Vidyakara: Subhasitaratnakosa 12

यात्रा-लग्नं तुहिन-मरुतां बान्धवः कुन्द-लक्ष्याः कालं सो ऽयं कमल-सरसां संपदः काल-दूतः । निद्रा-व्याजाज् जडिम-विधुरा यत्र गाढे ऽपि मन्तौ वामाः कण्ठ-ग्रहम् अशिथिलं प्रेयसाम् आद्रियन्ते

yātrā-lagnaṃ tuhina-marutāṃ bāndhavaḥ kunda-lakṣyāḥ kālaṃ so 'yaṃ kamala-sarasāṃ saṃpadaḥ kāla-dūtaḥ / nidrā-vyājāj jaḍima-vidhurā yatra gāḍhe 'pi mantau vāmāḥ kaṇṭha-graham aśithilaṃ preyasām ādriyante

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कस्यचित् (स्र्क्म् १३२६) अग्रे श्यामल-बिन्दु-बद्ध-तिलकैर् मध्ये ऽपि पाकान्वय- प्रौढी-भूत-पटोल-पाटलतरैर् मूले मनाग् बभ्रुभिः । वृन्ते कर्कश-कीर-पिच्छ-हरिभिः स्थूलैः फलैर् बन्धुराः संप्रत्य् उत्सुकयन्ति कस्य न मनः पूग-द्रुमाणां छटाः

kasyacit (Srkm 1326) agre śyāmala-bindu-baddha-tilakair madhye 'pi pākānvaya- prauḍhī-bhūta-paṭola-pāṭalatarair mūle manāg babhrubhiḥ / vṛnte karkaśa-kīra-piccha-haribhiḥ sthūlaiḥ phalair bandhurāḥ saṃpraty utsukayanti kasya na manaḥ pūga-drumāṇāṃ chaṭāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

दलानां मूलेषु स्तिमित-पतितं केसर-रजः समीरो नेदानीं हरति हरिताल-द्युति-हरम् । कुमुद्वत्याः कोषे मधु शिशिर-मिश्रं मधुलिहो लिहन्ति प्रत्यूषे विरस-विरसं मन्द-रुचयः

dalānāṃ mūleṣu stimita-patitaṃ kesara-rajaḥ samīro nedānīṃ harati haritāla-dyuti-haram / kumudvatyāḥ koṣe madhu śiśira-miśraṃ madhuliho lihanti pratyūṣe virasa-virasaṃ manda-rucayaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

आवाति स्फुटित-प्रियङ्गु-सुरभिर् नीहार-वारि-च्छलात् स्वच्छन्दं कमलाकरेषु विकिरन् प्रच्छन्न-वह्नि-च्छटाः । प्रातः कुन्द-समृद्धि-दर्शन-रस-प्रीति-प्रकर्षोल्लसन्- मालाकार-वधू-कपोल-पुलक-स्थैर्य-क्षमो मारुतः

āvāti sphuṭita-priyaṅgu-surabhir nīhāra-vāri-cchalāt svacchandaṃ kamalākareṣu vikiran pracchanna-vahni-cchaṭāḥ / prātaḥ kunda-samṛddhi-darśana-rasa-prīti-prakarṣollasan- mālākāra-vadhū-kapola-pulaka-sthairya-kṣamo mārutaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

गर्वायन्ते पलालं प्रति पथिक-शतैः पामराः स्तूयमाना गोपान् गो-गर्भिनीनां सुखयति बहलो रात्रि-रोमन्थ-बाष्पः । प्रातः पृष्ठावगाढ-प्रथम-रवि-रुचिर् ग्राम-सीमोपशल्ये शेते सिद्धार्थ-पुष्प-च्छदन-चित-हिम-क्लिन्न-पक्ष्मा महोक्षः

garvāyante palālaṃ prati pathika-śataiḥ pāmarāḥ stūyamānā gopān go-garbhinīnāṃ sukhayati bahalo rātri-romantha-bāṣpaḥ / prātaḥ pṛṣṭhāvagāḍha-prathama-ravi-rucir grāma-sīmopaśalye śete siddhārtha-puṣpa-cchadana-cita-hima-klinna-pakṣmā mahokṣaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

योगेश्वरस्य कटुमधुराण्य् आमोदैः पर्णैर् उत्कीर्णपत्रभङ्गानि । दमनकवनानि सम्प्रति काण्डैर् एकान्तपाण्डूनि

yogeśvarasya kaṭumadhurāṇy āmodaiḥ parṇair utkīrṇapatrabhaṅgāni / damanakavanāni samprati kāṇḍair ekāntapāṇḍūni

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

योगेश्वरस्य (स्क्म्सौक। १३२७) कटु-मधुराण्य् आमोदैः पर्णैर् उत्कीर्ण-पत्र-भङ्गानि ।* दमनक-वनानि संप्रति काण्डैर् एकान्त-पाण्डूनि ॥ विद्स्र्क् १२।६ *(२९८) ॥* लघुनि तृण-कुटीरे क्षेत्र-कोणे यवानां नव-कलम-पलाल-स्रस्तरे सोपधाने । परिहरति सुषुप्तं हालिक-द्वन्द्वम् आरात् स्तन-कलश-महोष्माबद्ध-रेखस् तुषारः

yogeśvarasya (Skmsa.u.ka. 1327) kaṭu-madhurāṇy āmodaiḥ parṇair utkīrṇa-patra-bhaṅgāni /* damanaka-vanāni saṃprati kāṇḍair ekānta-pāṇḍūni // VidSrk 12.6 *(298) //* laghuni tṛṇa-kuṭīre kṣetra-koṇe yavānāṃ nava-kalama-palāla-srastare sopadhāne / pariharati suṣuptaṃ hālika-dvandvam ārāt stana-kalaśa-mahoṣmābaddha-rekhas tuṣāraḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

भवभूतेः (द्र्दरू। ४।२२, स्व्सुआ। १८४०, स्क्म्सौक। १३३६, स्प्द्शाप। ३९२२, स्म्व्सूमु। ६३।१५) क्षेत्रोपान्त-पलायमान-शशक-द्वन्द्वं परीक्ष्यापरान् आहूयातिरसेन कर्षक-जनान् आबद्ध-कोलाहलाः । हस्तारोपित-दात्र-रज्जु-लगुडैर् वृद्धैर् अवृद्धैः सह त्यक्त्वा शालि-चिकर्तिषाम् इत इतो धावन्त्य् अमी पामराः

bhavabhūteḥ (Drda.rū. 4.22, Svsu.ā. 1840, Skmsa.u.ka. 1336, Spdśā.pa. 3922, Smvsū.mu. 63.15) kṣetropānta-palāyamāna-śaśaka-dvandvaṃ parīkṣyāparān āhūyātirasena karṣaka-janān ābaddha-kolāhalāḥ / hastāropita-dātra-rajju-laguḍair vṛddhair avṛddhaiḥ saha tyaktvā śāli-cikartiṣām ita ito dhāvanty amī pāmarāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कस्यचित् (स्क्म्सौक। १३४०) कृत्वा पृष्ठतरे पटच्-चरम् अथ ज्योतिः-प्रतङ्काङ्कयोः ऊर्वोर् अन्तरयोर् निषेदुषि करौ कृत्वा कुकूलानले । पार्श्वौ कम्प-जडौ पिधाय कफणि-द्वन्द्वेन रोमाञ्चिता प्रातर् नो न च सायम् अद्य जरती गेहोदरं मुञ्चति

kasyacit (Skmsa.u.ka. 1340) kṛtvā pṛṣṭhatare paṭac-caram atha jyotiḥ-prataṅkāṅkayoḥ ūrvor antarayor niṣeduṣi karau kṛtvā kukūlānale / pārśvau kampa-jaḍau pidhāya kaphaṇi-dvandvena romāñcitā prātar no na ca sāyam adya jaratī gehodaraṃ muñcati

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

वैश्यस्य -- धूम-प्रायः प्रति-मुहुर् अतिक्षोभनोद्वान्त-तेजाः कारीषाग्निः सततम् ऋतुना सेव्यतां नीयमानः । बाहु-क्षेपात् स्तन-परिसराद् अस्त-लीलांशुकाभिः घोष-स्त्रीभिर् दिवस-विरतौ भाति निर्विश्यमानः

vaiśyasya -- dhūma-prāyaḥ prati-muhur atikṣobhanodvānta-tejāḥ kārīṣāgniḥ satatam ṛtunā sevyatāṃ nīyamānaḥ / bāhu-kṣepāt stana-parisarād asta-līlāṃśukābhiḥ ghoṣa-strībhir divasa-viratau bhāti nirviśyamānaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

आभोगिनः किम् अपि संप्रति वासरान्ते संपन्न-शालि-खल-पल्लवितोपशल्याः । ग्रामास् तुषार-भर-बन्धुर-गोमयाग्नि- धूमावली-वलय-मेखलिनो हरन्ति

ābhoginaḥ kim api saṃprati vāsarānte saṃpanna-śāli-khala-pallavitopaśalyāḥ / grāmās tuṣāra-bhara-bandhura-gomayāgni- dhūmāvalī-valaya-mekhalino haranti

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अभिनन्दस्य मूले हरिन्ति किंचित् पार्श्वे पीतानि लोहितान्य् अग्रे । मधुरसुरभीणि सम्प्रत्य् अगाढपाकानि बदराणि

abhinandasya mūle harinti kiṃcit pārśve pītāni lohitāny agre / madhurasurabhīṇi sampraty agāḍhapākāni badarāṇi

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अभिनन्दस्य (स्क्म्सौक। १३५१) मूले हरिन्ति किंचित् पार्श्वे पीतानि लोहितान्य् अग्रे ।* मधुर-सुरभीणि संप्रत्य् अगाढ-पाकानि बदराणि ॥ विद्स्र्क् १२।१२ *(३०४) ॥* तस्यैव -- भद्रं ते सदृशं यद्-अध्वग-शतैः कीर्ति-स्तवोद्घुष्यते स्थाने रूपम् अनुत्तमं सुकृतिना दानेन कर्णो जितः । इत्य् आलोक्य चिरं दृशा कृपणया दूरागतेन स्तुतः पान्थेनैक-पलाल-मुष्टि-रुचिना गर्वायते हालिकः

abhinandasya (Skmsa.u.ka. 1351) mūle harinti kiṃcit pārśve pītāni lohitāny agre /* madhura-surabhīṇi saṃpraty agāḍha-pākāni badarāṇi // VidSrk 12.12 *(304) //* tasyaiva -- bhadraṃ te sadṛśaṃ yad-adhvaga-śataiḥ kīrti-stavodghuṣyate sthāne rūpam anuttamaṃ sukṛtinā dānena karṇo jitaḥ / ity ālokya ciraṃ dṛśā kṛpaṇayā dūrāgatena stutaḥ pānthenaika-palāla-muṣṭi-rucinā garvāyate hālikaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.