Library·Vijnanabhairava·1

Vijnanabhairava 1

भक्त्युद्रेकाद् विरक्तस्य यादृशी जायते मतिः । सा शक्तिः शाङ्करी नित्यम् भवयेत् तां ततः शिवः

bhaktyudrekād viraktasya yādṛśī jāyate matiḥ | sā śaktiḥ śāṅkarī nityam bhavayet tāṃ tataḥ śivaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

वस्त्वन्तरे वेद्यमाने सर्ववस्तुषु शून्यता । ताम् एव मनसा ध्यात्वा विदितो ऽपि प्रशाम्यति

vastvantare vedyamāne sarvavastuṣu śūnyatā | tām eva manasā dhyātvā vidito 'pi praśāmyati

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

किंचिज्ज्ञैर् या स्मृता शुद्धिः सा शुद्धिः शम्भुदर्शने । न शुचिर् ह्य् अशुचिस् तस्मान् निर्विकल्पः सुखी भवेत्

kiṃcijjñair yā smṛtā śuddhiḥ sā śuddhiḥ śambhudarśane | na śucir hy aśucis tasmān nirvikalpaḥ sukhī bhavet

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सर्वत्र भैरवो भावः सामान्येष्व् अपि गोचरः । न च तद्व्यतिरेक्तेण परो ऽस्तीत्य् अद्वया गतिः

sarvatra bhairavo bhāvaḥ sāmānyeṣv api gocaraḥ | na ca tadvyatirekteṇa paro 'stīty advayā gatiḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

समः शत्रौ च मित्रे च समो मानावमानयोः ॥ ब्रह्मणः परिपूर्णत्वात् इति ज्ञात्वा सुखी भवेत्

samaḥ śatrau ca mitre ca samo mānāvamānayoḥ || brahmaṇaḥ paripūrṇatvāt iti jñātvā sukhī bhavet

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

न द्वेषम् भावयेत् क्वापि न रागम् भावयेत् क्वचित् । रागद्वेषविनिर्मुक्तौ मध्ये ब्रह्म प्रसर्पति

na dveṣam bhāvayet kvāpi na rāgam bhāvayet kvacit | rāgadveṣavinirmuktau madhye brahma prasarpati

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यद् अवेद्यं यद् अग्राह्यं यच् छून्यं यद् अभावगम् । तत् सर्वम् भैरवम् भाव्यं तदन्ते बोधसम्भवः

yad avedyaṃ yad agrāhyaṃ yac chūnyaṃ yad abhāvagam | tat sarvam bhairavam bhāvyaṃ tadante bodhasambhavaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

नित्ये निराश्रये शून्ये व्यापके कलनोज्झिते । बाह्याकाशे मनः कृत्वा निराकाशं समाविशेत्

nitye nirāśraye śūnye vyāpake kalanojjhite | bāhyākāśe manaḥ kṛtvā nirākāśaṃ samāviśet

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यत्र यत्र मनो याति तत् तत् तेनैव तत्क्षणम् । परित्यज्यानवस्थित्या निस्तरङ्गस् ततो भवेत्

yatra yatra mano yāti tat tat tenaiva tatkṣaṇam | parityajyānavasthityā nistaraṅgas tato bhavet

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

भया सर्वं रवयति सर्वदो व्यापको ऽखिले । इति भैरवशब्दस्य सन्ततोच्चारणाच् छिवः

bhayā sarvaṃ ravayati sarvado vyāpako 'khile | iti bhairavaśabdasya santatoccāraṇāc chivaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अहं ममेदम् इत्यादि प्रतिपत्तिप्रसङ्गतः । निराधारे मनो याति तद्ध्यानप्रेरणाच् छमी

ahaṃ mamedam ityādi pratipattiprasaṅgataḥ | nirādhāre mano yāti taddhyānapreraṇāc chamī

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

नित्यो विभुर् निराधारो व्यापकश् चाखिलाधिपः । शब्दान् प्रतिक्षणं ध्यायन् कृतार्थो ऽर्थानुरूपतः

nityo vibhur nirādhāro vyāpakaś cākhilādhipaḥ | śabdān pratikṣaṇaṃ dhyāyan kṛtārtho 'rthānurūpataḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अतत्त्वम् इन्द्रजालाभम् इदं सर्वम् अवस्थितम् । किं तत्त्वम् इन्द्रजालस्य इति दार्ढ्याच् छमं व्रजेत्

atattvam indrajālābham idaṃ sarvam avasthitam | kiṃ tattvam indrajālasya iti dārḍhyāc chamaṃ vrajet

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

आत्मनो निर्विकारस्य क्व ज्ञानं क्व च वा क्रिया । ज्ञानायत्ता बहिर्भावा अतः शून्यम् इदं जगत्

ātmano nirvikārasya kva jñānaṃ kva ca vā kriyā | jñānāyattā bahirbhāvā ataḥ śūnyam idaṃ jagat

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

न मे बन्धो न मोक्षो मे भीतस्यैता विभीषिकाः । प्रतिबिम्बम् इदम् बुद्धेर् जलेष्व् इव विवस्वतः

na me bandho na mokṣo me bhītasyaitā vibhīṣikāḥ | pratibimbam idam buddher jaleṣv iva vivasvataḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

इन्द्रियद्वारकं सर्वं सुखदुःखादिसंगमम् । इतीन्द्रियाणि संत्यज्य स्वस्थः स्वात्मनि वर्तते

indriyadvārakaṃ sarvaṃ sukhaduḥkhādisaṃgamam | itīndriyāṇi saṃtyajya svasthaḥ svātmani vartate

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ज्ञानप्रकाशकं सर्वं सर्वेणात्मा प्रकाशकः । एकम् एकस्वभावत्वात् ज्ञानं ज्ञेयं विभाव्यते

jñānaprakāśakaṃ sarvaṃ sarveṇātmā prakāśakaḥ | ekam ekasvabhāvatvāt jñānaṃ jñeyaṃ vibhāvyate

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

मानसं चेतना शक्तिर् आत्मा चेति चतुष्टयम् । यदा प्रिये परिक्षीणं तदा तद् भैरवं वपुः

mānasaṃ cetanā śaktir ātmā ceti catuṣṭayam | yadā priye parikṣīṇaṃ tadā tad bhairavaṃ vapuḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

निस्तरङ्गोपदेशानां शतम् उक्तं समासतः । द्वादशाभ्यधिकं देवि यज् ज्ञात्वा ज्ञानविज् जनः

nistaraṅgopadeśānāṃ śatam uktaṃ samāsataḥ | dvādaśābhyadhikaṃ devi yaj jñātvā jñānavij janaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अत्र चैकतमे युक्तो जायते भैरवः स्वयम् । वाचा करोति कर्माणि शापानुग्रहकारकः

atra caikatame yukto jāyate bhairavaḥ svayam | vācā karoti karmāṇi śāpānugrahakārakaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अजरामरताम् एति सो ऽणिमादिगुणान्वितः । योगिनीनाम् प्रियो देवि सर्वमेलापकाधिपः

ajarāmaratām eti so 'ṇimādiguṇānvitaḥ | yoginīnām priyo devi sarvamelāpakādhipaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

जीवन्न् अपि विमुक्तो ऽसौ कुर्वन्न् अपि न लिप्यते । श्री देवी उवाच । इदं यदि वपुर् देव परायाश् च महेश्वर

jīvann api vimukto 'sau kurvann api na lipyate | śrī devī uvāca | idaṃ yadi vapur deva parāyāś ca maheśvara

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

एवमुक्तव्यवस्थायां जप्यते को जपश् च कः । ध्यायते को महानाथ पूज्यते कश् च तृप्यति

evamuktavyavasthāyāṃ japyate ko japaś ca kaḥ | dhyāyate ko mahānātha pūjyate kaś ca tṛpyati

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

हूयते कस्य वा होमो यागः कस्य च किं कथम् । श्री भैरव उवाच । एषात्र प्रक्रिया बाह्या स्थूलेष्व् एव मृगेक्षणे

hūyate kasya vā homo yāgaḥ kasya ca kiṃ katham | śrī bhairava uvāca | eṣātra prakriyā bāhyā sthūleṣv eva mṛgekṣaṇe

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

भूयो भूयः परे भावे भावना भाव्यते हि या । जपः सो ऽत्र स्वयं नादो मन्त्रात्मा जप्य ईदृशः

bhūyo bhūyaḥ pare bhāve bhāvanā bhāvyate hi yā | japaḥ so 'tra svayaṃ nādo mantrātmā japya īdṛśaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ध्यानं हि निश्चला बुद्धिर् निराकारा निराश्रया । न तु ध्यानं शरीराक्षिमुखहस्तादिकल्पना

dhyānaṃ hi niścalā buddhir nirākārā nirāśrayā | na tu dhyānaṃ śarīrākṣimukhahastādikalpanā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पूजा नाम न पुष्पाद्यैर् या मतिः क्रियते दृढा । निर्विकल्पे महाव्योम्नि सा पूजा ह्य् आदराल् लयः

pūjā nāma na puṣpādyair yā matiḥ kriyate dṛḍhā | nirvikalpe mahāvyomni sā pūjā hy ādarāl layaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अत्रैकतमयुक्तिस्थे योत्पद्येत दिनाद् दिनम् । भरिताकारता सात्र तृप्तिर् अत्यन्तपूर्णता

atraikatamayuktisthe yotpadyeta dinād dinam | bharitākāratā sātra tṛptir atyantapūrṇatā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

महाशून्यालये वह्नौ भूताक्षविषयादिकम् । हूयते मनसा सार्धं स होमश् चेतनास्रुचा

mahāśūnyālaye vahnau bhūtākṣaviṣayādikam | hūyate manasā sārdhaṃ sa homaś cetanāsrucā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यागो ऽत्र परमेशानि तुष्टिर् आनन्दलक्षणा । क्षपणात् सर्वपापानां त्राणात् सर्वस्य पार्वति

yāgo 'tra parameśāni tuṣṭir ānandalakṣaṇā | kṣapaṇāt sarvapāpānāṃ trāṇāt sarvasya pārvati

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

रुद्रशक्तिसमावेशस् तत् क्षेत्रम् भावना परा । अन्यथा तस्य तत्त्वस्य का पूजा काश् च तृप्यति

rudraśaktisamāveśas tat kṣetram bhāvanā parā | anyathā tasya tattvasya kā pūjā kāś ca tṛpyati

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

स्वतन्त्रानन्दचिन्मात्रसारः स्वात्मा हि सर्वतः । आवेशनं तत्स्वरूपे स्वात्मनः स्नानम् ईरितम्

svatantrānandacinmātrasāraḥ svātmā hi sarvataḥ | āveśanaṃ tatsvarūpe svātmanaḥ snānam īritam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यैर् एव पूज्यते द्रव्यैस् तर्प्यते वा परापरः । यश् चैव पूजकः सर्वः स एवैकः क्व पूजनम्

yair eva pūjyate dravyais tarpyate vā parāparaḥ | yaś caiva pūjakaḥ sarvaḥ sa evaikaḥ kva pūjanam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

व्रजेत् प्राणो विशेज् जीव इच्छया कुटिलाकृतिः । दीर्घात्मा सा महादेवी परक्षेत्रम् परापरा

vrajet prāṇo viśej jīva icchayā kuṭilākṛtiḥ | dīrghātmā sā mahādevī parakṣetram parāparā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अस्याम् अनुचरन् तिष्ठन् महानन्दमये ऽध्वरे । तया देव्या समाविष्टः परम् भैरवम् आप्नुयात्

asyām anucaran tiṣṭhan mahānandamaye 'dhvare | tayā devyā samāviṣṭaḥ param bhairavam āpnuyāt

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

षट्शतानि दिवा रात्रौ सहस्राण्येकविंशतिः । जपो देव्याः समुद्दिष्टः सुलभो दुर्लभो जडैः

ṣaṭśatāni divā rātrau sahasrāṇyekaviṃśatiḥ | japo devyāḥ samuddiṣṭaḥ sulabho durlabho jaḍaiḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

इत्य् एतत् कथितं देवि परमामृतम् उत्तमम् । एतच् च नैव कस्यापि प्रकाश्यं तु कदाचन

ity etat kathitaṃ devi paramāmṛtam uttamam | etac ca naiva kasyāpi prakāśyaṃ tu kadācana

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

परशिष्ये खले क्रूरे अभक्ते गुरुपादयोः । निर्विकल्पमतीनां तु वीराणाम् उन्नतात्मनाम्

paraśiṣye khale krūre abhakte gurupādayoḥ | nirvikalpamatīnāṃ tu vīrāṇām unnatātmanām

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

भक्तानां गुरुवर्गस्य दातव्यं निर्विशङ्कया । ग्रामो राज्यम् पुरं देशः पुत्रदारकुटुम्बकम्

bhaktānāṃ guruvargasya dātavyaṃ nirviśaṅkayā | grāmo rājyam puraṃ deśaḥ putradārakuṭumbakam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सर्वम् एतत् परित्यज्य ग्राह्यम् एतन् मृगेक्षणे । किम् एभिर् अस्थिरैर् देवि स्थिरम् परम् इदं धनम् । प्राणा अपि प्रदातव्या न देयं परमामृतम्

sarvam etat parityajya grāhyam etan mṛgekṣaṇe | kim ebhir asthirair devi sthiram param idaṃ dhanam | prāṇā api pradātavyā na deyaṃ paramāmṛtam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

श्री देवी उवाच । देवदेव माहदेव परितृप्तास्मि शङ्कर । रुद्रयामलतन्त्रस्य सारम् अद्यावधारितम्

śrī devī uvāca | devadeva māhadeva paritṛptāsmi śaṅkara | rudrayāmalatantrasya sāram adyāvadhāritam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सर्वशक्तिप्रभेदानां हृदयं ज्ञातम् अद्य च । इत्य् उक्त्वानन्दिता देवि कङ्थे लग्ना शिवस्य तु

sarvaśaktiprabhedānāṃ hṛdayaṃ jñātam adya ca | ity uktvānanditā devi ka.ṅthe lagnā śivasya tu

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.