Vidyakara: Subhasitaratnakosa 6

अस्ति श्री-स्तन-पत्र-भङ्गम् अकरी-मुद्राङ्कितोरः-स्थली देवः सर्व-जगत्-पतिर् मधु-वधू-वक्त्राब्ज-चन्द्रोदयः । क्रीडा-क्रोड-तनोर् नवेन्दु-विशदे दंष्ट्राङ्कुरे यस्य भूर् भाति स्म प्रलयाब्धि-पल्वल-तलोत्खातैक-मुस्ताकृतिः

asti śrī-stana-patra-bhaṅgam akarī-mudrāṅkitoraḥ-sthalī devaḥ sarva-jagat-patir madhu-vadhū-vaktrābja-candrodayaḥ / krīḍā-kroḍa-tanor navendu-viśade daṃṣṭrāṅkure yasya bhūr bhāti sma pralayābdhi-palvala-talotkhātaika-mustākṛtiḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

वाक्पतिराजस्य । (स्क्म्सौक। १९२, नग्नस्य) पृष्ठ-भ्राम्यद् अमन्द-मन्दर-गिरि-ग्रावाग्र-कण्डूयनान् निद्रालोः कमठाकृतेर् भगवतः श्वासानिलाः पान्तु वः । यत्-संस्कार-कलानुवर्तन-वशाद् वेला-छलेनाम्भसां यातायातम् अयन्त्रितं जल-निधेर् नाद्यापि विश्राम्यति

vākpatirājasya | (Skmsa.u.ka. 192, nagnasya) pṛṣṭha-bhrāmyad amanda-mandara-giri-grāvāgra-kaṇḍūyanān nidrāloḥ kamaṭhākṛter bhagavataḥ śvāsānilāḥ pāntu vaḥ / yat-saṃskāra-kalānuvartana-vaśād velā-chalenāmbhasāṃ yātāyātam ayantritaṃ jala-nidher nādyāpi viśrāmyati

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

वाक्पति-राजस्य (भ्प् १२।१३।२; स्क्म्सौक। १८६, केशटाचार्यस्य, स्व्सुआ। ३६) निष्प्रत्यूहम् उपास्महे भगवतः कौमोदकी-लक्ष्मणः कोक-प्रीति-चकोर-पारण-पटू ज्योतिष्मती लोचने । याभ्याम् अर्ध-विबोध-मुग्ध-मधुर-श्रीर् अर्ध-निद्रायितो नाभी-पल्वल-पुण्डरीक-मुकुलः कम्बोः सपत्नी-कृतः

vākpati-rājasya (BhP 12.13.2; Skmsa.u.ka. 186, keśaṭācāryasya, Svsu.ā. 36) niṣpratyūham upāsmahe bhagavataḥ kaumodakī-lakṣmaṇaḥ koka-prīti-cakora-pāraṇa-paṭū jyotiṣmatī locane / yābhyām ardha-vibodha-mugdha-madhura-śrīr ardha-nidrāyito nābhī-palvala-puṇḍarīka-mukulaḥ kamboḥ sapatnī-kṛtaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

विरमति महा-कल्पे नाभी-पथैक-निकेतनस् त्रिभुवन-पुरः-शिल्पी यस्य प्रतिक्षणम् आत्मभूः । किम् अधिकरणा कीदृक् कस्य व्यवस्थितिर् इत्य् असा- वुदरम् अविशद् द्रष्टुं तस्मै जगन्-निधये नमः

viramati mahā-kalpe nābhī-pathaika-niketanas tribhuvana-puraḥ-śilpī yasya pratikṣaṇam ātmabhūḥ / kim adhikaraṇā kīdṛk kasya vyavasthitir ity asā- vudaram aviśad draṣṭuṃ tasmai jagan-nidhaye namaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

मुरारेर् एतौ । (अररा। १।२, स्म्व्सूमु। १।३३) राधे त्वं कुपिता त्वम् एव कुपिता रुष्टासि भूमेर् यतो माता त्वं जगतां त्वम् एव जगतां माता न विज्ञो ऽपरः । देवि त्वं परिहास-केलि-कलहे ऽनन्ता त्वम् एवेत्य् असौ स्मेरो वल्लव-सुन्दरीम् अवनमच् छौरिः श्रियः वः क्रियात्

murārer etau | (Ar.a.rā. 1.2, Smvsū.mu. 1.33) rādhe tvaṃ kupitā tvam eva kupitā ruṣṭāsi bhūmer yato mātā tvaṃ jagatāṃ tvam eva jagatāṃ mātā na vijño 'paraḥ / devi tvaṃ parihāsa-keli-kalahe 'nantā tvam evety asau smero vallava-sundarīm avanamac chauriḥ śriyaḥ vaḥ kriyāt

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

वाक्पतिराजस्य । (स्क्म्सौक। २७६ वाक्पतेः; प्व्पद्या॥ २८४) को ऽयं द्वारि हरिः प्रयाह्य् उपवनं शाखामृगेणात्र किं कृष्णो ऽहं दयिते बिभेमि सुतरां कृष्णः कथं वानरः । मुग्धे ऽहं मधुसूदनो व्रज लतां ताम् एव पुष्पासवाम् इत्थं निर्वचनीकृतो दयितया ह्रीणो हरिः पातु वः

vākpatirājasya | (Skmsa.u.ka. 276 vākpateḥ; Pvpadyā.. 284) ko 'yaṃ dvāri hariḥ prayāhy upavanaṃ śākhāmṛgeṇātra kiṃ kṛṣṇo 'haṃ dayite bibhemi sutarāṃ kṛṣṇaḥ kathaṃ vānaraḥ / mugdhe 'haṃ madhusūdano vraja latāṃ tām eva puṣpāsavām itthaṃ nirvacanīkṛto dayitayā hrīṇo hariḥ pātu vaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

शुभङ्करस्य । (सौक। स्र्क् २७७, स्व्सुआ। १०४, स्प्द्शाप। १२२) मन्द्र-क्वाणित-वेणुर् अह्नि शिथिले व्यावर्तयन् गोकुलं बर्हापीडकम् उत्तमाङ्ग-रचितं गोधूलि-धुम्रं दधत् । म्लायन्त्या वन-मालया परिगतः श्रान्तो ऽपि रम्याकृतिर् गोप-स्त्री-नयनोत्सवो वितरतु श्रेयांसि वः केशवः

śubhaṅkarasya | (sa.u.ka. Srk 277, Sv.su.ā. 104, Spdśā.pa. 122) mandra-kvāṇita-veṇur ahni śithile vyāvartayan gokulaṃ barhāpīḍakam uttamāṅga-racitaṃ godhūli-dhumraṃ dadhat / mlāyantyā vana-mālayā parigataḥ śrānto 'pi ramyākṛtir gopa-strī-nayanotsavo vitaratu śreyāṃsi vaḥ keśavaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कस्यचित् ॥ (क्व्स् २२, स्क्म्सौक। २८४, प्व्पद्या। २५६) विष्णोर् दानव-वाहिनी-प्रमथ-नेष्ट्यापूरणायादराद् आत्तः पाणि-युगोदरेण करज-श्रेण्या श्रियालम्भितः । निर्यातो वदनेन कुक्षि-वसतेः पत्युस् तलाद् अर्णसां शङ्खो ऽपत्य-परम्परावृत इव श्रेयांसि पुणातु वः

kasyacit || (Kvs 22, Skmsa.u.ka. 284, Pvpadyā. 256) viṣṇor dānava-vāhinī-pramatha-neṣṭyāpūraṇāyādarād āttaḥ pāṇi-yugodareṇa karaja-śreṇyā śriyālambhitaḥ / niryāto vadanena kukṣi-vasateḥ patyus talād arṇasāṃ śaṅkho 'patya-paramparāvṛta iva śreyāṃsi puṇātu vaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

स जयत्य् आदिवराहो दंष्ट्रानिष्पिष्टकुलगिरिकसेरुः । यस्य पुरः सुरकरिणः साङ्कुरमाषोपमा जातः

sa jayaty ādivarāho daṃṣṭrāniṣpiṣṭakulagirikaseruḥ / yasya puraḥ surakariṇaḥ sāṅkuramāṣopamā jātaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

स जयत्य् आदि-वराहो दंष्ट्रानिष्पिष्ट-कुल-गिरि-कसेरुः ।* यस्य पुरः सुर-करिणः साङ्कुर-माषोपमा जाताः ॥ विद्स्र्क् ६।९ *(११२) ॥* जीयासुः शकुलाकृतेर् भगवतः पुच्छ-च्छटाच्छोटनाद् उद्यन्तः शत-चन्द्रिताम्बर-तलं ते बिन्दवः सैन्धवाः । यैर् व्यावृत्य पतद्भिर् और्व-शिखिनस् तेजो-जटालं वपुः पानाध्मान-वशाद् अरोचक-रुजश् चक्रे चिरस्यास्पदम्

sa jayaty ādi-varāho daṃṣṭrāniṣpiṣṭa-kula-giri-kaseruḥ /* yasya puraḥ sura-kariṇaḥ sāṅkura-māṣopamā jātāḥ // VidSrk 6.9 *(112) //* jīyāsuḥ śakulākṛter bhagavataḥ puccha-cchaṭācchoṭanād udyantaḥ śata-candritāmbara-talaṃ te bindavaḥ saindhavāḥ / yair vyāvṛtya patadbhir aurva-śikhinas tejo-jaṭālaṃ vapuḥ pānādhmāna-vaśād arocaka-rujaś cakre cirasyāspadam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कुतस् त्वम् अणुकः स्वतः स्वम् इति किं न यत् कस्यचित् किम् इच्छसि पद-त्रयं ननु भुवा किम् इत्य् अल्पया । द्विजस्य शमिनो मम त्रिभुवनं तद् इत्य् आशयो हरेर् जयति निह्नुतः प्रकटितश् च वक्रोक्तिभिः

kutas tvam aṇukaḥ svataḥ svam iti kiṃ na yat kasyacit kim icchasi pada-trayaṃ nanu bhuvā kim ity alpayā / dvijasya śamino mama tribhuvanaṃ tad ity āśayo harer jayati nihnutaḥ prakaṭitaś ca vakroktibhiḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

श्रेयो ऽस्याश् चिरम् अस्तु मन्दर-गिरेर् माघानि पाश्र्वैर् इयं मावष्टम्भि महोर्मिभिः फणिपतेर् माले ऽपि लाला-विषैः । इत्य् आकूत-जुषः श्रियं जल-निधेर् अर्धोत्थितां पश्यतो वाचोन्तः-स्फुरिता बहिर् विकृतिभिर् व्यक्ता हरेः पातु वः

śreyo 'syāś ciram astu mandara-girer māghāni pāśrvair iyaṃ māvaṣṭambhi mahormibhiḥ phaṇipater māle 'pi lālā-viṣaiḥ / ity ākūta-juṣaḥ śriyaṃ jala-nidher ardhotthitāṃ paśyato vācontaḥ-sphuritā bahir vikṛtibhir vyaktā hareḥ pātu vaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

चटच्-चटिनि चर्मणि च्छम् इति चोच्छल-च्छोणिते धगद्-धग् इति मेदसि स्फुटतरो ऽस्थिषु ष्ठाद् इति । पुनातु भवतो हरेर् अमर-वैरि-नाथोरसि क्वणत्करज-पञ्जर-क्रकच-काष-जन्मानलः

caṭac-caṭini carmaṇi ccham iti cocchala-cchoṇite dhagad-dhag iti medasi sphuṭataro 'sthiṣu ṣṭhād iti / punātu bhavato harer amara-vairi-nāthorasi kvaṇatkaraja-pañjara-krakaca-kāṣa-janmānalaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

वाक्पतेर् एतौ । (स्क्म्सौक। १९७; स्प्द्शाप। १२६, स्म्व्सूमु। २।७७) वन्दे भुज-भ्रमित-मन्दर-मथ्यमान- दुग्धाब्धि-दुग्ध-कण-विच्छुरित-च्छवीकम् । नक्षत्र-कर्बुर-वियत्-प्रतिरोधि-निन्दद्- उन्निद्र-कैरव-तडागम् उरो मुरारेः

vākpater etau | (Skmsa.u.ka. 197; Spdśā.pa. 126, Smvsū.mu. 2.77) vande bhuja-bhramita-mandara-mathyamāna- dugdhābdhi-dugdha-kaṇa-vicchurita-cchavīkam / nakṣatra-karbura-viyat-pratirodhi-nindad- unnidra-kairava-taḍāgam uro murāreḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

मुरारेः -- भ्रमति गिरिराट् पृष्ठे गर्जत्य् उपश्रुति सागरो दहति वितत-ज्वाला-जालो जगन्ति विषानलः । स तु विनिहित-ग्रीवाकाण्डः कटाह-पुटान्तरे स्वपिति भगवान् कूर्मो निद्राभरालस-लोचनः

murāreḥ -- bhramati girirāṭ pṛṣṭhe garjaty upaśruti sāgaro dahati vitata-jvālā-jālo jaganti viṣānalaḥ / sa tu vinihita-grīvākāṇḍaḥ kaṭāha-puṭāntare svapiti bhagavān kūrmo nidrābharālasa-locanaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कस्यचित् -- भक्ति-प्रह्व-विलोकन-प्रणयिनी नीलोत्पल-स्पर्धिनी ध्यानालम्बनतां समाधि-निरतैर् नीते हित-प्राप्तये । लावण्यस्य महा-निधी रसिकतां लक्ष्मी-दृशोस् तन्वती युष्माकं कुरुतां भवार्ति-शमनं नेत्रे तनुर् वा हरेः

kasyacit -- bhakti-prahva-vilokana-praṇayinī nīlotpala-spardhinī dhyānālambanatāṃ samādhi-niratair nīte hita-prāptaye / lāvaṇyasya mahā-nidhī rasikatāṃ lakṣmī-dṛśos tanvatī yuṣmākaṃ kurutāṃ bhavārti-śamanaṃ netre tanur vā hareḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पुच्छोदस्त-विसारिणो जलनिधेः स्वर्-गङ्गया संगम- श्रद्धाहूत-खलत्-पुरातन-मुनिर् मीनो हरिः पातु वः । यस्मिन्न् उद्धरति श्रुतीः पृथुतराद् ओङ्कार-सार-ध्वनेर् मध्ये-सिन्धु वियन्-मयो जल-मयः स्तम्भस् त्व् अभूद् अम्बरे

pucchodasta-visāriṇo jalanidheḥ svar-gaṅgayā saṃgama- śraddhāhūta-khalat-purātana-munir mīno hariḥ pātu vaḥ / yasminn uddharati śrutīḥ pṛthutarād oṅkāra-sāra-dhvaner madhye-sindhu viyan-mayo jala-mayaḥ stambhas tv abhūd ambare

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

जृम्भाविजृम्भित-दृशः प्रथम-प्रबुद्ध- लक्ष्मी-कराम्बुरुह-लालन-लालसस्य । गात्रापवृत्ति-भर-खर्वित-शेषम् अव्याद् अव्याहतं मुरजितः कृतक-प्रसुप्तम्

jṛmbhāvijṛmbhita-dṛśaḥ prathama-prabuddha- lakṣmī-karāmburuha-lālana-lālasasya / gātrāpavṛtti-bhara-kharvita-śeṣam avyād avyāhataṃ murajitaḥ kṛtaka-prasuptam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

मयान्विष्टो धूर्तः स सखि निखिलाम् एव रजनीम् इह स्याद् अत्र स्याद् इति निपुणम् अन्याम् अभिसृतः । न दृष्टो भाण्डीरे तट-भुवि न गोवर्धन-गिरेर् न कालिन्द्याः कूले न च निचुल-कुञ्जे मुररिपुः

mayānviṣṭo dhūrtaḥ sa sakhi nikhilām eva rajanīm iha syād atra syād iti nipuṇam anyām abhisṛtaḥ / na dṛṣṭo bhāṇḍīre taṭa-bhuvi na govardhana-girer na kālindyāḥ kūle na ca nicula-kuñje muraripuḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

श्यामोच्चन्द्रा स्वपिति न शिशो नैति माम् अम्ब निद्रा निद्राहेतोः शृणु सुत कथां काम् अपूर्वां कुरुष्व । व्यक्तः स्तम्भान् नरहरिर् अभूद् दानवं दारयिष्यन्न् इत्य् उक्तस्य स्मितम् उदयते देवकी-नन्दनस्य

śyāmoccandrā svapiti na śiśo naiti mām amba nidrā nidrāhetoḥ śṛṇu suta kathāṃ kām apūrvāṃ kuruṣva / vyaktaḥ stambhān naraharir abhūd dānavaṃ dārayiṣyann ity uktasya smitam udayate devakī-nandanasya

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

शतानन्दस्य । (स्क्म्सौक। २५७; प्क् १५१ सर्वानन्दस्य; ब्र्क् ५।१७६१) खर्व-ग्रन्थि-विमुक्त-सन्धि-विकसद्-वक्षः-स्फुरत्-कौस्तुभं निर्यन् नाभि-सरोज-कुड्मल-कुटी-गम्भीर-सामएध्वनि । पात्रावाप्ति-समुत्सुकेन बलिना सानन्दम् आलोकितं पायाद् वः क्रम-वर्धमान-महिमाश्चर्यं मुरारेर् वपुः

śatānandasya | (Skmsa.u.ka. 257; Pk 151 sarvānandasya; BRK 5.1761) kharva-granthi-vimukta-sandhi-vikasad-vakṣaḥ-sphurat-kaustubhaṃ niryan nābhi-saroja-kuḍmala-kuṭī-gambhīra-sāmaedhvani / pātrāvāpti-samutsukena balinā sānandam ālokitaṃ pāyād vaḥ krama-vardhamāna-mahimāścaryaṃ murārer vapuḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

उत्तिष्ठन्त्या रतान्ते भरम् उरगपतौ पाणिनैकेन कृत्वा धृत्वा चान्येन वासो विगलित-कबरी-भारम् अंशं वहन्त्याः । भूयस् तत्-काल-कान्ति-द्विगुणित-सुरत-प्रीतिना शौरिणा वः शय्याम् आलम्ब्य नीतं वपुर् अलस-लसद्-बाहु लक्ष्म्याः पुनातु

uttiṣṭhantyā ratānte bharam uragapatau pāṇinaikena kṛtvā dhṛtvā cānyena vāso vigalita-kabarī-bhāram aṃśaṃ vahantyāḥ / bhūyas tat-kāla-kānti-dviguṇita-surata-prītinā śauriṇā vaḥ śayyām ālambya nītaṃ vapur alasa-lasad-bāhu lakṣmyāḥ punātu

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

वर-रुचेः (स्क्सकआ। २।३३, व् १६५, व्स् १।३; स्क्म्सौक। ३३९, स्व्सुआ। ७९, स्प्द्शाप। १३५) संपूर्णः पुनर् अभ्युदेति किरणैर् इन्दुस् ततो दन्तिनः कुम्भ-द्वन्द्वम् इदं पुनः सुरतरोर् अग्रोल्लसन्-मञ्जरी । इत्थं यद्-वदन-स्तन-द्वय-वलद्-रोमावलीषु भ्रमः क्षीराब्धेर् मथने ऽभवद्-दिविषदां लक्ष्मीर् असाव् अस्तु वः

vara-ruceḥ (Sksa.ka.ā. 2.33, V 165, Vs 1.3; Skmsa.u.ka. 339, Svsu.ā. 79, Spdśā.pa. 135) saṃpūrṇaḥ punar abhyudeti kiraṇair indus tato dantinaḥ kumbha-dvandvam idaṃ punaḥ surataror agrollasan-mañjarī / itthaṃ yad-vadana-stana-dvaya-valad-romāvalīṣu bhramaḥ kṣīrābdher mathane 'bhavad-diviṣadāṃ lakṣmīr asāv astu vaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कस्यचित् ॥ (स्क्म्सौक। ३२६) भ-भ-भ्रमति मेदिनी ल-ल-ल-लन्दते चन्द्रमाः कृ-कृष्ण ववद द्रुतं ह-ह-हसन्ति किं वृष्णयः । सिसीधु मु-मु-मुञ्च मे प-प-प-पान-पात्रे स्थितः मद-स्खलितम् आलपन् हल-धरः श्रियः वः क्रियात्

kasyacit || (Skmsa.u.ka. 326) bha-bha-bhramati medinī la-la-la-landate candramāḥ kṛ-kṛṣṇa vavada drutaṃ ha-ha-hasanti kiṃ vṛṣṇayaḥ / sisīdhu mu-mu-muñca me pa-pa-pa-pāna-pātre sthitaḥ mada-skhalitam ālapan hala-dharaḥ śriyaḥ vaḥ kriyāt

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पुरुषोत्तम-देवस्य । (स्क्म्सौक। २३८; ब्र्स्भरसि। २।४।३७) किं किं सिंहस् ततः किं नर-सदृश-वपुर् देव चित्रं गृहीतो नैवं तत् को ऽत्र जीव द्रुतम् उपनय तं नन्व् अयं प्राप्त एव । चापं चापं न खड्गं त्वरिततरम् अहो कर्कशत्वं नखानाम् इत्थं दैत्याधिराजं निज-नख-कुलिशैर् जघ्निवान् यस् स वो ऽव्यात्

puruṣottama-devasya | (Skmsa.u.ka. 238; Brsbha.ra.si. 2.4.37) kiṃ kiṃ siṃhas tataḥ kiṃ nara-sadṛśa-vapur deva citraṃ gṛhīto naivaṃ tat ko 'tra jīva drutam upanaya taṃ nanv ayaṃ prāpta eva / cāpaṃ cāpaṃ na khaḍgaṃ tvaritataram aho karkaśatvaṃ nakhānām itthaṃ daityādhirājaṃ nija-nakha-kuliśair jaghnivān yas sa vo 'vyāt

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

श्री-व्यास-पादानाम् । (स्क्म्सौक। २००, स्म्व्सूमु। २।७६) देवस् त्वाम् एक-जङ्घावलयित-लगुडो मूर्ध्नि विन्यस्त-बाहुर् गायन् गो-युद्ध-गीतीर् उपरचित-शिरः-शेखरः प्रग्रहेण । दर्प-स्फूर्जन्-महोक्ष-द्वय-समर-रसाबद्ध-दीर्घानुरागः क्रीडा-गोपाल-मूर्तिर् मुररिपुर् अवताद् आत्त-गोरक्ष-लीलः

śrī-vyāsa-pādānām | (Skmsa.u.ka. 200, Smvsū.mu. 2.76) devas tvām eka-jaṅghāvalayita-laguḍo mūrdhni vinyasta-bāhur gāyan go-yuddha-gītīr uparacita-śiraḥ-śekharaḥ pragraheṇa / darpa-sphūrjan-mahokṣa-dvaya-samara-rasābaddha-dīrghānurāgaḥ krīḍā-gopāla-mūrtir muraripur avatād ātta-gorakṣa-līlaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

श्री-सोन्नोकस्य । (स्क्म्सौक। २८८; प्व्पद्या। १५२) जयन्ति निर्दारित-दैत्य-वक्षसो नृसिंह-रूपस्य हरेर् नखाङ्कुराः । विचिन्त्य येषां चरितं सुरारयः प्रिया-नखेभ्यो ऽपि रतेषु बिभ्यति

śrī-sonnokasya | (Skmsa.u.ka. 288; Pvpadyā. 152) jayanti nirdārita-daitya-vakṣaso nṛsiṃha-rūpasya harer nakhāṅkurāḥ / vicintya yeṣāṃ caritaṃ surārayaḥ priyā-nakhebhyo 'pi rateṣu bibhyati

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कस्यचित् (स्क्म्सौक। २०५) एते लक्ष्मण जानकी-विरहिणं मां खेदयन्त्य् अम्बुदा मर्माणीव च घट्टयन्त्य् अलम् अमी क्रूराः कदम्बानिलाः । इत्थं व्याहृत-पूर्व-जन्म-विरहो यो राधया वीक्षितः सेर्ष्यं शङ्कितया स वः सुखयतु स्वप्नायमानो हरिः

kasyacit (Skmsa.u.ka. 205) ete lakṣmaṇa jānakī-virahiṇaṃ māṃ khedayanty ambudā marmāṇīva ca ghaṭṭayanty alam amī krūrāḥ kadambānilāḥ / itthaṃ vyāhṛta-pūrva-janma-viraho yo rādhayā vīkṣitaḥ serṣyaṃ śaṅkitayā sa vaḥ sukhayatu svapnāyamāno hariḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

शुभाङ्कस्य । (क्क् २।६९(७०); स्क्म्सौक। २६३, प्व्पद्या। २५२) मिथ्या-कण्डूति-साचीकृत-गल-सरणिर् येषु जातो गरुत्मान् ये निद्रां नाटयद्भिः शयन-फणि-फणैर् लक्षिता न श्रुताश् च । ये च ध्यानानुबन्ध-च्छल-मुकुल-दृशा वेधसा नैव दृष्टास् ते लक्ष्मीं नर्मयन्तो निधुवन-विधयः पान्तु वो माधवस्य

śubhāṅkasya | (KK 2.69(70); Skmsa.u.ka. 263, Pvpadyā. 252) mithyā-kaṇḍūti-sācīkṛta-gala-saraṇir yeṣu jāto garutmān ye nidrāṃ nāṭayadbhiḥ śayana-phaṇi-phaṇair lakṣitā na śrutāś ca / ye ca dhyānānubandha-cchala-mukula-dṛśā vedhasā naiva dṛṣṭās te lakṣmīṃ narmayanto nidhuvana-vidhayaḥ pāntu vo mādhavasya

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

राजशेखरस्य (स्क्म्सौक। ३३८) प्रत्यग्रोन्मेष-जिह्मा क्षणम् अनभिमुखी रत्न-दीप-प्रभाणां आत्म-व्यापार-गुर्वी जनित-जललवा जृम्भितैः साङ्ग-भङ्गैः । नागाङ्गं मोक्तुम् इच्छोः शयनं उरु-फणा-चक्रवालोपधानं निद्रा-च्छेदाभिताम्रा चिरम् अवतु हरेर् दृष्टिर् आकेकरा वः

rājaśekharasya (Skmsa.u.ka. 338) pratyagronmeṣa-jihmā kṣaṇam anabhimukhī ratna-dīpa-prabhāṇāṃ ātma-vyāpāra-gurvī janita-jalalavā jṛmbhitaiḥ sāṅga-bhaṅgaiḥ / nāgāṅgaṃ moktum icchoḥ śayanaṃ uru-phaṇā-cakravālopadhānaṃ nidrā-cchedābhitāmrā ciram avatu harer dṛṣṭir ākekarā vaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

विशाखदत्तस्य -- दंष्ट्रापिष्टेषु सद्यः शिखरिषु न कृतः स्कन्ध-कण्डू-विनोदः सिन्धुष्व् अङ्गावगाहः खुर-कुहर-विशत्-तोय-तुच्छेषु नाप्तः । प्राप्ताः पाताल-पङ्के न लुठनरतयः पोत्रमात्रोपयुक्ते येनोद्धारे धरित्र्याः स जयति विभुता-विघ्नितेच्छो वराहः

viśākhadattasya -- daṃṣṭrāpiṣṭeṣu sadyaḥ śikhariṣu na kṛtaḥ skandha-kaṇḍū-vinodaḥ sindhuṣv aṅgāvagāhaḥ khura-kuhara-viśat-toya-tuccheṣu nāptaḥ / prāptāḥ pātāla-paṅke na luṭhanaratayaḥ potramātropayukte yenoddhāre dharitryāḥ sa jayati vibhutā-vighniteccho varāhaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

वाक्पतिराजस्य । (स्क्म्सौक। १९१, वराह-मिहिरस्य) पातु त्रीणि जगन्ति पार्श्व-कषण-प्रक्षुण्ण-दिङ्-मण्डलो नैकाब्धि-स्तिमितोदरः स भगवान् क्रीडा-झषः केशवः । त्वङ्गन्-निष्ठुर-पृष्ठ-रोम-खचित-ब्रह्माण्ड-भाण्ड-स्थिते यस्योत्स्फाल-कुतूहलेन कथम् अप्य् अङ्गेषु जीर्णायितम्

vākpatirājasya | (Skmsa.u.ka. 191, varāha-mihirasya) pātu trīṇi jaganti pārśva-kaṣaṇa-prakṣuṇṇa-diṅ-maṇḍalo naikābdhi-stimitodaraḥ sa bhagavān krīḍā-jhaṣaḥ keśavaḥ / tvaṅgan-niṣṭhura-pṛṣṭha-roma-khacita-brahmāṇḍa-bhāṇḍa-sthite yasyotsphāla-kutūhalena katham apy aṅgeṣu jīrṇāyitam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

रघुनन्दस्य । (स्क्म्सौक। १८४) ये संतापित-नाभि-पद्म-मधवो ये स्नापितोरः-स्रजो ये तापात् तरलेन तल्प-फणिना प्रीत-प्रतीपोज्झिताः । ये राधा-स्मृति-साक्षिणः कमलया सासूयम् आकर्णिता गाढान्तर्-दवथोः प्रतप्त-सरलाः श्वासा हरेः पान्तु वः

raghunandasya | (Skmsa.u.ka. 184) ye saṃtāpita-nābhi-padma-madhavo ye snāpitoraḥ-srajo ye tāpāt taralena talpa-phaṇinā prīta-pratīpojjhitāḥ / ye rādhā-smṛti-sākṣiṇaḥ kamalayā sāsūyam ākarṇitā gāḍhāntar-davathoḥ pratapta-saralāḥ śvāsā hareḥ pāntu vaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पुष्पाकस्य -- सेयं द्योस् तद् इदं शशाङ्क-दिन-कृच्-चिह्नं नभः सा क्षितिस् तत्-पाताल-तलं त एव गिरयस् ते ऽम्भोधरास् ता दिशः । इत्थं नाभि-विनिर्गतेन स-शिरः-कम्पाद्भुतं वेधसा यस्यान्तश् च बहिश् च दृष्टम् अखिलं त्रैलोक्यम् अव्यात् स वः

puṣpākasya -- seyaṃ dyos tad idaṃ śaśāṅka-dina-kṛc-cihnaṃ nabhaḥ sā kṣitis tat-pātāla-talaṃ ta eva girayas te 'mbhodharās tā diśaḥ / itthaṃ nābhi-vinirgatena sa-śiraḥ-kampādbhutaṃ vedhasā yasyāntaś ca bahiś ca dṛṣṭam akhilaṃ trailokyam avyāt sa vaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

वाक्पति-राजस्य । (स्क्म्सौक॥ ३११) युक्तं मानद माम् अनन्य-मनसं वक्षः-स्थलस्थायिनीं भक्ताम् अप्य् अवधूय कर्तुम् अधुना कान्ता-सहस्रं तव । इत्य् उक्त्वा फण-भृत् फणामणि-गतां स्वाम् एव मत्वा तनुं निद्रा-च्छेद-करं हरेर् अवतु वो लक्ष्म्या विलक्ष-स्मितम्

vākpati-rājasya | (Skmsa.u.ka.. 311) yuktaṃ mānada mām ananya-manasaṃ vakṣaḥ-sthalasthāyinīṃ bhaktām apy avadhūya kartum adhunā kāntā-sahasraṃ tava / ity uktvā phaṇa-bhṛt phaṇāmaṇi-gatāṃ svām eva matvā tanuṃ nidrā-ccheda-karaṃ harer avatu vo lakṣmyā vilakṣa-smitam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

भासस्य -- अग्रे गच्छत धेनु-दुग्ध-कलशान् आदाय गोप्यो गृहं दुग्धे वस्कयणी-कुले पुनर् इयं राधा शनैर् यास्यति । इत्य् अन्य-व्यपदेश-गुप्त-हृदयः कुर्वन् विविक्तं व्रजं देवः कारण-नन्द-सूनुर् अशिवं कृष्णः स मुष्णातु वः

bhāsasya -- agre gacchata dhenu-dugdha-kalaśān ādāya gopyo gṛhaṃ dugdhe vaskayaṇī-kule punar iyaṃ rādhā śanair yāsyati / ity anya-vyapadeśa-gupta-hṛdayaḥ kurvan viviktaṃ vrajaṃ devaḥ kāraṇa-nanda-sūnur aśivaṃ kṛṣṇaḥ sa muṣṇātu vaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सत्रासर्ति यशोदया प्रिय-गुण-प्रीतेक्षणं राधया लग्नैर् वल्लव-सूनुभिः सरभसं संभावितात्मोर्जितैः । भीतानन्दित-विस्मितेन विषमं नन्देन चालोकितः पायाद् वः कर-पद्म-सुस्थित-महा-शैलः सलीलो हरिः

satrāsarti yaśodayā priya-guṇa-prītekṣaṇaṃ rādhayā lagnair vallava-sūnubhiḥ sarabhasaṃ saṃbhāvitātmorjitaiḥ / bhītānandita-vismitena viṣamaṃ nandena cālokitaḥ pāyād vaḥ kara-padma-susthita-mahā-śailaḥ salīlo hariḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सोह्नोकस्य । (स्क्म्सौक। २६४, सोल्लोकस्य; प्व्पद्या। २६४, सोन्नोकस्य) दंष्ट्रासंकट-वक्त्र-घर्घर-ललज्-जिह्वाभृतो हव्य-भुग्- ज्वाला-भासुर-भूरि-केशरि-सटाभारस्य दैत्य-द्रुहः । व्यावल्गद्-वलवद् धिरण्यकशिपु-क्रोड-स्थली-पाटन- स्पष्ट-प्रस्फुटद्-अस्थि-पञ्जर-रव-क्रूरा नखाः पान्तु वः

sohnokasya | (Skmsa.u.ka. 264, sollokasya; Pvpadyā. 264, sonnokasya) daṃṣṭrāsaṃkaṭa-vaktra-gharghara-lalaj-jihvābhṛto havya-bhug- jvālā-bhāsura-bhūri-keśari-saṭābhārasya daitya-druhaḥ / vyāvalgad-valavad dhiraṇyakaśipu-kroḍa-sthalī-pāṭana- spaṣṭa-prasphuṭad-asthi-pañjara-rava-krūrā nakhāḥ pāntu vaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

वाक्पतेः (स्क्म्सौक। २०१, दक्षस्य) लक्ष्म्याः केश-प्रसव-रजसां बिन्दुभिः सान्द्र-पातैर् उद्वर्ण-श्रीर् घन-निधुवन-क्लान्ति-निद्रान्तरेषु । दोर्-दण्डो ऽसौ जयति जयिनः शार्ङ्गिणो मन्दराद्रि- ग्राव-श्रेणिनिकषमसृण-क्षुण्णकेयूर-पत्रः

vākpateḥ (Skmsa.u.ka. 201, dakṣasya) lakṣmyāḥ keśa-prasava-rajasāṃ bindubhiḥ sāndra-pātair udvarṇa-śrīr ghana-nidhuvana-klānti-nidrāntareṣu / dor-daṇḍo 'sau jayati jayinaḥ śārṅgiṇo mandarādri- grāva-śreṇinikaṣamasṛṇa-kṣuṇṇakeyūra-patraḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

भगीरथस्य । (स्क्म्सौक। २९२) नख-क्रकच-दारण-स्फुटित-दैत्य-वक्षः-स्थल- क्षरत्-क्षत-जनिर् झर-प्रतिविभावित-स्वाकृतेः । हरेर् अपर-केशरि-क्षुभित-चेतसः पातु वः सरोष-ललिताधर-भ्रुकुटि-भङ्ग-भीमं मुखम्

bhagīrathasya | (Skmsa.u.ka. 292) nakha-krakaca-dāraṇa-sphuṭita-daitya-vakṣaḥ-sthala- kṣarat-kṣata-janir jhara-prativibhāvita-svākṛteḥ / harer apara-keśari-kṣubhita-cetasaḥ pātu vaḥ saroṣa-lalitādhara-bhrukuṭi-bhaṅga-bhīmaṃ mukham

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

वाक्पतिराजस्य -- वत्स क्ष्माधर-गह्वरेषु विचरन् चार-प्रचारे गवां हिंस्रान् वीक्ष्य पुरः पुराण-पुरुषं नारायणं ध्यास्यसि । इत्य् उक्तस्य यशोदया मुरारिपोर् अव्याज् जगन्ति स्फुरद्- बिम्बोष्ठ-द्वय-गाढ-पीडन-वशाद् अव्यक्त-भावं स्मितम्

vākpatirājasya -- vatsa kṣmādhara-gahvareṣu vicaran cāra-pracāre gavāṃ hiṃsrān vīkṣya puraḥ purāṇa-puruṣaṃ nārāyaṇaṃ dhyāsyasi / ity uktasya yaśodayā murāripor avyāj jaganti sphurad- bimboṣṭha-dvaya-gāḍha-pīḍana-vaśād avyakta-bhāvaṃ smitam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

देवो हरिर् जयति यज्ञ-वराह-रूपः सृष्टि-स्थिति-प्रलय-कारणम् एक एव । यस्योदर-स्थित-जगत्-त्रय-बीज-कोश- निर्गच्छद्-अङ्कुर-शिखेव विभाति दंष्ट्रा

devo harir jayati yajña-varāha-rūpaḥ sṛṣṭi-sthiti-pralaya-kāraṇam eka eva / yasyodara-sthita-jagat-traya-bīja-kośa- nirgacchad-aṅkura-śikheva vibhāti daṃṣṭrā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सोन्नोकस्य -- बीजं ब्रह्मैव देवो मधुजल-निधयः कर्णिका स्वर्ण-शैलः कन्दो नागाधिराजो वियद् अपि विपुलः पत्रकोशावकाशः । द्वीपाः पत्राणि मेघा मधुपकुलम् अभूत् तारका-गर्भ-धूलिर् यस्यैतन्-नाभि-पद्मं भुवनम् इति स वः शर्म देवो दधातु

sonnokasya -- bījaṃ brahmaiva devo madhujala-nidhayaḥ karṇikā svarṇa-śailaḥ kando nāgādhirājo viyad api vipulaḥ patrakośāvakāśaḥ / dvīpāḥ patrāṇi meghā madhupakulam abhūt tārakā-garbha-dhūlir yasyaitan-nābhi-padmaṃ bhuvanam iti sa vaḥ śarma devo dadhātu

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

हलायुधस्य । (स्क्म्सौक। ३१४) कनक-निकष-स्वच्छे राधा-पयोधर-मण्डले नव-जलधर-श्यामाम् आत्म-द्युतिं प्रतिबिम्बिताम् । असित-सिचय-प्रान्त-भ्रान्त्या मुहुर् मुहुर् उत्क्षिपन् जयति जनित-व्रीडा-नम्र-प्रिया-हसितो हरिः

halāyudhasya | (Skmsa.u.ka. 314) kanaka-nikaṣa-svacche rādhā-payodhara-maṇḍale nava-jaladhara-śyāmām ātma-dyutiṃ pratibimbitām / asita-sicaya-prānta-bhrāntyā muhur muhur utkṣipan jayati janita-vrīḍā-namra-priyā-hasito hariḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.