Library·Patanjali: Yogasutra·2

Patanjali: Yogasutra 2

तपःस्वाध्यायेश्वरप्रणिधानानि क्रियायोगः

tapaḥsvādhyāyeśvarapraṇidhānāni kriyāyogaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

समाधिभावनार्थः क्लेशतनूकरणार्थश् च

samādhibhāvanārthaḥ kleśatanūkaraṇārthaś ca

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अविद्यास्मितारागद्वेषाभिनिवेशाः क्लेशाः

avidyāsmitārāgadveṣābhiniveśāḥ kleśāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अविद्या क्षेत्रम् उत्तरेषां प्रसुप्ततनुविच्छिन्नोदाराणाम्

avidyā kṣetram uttareṣāṃ prasuptatanuvicchinnodārāṇām

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अनित्याशुचिदुःखानात्मसु नित्यशुचिसुखात्मख्यातिर् अविद्या

anityāśuciduḥkhānātmasu nityaśucisukhātmakhyātir avidyā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

दृग्दर्शनशक्त्योर् एकात्मतेवास्मिता

dṛgdarśanaśaktyor ekātmatevāsmitā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सुखानुशयी रागः

sukhānuśayī rāgaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

दुःखानुशयी द्वेषः

duḥkhānuśayī dveṣaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

स्वरसवाही विदुषो ऽपि तथा रूढो ऽभिनिवेशः

svarasavāhī viduṣo 'pi tathā rūḍho 'bhiniveśaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ते प्रतिप्रसवहेयाः सूक्ष्माः

te pratiprasavaheyāḥ sūkṣmāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ध्यानहेयास् तद्वृत्तयः

dhyānaheyās tadvṛttayaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

क्लेशमूलः कर्माशयो दृष्टादृष्टजन्मवेदनीयः

kleśamūlaḥ karmāśayo dṛṣṭādṛṣṭajanmavedanīyaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सति मूले तद्विपाको जात्यायुर्भोगाः

sati mūle tadvipāko jātyāyurbhogāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ते ह्लादपरितापफलाः पुण्यापुण्यहेतुत्वात्

te hlādaparitāpaphalāḥ puṇyāpuṇyahetutvāt

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

परिणामतापसंस्कारदुःखैर् गुणवृत्तिविरोधाच् च दुःखम् एव सर्वं विवेकिनः

pariṇāmatāpasaṃskāraduḥkhair guṇavṛttivirodhāc ca duḥkham eva sarvaṃ vivekinaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

हेयं दुःखम् अनागतम्

heyaṃ duḥkham anāgatam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

द्रष्टृदृश्ययोः संयोगो हेयहेतुः

draṣṭṛdṛśyayoḥ saṃyogo heyahetuḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

प्रकाशक्रियास्थितिशीलं भूतेन्द्रियात्मकं भोगापवर्गार्थं दृश्यम्

prakāśakriyāsthitiśīlaṃ bhūtendriyātmakaṃ bhogāpavargārthaṃ dṛśyam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

विशेषाविशेषलिङ्गमात्रालिङ्गानि गुणपर्वाणि

viśeṣāviśeṣaliṅgamātrāliṅgāni guṇaparvāṇi

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

द्रष्टा दृशिमात्रः शुद्धो ऽपि प्रत्ययानुपश्यः

draṣṭā dṛśimātraḥ śuddho 'pi pratyayānupaśyaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तदर्थ एव दृश्यस्यात्मा

tadartha eva dṛśyasyātmā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कृतार्थं प्रति नष्टम् अप्य् अनष्टं तदन्यसाधारणत्वात्

kṛtārthaṃ prati naṣṭam apy anaṣṭaṃ tadanyasādhāraṇatvāt

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

स्वस्वामिशक्त्योः स्वरूपोपलब्धिहेतुः संयोगः

svasvāmiśaktyoḥ svarūpopalabdhihetuḥ saṃyogaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तस्य हेतुर् अविद्या

tasya hetur avidyā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तदभावात् संयोगाभावो हानं तद्दृशेः कैवल्यम्

tadabhāvāt saṃyogābhāvo hānaṃ taddṛśeḥ kaivalyam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

विवेकख्यातिर् अविप्लवा हानोपायः

vivekakhyātir aviplavā hānopāyaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तस्य सप्तधा प्रान्तभूमिः प्रज्ञा

tasya saptadhā prāntabhūmiḥ prajñā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

योगाङ्गानुष्ठानाद् अशुद्धिक्षये ज्ञानदीप्तिर् आ विवेकख्यातेः

yogāṅgānuṣṭhānād aśuddhikṣaye jñānadīptir ā vivekakhyāteḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यमनियमासनप्राणायामप्रत्याहारधारणाध्यानसमाधयो ऽष्टाव् अङ्गानि

yamaniyamāsanaprāṇāyāmapratyāhāradhāraṇādhyānasamādhayo 'ṣṭāv aṅgāni

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अहिंसासत्यास्तेयब्रह्मचर्यापरिग्रहा यमाः

ahiṃsāsatyāsteyabrahmacaryāparigrahā yamāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

जातिदेशकालसमयानवच्छिन्नाः सार्वभौमा महाव्रतम्

jātideśakālasamayānavacchinnāḥ sārvabhaumā mahāvratam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

शौचसंतोषतपःस्वाध्यायेश्वरप्रणिधानानि नियमाः

śaucasaṃtoṣatapaḥsvādhyāyeśvarapraṇidhānāni niyamāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

वितर्कबाधने प्रतिपक्षभावनम्

vitarkabādhane pratipakṣabhāvanam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

वितर्का हिंसादयः कृतकारितानुमोदिता लोभक्रोधमोहपूर्वका मृदुमध्याधिमात्रा दुःखाज्ञानानन्तफला इति प्रतिपक्षभावनम्

vitarkā hiṃsādayaḥ kṛtakāritānumoditā lobhakrodhamohapūrvakā mṛdumadhyādhimātrā duḥkhājñānānantaphalā iti pratipakṣabhāvanam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अहिंसाप्रतिष्ठायां तत्संनिधौ वैरत्यागः

ahiṃsāpratiṣṭhāyāṃ tatsaṃnidhau vairatyāgaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सत्यप्रतिष्ठायां क्रियाफलाश्रयत्वम्

satyapratiṣṭhāyāṃ kriyāphalāśrayatvam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अस्तेयप्रतिष्ठायां सर्वरत्नोपस्थानम्

asteyapratiṣṭhāyāṃ sarvaratnopasthānam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ब्रह्मचर्यप्रतिष्ठायां वीर्यलाभः

brahmacaryapratiṣṭhāyāṃ vīryalābhaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अपरिग्रहस्थैर्ये जन्मकथंतासंबोधः

aparigrahasthairye janmakathaṃtāsaṃbodhaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

शौचात् स्वाङ्गजुगुप्सा परैर् असंसर्गः

śaucāt svāṅgajugupsā parair asaṃsargaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सत्त्वशुद्धिसौमनस्यैकाग्र्येन्द्रियजयात्मदर्शनयोग्यत्वानि च

sattvaśuddhisaumanasyaikāgryendriyajayātmadarśanayogyatvāni ca

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

संतोषाद् अनुत्तमः सुखलाभः

saṃtoṣād anuttamaḥ sukhalābhaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कायेन्द्रियसिद्धिर् अशुद्धिक्षयात् तपसः

kāyendriyasiddhir aśuddhikṣayāt tapasaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

स्वाध्यायाद् इष्टदेवतासंप्रयोगः

svādhyāyād iṣṭadevatāsaṃprayogaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

समाधिसिद्धिर् ईश्वरप्रणिधानात्

samādhisiddhir īśvarapraṇidhānāt

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

स्थिरसुखम् आसनम्

sthirasukham āsanam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

प्रयत्नशैथिल्यानन्तसमापत्तिभ्याम्

prayatnaśaithilyānantasamāpattibhyām

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ततो द्वन्द्वानभिघातः

tato dvandvānabhighātaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तस्मिन् सति श्वासप्रश्वासयोर् गतिविच्छेदः प्राणायामः

tasmin sati śvāsapraśvāsayor gativicchedaḥ prāṇāyāmaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

बाह्याभ्यन्तरस्तम्भवृत्तिर् देशकालसंख्याभिः परिदृष्टो दीर्घसूक्ष्मः

bāhyābhyantarastambhavṛttir deśakālasaṃkhyābhiḥ paridṛṣṭo dīrghasūkṣmaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

बाह्याभ्यन्तरविषयाक्षेपी चतुर्थः

bāhyābhyantaraviṣayākṣepī caturthaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ततः क्षीयते प्रकाशावरणम्

tataḥ kṣīyate prakāśāvaraṇam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

धारणासु च योग्यता मनसः

dhāraṇāsu ca yogyatā manasaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

स्वविषयासंप्रयोगे चित्तस्वरूपानुकार इवेन्द्रियाणां प्रत्याहारः

svaviṣayāsaṃprayoge cittasvarūpānukāra ivendriyāṇāṃ pratyāhāraḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ततः परमा वश्यतेन्द्रियाणाम्

tataḥ paramā vaśyatendriyāṇām

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.