अथ ब्राह्मणभोजनार्थहविष्यमहविषयं च सर्वमन्नं उत्तरैः ऽएष ते तत मधुमान्ऽइत्येतैस्त्रिभिर्मन्त्रैः अभिमृशेत् । एकयत्नेन सर्वस्याभिमर्शनासम्भवे मन्त्रावृत्तिः ;शेषिपरतन्त्रत्वाच्छेषाणाम् ॥६॥ कॢप्तान्वा प्रतिपूरुषम्

atha brāhmaṇabhojanārthahaviṣyamahaviṣayaṃ ca sarvamannaṃ uttaraiḥ 'eṣa te tata madhumān'ityetaistribhirmantraiḥ abhimṛśet / ekayatnena sarvasyābhimarśanāsambhave mantrāvṛttiḥ ;śeṣiparatantratvāccheṣāṇām //6// kḷptānvā pratipūruṣam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ĀpGs 21.8

उत्तरेण यजुषोपस्पर्शयित्वा

uttareṇa yajuṣopasparśayitvā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ĀpGs 21.9

भुक्तवतो ऽनुव्रज्य प्रदक्षिणीकृत्य द्वैधं दक्षिणाग्रान् दर्भान् संस्तीर्य तेषूत्तरैरपो दत्वोत्तरैर्दक्षिणापवर्गान् पिण्डान्दत्वा पूर्ववदुत्तरैरपो दत्वोत्तरैरुपस्थायोत्तरयोदपात्रेण त्रिःप्रसव्यं परिषिच्य न्युब्ज्य पात्राण्युत्तरं यजुरनवानं त्र्यवरार्घ्यमावर्तयित्वा प्रोक्ष्यपात्राणि द्वन्द्वमभ्युदाहृत्य सर्वतस्समवदायोत्तरेण यजुषा शेषस्य ग्रासवरार्घ्य प्राश्नीयात्

bhuktavato 'nuvrajya pradakṣiṇīkṛtya dvaidhaṃ dakṣiṇāgrān darbhān saṃstīrya teṣūttarairapo datvottarairdakṣiṇāpavargān piṇḍāndatvā pūrvavaduttarairapo datvottarairupasthāyottarayodapātreṇa triḥprasavyaṃ pariṣicya nyubjya pātrāṇyuttaraṃ yajuranavānaṃ tryavarārghyamāvartayitvā prokṣyapātrāṇi dvandvamabhyudāhṛtya sarvatassamavadāyottareṇa yajuṣā śeṣasya grāsavarārghya prāśnīyāt

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ĀpGs 21.10

या माघ्याः पौर्णमास्या उपरिद्व्यह्यष्टका तस्यामष्टमी ज्येष्ठया सम्पद्यते तामेकाष्टकेत्याचक्षते

yā māghyāḥ paurṇamāsyā uparidvyahyaṣṭakā tasyāmaṣṭamī jyeṣṭhayā sampadyate tāmekāṣṭaketyācakṣate

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ĀpGs 21.11

माध्याःमाघमासस्य सम्बन्धिन्याःपौर्णमास्याः उपसिष्टादूर्ध्व या व्यष्टकाकृष्णपक्ष इत्यर्थः । तस्यांव्यष्टकायां याअष्टमी तिथिःज्येष्ठयाज्येष्ठानक्षत्रेणसम्पद्यतेसङ्गच्छते तामष्टमीमे काष्टकेत्याचक्षतेकथयन्ति ब्रह्मवादिनः । तस्यामष्टका कर्तव्येति शेषः । एकाष्टकायां वपाहोमादि प्रधानं कर्तव्यमित्यर्थः । तामेकाष्टकेत्याचक्षत इति वचनं यान्यन्यान्यप्येकाष्टकायां विहितानि, यथा गवामयनदीक्षा यथा च दीर्घसत्रेषु विज्ञानार्थमपूपेन कक्षस्योपोषणं, यथाव चेखासम्भरणं, तानि च सर्वाणि यथोक्तलक्षणायामेवाष्टम्यां कार्यामीत्येवमर्थम् । अत्रायमभिप्रायः- यद्यपि माघमासस्य सर्वा कृष्णपक्षाष्टमी ज्येष्ठया न सम्पद्यते;तथापि तस्यामेकाष्टका कर्तव्यैव;पाकयज्ञत्वेन नित्यत्वात्, ऽव्यष्टका तस्यांऽइत्यधिकग्रहणाच्चेति । ज्येष्ठयासम्पद्यतैति तु प्रायिकाभिप्रायम् । तेनायुक्तायामपि गवामयनदीक्षादीनि लभ्यन्ते ॥ केचित्- यदा द्वयोरह्नोरष्टमी, यस्मिन्वा संवत्सरे द्वौ माघमासौ, तत्र या अष्टमी ज्येष्ठया सम्पद्यते तस्यामेव नास म्पन्नायामित्येवमभिप्राय इति ॥१०॥ तस्यास्सायमौपकार्यम्

mādhyāḥmāghamāsasya sambandhinyāḥpaurṇamāsyāḥ upasiṣṭādūrdhva yā vyaṣṭakākṛṣṇapakṣa ityarthaḥ / tasyāṃvyaṣṭakāyāṃ yāaṣṭamī tithiḥjyeṣṭhayājyeṣṭhānakṣatreṇasampadyatesaṅgacchate tāmaṣṭamīme kāṣṭaketyācakṣatekathayanti brahmavādinaḥ / tasyāmaṣṭakā kartavyeti śeṣaḥ / ekāṣṭakāyāṃ vapāhomādi pradhānaṃ kartavyamityarthaḥ / tāmekāṣṭaketyācakṣata iti vacanaṃ yānyanyānyapyekāṣṭakāyāṃ vihitāni, yathā gavāmayanadīkṣā yathā ca dīrghasatreṣu vijñānārthamapūpena kakṣasyopoṣaṇaṃ, yathāva cekhāsambharaṇaṃ, tāni ca sarvāṇi yathoktalakṣaṇāyāmevāṣṭamyāṃ kāryāmītyevamartham / atrāyamabhiprāyaḥ- yadyapi māghamāsasya sarvā kṛṣṇapakṣāṣṭamī jyeṣṭhayā na sampadyate;tathāpi tasyāmekāṣṭakā kartavyaiva;pākayajñatvena nityatvāt, 'vyaṣṭakā tasyāṃ'ityadhikagrahaṇācceti / jyeṣṭhayāsampadyataiti tu prāyikābhiprāyam / tenāyuktāyāmapi gavāmayanadīkṣādīni labhyante // kecit- yadā dvayorahnoraṣṭamī, yasminvā saṃvatsare dvau māghamāsau, tatra yā aṣṭamī jyeṣṭhayā sampadyate tasyāmeva nāsa mpannāyāmityevamabhiprāya iti //10// tasyāssāyamaupakāryam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ĀpGs 21.12

त्रिपदमिदं सूत्रम् । तस्या अष्टकायाऔपकार्यमुपकारकम् । उपकारं करोतीति कर्तरि यत्प्रत्ययः छान्दसः । अष्टकाया अङ्गभूतं कर्मेत्यर्थः । सायं पूर्वेद्युस्सप्तम्याः । सोमयागस्याग्नीषोमीयपशुयागवत्तस्या अष्टकाया अङ्गभूतं कर्म पूर्वेद्युस्सप्तम्यास्सायङ्काले कर्तव्यमिति सूत्रार्थः । न त्विह तस्या अष्टकाया इति सम्बन्धः नवम्यां वपाहोमादि प्रधानप्रसङ्गात् । न चैतद्युक्तम्;या माध्याइति कालविधानस्यौपकार्यार्तत्वोपपत्तौ ऽप्रकरणात्प्रधानस्यऽइति न्यायविरोधात्, शास्त्रान्तरेष्वप्रसिद्धत्वाच्च ॥११॥ अथास्यैपकार्यस्य विधिमाह-- व्रीहीणांचतुश्सरावंतूष्णीं निरुप्य पार्वणावत् पत्न्यवहन्तीत्यादिविधिनापूपंश्रपयति । अपूपः प्रथितावयवः प्रसिद्धः । प्रतिष्ठिताभिघारणान्तं च करोति

tripadamidaṃ sūtram / tasyā aṣṭakāyāaupakāryamupakārakam / upakāraṃ karotīti kartari yatpratyayaḥ chāndasaḥ / aṣṭakāyā aṅgabhūtaṃ karmetyarthaḥ / sāyaṃ pūrvedyussaptamyāḥ / somayāgasyāgnīṣomīyapaśuyāgavattasyā aṣṭakāyā aṅgabhūtaṃ karma pūrvedyussaptamyāssāyaṅkāle kartavyamiti sūtrārthaḥ / na tviha tasyā aṣṭakāyā iti sambandhaḥ navamyāṃ vapāhomādi pradhānaprasaṅgāt / na caitadyuktam;yā mādhyāiti kālavidhānasyaupakāryārtatvopapattau 'prakaraṇātpradhānasya'iti nyāyavirodhāt, śāstrāntareṣvaprasiddhatvācca //11// athāsyaipakāryasya vidhimāha-- vrīhīṇāṃcatuśsarāvaṃtūṣṇīṃ nirupya pārvaṇāvat patnyavahantītyādividhināpūpaṃśrapayati / apūpaḥ prathitāvayavaḥ prasiddhaḥ / pratiṣṭhitābhighāraṇāntaṃ ca karoti

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ĀpGs 21.13

अपूपं चतुश्शरावं श्रपयति ॥१२॥ अष्टाकपाल इत्येके

apūpaṃ catuśśarāvaṃ śrapayati //12// aṣṭākapāla ityeke

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.