Apastamba-Grhyasutra, with 2 commentaries 23

दक्षिणेन फलीकरणमुष्टिमुत्तरया हुत्वा गत्वोत्तरां जपेत्

dakṣiṇena phalīkaraṇamuṣṭimuttarayā hutvā gatvottarāṃ japet

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

क्रुद्धमुत्तराभ्यामभिमन्त्रयेत विक्रोधो भवति

kruddhamuttarābhyāmabhimantrayeta vikrodho bhavati

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

असंभवेप्सुः परेषां स्थूलाढारिकाजीवचूर्णानि कारयित्वोत्तरया सुप्तायास्सम्बाध उपवपेत्

asaṃbhavepsuḥ pareṣāṃ sthūlāḍhārikājīvacūrṇāni kārayitvottarayā suptāyāssambādha upavapet

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सिद्ध्यर्थे बभ्रुमूत्रेण प्रक्षालयीत

siddhyarthe babhrumūtreṇa prakṣālayīta

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सिद्ध्यर्थे यदस्य गृहे पण्यं स्यात्तत उत्तरया जुहुयात्

siddhyarthe yadasya gṛhe paṇyaṃ syāttata uttarayā juhuyāt

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यं कामयेत नायं मच्छिद्येतेति जीवविषाणे स्वं मूत्रमानीय सुप्तमुत्तराभ्यां त्रिः प्रसव्यं परिषिञ्चेत्

yaṃ kāmayeta nāyaṃ macchidyeteti jīvaviṣāṇe svaṃ mūtramānīya suptamuttarābhyāṃ triḥ prasavyaṃ pariṣiñcet

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

येन पथा दासकर्मकराः पलायेरन् तस्मिन्निण्वान्युपसमाधायोत्तरा आहुतीजुहुयात्

yena pathā dāsakarmakarāḥ palāyeran tasminniṇvānyupasamādhāyottarā āhutījuhuyāt

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यद्येनं वृक्षात् फलमभिनिपतेद्वयो वाभिविक्षिपेदवर्षतर्क्ये वा बिन्दुरभिनिपतेत्तदुत्तरैर्यथालिङ्गं प्रक्षालयीत

yadyenaṃ vṛkṣāt phalamabhinipatedvayo vābhivikṣipedavarṣatarkye vā bindurabhinipatettaduttarairyathāliṅgaṃ prakṣālayīta

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

आगारस्थूणाविरोहणे मधुन उपवेशने कुप्त्वां कपोतपददर्शने ऽमात्यानां शरीररेषणे ऽन्येषु चाद्भुतोत्पातेष्वमावास्यायां निशायां यत्रापां न शृणुयात्तदग्नेरुपसमाधानाद्याज्यभागान्त उत्तरा आहुतीर्हुत्वा जयादि प्रतिपद्यते

āgārasthūṇāvirohaṇe madhuna upaveśane kuptvāṃ kapotapadadarśane 'mātyānāṃ śarīrareṣaṇe 'nyeṣu cādbhutotpāteṣvamāvāsyāyāṃ niśāyāṃ yatrāpāṃ na śṛṇuyāttadagnerupasamādhānādyājyabhāgānta uttarā āhutīrhutvā jayādi pratipadyate

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तत्रादुभताः स्वभावतः पूर्वमभूतास्सन्तो भवन्तीति । उत्पाता इति तु ऊर्ध्व भवन्ति अन्यक्तावस्थायां प्राप्नुनुवन्ति । अद्भुताश्चोत्पाताश्चेति द्वन्द्वसमास । शब्दभेदस्तु भौमदिव्यभेदाभिप्रायः । तत्र दिव्या उत्पाता रात्राविन्द्रधनु रादित्यकील इत्यादयः भौमांस्त्वद्भुतानगारस्थूणेत्यादिना स्वयमेवोदाहरति । अगारस्य स्थूणाःअगारस्थूणाः, तासां विरोहणे अङ्कुरोपजनने । स्थूणाग्रहणं चान्यस्यापि गृहसम्बन्धिनो वंशाद्रनिखातस्यापि प्रदर्शनार्थम्, निमित्तगतविशेषणत्वात् ।मधुन उपवेशनैत्यगार एव । उपसर्जनस्याप्यगारशब्दस्य योग्यत्वेन बुद्ध्या विभज्य सम्बन्धः;आरामादिष्वनद्भुतत्वात् । कुप्तुःचुल्ली भ्राष्ट्रमम्बरीषमित्यनर्थान्तरम् । तस्यां कुप्त्वां पचनागार इत्यर्थः । कपोतस्याप्यारण्यस्य पक्षिविशेषस्यपददर्शने । कुप्त्वामित्यति प्रदर्शनार्थम्;अन्तर्गृहे ऽप्यस्यादुभुतत्वात् । अमा सह वसन्तीत्यमात्याः एकपात्रभोजनाः पुत्रभ्रात्रादयः तेषां बहूनां सन्ततंशरीररेषणेशरीरनाशने मरण इत्यर्थः । केचित्-अमात्यानां युगपद्व्याधावपीति । अन्येषु चादुभुतोत्पातेषुउक्तेभ्यो ऽन्येषु गृहमध्ये वल्मीकजननादिष्वदिभुतेषु उसातेषु च दृषेषु सत्सु तत्सूचितदुरितशान्त्यादिकामो ऽमावास्यायांनिशायां रात्र्यांमुहूर्तद्वयादूर्ध्वम् । केचित्-द्वितीये याम इति । यत्रापांवहन्तीनांशब्दं न शृणुयात्केचित्-कुम्भैरुदधानेष्वानीयमानास्विति । तथाबूते देशे अग्नेरुपसमाधानादितन्त्रं प्रतिपद्यते । तन्त्रविधानं चास्य आज्यहविष्ट्वात् । आज्यबागान्ते इति त्वर्थकृत्यप्रतिषेधार्थम् । उत्तरा आहुतीः ऽइमं मे वरुण, तत्वायामिऽइत्येकादशाहुतीर्हुत्वा वचनबलाज्जयादि प्रतिपद्यते । अत्र प्रजापति इति प्रतीकेन ऽप्राजापत्या व्याहृतीःऽइतिवत् ऽप्रजापते न त्वदेतानिऽइत्येषैव गृह्यते ॥९॥ परिषेचनान्तं कृत्वाभिमृतेभ्य उत्तरया दक्षिणतो ऽश्मानं परिधिं दधाति दधाति

tatrādubhatāḥ svabhāvataḥ pūrvamabhūtāssanto bhavantīti / utpātā iti tu ūrdhva bhavanti anyaktāvasthāyāṃ prāpnunuvanti / adbhutāścotpātāśceti dvandvasamāsa / śabdabhedastu bhaumadivyabhedābhiprāyaḥ / tatra divyā utpātā rātrāvindradhanu rādityakīla ityādayaḥ bhaumāṃstvadbhutānagārasthūṇetyādinā svayamevodāharati / agārasya sthūṇāḥagārasthūṇāḥ, tāsāṃ virohaṇe aṅkuropajanane / sthūṇāgrahaṇaṃ cānyasyāpi gṛhasambandhino vaṃśādranikhātasyāpi pradarśanārtham, nimittagataviśeṣaṇatvāt .madhuna upaveśanaityagāra eva / upasarjanasyāpyagāraśabdasya yogyatvena buddhyā vibhajya sambandhaḥ;ārāmādiṣvanadbhutatvāt / kuptuḥcullī bhrāṣṭramambarīṣamityanarthāntaram / tasyāṃ kuptvāṃ pacanāgāra ityarthaḥ / kapotasyāpyāraṇyasya pakṣiviśeṣasyapadadarśane / kuptvāmityati pradarśanārtham;antargṛhe 'pyasyādubhutatvāt / amā saha vasantītyamātyāḥ ekapātrabhojanāḥ putrabhrātrādayaḥ teṣāṃ bahūnāṃ santataṃśarīrareṣaṇeśarīranāśane maraṇa ityarthaḥ / kecit-amātyānāṃ yugapadvyādhāvapīti / anyeṣu cādubhutotpāteṣuuktebhyo 'nyeṣu gṛhamadhye valmīkajananādiṣvadibhuteṣu usāteṣu ca dṛṣeṣu satsu tatsūcitaduritaśāntyādikāmo 'māvāsyāyāṃniśāyāṃ rātryāṃmuhūrtadvayādūrdhvam / kecit-dvitīye yāma iti / yatrāpāṃvahantīnāṃśabdaṃ na śṛṇuyātkecit-kumbhairudadhāneṣvānīyamānāsviti / tathābūte deśe agnerupasamādhānāditantraṃ pratipadyate / tantravidhānaṃ cāsya ājyahaviṣṭvāt . ājyabāgānte iti tvarthakṛtyapratiṣedhārtham / uttarā āhutīḥ 'imaṃ me varuṇa, tatvāyāmi'ityekādaśāhutīrhutvā vacanabalājjayādi pratipadyate / atra prajāpati iti pratīkena 'prājāpatyā vyāhṛtīḥ'itivat 'prajāpate na tvadetāni'ityeṣaiva gṛhyate //9// pariṣecanāntaṃ kṛtvābhimṛtebhya uttarayā dakṣiṇato 'śmānaṃ paridhiṃ dadhāti dadhāti

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.