Library·Patanjali: Yogasutra·1

Patanjali: Yogasutra 1

अथ योगानुशासनम्

atha yogānuśāsanam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

योगश् चित्तवृत्तिनिरोधः

yogaś cittavṛttinirodhaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तदा द्रष्टुः स्वरूपे ऽवस्थानम्

tadā draṣṭuḥ svarūpe 'vasthānam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

वृत्तिसारूप्यम् इतरत्र

vṛttisārūpyam itaratra

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

वृत्तयः पञ्चतय्यः क्लिष्टाक्लिष्टाः

vṛttayaḥ pañcatayyaḥ kliṣṭākliṣṭāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

प्रमाणविपर्ययविकल्पनिद्रास्मृतयः

pramāṇaviparyayavikalpanidrāsmṛtayaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

प्रत्यक्षानुमानागमाः प्रमाणानि

pratyakṣānumānāgamāḥ pramāṇāni

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

विपर्ययो मिथ्याज्ञानम् अतद्रूपप्रतिष्ठम्

viparyayo mithyājñānam atadrūpapratiṣṭham

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

शब्दज्ञानानुपाती वस्तुशून्यो विकल्पः

śabdajñānānupātī vastuśūnyo vikalpaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अभावप्रत्ययालम्बना वृत्तिर् निद्रा

abhāvapratyayālambanā vṛttir nidrā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अनुभूतविषयासंप्रमोषः स्मृतिः

anubhūtaviṣayāsaṃpramoṣaḥ smṛtiḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अभ्यासवैराग्याभ्यां तन्निरोधः

abhyāsavairāgyābhyāṃ tannirodhaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तत्र स्थितौ यत्नो ऽभ्यासः

tatra sthitau yatno 'bhyāsaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

स तु दीर्घकालनैरन्तर्यसत्कारासेवितो दृढभूमिः

sa tu dīrghakālanairantaryasatkārāsevito dṛḍhabhūmiḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

दृष्टानुश्रविकविषयवितृष्णस्य वशीकारसंज्ञा वैराग्यम्

dṛṣṭānuśravikaviṣayavitṛṣṇasya vaśīkārasaṃjñā vairāgyam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तत् परं पुरुषख्यातेर् गुणवैतृष्ण्यम्

tat paraṃ puruṣakhyāter guṇavaitṛṣṇyam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

वितर्कविचारानन्दास्मितारूपानुगमात् संप्रज्ञातः

vitarkavicārānandāsmitārūpānugamāt saṃprajñātaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

विरामप्रत्ययाभ्यासपूर्वः संस्कारशेषो ऽन्यः

virāmapratyayābhyāsapūrvaḥ saṃskāraśeṣo 'nyaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

भवप्रत्ययो विदेहप्रकृतिलयानाम्

bhavapratyayo videhaprakṛtilayānām

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

श्रद्धावीर्यस्मृतिसमाधिप्रज्ञापूर्वक इतरेषाम्

śraddhāvīryasmṛtisamādhiprajñāpūrvaka itareṣām

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तीव्रसंवेगानाम् आसन्नः

tīvrasaṃvegānām āsannaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

मृदुमध्याधिमात्रत्वात् ततो ऽपि विशेषः

mṛdumadhyādhimātratvāt tato 'pi viśeṣaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ईश्वरप्रणिधानाद् वा

īśvarapraṇidhānād vā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

क्लेशकर्मविपाकाशयैर् अपरामृष्टः पुरुषविशेष ईश्वरः

kleśakarmavipākāśayair aparāmṛṣṭaḥ puruṣaviśeṣa īśvaraḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तत्र निरतिशयं सर्वज्ञबीजम्

tatra niratiśayaṃ sarvajñabījam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पूर्वेषाम् अपि गुरुः कालेनानवच्छेदात्

pūrveṣām api guruḥ kālenānavacchedāt

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तस्य वाचकः प्रणवः

tasya vācakaḥ praṇavaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तज्जपस् तदर्थभावनम्

tajjapas tadarthabhāvanam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ततः प्रत्यक्चेतनाधिगमो ऽप्य् अन्तरायाभावश् च

tataḥ pratyakcetanādhigamo 'py antarāyābhāvaś ca

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

व्याधिस्त्यानसंशयप्रमादालस्याविरतिभ्रान्तिदर्शनालब्धभूमिकत्वानवस्थितत्वानि चित्तविक्षेपास् ते ऽन्तरायाः

vyādhistyānasaṃśayapramādālasyāviratibhrāntidarśanālabdhabhūmikatvānavasthitatvāni cittavikṣepās te 'ntarāyāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

दुःखदौर्मनस्याङ्गमेजयत्वश्वासप्रश्वासा विक्षेपसहभुवः

duḥkhadaurmanasyāṅgamejayatvaśvāsapraśvāsā vikṣepasahabhuvaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तत्प्रतिषेधार्थम् एकतत्त्वाभ्यासः

tatpratiṣedhārtham ekatattvābhyāsaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

मैत्रीकरुणामुदितोपेक्षाणां सुखदुःखपुण्यापुण्यविषयाणां भावनातश् चित्तप्रसादनम्

maitrīkaruṇāmuditopekṣāṇāṃ sukhaduḥkhapuṇyāpuṇyaviṣayāṇāṃ bhāvanātaś cittaprasādanam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

प्रच्छर्दनविधारणाभ्यां वा प्राणस्य

pracchardanavidhāraṇābhyāṃ vā prāṇasya

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

विषयवती वा प्रवृत्तिर् उत्पन्ना मनसः स्थितिनिबन्धनी

viṣayavatī vā pravṛttir utpannā manasaḥ sthitinibandhanī

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

विशोका वा ज्योतिष्मती

viśokā vā jyotiṣmatī

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

वीतरागविषयं वा चित्तम्

vītarāgaviṣayaṃ vā cittam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

स्वप्ननिद्राज्ञानालम्बनं वा

svapnanidrājñānālambanaṃ vā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यथाभिमतध्यानाद् वा

yathābhimatadhyānād vā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

परमाणुपरममहत्त्वान्तो ऽस्य वशीकारः

paramāṇuparamamahattvānto 'sya vaśīkāraḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

क्षीणवृत्तेर् अभिजातस्येव मणेर् ग्रहीतृग्रहणग्राह्येषु तत्स्थतदञ्जनता समापत्तिः

kṣīṇavṛtter abhijātasyeva maṇer grahītṛgrahaṇagrāhyeṣu tatsthatadañjanatā samāpattiḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तत्र शब्दार्थज्ञानविकल्पैः संकीर्णा सवितर्का समापत्तिः

tatra śabdārthajñānavikalpaiḥ saṃkīrṇā savitarkā samāpattiḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

स्मृतिपरिशुद्धौ स्वरूपशून्येवार्थमात्रनिर्भासा निर्वितर्का

smṛtipariśuddhau svarūpaśūnyevārthamātranirbhāsā nirvitarkā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

एतयैव सविचारा निर्विचारा च सूक्ष्मविषया व्याख्याता

etayaiva savicārā nirvicārā ca sūkṣmaviṣayā vyākhyātā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सूक्ष्मविषयत्वं चालिङ्गपर्यवसानम्

sūkṣmaviṣayatvaṃ cāliṅgaparyavasānam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ता एव सबीजः समाधिः

tā eva sabījaḥ samādhiḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

निर्विचारवैशारद्ये ऽध्यात्मप्रसादः

nirvicāravaiśāradye 'dhyātmaprasādaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ऋतंभरा तत्र प्रज्ञा

ṛtaṃbharā tatra prajñā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

श्रुतानुमानप्रज्ञाभ्याम् अन्यविषया विशेषार्थत्वात्

śrutānumānaprajñābhyām anyaviṣayā viśeṣārthatvāt

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तज्जः संस्कारो ऽन्यसंस्कारप्रतिबन्धी

tajjaḥ saṃskāro 'nyasaṃskārapratibandhī

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तस्यापि निरोधे सर्वनिरोधान् निर्बीजः समाधिः

tasyāpi nirodhe sarvanirodhān nirbījaḥ samādhiḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.