Vidyakara: Subhasitaratnakosa 1

आबाहूद्गत-मण्डलाग्र-रुचयः संनद्ध-वक्षः-स्थलाः सोष्माणो व्रणिनो विपक्ष-हृदय-प्रोन्माथिनः कर्कशाः । उत्सृष्टाम्बर-दृष्ट-विग्रह-भरा यस्य स्मराग्रेसरा मारा मार-वधू-स्तनाश् च न दधुः क्षोभं स वो ऽव्याज् जिनः

ābāhūdgata-maṇḍalāgra-rucayaḥ saṃnaddha-vakṣaḥ-sthalāḥ soṣmāṇo vraṇino vipakṣa-hṛdaya-pronmāthinaḥ karkaśāḥ / utsṛṣṭāmbara-dṛṣṭa-vigraha-bharā yasya smarāgresarā mārā māra-vadhū-stanāś ca na dadhuḥ kṣobhaṃ sa vo 'vyāj jinaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अश्वघोषस्य -- नम्राः पाद-नखेषु यस्य दशसु ब्रह्मेश-कृष्णास्त्रय- स्ते देवाः प्रतिबिम्बनास् त्रिदशतां सुव्यक्तम् आपेदिरे । स त्रैलोक्य-गुरुः सुदुस्तर-भवाकूपार-पारङ्गतो मार-व्यूह-जय-प्रगल्भ-सुभटः शास्ता तव स्तान् मुदे

aśvaghoṣasya -- namrāḥ pāda-nakheṣu yasya daśasu brahmeśa-kṛṣṇāstraya- ste devāḥ pratibimbanās tridaśatāṃ suvyaktam āpedire / sa trailokya-guruḥ sudustara-bhavākūpāra-pāraṅgato māra-vyūha-jaya-pragalbha-subhaṭaḥ śāstā tava stān mude

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

वसुकल्पस्य -- काम-क्रोधौ द्वयम् अपि यदि प्रत्यनीकं प्रसिद्धं हत्वानङ्गं किम् इव हि रुषा साधितं त्र्य्-अम्बकेन । यस् तु क्षान्त्या शमयति शतं मन्मथादीन-रातीन् कल्याणं वो दिशतु स मुनि-ग्रामणीर् अर्क-बन्धुः

vasukalpasya -- kāma-krodhau dvayam api yadi pratyanīkaṃ prasiddhaṃ hatvānaṅgaṃ kim iva hi ruṣā sādhitaṃ try-ambakena / yas tu kṣāntyā śamayati śataṃ manmathādīna-rātīn kalyāṇaṃ vo diśatu sa muni-grāmaṇīr arka-bandhuḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सङ्घ-श्रियः । (स्क्म्सौक। २४१) श्रेयांसि वः स सुगतः कुरुताद् अपार- संसार-सागर-समुत्तरणैक-सेतुः । दुर्वार-मार-परिवार-बलावलेप- कल्पान्त-संतत-पयः-प्रसरैर् अहार्यः

saṅgha-śriyaḥ | (Skmsa.u.ka. 241) śreyāṃsi vaḥ sa sugataḥ kurutād apāra- saṃsāra-sāgara-samuttaraṇaika-setuḥ / durvāra-māra-parivāra-balāvalepa- kalpānta-saṃtata-payaḥ-prasarair ahāryaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अपराजित-रक्षितस्य -- शास्ता समस्त-भुवनं भगवान् अपायात् पायाद् अपास्त-तिमिरो मिहिरोपमेयः । संसार-भित्ति-भिदुरो भव-कन्द-कन्दु- कन्दर्प-दर्प-दलन-व्यसनी मुनीन्द्रः

aparājita-rakṣitasya -- śāstā samasta-bhuvanaṃ bhagavān apāyāt pāyād apāsta-timiro mihiropameyaḥ / saṃsāra-bhitti-bhiduro bhava-kanda-kandu- kandarpa-darpa-dalana-vyasanī munīndraḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

वसुकल्पस्य -- कारुण्यामृत-कन्दली-सुमनसः प्रज्ञा-वधू-मौक्तिक- ग्रीवालंकरण-श्रियः शम-सरित्-पूरोच्छलच्-छीकराः । ते मौलौ भवतां मिलन्तु जगती-राज्याभिषेकोचित- स्रग्-भेदा अभय-प्रदान-चरण-प्रेङ्खन्-नखाग्रांशवः

vasukalpasya -- kāruṇyāmṛta-kandalī-sumanasaḥ prajñā-vadhū-mauktika- grīvālaṃkaraṇa-śriyaḥ śama-sarit-pūrocchalac-chīkarāḥ / te maulau bhavatāṃ milantu jagatī-rājyābhiṣekocita- srag-bhedā abhaya-pradāna-caraṇa-preṅkhan-nakhāgrāṃśavaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

शीलाम्भः-परिषेक-शीतल-दृढ-ध्यानालवाल-स्फुरद्- दान-स्कन्ध-महोन्नतिः पृथुतर-प्रज्ञोल्लसत्-पल्लवः । देयात् तुभ्यं अवार्थ-वीर्य-विटपः क्षान्ति-प्रसूनोद्गमः सुच्छायः षड्-अभिज्ञ-कल्प-विटपी-संबोध-बीजं फलम्

śīlāmbhaḥ-pariṣeka-śītala-dṛḍha-dhyānālavāla-sphurad- dāna-skandha-mahonnatiḥ pṛthutara-prajñollasat-pallavaḥ / deyāt tubhyaṃ avārtha-vīrya-viṭapaḥ kṣānti-prasūnodgamaḥ succhāyaḥ ṣaḍ-abhijña-kalpa-viṭapī-saṃbodha-bījaṃ phalam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

एतौ श्रीधर-नन्दिनः । (स्क्म्सौक। २४४) एकस्यापि मनो-भुवस् तद्-अबलापाङ्गैर् जगन्-निर्जये कामं निह्नुत-सर्व-विस्मय-रस-व्यक्ति-प्रकारा वयम् । यस् त्व् एनं सबलं च जेतुम् अभितस् तत्-कम्प-मात्रं भ्रुवो- र्नारेभे सुगतस् तु तद्-गुण-कथा स्तम्भाय नः केवलम्

etau śrīdhara-nandinaḥ | (Skmsa.u.ka. 244) ekasyāpi mano-bhuvas tad-abalāpāṅgair jagan-nirjaye kāmaṃ nihnuta-sarva-vismaya-rasa-vyakti-prakārā vayam / yas tv enaṃ sabalaṃ ca jetum abhitas tat-kampa-mātraṃ bhruvo- rnārebhe sugatas tu tad-guṇa-kathā stambhāya naḥ kevalam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कुमुदाकर-मतेः ॥ प्रत्येकानन्त-जाति-प्रतिवपुर् अमितावृत्तिजन्मारिजैर् नो भोक्तृ-व्रातोज्झिहीर्षा-फल-निलय-महा-पौरुषस्यापि शास्तुः । के ऽप्य् उत्कर्षं स्तुवन्ति स्मरम् अपि जयतस् तद् वदामः किम् अस्मिन् यो भस्मासीत् कटाक्ष-ज्वलन-कणिकया द्राग् उमा-कामुकस्य

kumudākara-mateḥ || pratyekānanta-jāti-prativapur amitāvṛttijanmārijair no bhoktṛ-vrātojjhihīrṣā-phala-nilaya-mahā-pauruṣasyāpi śāstuḥ / ke 'py utkarṣaṃ stuvanti smaram api jayatas tad vadāmaḥ kim asmin yo bhasmāsīt kaṭākṣa-jvalana-kaṇikayā drāg umā-kāmukasya

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

वल्लणस्य -- पायाद् वः समयः स मार-जयिनो बन्ध्यायितास्त्रोत्करः क्रोधाद् यत्र तद्-उत्तमाङ्ग-कवलोन्मीलन्-महा-विक्रमः । आसीद् अद्भुत-मौलिर् अत्र-मिलितां व्यात्तानन-च्छायिकाम् आलोक्यात्मन एव मार-सुमटः पर्यस्त-धैर्योदयः

vallaṇasya -- pāyād vaḥ samayaḥ sa māra-jayino bandhyāyitāstrotkaraḥ krodhād yatra tad-uttamāṅga-kavalonmīlan-mahā-vikramaḥ / āsīd adbhuta-maulir atra-militāṃ vyāttānana-cchāyikām ālokyātmana eva māra-sumaṭaḥ paryasta-dhairyodayaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

खेला-चञ्चल-संचरन्-निज-पद-प्रेङ्खोल-लीला-मिलत् सद्यः-सान्द्र-पराग-राग-रचितापूर्व-प्रसून-श्रियः । आश्लिष्यन्-मधु-लम्पटालि-निवहस्योच्चैर् मिथश् चुम्बनैर् व्याकोषः कुसुमाञ्जलिर् दिशतु वः श्रेयो निजायार्पितः

khelā-cañcala-saṃcaran-nija-pada-preṅkhola-līlā-milat sadyaḥ-sāndra-parāga-rāga-racitāpūrva-prasūna-śriyaḥ / āśliṣyan-madhu-lampaṭāli-nivahasyoccair mithaś cumbanair vyākoṣaḥ kusumāñjalir diśatu vaḥ śreyo nijāyārpitaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

जितारि-नन्दिनः -- दरोन्मुक्तारक्त-स्फुरद्-अधर-वीथी-क्रम-वमन्- मयूखान्तर्-मूर्च्छद्-द्युति-दशनम् उद्देश-वशिनः । सुखं तद् वः शास्तुर् दिशतु शिवम् अज्ञान-रजनी- व्यवच्छेदोद्गच्छन् महिम-घन-संध्यातप इव

jitāri-nandinaḥ -- daronmuktārakta-sphurad-adhara-vīthī-krama-vaman- mayūkhāntar-mūrcchad-dyuti-daśanam uddeśa-vaśinaḥ / sukhaṃ tad vaḥ śāstur diśatu śivam ajñāna-rajanī- vyavacchedodgacchan mahima-ghana-saṃdhyātapa iva

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

त्रिलोचनस्य -- कन्दर्पाद् अपि सुन्दराकृतिर् इति प्रौढोत्सलद्-रागया वृद्धत्वं वर-योषितो ऽनयद् इति त्रासाकुल-स्वान्तया । मारस्यापि शरैर् अभेद्य-हृद् इति श्रद्धाभर-प्रह्वया पायाद् वः स्फुट-बाष्प-कम्प-पुलकं रत्या जिनो वन्दितः

trilocanasya -- kandarpād api sundarākṛtir iti prauḍhotsalad-rāgayā vṛddhatvaṃ vara-yoṣito 'nayad iti trāsākula-svāntayā / mārasyāpi śarair abhedya-hṛd iti śraddhābhara-prahvayā pāyād vaḥ sphuṭa-bāṣpa-kampa-pulakaṃ ratyā jino vanditaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तस्यैवेति श्रुतिः -- पादाम्भोज-समीप-सन्निपतित-स्वर्णाथ-देह-स्फुरन्- नेत्र-स्तोमतया परिस्फुट-मिलन्-नीलाब्ज-पूजा-विधिः । वन्दारुत्रिदशौधरत्रमुकुटोत्सर्पत्-प्रभा-पल्लव- प्रत्युन्मीलद्-अपूर्व-चीवर-पटः शाक्यो मुनिः पातु वः

tasyaiveti śrutiḥ -- pādāmbhoja-samīpa-sannipatita-svarṇātha-deha-sphuran- netra-stomatayā parisphuṭa-milan-nīlābja-pūjā-vidhiḥ / vandārutridaśaudharatramukuṭotsarpat-prabhā-pallava- pratyunmīlad-apūrva-cīvara-paṭaḥ śākyo muniḥ pātu vaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

वसु-कल्पस्य । (स्क्म्सौक। २४२) क एकस् त्वं पुष्पायुध मम समाधि-व्ययविधौ सुपर्वाणः सर्वे यदि कुसुम-शस्त्रास् तद् अपि किम् । इतीवैनान् नूनं य इह सुमनो ऽस्त्रत्वम् अनयत् स वः शास्ता शस्त्रं दिशतु दश-दिङ्-मार-विजयी

vasu-kalpasya | (Skmsa.u.ka. 242) ka ekas tvaṃ puṣpāyudha mama samādhi-vyayavidhau suparvāṇaḥ sarve yadi kusuma-śastrās tad api kim / itīvainān nūnaṃ ya iha sumano 'stratvam anayat sa vaḥ śāstā śastraṃ diśatu daśa-diṅ-māra-vijayī

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.