Library·Vidyakara: Subhasitaratnakosa·46

Vidyakara: Subhasitaratnakosa 46

यद्-वर्ग्याभिर् जग्राहे पृथु-शकुल-कुलास्फालन-त्रास-हास- व्यस्तोरु-स्तम्भिकाभिर् दिशि दिशि सरितां दिग्-जय-प्रक्रमेषु । अम्भो गम्भीर-नाभी-कुहर-कवलनोमुक्त-पर्यस्त-लोलत्- कल्लोलाबद्ध-मुग्ध-ध्वनि-चकित-कणत्-कुक्कुभं कामिनीभिः

yad-vargyābhir jagrāhe pṛthu-śakula-kulāsphālana-trāsa-hāsa- vyastoru-stambhikābhir diśi diśi saritāṃ dig-jaya-prakrameṣu / ambho gambhīra-nābhī-kuhara-kavalanomukta-paryasta-lolat- kallolābaddha-mugdha-dhvani-cakita-kaṇat-kukkubhaṃ kāminībhiḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

मज्जत्य् आमज्ज-मज्जन्-मणि-मसृण-फणा-चक्रवाले फणीन्द्रे यत् सेनोद्दाम-हेला-भर-चलित-महा-शैल-कीलां बभार । कृच्छ्रात् पाताल-मूलाविल-बहुल-निरालम्ब-जम्बाल-निष्ठः पृष्ठाष्ठील-प्रतिष्ठाम् अवनिम् अवनमत् कर्परः कूर्मराजः

majjaty āmajja-majjan-maṇi-masṛṇa-phaṇā-cakravāle phaṇīndre yat senoddāma-helā-bhara-calita-mahā-śaila-kīlāṃ babhāra / kṛcchrāt pātāla-mūlāvila-bahula-nirālamba-jambāla-niṣṭhaḥ pṛṣṭhāṣṭhīla-pratiṣṭhām avanim avanamat karparaḥ kūrmarājaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यस्योद्योगे बलानां सकृद् अपि चलताम् उज्जिहानै रजोभिर् जम्बालिन्य् अम्बरस्य स्रवद्-अमर-सरित्-तोय-पूरेण मार्गे । संसीदच्-चक्र-शल्याकुल-तरणिकरोत् पीडिताश्वीय-दत्त- द्वित्रावस्कन्द-मन्दः कथम् अपि चलति स्यन्दनो भानवीयः

yasyodyoge balānāṃ sakṛd api calatām ujjihānai rajobhir jambāliny ambarasya sravad-amara-sarit-toya-pūreṇa mārge / saṃsīdac-cakra-śalyākula-taraṇikarot pīḍitāśvīya-datta- dvitrāvaskanda-mandaḥ katham api calati syandano bhānavīyaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

भव-भूतेः । (स्क्म्सौक। १५४१, बाणस्य) देवे दिशां विजय-कौतुक-सुप्रयाते निर्यन्त्रण-प्रसर-सैन्य-भरेण यत्र । प्रत्यूप्यमान-मणि-कीलक-गाढ-बन्ध- प्राणः । । फणपतिर् वसुधां दधाति

bhava-bhūteḥ | (Skmsa.u.ka. 1541, bāṇasya) deve diśāṃ vijaya-kautuka-suprayāte niryantraṇa-prasara-sainya-bhareṇa yatra / pratyūpyamāna-maṇi-kīlaka-gāḍha-bandha- prāṇaḥ . . phaṇapatir vasudhāṃ dadhāti

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

मुरारेः -- गुञ्जत्-कुञ्ज-कुटीर-कुञ्जर-घटा-विस्तीर्ण-कर्ण-ज्वराः प्राक्-प्रत्यग्-धरणीन्द्र-कन्दर-दरी-पारीन्द्र-निद्रा-द्रुहः । लङ्काङ्क त्रिककुत्-प्रतिध्वनि-घनाः पर्यन्त-यात्रा-जये यस्य भ्रेमुरमन्दमन्दर-रवैर् आशा-रुधो घोषणाः

murāreḥ -- guñjat-kuñja-kuṭīra-kuñjara-ghaṭā-vistīrṇa-karṇa-jvarāḥ prāk-pratyag-dharaṇīndra-kandara-darī-pārīndra-nidrā-druhaḥ / laṅkāṅka trikakut-pratidhvani-ghanāḥ paryanta-yātrā-jaye yasya bhremuramandamandara-ravair āśā-rudho ghoṣaṇāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कस्यचित् । (स्र्क्म् १५३८, जयदेवस्य) त्वं सर्वदा नृपति-चन्द्र जय-श्रियो ऽर्थी स्वप्ने ऽपि न प्रणयिनी भवतो ऽहम् आसम् । इत्थं श्रिया कुपितयेव रिपून् व्रजन्त्या संजघ्निरे समर-केलि-सुखानि यस्य

kasyacit | (Srkm 1538, jayadevasya) tvaṃ sarvadā nṛpati-candra jaya-śriyo 'rthī svapne 'pi na praṇayinī bhavato 'ham āsam / itthaṃ śriyā kupitayeva ripūn vrajantyā saṃjaghnire samara-keli-sukhāni yasya

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ते पीयूष-मयूख-शेखर-शिरः-संदान-मन्दाकिनी- कल्लोल-प्रतिमल्ल-कीर्ति-लहरी-लावण्य-लिप्ताम्बराः । सर्व-क्षत्र-भुजोष्म-शातन-कला-दुःशील-दोः-शालिनो वंशे तस्य बभूवुर् अद्भुत-गुणा धारा-धरित्री-भुजः

te pīyūṣa-mayūkha-śekhara-śiraḥ-saṃdāna-mandākinī- kallola-pratimalla-kīrti-laharī-lāvaṇya-liptāmbarāḥ / sarva-kṣatra-bhujoṣma-śātana-kalā-duḥśīla-doḥ-śālino vaṃśe tasya babhūvur adbhuta-guṇā dhārā-dharitrī-bhujaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यन् निस्त्रिंश-हतोद्गतैर् अरि-शिरश् चक्रैर् बभूव क्षणं लोके चान्द्रमसे विधुंतुद-घटावस्कन्द-कोलाहलः । किं चामीभिर् अपि स्फुरन्-मणितया चण्डांशुकोटि-भ्रमं बिभ्राणैर् उदपादि राहु-भुवने भूयान् सुभिक्षोत्सवः

yan nistriṃśa-hatodgatair ari-śiraś cakrair babhūva kṣaṇaṃ loke cāndramase vidhuṃtuda-ghaṭāvaskanda-kolāhalaḥ / kiṃ cāmībhir api sphuran-maṇitayā caṇḍāṃśukoṭi-bhramaṃ bibhrāṇair udapādi rāhu-bhuvane bhūyān subhikṣotsavaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कस्यचित् । (स्क्म्सौक। १५६०, मुरारेः) तेनेदं सुर-मन्दिरं घटयता टङ्कावली-निर्दलत्- पाषाण-प्रकरः कृतो ऽयम् अखिलः क्षीणो गिरीणां गणः । अर्थिभ्यो वसु वर्षता पुनर् असौ संरूढ-रत्नाङ्कुर- श्रेणि-स्मेर-शिरः-सहस्र-शिखरः संवर्धितो रोहणः

kasyacit | (Skmsa.u.ka. 1560, murāreḥ) tenedaṃ sura-mandiraṃ ghaṭayatā ṭaṅkāvalī-nirdalat- pāṣāṇa-prakaraḥ kṛto 'yam akhilaḥ kṣīṇo girīṇāṃ gaṇaḥ / arthibhyo vasu varṣatā punar asau saṃrūḍha-ratnāṅkura- śreṇi-smera-śiraḥ-sahasra-śikharaḥ saṃvardhito rohaṇaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सुराणां पातासौ स पुनर् अतिपुण्यैक-हृदयो ग्रहस् तस्यास्थाने गुरुर् उचित-मार्गे स निरतः । करस् तस्यात्यर्थं वहति शतकोटि-प्रणयितां स सर्वस्वं दाता तृणम् इव सुरेशं विजयते

surāṇāṃ pātāsau sa punar atipuṇyaika-hṛdayo grahas tasyāsthāne gurur ucita-mārge sa nirataḥ / karas tasyātyarthaṃ vahati śatakoṭi-praṇayitāṃ sa sarvasvaṃ dātā tṛṇam iva sureśaṃ vijayate

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

जीवाकृष्टिं स चक्रे मृध-भुवि धनुषः शत्रुर् आसीद् गतासुर् लक्षाप्तिर् मार्गणानाम् अभवद् अरि-बले तद्-यशस् तेन लब्धम् । मुक्ता तेन क्षमेति त्वरितम् अरि-गणैर् उत्तमाङ्गैः प्रतीष्ठा पञ्चत्वं द्वेषि-सैन्ये स्थितम् अवनि-पतिर् नाप संख्यान्तरं सः

jīvākṛṣṭiṃ sa cakre mṛdha-bhuvi dhanuṣaḥ śatrur āsīd gatāsur lakṣāptir mārgaṇānām abhavad ari-bale tad-yaśas tena labdham / muktā tena kṣameti tvaritam ari-gaṇair uttamāṅgaiḥ pratīṣṭhā pañcatvaṃ dveṣi-sainye sthitam avani-patir nāpa saṃkhyāntaraṃ saḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

येषां कल्प-महीरुहां मरकत-व्याजेन तैर् अर्थिभिर् व्यक्रीयन्ते शलाटवो ऽपि मणयस् ते पद्मरागादयः । तेषु प्रौढ-फलोपमर्दवि-नमच्-छाखा-मुखारोहिभिस् त्यागाद्वैतम् अहर्निशं सुकृतिनो यस्यामरैर् गीयते

yeṣāṃ kalpa-mahīruhāṃ marakata-vyājena tair arthibhir vyakrīyante śalāṭavo 'pi maṇayas te padmarāgādayaḥ / teṣu prauḍha-phalopamardavi-namac-chākhā-mukhārohibhis tyāgādvaitam aharniśaṃ sukṛtino yasyāmarair gīyate

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यो मौर्वीकिण-कैतवेन सकल-क्ष्मापाल-लक्ष्मी-बलात्- कारोपग्रह-वाच्यतामकिनितौ बिभ्रद् भुजौ भूपतिः । लोकान् वाचयति स्म विक्रम-मयिम् आख्यायिकाम् आत्मनः क्वापि क्वाप्य् अनुगच्छद्-अर्जुन-कथा-संभार-लम्भावतीम्

yo maurvīkiṇa-kaitavena sakala-kṣmāpāla-lakṣmī-balāt- kāropagraha-vācyatāmakinitau bibhrad bhujau bhūpatiḥ / lokān vācayati sma vikrama-mayim ākhyāyikām ātmanaḥ kvāpi kvāpy anugacchad-arjuna-kathā-saṃbhāra-lambhāvatīm

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

मुरारेः ।र् एतौ -- क्रुध्यद्-गन्ध-करीन्द्र-दन्त-मुषल-प्रेङ्खोल-दीप्तानल- ज्वाला-पातित-कुम्भ-मौक्तिक-फल-व्युत्पन्न-लाजाञ्जलौ । हस्तेनासिम-यूख-दर्भ-लतिका-बद्धेन युद्धोत्सवैः राज्ञा येन सलीलम् उत्कल-पतेर् लक्ष्मीः पुनर्-भूः कृता

murāreḥ |r etau -- krudhyad-gandha-karīndra-danta-muṣala-preṅkhola-dīptānala- jvālā-pātita-kumbha-mauktika-phala-vyutpanna-lājāñjalau / hastenāsima-yūkha-darbha-latikā-baddhena yuddhotsavaiḥ rājñā yena salīlam utkala-pater lakṣmīḥ punar-bhūḥ kṛtā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.