Apastamba-Grhyasutra, with 2 commentaries 6

नावमुत्तरयानुमन्त्रयते

nāvamuttarayānumantrayate

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यदि पथि नदी नावा तरितव्या स्यात्, तदा वरः ऽअयं नो मह्याः पारम्ऽइत्येतया नावमनुमन्त्रयते । ततस्तामुभावग्निना सहारोहतः ॥ १ ॥ न च नाव्यां स्तरती वधूः पश्येत्

yadi pathi nadī nāvā taritavyā syāt, tadā varaḥ 'ayaṃ no mahyāḥ pāram'ityetayā nāvamanumantrayate / tatastāmubhāvagninā sahārohataḥ // 1 // na ca nāvyāṃ staratī vadhūḥ paśyet

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

नाव्यान्नौनेतॄन् कैवर्तान् । तारतीतिछान्दसं रूपम् । तरन्ती तरणकाले । ऽलक्षणहेत्वोः क्रियायाः ऽ(पाशू।३-२-१२६) इति शत्रादेशः । वधूर्न पश्येत् । चकारात् वध्वास्तरणदर्शनप्रतिषेधश्च, वरस्य केवलं सह तरणमिति ज्ञापयति ॥२॥ तीर्त्वोत्तरां जपेत्

nāvyānnaunetṝn kaivartān / tāratītichāndasaṃ rūpam / tarantī taraṇakāle / 'lakṣaṇahetvoḥ kriyāyāḥ '(pā.śū.3-2-126) iti śatrādeśaḥ / vadhūrna paśyet / cakārāt vadhvāstaraṇadarśanapratiṣedhaśca, varasya kevalaṃ saha taraṇamiti jñāpayati //2// tīrtvottarāṃ japet

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

श्मशानाधिव्यातिक्रमे भाण्डे रथे वा रिष्टे ऽग्नेरुपसमाधानाद्याज्यभागान्ते ऽन्वारब्धायामुत्तरा आहुतीर्हुत्वा जयादि प्रतिपद्यते परिषेचनान्तं करोति

śmaśānādhivyātikrame bhāṇḍe rathe vā riṣṭe 'gnerupasamādhānādyājyabhāgānte 'nvārabdhāyāmuttarā āhutīrhutvā jayādi pratipadyate pariṣecanāntaṃ karoti

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

क्षीरिणामन्येषां वा लक्ष्मण्यानां वृक्षाणां नदीनां धन्वनां च व्यतिक्रम उत्तरे यथालिङ्गं जपेत्

kṣīriṇāmanyeṣāṃ vā lakṣmaṇyānāṃ vṛkṣāṇāṃ nadīnāṃ dhanvanāṃ ca vyatikrama uttare yathāliṅgaṃ japet

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

क्षीरिणःक्षीरवन्तः प्लक्षन्यग्रोधादयः लक्ष्म चिह्नं तत्र भवाःलक्ष्मण्याःदुर्गा तिन्त्रिणिका सीमाकदम्बा इत्येवमादयः । नद्यः प्रसिद्धाःधन्वानोदीर्घाण्यरण्यानि येषु ग्राम्याः पशवो न निवसन्ति । एतेषां चव्यतिक्रमे उत्तरे यथालिङ्गं जपेत् । ऽये गन्धर्वाःऽइति वृक्षाणां व्यतिक्रमे, ऽया ओषधयःऽइति नदीनां धन्वनाम् । यथालिङ्गमिति वचनं जातकर्मवन्मा भूदिति । क्षीरिणामित्यादि बहुत्वमविवक्षितम्, निमित्तगतत्वात्, हविरुभयत्ववत् ॥५॥ गृहानुत्तरया सङ्काशयति

kṣīriṇaḥkṣīravantaḥ plakṣanyagrodhādayaḥ lakṣma cihnaṃ tatra bhavāḥlakṣmaṇyāḥdurgā tintriṇikā sīmākadambā ityevamādayaḥ / nadyaḥ prasiddhāḥdhanvānodīrghāṇyaraṇyāni yeṣu grāmyāḥ paśavo na nivasanti / eteṣāṃ cavyatikrame uttare yathāliṅgaṃ japet / 'ye gandharvāḥ'iti vṛkṣāṇāṃ vyatikrame, 'yā oṣadhayaḥ'iti nadīnāṃ dhanvanām / yathāliṅgamiti vacanaṃ jātakarmavanmā bhūditi / kṣīriṇāmityādi bahutvamavivakṣitam, nimittagatatvāt, havirubhayatvavat //5// gṛhānuttarayā saṅkāśayati

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

वरःस्वगृहान् ज्ञातिधनसंयुक्तान् वधूं ऽसङ्काशयामिऽइति ऋचासङ्काशयतिदर्शयति । ननु-यद्यपि समित्युपसर्गः ऽसमवदाय दोहाभ्यांऽ(आपश्रौ।२-२०-३) इत्यादौ सहार्थे दृष्टः, तथापि गृहाणां ज्ञातिधनसहितत्वमेवात्राभिप्रेमिति कुतो निश्चीयते? उच्यते-ऽसङ्काशयामिवहतुम्ऽइति मन्त्रलिङ्गानुसारात् । मन्त्रार्थश्च भाष्योक्तः ॥७॥ वाहावुत्तराभ्यां विमुञ्चति दक्षिणमग्रे

varaḥsvagṛhān jñātidhanasaṃyuktān vadhūṃ 'saṅkāśayāmi'iti ṛcāsaṅkāśayatidarśayati / nanu-yadyapi samityupasargaḥ 'samavadāya dohābhyāṃ'(āpa.śrau.2-20-3) ityādau sahārthe dṛṣṭaḥ, tathāpi gṛhāṇāṃ jñātidhanasahitatvamevātrābhipremiti kuto niścīyate? ucyate-'saṅkāśayāmivahatum'iti mantraliṅgānusārāt / mantrārthaśca bhāṣyoktaḥ //7// vāhāvuttarābhyāṃ vimuñcati dakṣiṇamagre

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

लोहितं चर्माऽनडुहं प्राचीनग्रीवमुत्तरलोम मध्ये ऽगारस्योत्तरयाऽस्तीर्य गृहान् प्रपादयन्नुत्तरां वाचयति दक्षिणेन पदा

lohitaṃ carmā'naḍuhaṃ prācīnagrīvamuttaraloma madhye 'gārasyottarayā'stīrya gṛhān prapādayannuttarāṃ vācayati dakṣiṇena padā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ततो वरः पूर्व स्वगृहान् प्रविश्य ऽशर्म वर्मऽइत्येतया यथासूत्रं चर्मास्तीर्य ततो वधूंदक्षिणेन पदागृहान्प्रपादयन्प्रवेशयन्ऽ; गृहान् भद्रान्ऽइत्येतां वाचयति ॥८॥ न च देहलीमभि (धि) तिष्ठति

tato varaḥ pūrva svagṛhān praviśya 'śarma varma'ityetayā yathāsūtraṃ carmāstīrya tato vadhūṃdakṣiṇena padāgṛhānprapādayanpraveśayan'; gṛhān bhadrān'ityetāṃ vācayati //8// na ca dehalīmabhi (dhi) tiṣṭhati

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

उत्तरपूर्वे देशे ऽगारस्याग्रेरुपसमाधानाद्याज्यभागान्ते ऽन्वारभ्धायामुत्तरा आहुतीर्हुत्वा जयादि प्रतिपद्यते परिषेचनान्तं कृत्वोत्तरया चर्मण्युपविशत उत्तरो वरः

uttarapūrve deśe 'gārasyāgrerupasamādhānādyājyabhāgānte 'nvārabhdhāyāmuttarā āhutīrhutvā jayādi pratipadyate pariṣecanāntaṃ kṛtvottarayā carmaṇyupaviśata uttaro varaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अथास्याः पुंस्वोर्जीवपुत्रायाः पुत्रमङ्क उत्तरयोपवेश्य तस्मै फलान्युत्तरेण यजुषा प्रदायोत्तरे जपित्वा वाचं यच्छत (ति) आ नक्षत्रेभ्यः

athāsyāḥ puṃsvorjīvaputrāyāḥ putramaṅka uttarayopaveśya tasmai phalānyuttareṇa yajuṣā pradāyottare japitvā vācaṃ yacchata (ti) ā nakṣatrebhyaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

उदितेषु नक्षत्रेषु प्राचीमुदीचीं वा दिशमुपनिष्क्रम्योत्तराभ्यां यथालिङ्गं ध्रुवमरुन्धतीं च दर्शयति

uditeṣu nakṣatreṣu prācīmudīcīṃ vā diśamupaniṣkramyottarābhyāṃ yathāliṅgaṃ dhruvamarundhatīṃ ca darśayati

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.