Chapter 6

In this sitting

1. 6.1यथा चित्रपटे दृष्टमवस्थानां चतुष्टयम् ।
2. 6.2यथा धौतो घट्टितश्च लाञ्छितो रञ्जितः पटः ।
3. 6.3स्वतः शुभ्रोऽत्र धौतः स्याद्घट्टितोऽन्नविलेपनात् ।
4. 6.4स्वतश्चिदन्तर्यामी तु मायावी सूक्ष्मसृष्टितः ।
5. 6.5ब्रह्माद्याःस्तम्बपर्यन्ताः प्राणिनोऽत्र जडा अपि ।
6. 6.6चित्रार्पितमनुष्याणां वस्त्राभासाः पृथक्पृथक् ।
7. 6.7पृथक्पृथक्चिदाभासाश्चैतन्याध्यस्तदेहिनाम् ।
8. 6.8वस्त्राभासस्थितान्वर्णान्यद्वदाधारवस्त्रगान् ।
9. 6.9चित्रस्थ पर्वतादीनां वस्त्राभासो न लिख्यते ।
10. 6.10संसारः परमार्थोऽयं संलग्नः स्वात्मवस्तुनि ।
11. 6.11आत्माभासस्य जीवस्य संसारो नात्मवस्तुनः ।
12. 6.12सदा विचारयेत्तस्माज्जगत्ज्जीवपरात्मनः ।
13. 6.13नाप्रतीतिस्तयोर्बाधः किन्तु मिथ्यात्वनिश्चयः ।
14. 6.14परमात्मावशेषोऽपि तत्सत्यत्वविनिश्चयः ।
15. 6.15परोक्षा चापरोक्षेति विद्या द्वेधा विचारजा ।
16. 6.16अस्ति ब्रह्मेति चेद्वेद परोक्षज्ञानमेव तत् ।
17. 6.17तत्साक्षात्कारसिद्ध्यर्थमात्मतत्त्वं विविच्यते ।
18. 6.18कूटस्थो ब्रह्मजीवेशावित्येवं चिच्चतुर्विधा ।
19. 6.19घटावच्छिन्नखे नीरं यत्तत्र प्रतिबिम्बितः ।
20. 6.20महाकाशस्य मध्ये यन्मेघमण्डलमीक्ष्यते ।
21. 6.21मेघांशरूपमुदकं तुषाराकारसंस्थितम् ।
22. 6.22अधिष्ठानतया देहद्वयावच्छिन्नचेतनः ।
23. 6.23कूटस्थे कल्पिता बुद्धिस्तत्र चित् प्रतिबिम्बकः ।
24. 6.24जलव्योम्ना घटाकाशोयथा सर्वस्तिरोहितः ।
25. 6.25अयं जीवो न कूटस्थं विविनक्ति कदाचन ।
26. 6.26विक्षेपावृतिरूपाभ्यां द्विधाविद्या प्रकल्पिता ।
27. 6.27अज्ञानी विदुषा पृष्टः कूटस्थं न प्रबुध्यते ।
28. 6.28स्वप्रकाशे कुतोऽविद्या तां विना कथमावृतिः ।
29. 6.29स्वानुभूतावविश्वासे तर्कस्याप्यनवस्थिते ।
30. 6.30बुद्ध्यारोहाय तर्कश्चेदपेक्षेत तथा सति ।
31. 6.31स्वानुभूतिरविद्यायामावृतौ च प्रदर्शिता ।
32. 6.32तच्चेद्विरोधि केनएयमावृतिर्ह्यनुभूयताम् ।
33. 6.33अविद्यावृतकूटस्थे देहद्वययुता चितिः ।
34. 6.34इदमंशस्य सत्यत्वं शुक्तिगं रूप्य ईक्ष्यते ।
35. 6.35नीलपृष्ठत्रिकोणत्वं यथा शुक्तौ तिरोहितम् ।
36. 6.36आरोपितस्य दृष्टान्ते रूप्यं नाम यथा तथा ।
37. 6.37इदमंशं स्वतः पश्यन् रूप्यमित्यभिमन्यते ।
38. 6.38इदंत्वरूप्यते भिन्ने स्वत्वाहन्ते तथेक्ष्यताम् ।
39. 6.39देवदत्तः स्वयं गच्छेत्त्वं वीक्षस्व स्वयं तथा ।
40. 6.40इदं रूप्यमिदं वस्त्रमिति यद्वदिदं तथा ।
41. 6.41अहन्त्वाद्भिद्यतां स्वत्वं कूटस्थे तेन किं तव ।
42. 6.42अन्यत्ववारकं स्वत्वमिति चेदन्यवारणम् ।
43. 6.43स्वयमात्मेति पर्यायस्तेन लोके तयोः सह ।
44. 6.44घटः स्वयं न जानातीत्येवं स्वत्वं घटादिषु ।
45. 6.45चेतनाचेतनभिदा कूटस्थात्मकृता न हि ।
46. 6.46यथा चेतन आभासः कूटस्थे भ्रान्तिकल्पितः ।
47. 6.47तत्त्वेदन्तेऽपि स्वत्वमिव त्वमहमादिषु ।
48. 6.48ते आत्मत्वेऽप्यनुगते तत्त्वेदन्ते ततस्तयोः ।
49. 6.49तत्त्वेदन्ते स्वतान्यत्वे त्वन्ताहन्ते परस्परम् ।
50. 6.50अन्यतायाः प्रतिद्वन्द्वी स्वयं कूटस्थ इष्यताम् ।
51. 6.51अहंतास्वत्वयोर्भेदे रूप्यतेदन्तयोरिव ।
52. 6.52तादात्म्याध्यास एवात्र पूर्वोक्ताविद्यया कृतः ।
53. 6.53अविद्यावृतितादात्म्ये विद्ययैव विनश्यतः ।
54. 6.54उपादाने विनष्टेऽपि क्षणं कार्यं प्रतीक्ष्यते ।
55. 6.55तन्तूनां दिनसंख्यानां तैस्तादृक्क्षण ईरितः ।
56. 6.56विना क्षोदक्षमं मानं तैर्वृथा परिकल्प्यते ।
57. 6.57आस्तां दुस्तार्किकैः साकं विवादः प्रकृतं ब्रुवे ।
58. 6.58भ्राम्यन्ते पण्डितंमन्याः सर्वे लौकिकतार्किकाः ।
59. 6.59पूर्वापरपरामर्शविकलास्तत्र केचन ।
60. 6.60कूटस्थादिशरीरान्तसंघातस्यात्मतां जगुः ।
61. 6.61श्रौतीकर्तुं स्वपक्षन्ते कोषमन्नमयं तथा ।
62. 6.62जीवात्मनिर्गमे देहमरणस्यात्र दर्शनात् ।
63. 6.63प्रत्यक्षत्वेनाभिमताहं धीर्देहातिरेकिणम् ।
64. 6.64वागादिनामिन्द्रियाणां कलहः श्रुतिषु श्रुतः ।
65. 6.65हैरण्यगर्भाः प्राणात्मवादिनस्त्वेवमूचिरे ।
66. 6.66प्राणो जागर्ति सुप्तेषु प्राणश्रैष्ठ्यादिकं श्रुतम् ।
67. 6.67मन आत्मा इति मन्यन्त उपासनपरा जनाः ।
68. 6.68मन एव मनुष्याणां कारणं बन्धमोक्षयोः ।
69. 6.69विज्ञानमात्मेति पर आहुः क्षणिकवादिनः ।
70. 6.70अहं वृत्तिरिदं वृत्तिरित्यन्तःकरणं द्विधा ।
71. 6.71अहंप्रत्ययबीजत्वमिदंवृत्तेरितिस्फुटम् ।
72. 6.72क्षणे क्षणे जन्मनाशावहंवृत्तिर्मितौ यतः ।
73. 6.73विज्ञानमयकोशोऽयं जीव इत्यागमा जगुः ।
74. 6.74विज्ञानं क्षणिकं नात्मा विद्युदभ्रनिमेषवत् ।
75. 6.75असदेवेदमित्यादाविदमेव श्रुतं ततः ।
76. 6.76निरधिष्ठानविभ्रान्तेरभावादात्मनोऽस्तिता ।
77. 6.77अन्यो विज्ञानमयत आनन्दमय आन्तरः ।
78. 6.78अणुर्महान्मध्यमो वेत्येवं तत्रापि वादिनः ।
79. 6.79अणुं वदन्त्यन्तरालाः सूक्ष्मनाडीप्रचारतः ।
80. 6.80अणोरणीयानेषोऽणुः सूक्ष्मात्सूक्ष्मतरं त्विति ॥
81. 6.81वालाग्रशतभागस्य शतधा कल्पितस्य च ।
82. 6.82दिगम्बरा मध्यमत्वमाहुरापादमस्तकम् ।
83. 6.83सूक्ष्मनाडी प्रचारस्तु सूक्ष्मैरवयवैर्भवेत् ।
84. 6.84न्यूनाधिकशरीरेषु प्रवेशोऽपि गमागमैः ।
85. 6.85संशस्य घटवन्नाशो भवत्येव तथा सति ।
86. 6.86तस्मादात्मा महानेव नैवाणुर्नापि मध्यमः ।
87. 6.87इत्युक्त्वा तद्विशेषेऽपि बहुधा कलहं ययुः ।
88. 6.88प्राभाकरास्तार्किकाश्च प्राहुरस्याचिदात्मताम् ।
89. 6.89इच्छाद्वेषप्रयत्नाश्च धर्माधर्मौ सुखासुखे ।
90. 6.90आत्मनो मनसा योगे स्वादृष्टवशतो गुणाः ।
91. 6.91चितिमत्त्वाच्चेतनोऽयमिच्छाद्वेषप्रयत्नवान् ।
92. 6.92यथात्र कर्मवशतः कादादिकं मुखादिकम् ।
93. 6.93एवं च सर्वगस्यापि सम्भवेतां गमागमौ ।
94. 6.94आनन्दमयकोषो यः सुषुप्तौ परिशिष्यते ।
95. 6.95गूढं चैतन्यमुत्प्रेक्ष्य बोधाबोधस्वरूपताम् ।
96. 6.96जडो भूत्वा तदास्वाप्समिति जाड्यस्मृतिस्तदा ।
97. 6.97द्रष्टुर्दृष्टेरलोपश्च श्रुतः सुप्तौ ततस्त्वयम् ।
98. 6.98निरंशस्योभयात्मत्वं न कथंचिद्घटिष्यते ।
99. 6.99जाड्यांशः प्रकृतेरूपं विकारि त्रिगुणं च तत् ।
100. 6.100असङ्गायाश्चितेर्बन्धमोक्षौ भेदाग्रहान्मतौ ।
101. 6.101महतः परमव्यक्तमिति प्रकृतिरुच्यते ।
102. 6.102चित्सन्निधौ प्रवृत्ताया प्रकृतेर्हि नियामकम् ।
103. 6.103प्रधानक्षेत्रज्ञपतिर्गुणेश इति हि श्रुतिः ।
104. 6.104अत्रापि कलहायन्ते वादिनः स्वस्वयुक्तिभिः ।
105. 6.105क्लेशकर्मविपाकैस्तदाशयैरप्यसंयुतः ।
106. 6.106तथापि पुंविशेषत्वाद्घटतेऽस्य नियन्तृता ।
107. 6.107भीषास्मादित्येवमादावसङ्गस्य परात्मनः ।
108. 6.108जीवानामप्यसङ्गत्वात्क्लेशादि न ह्यथापि च ।
109. 6.109नित्यज्ञानप्रयत्नेच्छागुणानीशस्य मन्वते ।
110. 6.110पुंविशेषत्वमप्यस्य गुणैरेव न चान्यथा ।
111. 6.111नित्यज्ञानादिमत्त्वेऽस्य सृष्टिरेव सदा भवेत् ।
112. 6.112उद्गीथब्राह्मणे तस्य माहात्म्यमतिविस्तृतम् ।
113. 6.113स्थूलदेहं विना लिङ्गदेहो न क्वापि दृश्यते ।
114. 6.114सहस्रशीर्षेत्येवं हि विश्वतश्चक्षुरित्यपि ।
115. 6.115सर्वतः पाणिपादत्वे कृम्यादेरपि चेशता ।
116. 6.116पुत्रार्थं तमुपासीना एवमाहुः प्रजापतिः ।
117. 6.117विष्णोर्नाभेः समुद्भूतो वेधाः कमलजस्ततः ।
118. 6.118शिवस्य पादावन्वेष्टुं शार्ङ्ग्यशक्तस्ततः शिवः ।
119. 6.119पुरत्रयं सादयितुं विघ्नेशं सोऽप्यपूजयत् ।
120. 6.120एवमन्ये स्वस्वपक्षाभिमानेनान्यथान्यथा ।
121. 6.121अन्तर्यामिणमारभ्य स्थावरान्तेशवादिनः ।
122. 6.122तत्त्वनिश्चयकामेन न्यायागमविचारिणाम् ।
123. 6.123मायां तु प्रकृतिं विद्यान्मायिनं तु महेश्वरम् ।
124. 6.124इति श्रुत्यनुसारेण न्यायो निर्णय ईश्वरे ।
125. 6.125माया चेयं तमोरूपा तापनीये तदीरणात् ।
126. 6.126जडं मोहात्मकं तच्चेत्यनुभावयति श्रुतिः ।
127. 6.127अचिदात्मघटादिनां यत्स्वरूपं जडं हि तत् ।
128. 6.128इत्थं लौकिकदृष्ट्यैतत्सर्वैरप्यनुभूयते ।
129. 6.129नासदासीद्विभातत्वान्नो सदासीच्च बाधनात् ।
130. 6.130तुच्छानिर्वचनीया च वास्तवी चेत्यसौ त्रिधा ।
131. 6.131अस्य सत्त्वमसत्त्वं च जगतो दर्शयत्यसौ ।
132. 6.132अस्वतन्त्रा हि माया स्यादप्रतीतेर्विना चितिम् ।
133. 6.133कूटस्थासङ्गमात्मानं जडत्त्वेन करोति सा ।
134. 6.134कूटस्थमनुपाऋत्य करोति जगदादिकम् ।
135. 6.135द्रवत्वमुदके वह्नावुष्ण्यं काठिन्यमश्मनि ।
136. 6.136न वेत्ति मायिनं लोको यावत्तावच्चमत्कृतिम् ।
137. 6.137प्रसरन्ति हि चोद्यानि जगद्वस्तुत्ववादिषु ।
138. 6.138चोद्येऽपि यदि चोद्यं स्यात्तच्चोद्ये चोद्यते मया ।
139. 6.139विस्मयैकशरीराया मायायाश्चोद्यरूपतः ।
140. 6.140मायात्वमेव निश्चेयमिति चेत्तर्हि निश्चिनु ।
141. 6.141न निरूपयितुं शक्या विस्पष्टं भासते च या ।
142. 6.142स्पष्टं भाति जगच्चेदमशक्यं तन्निरूपणम् ।
143. 6.143निरूपयितुमारब्धे निखिलैरपि पण्डितैः ।
144. 6.144देहेन्द्रियादयो भावा वीर्येणोत्पादिताः कथम् ।
145. 6.145वीर्यस्यैष स्वभावश्चेत्कथं तद्विदितं त्वया ।
146. 6.146न जानामि किमप्येतदित्यन्ते शरणं तव ।
147. 6.147एतस्मान्किमिवेन्द्रजालमपरं यद्गर्भवासस्थितम्
148. 6.148देहवद्वटधानादौ सुविचार्यावलोक्यताम् ।
149. 6.149निरुक्तावभिमानं ये दधते तार्किकादयः ।
150. 6.150अचिन्त्याः खलु ये भावा न तांस्तर्केषु योजयेत् ।
151. 6.151अचिन्त्यरचनाशक्तिबीजं मायेति निश्चिनु ।
152. 6.152जाग्रत्स्वप्नजगत्तत्र लीनं बीज इव द्रुमः ।
153. 6.153या बुद्धिवासनास्तासु चैतन्यं प्रतिबिम्बति ।
154. 6.154साभासमेव तद्बीजं धीरूपेण प्ररोहति ।
155. 6.155मायाभासेन जीवेशौ करोतीति श्रुतौ श्रुतम् ।
156. 6.156मेघवद्वर्तते माया मेघस्थिततुषारवत् ।
157. 6.157मायाधीनश्चिदाभासः श्रुतौ मायी महेश्वरः ।
158. 6.158सौषुप्तमानन्दमयं प्रक्रम्यैवं श्रुतिर्जगौ ।
159. 6.159सर्वज्ञत्वादिके तस्य नैव विप्रतिपद्यताम् ।
160. 6.160अयं यत्सृजते विश्वं तदन्यथयितुं पुमान् ।
161. 6.161अशेषप्राणिबुद्धीनां वासनास्तत्र संस्थिताः ।
162. 6.162वासनानां परोक्षत्वात्सर्वज्ञत्वं न हीक्ष्यते ।
163. 6.163विज्ञानमयमुख्येषु कोषेष्वन्यत्र चैव हि ।
164. 6.164बुद्धौ तिष्ठन्नान्तरोऽस्याधियानीक्ष्यश्च धीवपुः ।
165. 6.165तन्तुः पटे स्थितो यद्वदुपादानतया तथा ।
166. 6.166पटादप्यान्तरस्तन्तुस्तन्तोरप्यंशुरान्तरः ।
167. 6.167द्वित्र्यान्तरत्वकक्षाणां दर्शनेऽप्ययमान्तरः ।
168. 6.168पटरूपेण संस्थानात्पटस्तन्तोर्वपुर्यथा ।
169. 6.169तन्तोः संकोचविस्तारचलनादौ पटस्तथा ।
170. 6.170तथान्तर्याम्ययं यत्र यया वासनया यथा ।
171. 6.171ईश्वरः सर्वभूतानां हृद्देशेऽर्जुन ! तिष्ठति ।
172. 6.172सर्वभूतानि विज्ञानमयास्ते हृदये स्थिताः ।
173. 6.173देहादिपञ्जरं यन्त्रं तदारोहोऽभिमानिता ।
174. 6.174विज्ञानमयरूपेण तत्प्रवृत्तिस्वरूपतः ।
175. 6.175अन्तर्यमयतीत्युक्त्या यमेवार्थः श्रुतौ श्रुतः ।
176. 6.176जानामि धर्मं न च मे प्रवृत्ति-
177. 6.177नार्थः पुरुषकारेणेत्येवं मा शंक्यतां यतः ।
178. 6.178ईदृग्बोधेनेश्वरस्य प्रवृत्तिर्मैव वार्यताम् ।
179. 6.179तावता मुक्तिरित्याहुः श्रुतयः स्मृतयस्तथा ।
180. 6.180आज्ञाया भीतिहेतुत्वं भीषास्मादिति हि श्रुतम् ।
181. 6.181एतस्य वा अक्षरस्य प्रशासन इति श्रुतिः ।
182. 6.182जगद्योनिर्भवेदेष प्रभवाप्ययकृद्यतः ।
183. 6.183आविर्भावयति स्वस्मिन्विलीनं सकलं जगत् ।
184. 6.184पुनस्तिरोभावयति स्वात्मन्येवाखिलं जगत् ।
185. 6.185रात्रिघस्रौ सुप्तिबोधावुन्मीलननिमीलने ।
186. 6.186आविर्भावतिरोभावशक्तिमत्त्वेन हेतुना ।
187. 6.187अचेतनानां हेतुः स्याज्जाड्यांशेनेश्वरस्तथा ।
188. 6.188तमः प्रधानः क्षेत्राणां चित्प्रधानाश्चिदात्मनाम् ।
189. 6.189इति वार्तिककारेण जडचेतनहेतुता ।
190. 6.190अन्योन्याध्यासमत्रापि जीवकूटस्थयोरिव ।
191. 6.191सत्यं ज्ञानमनन्तं यद्ब्रह्म तस्मात्समुत्थिताः ।
192. 6.192आपातदृष्टितस्तत्र ब्रह्मणो भाति हेतुता ।
193. 6.193अन्योन्याध्यासरूपोऽसावन्नलिप्तः पटो यथा ।
194. 6.194मेघाकाशमहाकाशौ विविच्येते न पामरैः ।
195. 6.195उपक्रमादिभिर्लिङ्गैस्तात्पर्यस्य विचारणात् ।
196. 6.196सत्यं ज्ञानमनन्तं चेत्युपक्रम्योपसंहृतः ।
197. 6.197मायी सृजति विश्वं संनिरुद्धस्तत्र मायया ।
198. 6.198आनन्दमय ईशोऽयं बहु स्यामित्यवैक्षत ।
199. 6.199क्रमेण युगपद्वैषा सृष्टिर्ज्ञेया यथाश्रुति ।
200. 6.200सूत्रात्मा सूक्ष्मदेहाख्यः सर्वजीवघनात्मकः ।
201. 6.201प्रत्यूषे वा प्रदोषे वा मग्नो मन्दे तमस्ययम् ।
202. 6.202सर्वतो लाञ्छितो मस्या यथा स्याद्घट्टितः पटः ।
203. 6.203शस्यं वा शाकजातं वा सर्वतोऽङ्कुरितं यथा ।
204. 6.204आतपाभातलोको वा पटो वा वर्णपूरितः ।
205. 6.205विश्वरूपाध्याय एष उक्तः सूक्तेऽपि पौरुषे ।
206. 6.206ईशसूत्रविराट्वेधोविष्णुरुद्रएन्द्रवह्नयः ।
207. 6.207विप्रक्षत्रियविट्शूद्रा गवाश्वमृगपक्षिणः ।
208. 6.208जलपाषाणमृत्काष्ठवास्याकुद्दालकादयः ।
209. 6.209यथा यथोपासते तं फलमीयुस्तथा तथा ।
210. 6.210मुक्तिस्तु ब्रह्मतत्त्वस्य ज्ञानादेव न चान्यथा ।
211. 6.211अद्वितीयब्रह्मतत्त्वे स्वप्नोऽयमखिलं जगत् ।
212. 6.212आनन्दमयविज्ञानमयावीश्वरजीवकौ ।
213. 6.213ईक्षणादिप्रवेशान्ता सृष्टिरीशेन कल्पिता ।
214. 6.214अद्वितीयं ब्रह्मतत्त्वमसङ्गं तन्न जानते ।
215. 6.215ज्ञात्वा सदा तत्त्वनिष्ठाननुमोदामहे वयम् ।
216. 6.216तृणार्चकादियोगान्ता ईश्वरभ्रान्तिमाश्रिताः ।
217. 6.217अद्वितीयब्रह्मतत्त्वं न जानन्ति यदा तदा ।
218. 6.218उत्तमाधमभावश्चेत्तेषां स्यादस्तु तेन किम् ।
219. 6.219तस्मान्मुमुक्षिभिर्नैव मतिर्जीवेशवादयोः ।
220. 6.220पूर्वपक्षतया तौ चेत्तत्त्वनिश्चयहेतुताम् ।
221. 6.221असङ्गचिद्विभुर्जीवः सांख्योक्तस्तादृगीश्वरः ।
222. 6.222न तत्त्वमोरुभावार्थावस्मत्सिद्धान्ततां गतौ ।
223. 6.223अनादिमायया भ्रान्ता जीवेशौ सुविलक्षणौ ।
224. 6.224अत एवात्र दृष्टान्तो योग्यः प्राक्सम्यगीरितः ।
225. 6.225जलाभ्रोपाध्यधीने ते जलाकाशाभ्रखे तयोः ।
226. 6.226एवमानन्दविज्ञानमयौ मायाधियोर्वशौ ।
227. 6.227एतत्कक्षोपयोगेन सांख्ययोगौ मतौ यदि ।
228. 6.228आत्मभेदो जगत्सत्यमीशोऽन्य इति चेत्त्रयम् ।
229. 6.229जीवासङ्गत्वमात्रेण कृतार्थ इति चेत्तदा ।
230. 6.230यथा स्रगादिनित्यत्वं दुःसम्पाद्यं तथात्मनः ।
231. 6.231अवश्यं प्रकृतिः सङ्गं पुरेवापादयेत्तथा ।
232. 6.232अविवेककृतः सङ्गो नियमश्चेति चेत्तदा ।
233. 6.233बन्धमोक्षव्यवस्थार्थमात्मनानात्वमिष्यताम् ।
234. 6.234दुर्घटं घटयामीति विरुद्धं किं न पश्यसि ।
235. 6.235न निरोधो न चोत्पत्तिर्न बद्धो न च साधकः ।
236. 6.236मायाख्याया कामधेनोर्वत्सौ जीवेश्वरावुभौ ।
237. 6.237कूटस्थब्रह्मणोर्भेदो नाममात्रादृते न हि ।
238. 6.238यदद्वैतं श्रुतं सृष्टेः प्राक्तदेवाद्य चोपरि ।
239. 6.239ये वदन्तीत्थमेतेऽपि भ्राम्यन्तेऽविद्ययात्र किम् ।
240. 6.240ऐहिकामुष्मिकः सर्वः संसारो वास्तवस्ततः ।
241. 6.241ज्ञानीनां विपरीतोऽस्मान्निश्चयः सम्यगीक्ष्यते ।
242. 6.242नाद्वैतमपरोक्षं चेन्न चिद्रूपेण भासनात् ।
243. 6.243दिङ्मात्रेण विभानं तु द्वयोरपि समं खलु ।
244. 6.244द्वैतेन हीनमद्वैतं द्वैतज्ञाने कथं त्विदम् ।
245. 6.245एवं तर्हि शृणु द्वैतमसन्मायामयत्वतः ।
246. 6.246अचिन्त्यरचनारूपं मायैव सकलं जगत् ।
247. 6.247पुनर्द्वैतस्य वस्तुत्वं भाति चेत्त्वं तथा पुनः ।
248. 6.248कियन्तं कालमिति चेत्खेदोऽयं द्वैत इष्यताम् ।
249. 6.249क्षुत्पिपासादयो दृष्टा यथापूर्वं मयीति चेत् ।
250. 6.250चिद्रूपेऽपि प्रसज्येरन् तादात्म्याध्यासतो यदि ।
251. 6.251झटित्यध्यास आयाति दृढवासनयेति चेत् ।
252. 6.252विवेके द्वैतमिथ्यात्वं युक्त्यै वेति न मण्यताम् ।
253. 6.253चिदप्यचिन्त्यरचना यदि तर्ह्यस्तु नो वयम् ।
254. 6.254प्रागभावो नानुभूतश्चितेर्नित्या ततश्चितिः ।
255. 6.255प्रागभावयुतं द्वैतं रच्यते हि घटादिवत् ।
256. 6.256चित्प्रत्यक्षा ततोऽन्यस्य मिथ्यात्वं चानुभूयते ।
257. 6.257इत्थं ज्ञात्वाप्यसन्तुष्टाः केचित्कुत इतीर्य ताम् ।
258. 6.258सम्यग्विचारो नास्त्यस्य धीदोषादिति चेत्तथा ।
259. 6.259यदा सर्वे प्रमुच्यन्ते कामा येऽस्य हृदि श्रिताः ।
260. 6.260यदा सर्वे प्रभिद्यन्ते हृदयग्रन्थयस्त्विति ।
261. 6.261अहङ्कारचिदात्मानवीकीकृत्याविवेकतः ।
262. 6.262अप्रवेश्य चिदात्मानं पृथक्पश्यन्नहङ्कृतिम् ।
263. 6.263ग्रन्थिभेदेऽपि सम्भाव्या इच्छाः प्रारब्धदोषतः ।
264. 6.264अहङ्कारगतेच्छाद्यैर्देहव्याधिदिभिस्तथा ।
265. 6.265ग्रन्थिभेदात्पुराप्येवमिति चेत्तन्न विस्मर ।
266. 6.266नैवं जानन्ति मूढाश्चेत्सोऽयं ग्रन्थिर्नचापरः ।
267. 6.267प्रवृत्तौ वा निवृत्तौ वा देहेन्द्रियमनोधियाम् ।
268. 6.268व्रात्यश्रोत्रिययोर्वेदपाठापाठकृताभिदा ।
269. 6.269न द्वेष्टि सम्प्रवृत्तानि न निवृत्तानि काङ्क्षति ।
270. 6.270औदासीन्यं विधेयं चेद्वच्छशब्द व्यर्थता तदा ।
271. 6.271तत्त्वबोधं क्षयव्याधिं मन्यन्ते ये महाधियः ।
272. 6.272भरतादेरप्रवृत्तिः पुराणोक्तेति चेत्तदा ।
273. 6.273न ह्याहारादि सन्त्यज्य भरताद्याः स्थिताः क्वचित् ।
274. 6.274सङ्गी हि बाध्यते लोके निःसङ्गः सुखमश्नुते ।
275. 6.275अज्ञात्वा शास्त्रहृदयं मूढो वक्त्यन्यथान्यथा ।
276. 6.276वैराग्यबोधोपरमाः सहायास्ते परस्परम् ।
277. 6.277हेतुस्वरूपकार्याणि भिन्नान्येषामसंकरः ।
278. 6.278दोषदृष्टिर्जिहासा च पुनर्भोगेष्वदीनता ।
279. 6.279श्रवणादित्रयं तद्वत्तत्त्वमित्थाविवेचनम् ।
280. 6.280यमादिर्धीनिरोधश्च व्यवहारस्य संक्षयः ।
281. 6.281तत्त्वबोधः प्रधानं स्यात्साक्षान्मोक्ष प्रदत्वतः ।
282. 6.282त्रयोऽप्यत्यन्तपक्वाश्चेन्महतस्तपसः फलम् ।
283. 6.283वैराग्योपरती पूर्णे बोधस्तु प्रतिबध्यते ।
284. 6.284पूर्णे बोधे तदन्यौ द्वौ प्रतिबद्धौ यदा तदा ।
285. 6.285ब्रह्मलोकतृणीकारो वैराग्यस्यावधिर्मतः ।
286. 6.286सुप्तिवद्विस्मृतिः सीमा भवेदुपरमस्य हि ।
287. 6.287आरब्धकर्मनानात्वाद्बुद्धानामन्यथान्यथा ।
288. 6.288स्वस्वकर्मानुसारेण वर्ततन्तां ते यथा तथा ।
289. 6.289जगच्चित्रं स्वचैतन्ये पटे चित्रमिवार्पितम् ।
290. 6.290चित्रदीपमिमं नित्यं येऽनुसन्दधते बुधाः ।