Library·Visvaksenasamhita·2

Visvaksenasamhita 2

इति श्रीपाञ्चरात्रे विष्वक्सेनसंहितायां भूपरीक्षाविधिर्नाम प्रथमो ऽध्यायः ॥ द्वितीयो ऽध्यायः द्वितीयो ऽध्यायः विष्वक्सेनः--- अथातःसंप्रवक्ष्यामि मण्डपादिक्रियां क्रमात । मण्डपश्चैव कुण्डानि स्रुक्स्रुवं(वौ?)चाष्टमङ्गलम्

iti śrīpāñcarātre viṣvaksenasaṃhitāyāṃ bhūparīkṣāvidhirnāma prathamo 'dhyāyaḥ || dvitīyo 'dhyāyaḥ dvitīyo 'dhyāyaḥ viṣvaksenaḥ--- athātaḥsaṃpravakṣyāmi maṇḍapādikriyāṃ kramāta / maṇḍapaścaiva kuṇḍāni sruksruvaṃ(vau?)cāṣṭamaṅgalam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तोरणं चैव तन्नाम तेषां पूजाविधिं क्रमात् । द्वारपालपताकाश्च तेषां न्यासविधिं क्रमात्

toraṇaṃ caiva tannāma teṣāṃ pūjāvidhiṃ kramāt / dvārapālapatākāśca teṣāṃ nyāsavidhiṃ kramāt

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

शचीपते विविक्तेन गुह्याद्गुह्यविधिं क्रमात् । मण्डपं पूर्वदिग्भागे पुष्टिश्रीवर्धनं भवेत्

śacīpate viviktena guhyādguhyavidhiṃ kramāt / maṇḍapaṃ pūrvadigbhāge puṣṭiśrīvardhanaṃ bhavet

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सर्वविघ्नोपशमनं याम्ये चैव यशस्करम् । जयदं वारुणे भागे धनदं चोत्तरे दिशि

sarvavighnopaśamanaṃ yāmye caiva yaśaskaram / jayadaṃ vāruṇe bhāge dhanadaṃ cottare diśi

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

आग्नेये नैऋते वापि वायव्यैशा(शे?)शचीपते । कल्पयेन्मण्डपं चैवं पूर्वपूर्वा गरीयसी

āgneye naiṛte vāpi vāyavyaiśā(śe?)śacīpate / kalpayenmaṇḍapaṃ caivaṃ pūrvapūrvā garīyasī

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यजमानेच्छया कुर्यात् अन्यदेशे न कारयेत् । मण्डपं त्रिविधं प्रोक्तं हीनं मध्यममुत्तमम्

yajamānecchayā kuryāt anyadeśe na kārayet / maṇḍapaṃ trividhaṃ proktaṃ hīnaṃ madhyamamuttamam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

हीने हीनं तु कर्तव्यं मध्यमे मध्यमं पुनः । उत्तमे चोत्तमं चैव मण्डपं विधिना पुनः

hīne hīnaṃ tu kartavyaṃ madhyame madhyamaṃ punaḥ / uttame cottamaṃ caiva maṇḍapaṃ vidhinā punaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पञ्चोत्तरदशं(?)वापि दशहस्तमथापि वा । षोडशस्तंभसंयुक्तं मण्डपं कारयेत् क्रमात्

pañcottaradaśaṃ(?)vāpi daśahastamathāpi vā / ṣoḍaśastaṃbhasaṃyuktaṃ maṇḍapaṃ kārayet kramāt

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अधमं तद्विजानीयात् मध्यमं शृणु सुव्रत । षोडशं द्वादशं(?)वापि मध्यमं मण्डपं विदुः

adhamaṃ tadvijānīyāt madhyamaṃ śṛṇu suvrata / ṣoḍaśaṃ dvādaśaṃ(?)vāpi madhyamaṃ maṇḍapaṃ viduḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

चतुर्विंशतिहस्ताच्च विंशद्धस्तान्तमेव वा । उत्तमं तद्विज्ञानीयात् सूत्रपातविधिं शृणु

caturviṃśatihastācca viṃśaddhastāntameva vā / uttamaṃ tadvijñānīyāt sūtrapātavidhiṃ śṛṇu

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

प्रासादमण्डपाद्वापि प्राकारात् पीठतो ऽपि वा । एकहस्तं द्विहस्तं वा त्रिहस्तं वा शचीपते

prāsādamaṇḍapādvāpi prākārāt pīṭhato 'pi vā / ekahastaṃ dvihastaṃ vā trihastaṃ vā śacīpate

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

विसृज्य देशिकः कुर्यात् प्रतिष्ठामण्डपं शुभम् । सर्वलक्षणसंयुक्तं आचार्येच्छानुरूपतः

visṛjya deśikaḥ kuryāt pratiṣṭhāmaṇḍapaṃ śubham / sarvalakṣaṇasaṃyuktaṃ ācāryecchānurūpataḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पातयेद्ब्रह्मसूत्रं तु यावन्मण्डपगोचरम् । त्रिभागीकृत्य सूत्रेण रेखाश्चत्वारि(?)कारयेत्

pātayedbrahmasūtraṃ tu yāvanmaṇḍapagocaram / tribhāgīkṛtya sūtreṇa rekhāścatvāri(?)kārayet

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पूर्वपश्चिमतश्चैव तथा वै दक्षिणोत्तरम् । त्रिकूटं कारयित्वा तु भागं तत्र तु कारयेत्

pūrvapaścimataścaiva tathā vai dakṣiṇottaram / trikūṭaṃ kārayitvā tu bhāgaṃ tatra tu kārayet

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कोणेषु चैव सर्वेषु कोणस्तंभान् प्रकल्पयेत् । सूत्रसन्धिषु सर्वेषु स्तम्भानन्यान् प्रकल्पयेत्

koṇeṣu caiva sarveṣu koṇastaṃbhān prakalpayet / sūtrasandhiṣu sarveṣu stambhānanyān prakalpayet

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

मण्डपाङ्गानि सर्वाणि चान्यानि तु शचीपते । युक्त्या युक्तिविशेषेण कारयेत्तु यथाविधि

maṇḍapāṅgāni sarvāṇi cānyāni tu śacīpate / yuktyā yuktiviśeṣeṇa kārayettu yathāvidhi

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

चतुर्द्वारसमायुक्तं वितानाद्यैर्विभूषितम् । एवं तु मण्डपं कृत्वा सप्ताहात्पूर्वमेव तु

caturdvārasamāyuktaṃ vitānādyairvibhūṣitam / evaṃ tu maṇḍapaṃ kṛtvā saptāhātpūrvameva tu

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

मण्डपस्यानुरूपेण मध्ये वेदिं तु कारयेत् । आमेष्टकाभिः पक्वाभिः वेदिकां कारयेत् क्रमात्

maṇḍapasyānurūpeṇa madhye vediṃ tu kārayet / āmeṣṭakābhiḥ pakvābhiḥ vedikāṃ kārayet kramāt

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

उत्तमे ऽप्युत्तमां कुर्यान्मध्यमे मध्यमां कुरु । अधमे ऽप्यधमां कृत्वा तन्माने पुटमानतः(?)

uttame 'pyuttamāṃ kuryānmadhyame madhyamāṃ kuru / adhame 'pyadhamāṃ kṛtvā tanmāne puṭamānataḥ(?)

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

द्विताकोच्छ्रायसंयुक्तां दर्पणोदरसंनिभाम् । वेदिकां क्रमशः कृत्वा कुण्डानि परिकल्पयेत्

dvitākocchrāyasaṃyuktāṃ darpaṇodarasaṃnibhām / vedikāṃ kramaśaḥ kṛtvā kuṇḍāni parikalpayet

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

त्रितालं वेदिकायां तु दूरीभूतानि सर्वशः । चतुस्तालं द्वितालं वा विसृज्य परितः क्रमात् चतुस्तालं द्वितालं वा दूरीभूतानि सवर्शः?)

tritālaṃ vedikāyāṃ tu dūrībhūtāni sarvaśaḥ / catustālaṃ dvitālaṃ vā visṛjya paritaḥ kramāt catustālaṃ dvitālaṃ vā dūrībhūtāni savarśaḥ?)

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कारयेद्वह्निकुण्डानि तुर्याश्रादीनि साधकः । प्राक्पूर्वं॥॥॥॥॥॥॥॥॥प्रत्यक्संस्थितमन्ततः

kārayedvahnikuṇḍāni turyāśrādīni sādhakaḥ / prākpūrvaṃ..................pratyaksaṃsthitamantataḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तस्यामास्फालयेत् पश्चादायतं दक्षिणोत्तरम् । एकहस्तं द्विहस्तं वा ज्ञात्वा मानं तु लाञ्छयेत्

tasyāmāsphālayet paścādāyataṃ dakṣiṇottaram / ekahastaṃ dvihastaṃ vā jñātvā mānaṃ tu lāñchayet

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

द्वाभ्यां द्वाभ्यामथैकैकं लाञ्छयेत् कोणमत्स्यकम् । दिक्सूत्राणि क्रमात्तेषु प्रसार्यास्फाल्य यत्नतः

dvābhyāṃ dvābhyāmathaikaikaṃ lāñchayet koṇamatsyakam / diksūtrāṇi kramātteṣu prasāryāsphālya yatnataḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

चतुरश्रीकृतं क्षेत्रं चतुष्कोणसमं शुभम् । चतुरभ्यधिकं विंशदङ्गुलं चतुरश्रकम्

caturaśrīkṛtaṃ kṣetraṃ catuṣkoṇasamaṃ śubham / caturabhyadhikaṃ viṃśadaṅgulaṃ caturaśrakam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सूत्रेण सूत्रयित्वा तु क्षेत्रं तावत् खनेत् क्षितिम् । तस्यार्धं वा खनित्वा तु शिल्पिना कुशलेन तु

sūtreṇa sūtrayitvā tu kṣetraṃ tāvat khanet kṣitim / tasyārdhaṃ vā khanitvā tu śilpinā kuśalena tu

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कारयेच्चतुरश्रादिकुण्डानि विधिवत् क्रमात् । तालमानेन सर्वत्र कुण्डानि परितः क्रमात्

kārayeccaturaśrādikuṇḍāni vidhivat kramāt / tālamānena sarvatra kuṇḍāni paritaḥ kramāt

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कारयेच्चतुरश्रादि विस्तारायामतादृशम् (तः समम्?) । सूत्रेण सूत्रयित्वा तु क्षेत्रं तावत् खनेत् क्षितिम

kārayeccaturaśrādi vistārāyāmatādṛśam (taḥ samam?) / sūtreṇa sūtrayitvā tu kṣetraṃ tāvat khanet kṣitima

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

खातस्य मेखलाः कार्याःत्यक्त्वा चैवाङ्गुलिद्वयम् । प्रथमा सात्विकी प्रोक्ता द्वितीया राजसी मता

khātasya mekhalāḥ kāryāḥtyaktvā caivāṅgulidvayam / prathamā sātvikī proktā dvitīyā rājasī matā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तृतीया तामसी पूर्वा द्वादशाङ्गुलमुच्छ्रिता । अष्टाङ्गुला द्वितीया तु तृतीया चतुरङ्गुला

tṛtīyā tāmasī pūrvā dvādaśāṅgulamucchritā / aṣṭāṅgulā dvitīyā tu tṛtīyā caturaṅgulā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

चतुरङ्गुलविस्ताराः सर्वाः कार्यास्तु सन्ततम् । योनिर्दशाङ्गुला रम्या षट्चतुद्वर्यङ्गुलाग्रका

caturaṅgulavistārāḥ sarvāḥ kāryāstu santatam / yonirdaśāṅgulā ramyā ṣaṭcatudvaryaṅgulāgrakā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

योनिर्योनिरिवा(समा?)कारा गजोष्ठसदृशापि(शी तु?)वा । क्रमान्निम्ना तु कर्तव्या चतुरङ्गुलमायता

yoniryonirivā(samā?)kārā gajoṣṭhasadṛśāpi(śī tu?)vā / kramānnimnā tu kartavyā caturaṅgulamāyatā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

मूलं तु त्र्यङ्गुलं ज्ञेयमग्रं तस्य षडङ्गुलम् । एकहस्तादि(स्तस्य?)कुण्डस्य लक्षणं कथितं त्विदम्

mūlaṃ tu tryaṅgulaṃ jñeyamagraṃ tasya ṣaḍaṅgulam / ekahastādi(stasya?)kuṇḍasya lakṣaṇaṃ kathitaṃ tvidam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

द्विहस्ते द्विगुणं प्रोक्तं नाभिश्चैव तु मेखला । एकमेखलकं वापि कुण्डं संक्षेपकर्मणि

dvihaste dviguṇaṃ proktaṃ nābhiścaiva tu mekhalā / ekamekhalakaṃ vāpi kuṇḍaṃ saṃkṣepakarmaṇi

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कुण्डार्धं कोणभागार्धं दिशि चोत्तरतो बहिः । पूर्वपश्चिमतो यत्नात् लाञ्छयित्वा तु मध्यतः

kuṇḍārdhaṃ koṇabhāgārdhaṃ diśi cottarato bahiḥ / pūrvapaścimato yatnāt lāñchayitvā tu madhyataḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सर्वतो भ्रामितं कुण्डमर्धचन्द्रं भवेत् स्फुटम् । तत्कुण्डं सर्वसिद्ध्यर्थं सर्वसंपद्विवर्धनम्

sarvato bhrāmitaṃ kuṇḍamardhacandraṃ bhavet sphuṭam / tatkuṇḍaṃ sarvasiddhyarthaṃ sarvasaṃpadvivardhanam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सर्वविघ्नोपशमनं दक्षिणे कारयेद बुधः । कुण्डाद्येवं(द्यव?)स्थितं सूत्रं कोणे यदतिरिच्यते

sarvavighnopaśamanaṃ dakṣiṇe kārayeda budhaḥ / kuṇḍādyevaṃ(dyava?)sthitaṃ sūtraṃ koṇe yadatiricyate

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तदर्थं दिशि संस्थाप्य भ्रामितं वर्तुलं भवेत् । वृत्तं तु परमं ज्ञेयं सर्वदुःखनिवारणम्

tadarthaṃ diśi saṃsthāpya bhrāmitaṃ vartulaṃ bhavet / vṛttaṃ tu paramaṃ jñeyaṃ sarvaduḥkhanivāraṇam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अनावृष्टिभयं नास्ति अतिवृष्टिभयं तथा । पद्माकारं तु सर्वत्र मेखलायां तु वर्तुलम्

anāvṛṣṭibhayaṃ nāsti ativṛṣṭibhayaṃ tathā / padmākāraṃ tu sarvatra mekhalāyāṃ tu vartulam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

प्रत्येकैकं शचीनाथ मेखलोपरि साधकः । द्वादशं वा दलं लिख्य चाष्टपत्रं सकर्णिकम्

pratyekaikaṃ śacīnātha mekhalopari sādhakaḥ / dvādaśaṃ vā dalaṃ likhya cāṣṭapatraṃ sakarṇikam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तत्कुण्डं पद्ममित्युक्तं सर्वशास्त्रविशारदैः । ब्रह्मवृद्धिकरं ज्ञेयं यज्ञस्वाध्यायवृद्धिदम्

tatkuṇḍaṃ padmamityuktaṃ sarvaśāstraviśāradaiḥ / brahmavṛddhikaraṃ jñeyaṃ yajñasvādhyāyavṛddhidam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तथैव चतुरश्रं तु इति शास्त्रस्य निश्चयः । त्रिकोणं वाब्जकुण्डं वा साधकेच्छानुरूपतः

tathaiva caturaśraṃ tu iti śāstrasya niścayaḥ / trikoṇaṃ vābjakuṇḍaṃ vā sādhakecchānurūpataḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सोमे तु कारयेद्धीमान् सर्वविघ्नोपनाशनम् । पञ्चत्रिंशाङ्गुलं वापि द्वादशाङ्गुलमेव वा

some tu kārayeddhīmān sarvavighnopanāśanam / pañcatriṃśāṅgulaṃ vāpi dvādaśāṅgulameva vā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

संगृह्याचार्यतःसूत्रं प्रसार्यास्फाल्य यत्नतः । नैऋते ह्यनिले चैव लाञ्छयेत् कोणमत्स्यकम्

saṃgṛhyācāryataḥsūtraṃ prasāryāsphālya yatnataḥ / naiṛte hyanile caiva lāñchayet koṇamatsyakam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तथैव लाञ्छयेदैन्द्रे तत्त्रिकोणं भवेच्छुभम् । कारयेदवटं धीमान् शिल्पिना कुशलेन तु

tathaiva lāñchayedaindre tattrikoṇaṃ bhavecchubham / kārayedavaṭaṃ dhīmān śilpinā kuśalena tu

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तत्तुद्रूपेण कुण्डेषु मेखलां परितः क्रमात् । कारयेत्तु शचीनाथ साधकः परमार्थवित्

tattudrūpeṇa kuṇḍeṣu mekhalāṃ paritaḥ kramāt / kārayettu śacīnātha sādhakaḥ paramārthavit

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

एतत्त्रिकोणमुद्दिष्टं शेषं साधारणं भवेत् । कुण्डपङ्क्तिः समाख्याता प्रकृतिस्त्रिगुणात्मिका

etattrikoṇamuddiṣṭaṃ śeṣaṃ sādhāraṇaṃ bhavet / kuṇḍapaṅktiḥ samākhyātā prakṛtistriguṇātmikā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सा योनिः सर्वभूतानां सिद्ध्यर्थं तु शचीपते । विद्यामन्त्रगणानां तु विमुक्तेश्चैव कारणम्

sā yoniḥ sarvabhūtānāṃ siddhyarthaṃ tu śacīpate / vidyāmantragaṇānāṃ tu vimukteścaiva kāraṇam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

प्राच्यां शिरःसमाख्यातं बाहू कोणे व्यवस्थितौ । ऐशान्याग्नेयसंज्ञे तु यङ्घा वायव्यनैऋते

prācyāṃ śiraḥsamākhyātaṃ bāhū koṇe vyavasthitau / aiśānyāgneyasaṃjñe tu yaṅghā vāyavyanaiṛte

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

उदरं कुण्डमित्युक्तं योनिर्योनिर्विधीयते । मेखलात्रितयं चैव गुणत्रयमुदाहृतम्

udaraṃ kuṇḍamityuktaṃ yoniryonirvidhīyate / mekhalātritayaṃ caiva guṇatrayamudāhṛtam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

एवं संक्षेपतः प्रोक्तं कुण्डानां लक्षणं क्रमात् । स्रुक्स्रुवौ मङ्गलांश्चैव (लान्यष्टौ?)तोरणानि तथैव च

evaṃ saṃkṣepataḥ proktaṃ kuṇḍānāṃ lakṣaṇaṃ kramāt / sruksruvau maṅgalāṃścaiva (lānyaṣṭau?)toraṇāni tathaiva ca

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

प्रवक्ष्याम्यधुना चैव तेषां लक्षणमुच्यते । अश्वत्थखदिराद्यैर्वा चतुर्विंशद्भि (?)रङ्गुलैः

pravakṣyāmyadhunā caiva teṣāṃ lakṣaṇamucyate / aśvatthakhadirādyairvā caturviṃśadbhi (?)raṅgulaiḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

प्रतिष्ठाद्युत्सवे चैव होमार्थं कारयेत् स्रुवम् (चम्?) । सप्तपञ्चाङ्गुलं वापि विस्तारं चतुरश्रकम्

pratiṣṭhādyutsave caiva homārthaṃ kārayet sruvam (cam?) / saptapañcāṅgulaṃ vāpi vistāraṃ caturaśrakam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

त्रिभागेन भवेद्गर्तं मध्ये वृत्तं सुशोभनम् । तिर्यगूर्ध्वं समं वापि तदर्धं वा खनेत् स्रुवम् (चम्?)

tribhāgena bhavedgartaṃ madhye vṛttaṃ suśobhanam / tiryagūrdhvaṃ samaṃ vāpi tadardhaṃ vā khanet sruvam (cam?)

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अङ्गुलस्य चतुर्थांशं व्यपोह्यान्ते ऽवटस्य तु । तस्यान्ते मेखलां सम्यक् गर्तं वै परितः क्रमात्

aṅgulasya caturthāṃśaṃ vyapohyānte 'vaṭasya tu / tasyānte mekhalāṃ samyak gartaṃ vai paritaḥ kramāt

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कारयेन्मेखलामेकामुत्सेधं तु तथैव च । मेखलायास्तु परितः लिखेदब्जदलाकृतिम्

kārayenmekhalāmekāmutsedhaṃ tu tathaiva ca / mekhalāyāstu paritaḥ likhedabjadalākṛtim

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

द्वादशाष्टदलं वापि कारयेन्मेखलाधरे । कर्णिकां गर्तमध्ये तु लिखेच्छिल्पप्रमाणतः

dvādaśāṣṭadalaṃ vāpi kārayenmekhalādhare / karṇikāṃ gartamadhye tu likhecchilpapramāṇataḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

दलान्ते वलयं कुर्यात् चतुरश्रं समन्ततः । तदङ्गुलार्धविस्तारं कलाबिन्दुविभूषितम्

dalānte valayaṃ kuryāt caturaśraṃ samantataḥ / tadaṅgulārdhavistāraṃ kalābinduvibhūṣitam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सर्वालंकारसंयुक्तं द्विरेखायुक्समाचरेत् । द्वादशाष्टकमेवं वा यथारुचि लेखित् क्रमात्

sarvālaṃkārasaṃyuktaṃ dvirekhāyuksamācaret / dvādaśāṣṭakamevaṃ vā yathāruci lekhit kramāt

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कण्ठं त्रिभागविस्तारं सार्धाङ्गुलसमायतम् । द्विरङ्गुलायतं वापि तदग्रे तु मुखं भवेत्

kaṇṭhaṃ tribhāgavistāraṃ sārdhāṅgulasamāyatam / dviraṅgulāyataṃ vāpi tadagre tu mukhaṃ bhavet

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

चतुरङ्गुलविस्तारं पञ्चाङ्गुलमथापि वा । त्रिकं द्व्यङ्गुलमात्रं स्यान्मध्ये धारां सुशोभनाम्

caturaṅgulavistāraṃ pañcāṅgulamathāpi vā / trikaṃ dvyaṅgulamātraṃ syānmadhye dhārāṃ suśobhanām

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सुषिरं कण्ठदेशे स्यात् प्रविशेच्छिबिक(?) यथा । धाराया दक्षिणे वामे मुखे वृत्तं समालिखेत्

suṣiraṃ kaṇṭhadeśe syāt praviśecchibika(?) yathā / dhārāyā dakṣiṇe vāme mukhe vṛttaṃ samālikhet

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कण्ठोर्ध्वे तु लिखेदास्यं सुशोभनमतः परम् । नासिकामुखमेकं वा वराहाननमेव च

kaṇṭhordhve tu likhedāsyaṃ suśobhanamataḥ param / nāsikāmukhamekaṃ vā varāhānanameva ca

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

व्याघ्रगोमुखमेव स्यात् यथारुचि समाचरेत् । स्रुक्पृष्ठं शोधयित्वा तु परितो ऽष्टदलं लिखेत्

vyāghragomukhameva syāt yathāruci samācaret / srukpṛṣṭhaṃ śodhayitvā tu parito 'ṣṭadalaṃ likhet

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

वृत्तापादं ततो बाह्ये न्यसेद्द्व्यङ्गुलमेव तु । तथैव दण्डमूले तु पदन्यासं यथाविधि

vṛttāpādaṃ tato bāhye nyaseddvyaṅgulameva tu / tathaiva daṇḍamūle tu padanyāsaṃ yathāvidhi

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अङ्गुष्ठाङ्गुलमानेन तद्वृत्ताङ्घ्रिं समाचरेत् । दण्डद्वितीयमध्यान्ते तृतीयस्याधरे ऽम्बुजम्

aṅguṣṭhāṅgulamānena tadvṛttāṅghriṃ samācaret / daṇḍadvitīyamadhyānte tṛtīyasyādhare 'mbujam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अष्टपत्रसमायुक्तमालिखेत् फलकायुतम् । घृतादिमध्यमे भागे कारयेत् परितः क्रमात्

aṣṭapatrasamāyuktamālikhet phalakāyutam / ghṛtādimadhyame bhāge kārayet paritaḥ kramāt

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

दण्डमूले ऽब्जमुकुलं त्रिलेखायुक्समाचरेत् । चतुरभ्यधिकं विंशदङ्गुलं तच्छचीपते

daṇḍamūle 'bjamukulaṃ trilekhāyuksamācaret / caturabhyadhikaṃ viṃśadaṅgulaṃ tacchacīpate

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

स्रुवं तु कारयेत्पश्चात् आननेन समन्वितम् । चर(ष?)कं द्व्यङ्गुलं वृत्तं कर्तव्यं तु सुशोभनम्

sruvaṃ tu kārayetpaścāt ānanena samanvitam / cara(ṣa?)kaṃ dvyaṅgulaṃ vṛttaṃ kartavyaṃ tu suśobhanam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

गोष्पदं तु यथामग्नमल्पपङ्के तथा भवेत् । स्रुव(स्रुचो?) मूले मुखाद्ये च त्रिरेखा यवमानतः

goṣpadaṃ tu yathāmagnamalpapaṅke tathā bhavet / sruva(sruco?) mūle mukhādye ca trirekhā yavamānataḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कारयेत्तु शचीनाथ सा च स्रुक् सर्वसिद्धिदा । मुखादित्र्यङ्गुलं हित्वा तदन्ते ऽङ्घ्रिं समाचरेत्

kārayettu śacīnātha sā ca sruk sarvasiddhidā / mukhāditryaṅgulaṃ hitvā tadante 'ṅghriṃ samācaret

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

वृत्तं सुशोभनं पृष्ठे तद्देहाङ्गुलमानतः । तथैव स्रुवमूले ऽङ्घ्रिं विस्तारायामतादृशम्

vṛttaṃ suśobhanaṃ pṛṣṭhe taddehāṅgulamānataḥ / tathaiva sruvamūle 'ṅghriṃ vistārāyāmatādṛśam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पद्मस्य मुकुलाकारं स्रुवमूले ऽथ कारयेत् । परस्याक्ष्यङ्घ्रिहीनेन(?) कारयेद्वाथ स्रुक्स्रुवौ

padmasya mukulākāraṃ sruvamūle 'tha kārayet / parasyākṣyaṅghrihīnena(?) kārayedvātha sruksruvau

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

एतत् स्रुक्स्रुवमाख्यातं मङ्गलाष्टकमुच्यते । लोहजान्येव कुर्वीत अलाभे काष्ठजानि च

etat sruksruvamākhyātaṃ maṅgalāṣṭakamucyate / lohajānyeva kurvīta alābhe kāṣṭhajāni ca

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अश्वत्थं वा पलाशं वा खदिरं वटमेव वा । पञ्चविंशाङ्गुलायामं द्वादशाङ्गुलविस्तृतम्

aśvatthaṃ vā palāśaṃ vā khadiraṃ vaṭameva vā / pañcaviṃśāṅgulāyāmaṃ dvādaśāṅgulavistṛtam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

द्व्यङ्गुलं तु घनं ज्ञेयं पीठं तु चतुरङ्गुलम् । तस्योपरि लिखेत्पद्ममष्टपत्रं सकर्णिकम्

dvyaṅgulaṃ tu ghanaṃ jñeyaṃ pīṭhaṃ tu caturaṅgulam / tasyopari likhetpadmamaṣṭapatraṃ sakarṇikam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

शङ्खं चक्रं पताकं च श्रीवत्सं दर्पणं वृषम् । मत्स्ययुग्मं च कुम्भं च मङ्गलाष्टकमिष्यते

śaṅkhaṃ cakraṃ patākaṃ ca śrīvatsaṃ darpaṇaṃ vṛṣam / matsyayugmaṃ ca kumbhaṃ ca maṅgalāṣṭakamiṣyate

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

द्वादशाङ्गुलमायामं शङ्खादीनां प्रचक्षते । तत्तद्रूपानुसारेण विस्तारं कारयेद्बुधः

dvādaśāṅgulamāyāmaṃ śaṅkhādīnāṃ pracakṣate / tattadrūpānusāreṇa vistāraṃ kārayedbudhaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

चामरे च महादीपे तेषां पार्श्वेषु कल्पयेत् । शङ्खादिमङ्गलानां तु छत्रं चोपरि विन्यसेत्

cāmare ca mahādīpe teṣāṃ pārśveṣu kalpayet / śaṅkhādimaṅgalānāṃ tu chatraṃ copari vinyaset

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अधुना तोरणानां तु वक्ष्यते लक्षण क्रमात् । अश्वत्थतोरणं प्राच्यां ऋग्वेदश्चैन्द्रदैवतः

adhunā toraṇānāṃ tu vakṣyate lakṣaṇa kramāt / aśvatthatoraṇaṃ prācyāṃ ṛgvedaścaindradaivataḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

औदुम्बरं तथा याम्ये यजुश्च यमदैवतम् । न्यग्रोधं तु प्रतीच्यां वै सामं(?)वरुणदैवतम्

audumbaraṃ tathā yāmye yajuśca yamadaivatam / nyagrodhaṃ tu pratīcyāṃ vai sāmaṃ(?)varuṇadaivatam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

उत्तरे सोमदैवत्यः प्लक्षश्चाथर्वणो भवेत् । अश्वत्थं वाप्यभावे तु पूर्वादि चतुरोदिशि

uttare somadaivatyaḥ plakṣaścātharvaṇo bhavet / aśvatthaṃ vāpyabhāve tu pūrvādi caturodiśi

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कल्पयेत् स्वस्वनाम्ना तु तत्तद्वृक्षस्वरूपकम् । सप्तहस्तसमायुक्तं पञ्चहस्तमथापि वा

kalpayet svasvanāmnā tu tattadvṛkṣasvarūpakam / saptahastasamāyuktaṃ pañcahastamathāpi vā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

चतुर्हस्तायतं वापि यथारुचि समाचरेत् । तदर्धं पट्टिका तिर्यक् त्रित्रिशूलसमन्वितम्

caturhastāyataṃ vāpi yathāruci samācaret / tadardhaṃ paṭṭikā tiryak tritriśūlasamanvitam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

शूलायामं द्वितालं वा पादोनं वा शचीपते । पादशूलं मया प्रोक्तं नाहमेकादशाङ्गुलम्

śūlāyāmaṃ dvitālaṃ vā pādonaṃ vā śacīpate / pādaśūlaṃ mayā proktaṃ nāhamekādaśāṅgulam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

नवाङ्गुलं वा देवेन्द्र यथारुचि समाचरेत् । पादौ तौ पट्टिका तिर्यक् द्वाभ्यां द्वाविंशदङ्गुलम्

navāṅgulaṃ vā devendra yathāruci samācaret / pādau tau paṭṭikā tiryak dvābhyāṃ dvāviṃśadaṅgulam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

वत्तं वा चतुरश्रं वा युक्त्या कुर्याद्यथाविधि । तोरणान् स्थापयेद्द्वारे स्वस्थाने च स्ववृक्षजान्

vattaṃ vā caturaśraṃ vā yuktyā kuryādyathāvidhi / toraṇān sthāpayeddvāre svasthāne ca svavṛkṣajān

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

खात्वा भूमौ द्वितालं तु मण्डपे मूलविद्यया । अथैकतालमानं वा खातयेदवटं धराम्

khātvā bhūmau dvitālaṃ tu maṇḍape mūlavidyayā / athaikatālamānaṃ vā khātayedavaṭaṃ dharām

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तत्तद्गर्तेषु संस्थाप्य तोरणानि यथाक्रमम् । सुशोभनं तु पूर्वं स्यात् सुभद्रं नाम दक्षिणे

tattadgarteṣu saṃsthāpya toraṇāni yathākramam / suśobhanaṃ tu pūrvaṃ syāt subhadraṃ nāma dakṣiṇe

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सुबन्धुं वारुणे चैव सुहोत्रं नाम चोत्तरे । एतत्स्वनाममन्त्रेण पूजयेद्देशिकोत्तमः

subandhuṃ vāruṇe caiva suhotraṃ nāma cottare / etatsvanāmamantreṇa pūjayeddeśikottamaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कुमुदः कुमुदाक्षश्च प्राच्यां दौवारिकौ स्मृतौ । दक्षिणद्वारपालाख्यौ पुण्डरीको ऽथ वामनः

kumudaḥ kumudākṣaśca prācyāṃ dauvārikau smṛtau / dakṣiṇadvārapālākhyau puṇḍarīko 'tha vāmanaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

शङ्कुकर्णः सर्पनेत्रः प्रतीच्यां द्वारपालकौ । उत्तरद्वारपालौ तु सुमुखः सुप्रतिष्ठितः

śaṅkukarṇaḥ sarpanetraḥ pratīcyāṃ dvārapālakau / uttaradvārapālau tu sumukhaḥ supratiṣṭhitaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तोरणाभ्यन्तरे स्थाप्य यथाष्टौ च यथादिशि । रक्ते पताके पूर्वस्यां दक्षिणस्यां तु पीतके

toraṇābhyantare sthāpya yathāṣṭau ca yathādiśi / rakte patāke pūrvasyāṃ dakṣiṇasyāṃ tu pītake

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पश्चिमे ऽञ्जनसंकाशे शुक्लवर्णे तथोत्तरे । कुमुदाद्यांश्च भूतेशान् ध्वजेषु परिकीर्तितान्

paścime 'ñjanasaṃkāśe śuklavarṇe tathottare / kumudādyāṃśca bhūteśān dhvajeṣu parikīrtitān

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

एवं संक्षेपतः प्रोक्तं मण्डपादि च स्रुक्स्रुवम् । पताकान्तं शचीनाथ दारुसंग्रहणं शृणु

evaṃ saṃkṣepataḥ proktaṃ maṇḍapādi ca sruksruvam / patākāntaṃ śacīnātha dārusaṃgrahaṇaṃ śṛṇu

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.