Chapter 3

In this sitting

1. 3.1तृतीयो ऽध्यायः य एको जालवान् ईशत ईशनीभिः सर्वांल् लोकान् ईशत ईशनीभिः । य एवैक उद्भवे संभवे च य एतद् विदुर् अमृतास् ते भवन्ति
2. 3.2एको हि रुद्रो न द्वितीयाय तस्थे य इमांल् लोकान् ईशत ईशनीभिः । प्रत्यङ् जनास् तिष्ठति संचुकोचान्तकाले संसृज्य विश्वा भुवनानि गोपाः
3. 3.3विश्वतश्चक्षुर् उत विश्वतोमुखो विश्वतोबाहुर् उत विश्वतस्पात् । सं बाहुभ्यां धमति सं पतत्रैर् द्यावाभूमी जनयन् देव एकः
4. 3.4यो देवानां प्रभवश् चोद्भवश् च विश्वाधिपो रुद्रो महर्षिः । हिरण्यगर्भं जनयामास पूर्वं स नो बुद्ध्या शुभया संयुनक्तु
5. 3.5या ते रुद्र शिवा तनूर् अघोरापापकाशिनी । तया नस् तनुवा शंतमया गिरिशन्ताभिचाकशीहि
6. 3.6याम् इषुं गिरिशन्त हस्ते बिभर्ष्य् अस्तवे । शिवां गिरित्र तां कुरु मा हिंसीः पुरुषं जगत्
7. 3.7ततः परं ब्रह्म परं बृहन्तं यथानिकायं सर्वभूतेषु गूढं । विश्वस्यैकं परिवेष्टितारम् ईशं तं ज्ञात्वामृता भवन्ति
8. 3.8वेदाहम् एतं पुरुषं महान्तम् आदित्यवर्णं तमसः परस्तात् । तम् एव विदित्वाति मृत्युम् एति नान्यः पन्था विद्यते ऽयनाय
9. 3.9यस्मात् परं नापरम् अस्ति किंचिद् यस्मान् नाणीयो न ज्यायो ऽस्ति किंचित् । वृक्ष इव स्तब्धो दिवि तिष्ठत्य् एकस् तेनेदं पूर्णं पुरुषेण सर्वम्
10. 3.10ततो यद् उत्तरतरं यद् अरूपम् अनामयम् । य एतद् विदुर् अमृतास् ते भवन्ति अथेतरे दुःखम् एवापियन्ति
11. 3.11सर्वाननशिरोग्रीवः सर्वभूतगुहाशयः । सर्वव्यापी स भगवांस् तस्मात् सर्वगतः शिवः
12. 3.12महान् प्रभुर् वै पुरुषः सत्त्वस्यैष प्रवर्तकः । सुनिर्मलाम् इमां प्राप्तिम् ईशानो ज्योतिर् अव्ययः
13. 3.13अङ्गुष्ठमात्रः पुरुषो ऽन्तरात्मा सदा जनानां हृदये संनिविष्टः । हृदा मनीषा मनसाभिकॢप्तो य एतद् विदुर् अमृतास् ते भवन्ति
14. 3.14सहस्रशीर्षा पुरुषः सहस्राक्षः सहस्रपात् । स भूमिं विश्वतो वृत्वा अत्यतिष्ठद् दशाङ्गुलम्
15. 3.15पुरुष एवेदं सर्वं यद् भूतं यच् च भव्यम् । उतामृतत्वस्येशानो यद् अन्नेनातिरोहति
16. 3.16सर्वतःपाणिपादं तत् सर्वतोऽक्षिशिरोमुखं । सर्वतःश्रुतिमल् लोके सर्वम् आवृत्य तिष्ठति
17. 3.17सर्वेन्द्रियगुणाभासं सर्वेन्द्रियविवर्जितं । सर्वस्य प्रभुम् ईशानं सर्वस्य शरणं सुहृत्
18. 3.18नवद्वारे पुरे देही हंसो लेलायते बहिः । वशी सर्वस्य लोकस्य स्थावरस्य चरस्य च
19. 3.19अपाणिपादो जवनो ग्रहीता पश्यत्य् अचक्षुः स शृणोत्य् अकर्णः । स वेत्ति वेद्यं न च तस्यास्ति वेत्ता तम् आहुर् अग्र्यं पुरुषं महान्तम्
20. 3.20अणोर् अणीयान् महतो महीयान् आत्मा गुहायां निहितो ऽस्य जन्तोः । तम् अक्रतुं पश्यति वीतशोको धातुप्रसादान् महिमानम् ईशम्
21. 3.21वेदाहम् एतम् अजरं पुराणं सर्वात्मानं सर्वगतं विभुत्वात् । जन्मनिरोधं प्रवदन्ति यस्य ब्रह्मवादिनो हि प्रवदन्ति नित्यम्