तथैव शिल्पिनं पूज्य शिलाग्रहणमारभेत् ॥ इति श्रीपाञ्चरात्रे विष्वक्सेनसंहितायां दारुसंग्रहणविधिर्नाम तृतीयो ऽध्यायः ॥ चतुर्थो ऽध्यायः चतुर्थो ऽध्यायः विष्वक्सेनः--- अतः परं प्रवक्ष्यामि शिलाग्रहणमुत्तमम् । द्विविधा तु शिला ग्राह्या पर्वतेषु धरासु च
tathaiva śilpinaṃ pūjya śilāgrahaṇamārabhet // iti śrīpāñcarātre viṣvaksenasaṃhitāyāṃ dārusaṃgrahaṇavidhirnāma tṛtīyo 'dhyāyaḥ || caturtho 'dhyāyaḥ caturtho 'dhyāyaḥ viṣvaksenaḥ--- ataḥ paraṃ pravakṣyāmi śilāgrahaṇamuttamam / dvividhā tu śilā grāhyā parvateṣu dharāsu ca
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पर्वतान् प्रथमं वक्ष्ये येषु शैलेषु गृह्यते । त्रिकूटो हेमकूटश्च कैलासो गिरिसत्तमः
parvatān prathamaṃ vakṣye yeṣu śaileṣu gṛhyate / trikūṭo hemakūṭaśca kailāso girisattamaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मन्दरो माल्यवांश्चैव निषधो नीलपर्वतः । मेरुः सह्यश्च विन्ध्यश्च किष्किन्धो गिरिसत्तमः
mandaro mālyavāṃścaiva niṣadho nīlaparvataḥ / meruḥ sahyaśca vindhyaśca kiṣkindho girisattamaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
वेङ्कटो दर्दरश्चैव श्रीगिरिश्चित्रकूटकः । एवंभूतान् समन्वीक्ष्य पुरतः प्रणमेत् सदा
veṅkaṭo dardaraścaiva śrīgiriścitrakūṭakaḥ / evaṃbhūtān samanvīkṣya purataḥ praṇamet sadā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पत्रं पुष्पं समादाय निक्षिपेद्गिरिमूलके । नमस्कृत्य हरिं ध्यात्वा पर्वतं पापनाशनम्
patraṃ puṣpaṃ samādāya nikṣipedgirimūlake / namaskṛtya hariṃ dhyātvā parvataṃ pāpanāśanam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अधिवासनानिसर्वाणि(कर्माणि?)अस्मिन् पूर्ववदाचरेत् । भूगता याः शिलाः प्रोक्ताः तासां लक्षणमुच्यते
adhivāsanānisarvāṇi(karmāṇi?)asmin pūrvavadācaret / bhūgatā yāḥ śilāḥ proktāḥ tāsāṃ lakṣaṇamucyate
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
वारुणी चैव माहेन्द्री आग्नेयी वायवी तथा । चतुर(चतस्र?)स्तु शिलाः प्रोक्ताः तासांलक्षणमुच्यते
vāruṇī caiva māhendrī āgneyī vāyavī tathā / catura(catasra?)stu śilāḥ proktāḥ tāsāṃlakṣaṇamucyate
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
या पुष्पवनसंकीर्णा जलाशयसमायु(वृ?)ता । सा क्षितिर्वारुणी ज्ञेया शिला तत्र तु वारुणी
yā puṣpavanasaṃkīrṇā jalāśayasamāyu(vṛ?)tā / sā kṣitirvāruṇī jñeyā śilā tatra tu vāruṇī
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यस्याश्चोत्तरसंस्थायाः व्रीहिक्षेत्रं तु दक्षिणे । पश्चिमे क्षीरवृक्षाश्च सा माहेन्द्री प्रकीर्तिता
yasyāścottarasaṃsthāyāḥ vrīhikṣetraṃ tu dakṣiṇe / paścime kṣīravṛkṣāśca sā māhendrī prakīrtitā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पलाशाः खदिरा वृक्षाः काश्मर्यः पुष्पर्(-यश्चैव?)दक्षिणे । तित्तिर्यश्च कपोताश्च गृध्राश्चैव वसाशनाः
palāśāḥ khadirā vṛkṣāḥ kāśmaryaḥ puṣpar(-yaścaiva?)dakṣiṇe / tittiryaśca kapotāśca gṛdhrāścaiva vasāśanāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
भ्रमराश्च वराहाश्च दृश्यन्ते यत्र सन्ततमद्म् । तोयमन्तर्गतां(तं?)स्वल्पां(ल्पं?)तामाग्नेयींप्रचक्षते
bhramarāśca varāhāśca dṛśyante yatra santatamadm / toyamantargatāṃ(taṃ?)svalpāṃ(lpaṃ?)tāmāgneyīṃpracakṣate
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
बिल्वश्लेष्मातकाकीर्णा तथा स्नुहिविभीतके । सृगाला यत्र दृश्यन्ते तथैव मृगतृष्णिका
bilvaśleṣmātakākīrṇā tathā snuhivibhītake / sṛgālā yatra dṛśyante tathaiva mṛgatṛṣṇikā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तृणोदकविहीना च शर्करोषरसंयुता । वायवी सा क्षितिः प्रोक्ता शिलां तत्र तु वर्जयेत्
tṛṇodakavihīnā ca śarkaroṣarasaṃyutā / vāyavī sā kṣitiḥ proktā śilāṃ tatra tu varjayet
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
नदीतीरे ह्रदतटे लवणोदपरिप्लुते । ग्राममध्ये श्मशाने च तथा चैव चतुष्पथे
nadītīre hradataṭe lavaṇodapariplute / grāmamadhye śmaśāne ca tathā caiva catuṣpathe
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अमेध्यभूमौ वल्मीके ऊषरे शवदूषिते । वायुसूर्याग्निदग्धे च न ग्राह्यास्तु शिलाःसदा
amedhyabhūmau valmīke ūṣare śavadūṣite / vāyusūryāgnidagdhe ca na grāhyāstu śilāḥsadā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
वर्जिताभिः शिलाभिर्यः प्रतिमां लोभमोहितः । कुर्याद्वा कारयेद्वापि तस्य स्यादाभिचारिकम्
varjitābhiḥ śilābhiryaḥ pratimāṃ lobhamohitaḥ / kuryādvā kārayedvāpi tasya syādābhicārikam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
प्रमिमार्थं तु निर्गच्छेदाचार्यः शिल्पिभिःसह । ब्राह्मणान् भोजयित्वादौ तैः कृत्वा स्वस्तिवाचनम्
pramimārthaṃ tu nirgacchedācāryaḥ śilpibhiḥsaha / brāhmaṇān bhojayitvādau taiḥ kṛtvā svastivācanam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अयः कुठादिसंगृह्य प्राङ्मुखो वाप्युदङ्मुखः । निर्गतस्तु शिलां पश्येत् तदा प्रभृति नित्यशः
ayaḥ kuṭhādisaṃgṛhya prāṅmukho vāpyudaṅmukhaḥ / nirgatastu śilāṃ paśyet tadā prabhṛti nityaśaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
प्रतिमाकर्म कुर्वीत तत्कर्मान्तं हविष्यभुक् । दारुसंग्रहणाध्याये संप्रोक्तं चाधिवासनम्
pratimākarma kurvīta tatkarmāntaṃ haviṣyabhuk / dārusaṃgrahaṇādhyāye saṃproktaṃ cādhivāsanam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तस्मिन् सर्वं प्रयोक्तव्यं विशेषं कथयामि ते । शिल्पिभिश्च भुवं खात्वा शिलां पश्येत् समाहितः
tasmin sarvaṃ prayoktavyaṃ viśeṣaṃ kathayāmi te / śilpibhiśca bhuvaṃ khātvā śilāṃ paśyet samāhitaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
दक्षिणोत्तरमायामं तथा वै पूर्वपश्चिमम् । शान्तिदा दक्षिणग्रीवा पूर्वग्रीवाजयप्रदा
dakṣiṇottaramāyāmaṃ tathā vai pūrvapaścimam / śāntidā dakṣiṇagrīvā pūrvagrīvājayapradā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
श्रीकरी पश्चिमग्रीवा कर्तुर्भवति नित्यदा । पुष्टिदा चोत्तरग्रीवा कोणं तु परिवर्जयेत्
śrīkarī paścimagrīvā karturbhavati nityadā / puṣṭidā cottaragrīvā koṇaṃ tu parivarjayet
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
उत्पाट्यमाने दृश्यन्ते स्फुलिङ्गा यत्र चाग्निवत् । नादाश्च कांस्यघण्टावच्छिलायाश्च शिरो मतम्
utpāṭyamāne dṛśyante sphuliṅgā yatra cāgnivat / nādāśca kāṃsyaghaṇṭāvacchilāyāśca śiro matam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कांस्यवन्मध्यभागे तु मूले वै कांस्यतालवत् । ध्वनिर्यस्याः शिलायास्तु सा पुमानिति कीर्तिता
kāṃsyavanmadhyabhāge tu mūle vai kāṃsyatālavat / dhvaniryasyāḥ śilāyāstu sā pumāniti kīrtitā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तस्मात्किञ्चिद्विहीना तु छिद्रायाश्च ध्वनिर्भवेत् । सा शिला स्त्रीति विज्ञेया तद्धीना स्यान्नपुंसकम्
tasmātkiñcidvihīnā tu chidrāyāśca dhvanirbhavet / sā śilā strīti vijñeyā taddhīnā syānnapuṃsakam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पुल्लिङ्गे प्रतिमा प्रोक्ता स्त्रीलिङ्गे पादपीठिका । रत्नन्यासादधस्तात्तु नपुंसकमुदाहृतम्
pulliṅge pratimā proktā strīliṅge pādapīṭhikā / ratnanyāsādadhastāttu napuṃsakamudāhṛtam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तत्र गर्भं परीक्षेत छेदने भेदने ऽपि च । मण्डला यत्र दृश्यन्ते तत्र गर्भं विनिर्दिशेत्
tatra garbhaṃ parīkṣeta chedane bhedane 'pi ca / maṇḍalā yatra dṛśyante tatra garbhaṃ vinirdiśet
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
माञ्जिष्ठवर्णसदृशे दर्दुरस्तत्र संभवे । पीतके मण्डले गोष्णा (गोधा?)कृष्णे कृष्णाहिरेव च
māñjiṣṭhavarṇasadṛśe dardurastatra saṃbhave / pītake maṇḍale goṣṇā (godhā?)kṛṣṇe kṛṣṇāhireva ca
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कपिले मूषिकः प्रोक्तः कृकलासस्तथारुणे । गुलवर्णे तु पाषाणः कर्बुरेगृहगौलिका
kapile mūṣikaḥ proktaḥ kṛkalāsastathāruṇe / gulavarṇe tu pāṣāṇaḥ karburegṛhagaulikā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कु(अ?)म्भः कृपाणसदृशे वालुकाः पद्मसंनिभे । विचित्रे वृश्चिको ज्ञेयो नीलपीते पतङ्गकः
ku(a?)mbhaḥ kṛpāṇasadṛśe vālukāḥ padmasaṃnibhe / vicitre vṛściko jñeyo nīlapīte pataṅgakaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मधुवर्णे तु खद्योतः मण्डले निर्दिशेद्बुधः । गर्भदर्शनदोषांस्तु पुनर्वक्ष्ये यथातथम्
madhuvarṇe tu khadyotaḥ maṇḍale nirdiśedbudhaḥ / garbhadarśanadoṣāṃstu punarvakṣye yathātatham
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
दर्दुरे स्यादनारोग्यं गोधायां दुर्गतो(तिः?) भवेत् । विषेण म्रियते सर्पे अनपत्यस्तु मूषिके
dardure syādanārogyaṃ godhāyāṃ durgato(tiḥ?) bhavet / viṣeṇa mriyate sarpe anapatyastu mūṣike
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कृकलासे य(त?)थाल्पायुः पाषाणे ऽशनिना वधः । गौलिकायां धनापायो जले वै गर्भनाशनम्
kṛkalāse ya(ta?)thālpāyuḥ pāṣāṇe 'śaninā vadhaḥ / gaulikāyāṃ dhanāpāyo jale vai garbhanāśanam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सिकातासु जलाभावो वृश्चिके कलहस्तथा । शलभे राष्ट्रनाशः स्यात् खद्योते च कुलक्षयः
sikātāsu jalābhāvo vṛścike kalahastathā / śalabhe rāṣṭranāśaḥ syāt khadyote ca kulakṣayaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तस्माद्यत्नात् परीक्षेत नित्यं गर्भमतन्द्रितः । गर्भेण सहितां लोभात् प्रतिमां कुरुते यदि
tasmādyatnāt parīkṣeta nityaṃ garbhamatandritaḥ / garbheṇa sahitāṃ lobhāt pratimāṃ kurute yadi
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तन्मण्डलाधिपो राजा कारकः स्थापकस्तथा । उन्मूमिला भवन्त्येते तस्माद्गर्भं विशोधयेत्
tanmaṇḍalādhipo rājā kārakaḥ sthāpakastathā / unmūmilā bhavantyete tasmādgarbhaṃ viśodhayet
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मणिजा लोहजाश्चैव दारुजा वा शचीपते । गर्भागर्भमवेक्षेत नित्यं वृद्धिशुभप्रदा
maṇijā lohajāścaiva dārujā vā śacīpate / garbhāgarbhamavekṣeta nityaṃ vṛddhiśubhapradā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अस्मिन् तन्त्रोत्तरे भागे प्रमिमालक्षणं क्रमात् । नारदस्य(दाय?)मया प्रोक्तं गुह्याद्गुह्यमनुत्तमम्
asmin tantrottare bhāge pramimālakṣaṇaṃ kramāt / nāradasya(dāya?)mayā proktaṃ guhyādguhyamanuttamam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तस्मात्पूर्वोत्तरं ज्ञात्वा प्रमिमां कारयेत्क्रमात् । एवं शैलविधिः प्रोक्तः सारात्सार अनुत्तमः
tasmātpūrvottaraṃ jñātvā pramimāṃ kārayetkramāt / evaṃ śailavidhiḥ proktaḥ sārātsāra anuttamaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.