवांश् च निवार्य बृहस्पतये ताराम् अददात् । तां चान्तःप्रसवाम् अवलोक्य बृहस्पतिर् आह
tataś ca bhagavān apy uśanasaṃ śaṃkaram asurān devāṃś ca nivārya bṛhaspataye tārām adadāt | tāṃ cāntaḥprasavām avalokya bṛhaspatir āha
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
नैष मम क्षेत्रे भवत्यान्यस्य सुतो धार्यः समुत्सृजैनम् अलम् अतिधार्ष्ट्येनेति
naiṣa mama kṣetre bhavatyānyasya suto dhāryaḥ samutsṛjainam alam atidhārṣṭyeneti
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सा च तेनैवम् उक्तातिपतिव्रता भर्तृवचनात् तम् ईषिकास्तम्बे गर्भम् उत्ससर्ज
sā ca tenaivam uktātipativratā bhartṛvacanāt tam īṣikāstambe garbham utsasarja
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स चोत्सृष्टमात्र एवातितेजसा देवानां तेजांस्य् आचिक्षेप
sa cotsṛṣṭamātra evātitejasā devānāṃ tejāṃsy ācikṣepa
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
बृहस्पतिम् इन्दुं च तस्य कुमारस्यातिचारुतया साभिलाषौ दृष्ट्वा देवाः समुत्पन्नसंदेहास् तारां पप्रच्छुः
bṛhaspatim induṃ ca tasya kumārasyāticārutayā sābhilāṣau dṛṣṭvā devāḥ samutpannasaṃdehās tārāṃ papracchuḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तां चान्तःप्रसवामवलोक्य बृहस्पतिरप्याह
tāṃ cāntaḥprasavāmavalokya bṛhaspatirapyāha
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सत्यं कथयास्माकम् अतिसुभगे कस्यायम् आत्मजः सोमस्याथ बृहस्पतेः पुत्रः । इत्युक्तापि सा तारा ह्रिया न किंचिद् उवाच । बहुशो ऽप्य् अभिहिता यदासौ देवेभ्यो नाचचक्षे ततश् च स कुमारस् तां शप्तुम् उद्यतः प्राह च । दुष्टे कस्मान् मम तातं नाख्यासि । अद्यैव ते ऽलीकलज्जावत्यास् तथा शास्तिम् अयम् अहं करोमि यथा नैवम् अन्याप्य् अतिमन्थरवचना भविष्यतीति अथ भगवान् पितामहस् तं कुमारं संनिवार्य स्वयम् अपृच्छत् ताराम् । कथय वत्से कस्यायम् आत्मजः सोमस्य अथ बृहस्पतेर् इत्य् उक्ता लज्जाजडम् आह सोमस्येति
satyaṃ kathayāsmākam atisubhage kasyāyam ātmajaḥ somasyātha bṛhaspateḥ putraḥ | ityuktāpi sā tārā hriyā na kiṃcid uvāca | bahuśo 'py abhihitā yadāsau devebhyo nācacakṣe tataś ca sa kumāras tāṃ śaptum udyataḥ prāha ca | duṣṭe kasmān mama tātaṃ nākhyāsi | adyaiva te 'līkalajjāvatyās tathā śāstim ayam ahaṃ karomi yathā naivam anyāpy atimantharavacanā bhaviṣyatīti atha bhagavān pitāmahas taṃ kumāraṃ saṃnivārya svayam apṛcchat tārām | kathaya vatse kasyāyam ātmajaḥ somasya atha bṛhaspater ity uktā lajjājaḍam āha somasyeti
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ततः स्फुरदुच्छ्वसितामलकपोलकान्तिर् भगवान् उडुपतिस् तम् आलिङ्ग्य कुमारं साधु साधु वत्स प्राज्ञो ऽसीति बुध इति नाम चक्रे
tataḥ sphuraducchvasitāmalakapolakāntir bhagavān uḍupatis tam āliṅgya kumāraṃ sādhu sādhu vatsa prājño 'sīti budha iti nāma cakre
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स चाख्यातम् एवैतद् यथेलायाम् आत्मजपुरूरवसम् उत्पादयाम् आस । पुरूरवास् त्व् अतिदानशीलो ऽतियज्वातितेजस्वी यं सत्यवादिनम् अतिरूपिणं मित्रावरुणशापान् मानुषे लोके मया वस्तव्यम् इति कृतमतिर् उर्वशी ददर्श
sa cākhyātam evaitad yathelāyām ātmajapurūravasam utpādayām āsa | purūravās tv atidānaśīlo 'tiyajvātitejasvī yaṃ satyavādinam atirūpiṇaṃ mitrāvaruṇaśāpān mānuṣe loke mayā vastavyam iti kṛtamatir urvaśī dadarśa
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
दृष्टमात्रे च यस्मिन्न् अपहाय मानम् अशेषस्वर्गाभिलाषम् अपास्य तन्मनस्का भूत्वा तम् एवोपतस्थे
dṛṣṭamātre ca yasminn apahāya mānam aśeṣasvargābhilāṣam apāsya tanmanaskā bhūtvā tam evopatasthe
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सो ऽपि च ताम् अतिशयितसकललोकस्त्रीकान्तिसौकुमार्यलावण्यगतिविलासहासादिगुणाम् अवलोक्य तदायत्तचित्तवृत्तिर् बभूव
so 'pi ca tām atiśayitasakalalokastrīkāntisaukumāryalāvaṇyagativilāsahāsādiguṇām avalokya tadāyattacittavṛttir babhūva
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
उभयम् अपि तन्मनस्कम् अनन्यदृष्टि परित्यक्तसमस्तान्यत्प्रयोजनम् अभूत्
ubhayam api tanmanaskam ananyadṛṣṭi parityaktasamastānyatprayojanam abhūt
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
राजा तु प्रागल्भ्यात् ताम् आह
rājā tu prāgalbhyāt tām āha
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सुभ्रु त्वाम् अहम् अतिकामो ऽस्मि । प्रसीदानुरागम् उद्वहेत्य् उक्ता लज्जावखण्डितम् उर्वशी प्राह
subhru tvām aham atikāmo 'smi | prasīdānurāgam udvahety uktā lajjāvakhaṇḍitam urvaśī prāha
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
भवत्व् एवं यदि मे समयपरिपालनं भवान् करोति
bhavatv evaṃ yadi me samayaparipālanaṃ bhavān karoti
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
आख्याहि मे समयम् इत्य् अथ पृष्टा पुनर् अब्रवीत् । शयनसमीपे ममोरणकद्वयं पुत्रभूतं नापनेयम् । भवांश् च मया नग्नो न द्रष्टव्यः । घृतमात्रं च ममाहार इत्य् एवम् एवेति भूपतिर् आह । तया च सहावनीपतिर् अलकायां चैत्ररथादिवनेष्व् अमलपद्मषण्डेषु सरःस्व् अभिरममाण एकषष्टिवर्षाण्य् अनुदिनप्रवर्धमानप्रमोदो ऽनयत्
ākhyāhi me samayam ity atha pṛṣṭā punar abravīt | śayanasamīpe mamoraṇakadvayaṃ putrabhūtaṃ nāpaneyam | bhavāṃś ca mayā nagno na draṣṭavyaḥ | ghṛtamātraṃ ca mamāhāra ity evam eveti bhūpatir āha | tayā ca sahāvanīpatir alakāyāṃ caitrarathādivaneṣv amalapadmaṣaṇḍeṣu saraḥsv abhiramamāṇa ekaṣaṣṭivarṣāṇy anudinapravardhamānapramodo 'nayat
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
उर्वशी च तदुपभोगात् प्रतिदिनप्रवर्धमानानुरागा अमरलोकवासे ऽपि न स्पृहां चकार
urvaśī ca tadupabhogāt pratidinapravardhamānānurāgā amaralokavāse 'pi na spṛhāṃ cakāra
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
विना चोर्वश्या सुरलोको ऽप्सरसां सिद्धगन्धर्वाणां च नातिरमणीयो ऽभवत्
vinā corvaśyā suraloko 'psarasāṃ siddhagandharvāṇāṃ ca nātiramaṇīyo 'bhavat
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ततश् चोर्वशीपुरूरवसोः समयविद् विश्वावसुर् गन्धर्वसमवेतो निशि शयनाभ्याशाद् एकम् उरणकं जहार
tataś corvaśīpurūravasoḥ samayavid viśvāvasur gandharvasamaveto niśi śayanābhyāśād ekam uraṇakaṃ jahāra
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तस्याकाशे नीयमानस्योर्वशी शब्दम् अशृणोत् । आह च ममानाथायाः पुत्रः केनाप्य्ऽपह्रियते कं शरणम् उपयामीत्य् व् इति आकर्ण्य राजा नग्नं मां देवी द्रक्ष्यतीति न ययौ । अथान्यम् अप्य् उरणकम् आदाय गन्धर्वा ययुः । तस्याप्य् अपह्रियमाणस्यशब्दम् आकर्ण्यऽकाशे पुनर् अप्य् अनाथास्म्य् अहम् अभर्तृका कुपुरुषाश्रयेत्य् आर्तराविणी बभूव
tasyākāśe nīyamānasyorvaśī śabdam aśṛṇot | āha ca mamānāthāyāḥ putraḥ kenāpy'pahriyate kaṃ śaraṇam upayāmīty V iti ākarṇya rājā nagnaṃ māṃ devī drakṣyatīti na yayau | athānyam apy uraṇakam ādāya gandharvā yayuḥ | tasyāpy apahriyamāṇasyaśabdam ākarṇya'kāśe punar apy anāthāsmy aham abhartṛkā kupuruṣāśrayety ārtarāviṇī babhūva
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
राजाप्य् अमर्षवशाद् अन्धकारम् एतद् इति खड्गम् आदाय दुष्ट दुष्ट हतो ऽसीति व्याहरन्न् अभ्यधावत्
rājāpy amarṣavaśād andhakāram etad iti khaḍgam ādāya duṣṭa duṣṭa hato 'sīti vyāharann abhyadhāvat
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तावच् च गन्धर्वैर् अतीवोज्ज्वला विद्युज् जनिता । तत्प्रभया चोर्वशी राजानम् अपगताम्बरं दृष्ट्वापवृत्तसमया तत्क्षणाद् एवापक्रान्ता
tāvac ca gandharvair atīvojjvalā vidyuj janitā | tatprabhayā corvaśī rājānam apagatāmbaraṃ dṛṣṭvāpavṛttasamayā tatkṣaṇād evāpakrāntā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
परित्यज्य ताव् उरणकौ गन्धर्वाः सुरलोकम् उपगताः
parityajya tāv uraṇakau gandharvāḥ suralokam upagatāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
राजापि च तौ मेषाव् आदाय हृष्टमनाः स्वशयनम् आयातो नोर्वशीं ददर्श
rājāpi ca tau meṣāv ādāya hṛṣṭamanāḥ svaśayanam āyāto norvaśīṃ dadarśa
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तां चापश्यन्न् अपगताम्बर एवोन्मत्तरूपो बभ्राम । कुरुक्षेत्रे चाम्भोजसरस्य् अन्याभिश् चतसृभिर् अप्सरोभिः समवेताम् उर्वशीं ददर्श । ततश् चोन्मत्तरूपो जाये हे तिष्ठ मनसि घोरे तिष्ठ वचसीत्य् अनेकप्रकारं सूक्तम् अवोचत्
tāṃ cāpaśyann apagatāmbara evonmattarūpo babhrāma | kurukṣetre cāmbhojasarasy anyābhiś catasṛbhir apsarobhiḥ samavetām urvaśīṃ dadarśa | tataś conmattarūpo jāye he tiṣṭha manasi ghore tiṣṭha vacasīty anekaprakāraṃ sūktam avocat
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
आह चोर्वशी । महाराजालम् अनेनाविवेकचेष्टितेनान्तर्वत्न्य् अहम् अब्दान्ते भवतात्रागन्तव्यं कुमारस् ते भविष्यतीत्य् एकां च निशाम् अहं त्वया सह वत्स्यामीत्य् उक्तः प्रहृष्टः स्वपुरं जगाम
āha corvaśī | mahārājālam anenāvivekaceṣṭitenāntarvatny aham abdānte bhavatātrāgantavyaṃ kumāras te bhaviṣyatīty ekāṃ ca niśām ahaṃ tvayā saha vatsyāmīty uktaḥ prahṛṣṭaḥ svapuraṃ jagāma
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तासां चाप्सरसाम् उर्वशी कथयाम् आस । अयं स पुरुषोत्कर्ष्टो येनाहम् एतावन्तं कालम् अनुरागाकृष्टमानसा सहोषितेत्य् एवम् उक्तास् ताम् अप्सरस ऊचुः । साधु साध्व् अस्य रूपम् अनेन सहास्माकम् अपि सर्वकालम् अभिरन्तुं स्पृहा भवेत् । इत्य् अब्दे च पूर्णे स राजा तत्राजगाम । कुमारं चायुषम् अस्मै तदोर्वशी ददौ
tāsāṃ cāpsarasām urvaśī kathayām āsa | ayaṃ sa puruṣotkarṣṭo yenāham etāvantaṃ kālam anurāgākṛṣṭamānasā sahoṣitety evam uktās tām apsarasa ūcuḥ | sādhu sādhv asya rūpam anena sahāsmākam api sarvakālam abhirantuṃ spṛhā bhavet | ity abde ca pūrṇe sa rājā tatrājagāma | kumāraṃ cāyuṣam asmai tadorvaśī dadau
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एकां च निशां तेन राज्ञा सहोषित्वा पञ्चपुत्रोत्पत्तये गर्भम् अवाप
ekāṃ ca niśāṃ tena rājñā sahoṣitvā pañcaputrotpattaye garbham avāpa
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
उवाच चैनं राजानम् अस्मत्प्रीत्या महाराजाय सर्व एव गन्धर्वा वरदाः संवृत्ता व्रियतां वर इति
uvāca cainaṃ rājānam asmatprītyā mahārājāya sarva eva gandharvā varadāḥ saṃvṛttā vriyatāṃ vara iti
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
आह राजा । विजितसकलारातिर् अविहतेन्द्रियसामर्थ्यो बन्धुमान् अमितबलकोशो नान्यद् अस्माकम् उर्वशीसालोक्याद् अप्राप्यम् अस्ति । तद् अहम् अनया सहोर्वश्या कालं नेतुम् अभिलषामि
āha rājā | vijitasakalārātir avihatendriyasāmarthyo bandhumān amitabalakośo nānyad asmākam urvaśīsālokyād aprāpyam asti | tad aham anayā sahorvaśyā kālaṃ netum abhilaṣāmi
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
इत्य् उक्ते गन्धर्वा राज्ञे ऽग्निस्थालीं ददुः
ity ukte gandharvā rājñe 'gnisthālīṃ daduḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ऊचुश् चैनम् अग्निम् आम्नायानुसारी भूत्वा त्रिधा कृत्वोर्वशीसलोकतामनोरथम् उद्दिश्य सम्यग् यजेथास् ततो ऽवश्यम् अभिलषितम् अवाप्स्यसीत्य् उक्तस् ताम् अग्निस्थालीम् आदायाजगाम अन्तर् अटव्याम् अचिन्तयद् अहो मे ऽतिमूढता यद् अग्निस्थली मयानीता नोर्वशीति । अथैनाम् अटव्याम् एवाग्निस्थालीं तत्याज स्वपुरं चाजगाम
ūcuś cainam agnim āmnāyānusārī bhūtvā tridhā kṛtvorvaśīsalokatāmanoratham uddiśya samyag yajethās tato 'vaśyam abhilaṣitam avāpsyasīty uktas tām agnisthālīm ādāyājagāma antar aṭavyām acintayad aho me 'timūḍhatā yad agnisthalī mayānītā norvaśīti | athainām aṭavyām evāgnisthālīṃ tatyāja svapuraṃ cājagāma
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
व्यतीतार्धरात्रसमये विनिद्रश् चाचिन्तयत् । ममोर्वशीसालोक्यप्राप्त्यर्थम् अग्निस्थाली गन्धर्वैर् दत्ता सा च मयाटव्यां परित्यक्ता । तद् अहं तत्र तदाहरणाय यास्यामीत्य् उत्थाय तत्राप्य् उपगतो नाग्निस्थालीम् अपश्यत् । शमीगर्भं चाश्वत्थम् अग्निस्थालीस्थाने दृष्ट्वाचिन्तयत् । मयात्र स्थाली निक्षिप्ता सा चाश्वत्थः शमीगर्भो ऽभूत् । तद् एनम् एवाहम् अग्निरूपम् आदाय स्वपुरम् अभिगम्यारणीं कृत्वा तदुत्पन्नाग्नेर् उपास्तिं करिष्यामीत्य् एवम् एव स्वपुरम् उपगतो ऽरणिं चकार
vyatītārdharātrasamaye vinidraś cācintayat | mamorvaśīsālokyaprāptyartham agnisthālī gandharvair dattā sā ca mayāṭavyāṃ parityaktā | tad ahaṃ tatra tadāharaṇāya yāsyāmīty utthāya tatrāpy upagato nāgnisthālīm apaśyat | śamīgarbhaṃ cāśvattham agnisthālīsthāne dṛṣṭvācintayat | mayātra sthālī nikṣiptā sā cāśvatthaḥ śamīgarbho 'bhūt | tad enam evāham agnirūpam ādāya svapuram abhigamyāraṇīṃ kṛtvā tadutpannāgner upāstiṃ kariṣyāmīty evam eva svapuram upagato 'raṇiṃ cakāra
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तत्प्रमाणं चाङ्गुलैः कुर्वन् गायत्रीम् अपठत् । पठतश् चाक्षरसंख्यान्य् एवाङ्गुलान्य् अरण्य् अभवत् । तत्राग्निं निर्मथ्याग्नित्रयम् आम्नायानुसारी भूत्वा जुहाव उर्वशीसालोक्यं च फलम् अभिसंहितवान्
tatpramāṇaṃ cāṅgulaiḥ kurvan gāyatrīm apaṭhat | paṭhataś cākṣarasaṃkhyāny evāṅgulāny araṇy abhavat | tatrāgniṃ nirmathyāgnitrayam āmnāyānusārī bhūtvā juhāva urvaśīsālokyaṃ ca phalam abhisaṃhitavān
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तेनैवाग्निविधिना बहुविधान् यज्ञान् इष्ट्वा गान्धर्वलोकान् अवाप्योर्वश्या सह वियोगं नावाप
tenaivāgnividhinā bahuvidhān yajñān iṣṭvā gāndharvalokān avāpyorvaśyā saha viyogaṃ nāvāpa
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एको ऽग्निर् आदाव् अभवद् ऐलेन त्व् अत्र मन्वन्तरे त्रेधा प्रवर्तित इति
eko 'gnir ādāv abhavad ailena tv atra manvantare tredhā pravartita iti
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ततश्चोर्वशी पुरूरवसोःसमयविद्विश्वासुर्गन्धर्वसमवेतो निशि शयनाभ्याशादेकमुरणकं जहार
tataścorvaśī purūravasoḥsamayavidviśvāsurgandharvasamaveto niśi śayanābhyāśādekamuraṇakaṃ jahāra
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तस्याकाशे नीयमानस्योर्वशी शब्दमशृणोत्
tasyākāśe nīyamānasyorvaśī śabdamaśṛṇot
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एवमुवाच च ममानाथायाः पुत्रः केनापह्रियते कं शरणमुपयामीति
evamuvāca ca mamānāthāyāḥ putraḥ kenāpahriyate kaṃ śaraṇamupayāmīti
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तदाकर्ण्य राजा मां देवी वीक्ष्यतीति न ययौ
tadākarṇya rājā māṃ devī vīkṣyatīti na yayau
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अथान्यमप्युरणकमादाय गन्धर्वा ययुः
athānyamapyuraṇakamādāya gandharvā yayuḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तस्याप्यपह्रियमाणस्याकर्ण्य शब्दमाकाशे पुनरप्यनाथास्म्यहमभर्तृका कापुरुषा श्रयेत्यार्तराविणी बभूव
tasyāpyapahriyamāṇasyākarṇya śabdamākāśe punarapyanāthāsmyahamabhartṛkā kāpuruṣā śrayetyārtarāviṇī babhūva
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
राजाप्यमर्षवशादन्धकारमेतदिति खड्गमादाय दुष्टदुष्ट हतोसीति व्याहरन्नभ्यधावत्
rājāpyamarṣavaśādandhakārametaditi khaḍgamādāya duṣṭaduṣṭa hatosīti vyāharannabhyadhāvat
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तावच्च गन्धर्वै रप्यतीवोज्ज्वला विद्युज्जनिता
tāvacca gandharvai rapyatīvojjvalā vidyujjanitā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तत्प्रभया चोर्वशी राजानमपगतांबरं दृष्ट्वापवृत्तसमया तत्क्षणादेवापक्रान्ता
tatprabhayā corvaśī rājānamapagatāṃbaraṃ dṛṣṭvāpavṛttasamayā tatkṣaṇādevāpakrāntā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
परित्यज्य तावप्युरणकौ गन्दर्वाःसुरलोकमुपगताः
parityajya tāvapyuraṇakau gandarvāḥsuralokamupagatāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
राजापि च तौ मेषावादायातिहृष्टमनाः स्वशयनमायातो नोर्वशीं ददर्श
rājāpi ca tau meṣāvādāyātihṛṣṭamanāḥ svaśayanamāyāto norvaśīṃ dadarśa
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तां चापश्यन् व्यपगतांबर एवोन्मत्तरूपो बभ्राम
tāṃ cāpaśyan vyapagatāṃbara evonmattarūpo babhrāma
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कुरुक्षेत्रे चांभोजसरस्यन्याभिश्चतसृभिर् अप्सरोभिः समवेतामुर्वशीं ददर्श
kurukṣetre cāṃbhojasarasyanyābhiścatasṛbhir apsarobhiḥ samavetāmurvaśīṃ dadarśa
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ततश्चोन्मत्तरूपो जाये हे तिष्ठ मनसि धोरे तिष्ठ वचसि कपटिके तिष्ठेत्येवमनेकप्रकारं सूक्तमवोचत्
tataśconmattarūpo jāye he tiṣṭha manasi dhore tiṣṭha vacasi kapaṭike tiṣṭhetyevamanekaprakāraṃ sūktamavocat
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
आह चोर्वशी
āha corvaśī
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
महाराजालमनेनाविवेकचेष्टितेन
mahārājālamanenāvivekaceṣṭitena
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अन्तर्वत्न्यहमब्दान्ते भवतात्रागन्तव्यं कुमारस्ते भबिष्यति एकां च निशामहं त्वया सह वत्स्यामीत्युक्तः प्रहृष्टःस्वपुरं जगाम
antarvatnyahamabdānte bhavatātrāgantavyaṃ kumāraste bhabiṣyati ekāṃ ca niśāmahaṃ tvayā saha vatsyāmītyuktaḥ prahṛṣṭaḥsvapuraṃ jagāma
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तासां चाप्सरसामूर्वशी कथयामास
tāsāṃ cāpsarasāmūrvaśī kathayāmāsa
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अयं स पुरुषोत्कृष्टो येनाहमेतावन्तं कालमनुरागाकृष्टमानसा सहोषितेति
ayaṃ sa puruṣotkṛṣṭo yenāhametāvantaṃ kālamanurāgākṛṣṭamānasā sahoṣiteti
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एवमुक्तास्ताश्चाप्सरस ऊचुः
evamuktāstāścāpsarasa ūcuḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
साधुसाध्वस्य रूपमप्यनेन सहास्माकमपि सर्वकालमास्या भवेदिति
sādhusādhvasya rūpamapyanena sahāsmākamapi sarvakālamāsyā bhavediti
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अब्दे च पूर्णे स राजा तत्राजगाम
abde ca pūrṇe sa rājā tatrājagāma
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कुमारं चायुषमस्मै चोर्वशी ददौ
kumāraṃ cāyuṣamasmai corvaśī dadau
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
दत्त्वा चैकां निशां तेन राज्ञा सहोषित्वा पञ्च पुत्रोत्पत्तये गर्भमवाप
dattvā caikāṃ niśāṃ tena rājñā sahoṣitvā pañca putrotpattaye garbhamavāpa
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
उवाच चैनं राजानमस्मत्प्रीत्या महाराजाय सर्व एव गन्धर्वा वरदाःसंवृत्ताः व्रियतां च वर इति
uvāca cainaṃ rājānamasmatprītyā mahārājāya sarva eva gandharvā varadāḥsaṃvṛttāḥ vriyatāṃ ca vara iti
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
आह च राजा
āha ca rājā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
विजितसकलारातिरविहतेन्द्रियसामर्थ्यो बन्धुमानमितबलकोशो ऽस्मि नान्यदस्माकमुर्वशीसालोक्यात्प्राप्तव्यमस्तितदहमनया सहोर्वश्या कालं नेतुमभिलषामीत्युक्ते गन्धर्वा राज्ञे ऽग्निस्थालीं ददुः
vijitasakalārātiravihatendriyasāmarthyo bandhumānamitabalakośo 'smi nānyadasmākamurvaśīsālokyātprāptavyamastitadahamanayā sahorvaśyā kālaṃ netumabhilaṣāmītyukte gandharvā rājñe 'gnisthālīṃ daduḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ऊचुश्चैनमग्निमाम्नायानुसारी भूत्वा त्रिधा कृत्वेर्वशी सलोकतामनोरथमुद्दिश्य सम्यग्यजेथाः ततो ऽवस्यमभिलषितमवाप्स्यतीत्युक्तस्तामग्निस्तालीमादाय जगाम
ūcuścainamagnimāmnāyānusārī bhūtvā tridhā kṛtvervaśī salokatāmanorathamuddiśya samyagyajethāḥ tato 'vasyamabhilaṣitamavāpsyatītyuktastāmagnistālīmādāya jagāma
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अन्तरटव्यामचितयत् अहो मे ऽतीव मुढता किमहमकरवम्
antaraṭavyāmacitayat aho me 'tīva muḍhatā kimahamakaravam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
वह्निस्थाली मयैषानीता नोर्वशीति
vahnisthālī mayaiṣānītā norvaśīti
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अथैनामटव्यामेवाग्निस्थालीं तत्याज स्वपुरं च जगाम्
athaināmaṭavyāmevāgnisthālīṃ tatyāja svapuraṃ ca jagām
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
व्यतीतेर्ऽद्धरात्रे विनिद्रश्चाचिन्तयत्
vyatīter'ddharātre vinidraścācintayat
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ममोर्वशीसालोक्यप्राप्तयर्थमग्निस्थाली गन्धर्वैर् दत्ता सा च मयाटव्यां परित्यक्ता
mamorvaśīsālokyaprāptayarthamagnisthālī gandharvair dattā sā ca mayāṭavyāṃ parityaktā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तदहं तत्र तदाहरणाय यास्यामीत्युत्थाय तत्राप्युपगतो नाग्निस्थालीमपश्यत्
tadahaṃ tatra tadāharaṇāya yāsyāmītyutthāya tatrāpyupagato nāgnisthālīmapaśyat
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
शमीगर्भं चाश्वात्थमग्निस्थालीस्थाने दृष्ट्वाचिन्तयत्
śamīgarbhaṃ cāśvātthamagnisthālīsthāne dṛṣṭvācintayat
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मयात्राग्निस्थाली निक्षिप्ता सा चाश्वत्थः शमीगर्भो ऽभूत्
mayātrāgnisthālī nikṣiptā sā cāśvatthaḥ śamīgarbho 'bhūt
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तदेनमेवाहमग्निरूपमादाय स्वपुरमभिगम्यारणीं कृत्वा तदुत्पन्नाग्नेरुपास्तिं करिष्यामीति
tadenamevāhamagnirūpamādāya svapuramabhigamyāraṇīṃ kṛtvā tadutpannāgnerupāstiṃ kariṣyāmīti
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एवमेव स्वपुरमभिगम्यारणिं चकार
evameva svapuramabhigamyāraṇiṃ cakāra
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तत्प्रमाणं चाङ्गुलैः कुर्वन् गायत्रीमपठत्
tatpramāṇaṃ cāṅgulaiḥ kurvan gāyatrīmapaṭhat
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पठतश्चाक्षरसंख्यान्येवाङ्गुलान्यरण्यभवत्
paṭhataścākṣarasaṃkhyānyevāṅgulānyaraṇyabhavat
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तत्राग्निं निर्मथ्याग्नित्रयमाम्नायानुसारी भूत्वा जुहाव
tatrāgniṃ nirmathyāgnitrayamāmnāyānusārī bhūtvā juhāva
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
उर्वशीसालोक्यं फलमभिसंधितवान्
urvaśīsālokyaṃ phalamabhisaṃdhitavān
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तेनैव चाग्निविधिना बहुविधान् यज्ञानिष्ट्वा गान्धर्वलोकान वाप्योर्वश्या सहावियोगमवाप
tenaiva cāgnividhinā bahuvidhān yajñāniṣṭvā gāndharvalokāna vāpyorvaśyā sahāviyogamavāpa
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एको ऽग्निरादावभवत् एकेन त्वत्र मन्वन्तरे त्रेधा प्रवर्तिताः
eko 'gnirādāvabhavat ekena tvatra manvantare tredhā pravartitāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.