Śatapatha Brāhmaṇa (Mādhyandina) 3.5.2

इध्यमभ्यादधति । उपयमनीरुपकल्पयन्त्याज्यमधिश्रयति स्रुवं च स्रुचं सम्मार्ष्ट्यथोत्पूयाज्यम् पञ्चगृहीतं गृह्णीते यदा प्रदीप्त इध्मो भवति

idhyamabhyādadhati | upayamanīrupakalpayantyājyamadhiśrayati sruvaṃ ca srucaṃ sammārṣṭyathotpūyājyam pañcagṛhītaṃ gṛhṇīte yadā pradīpta idhmo bhavati

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अथोद्यचन्तीध्मम् । उपयचन्त्युपयमनीरथाहाग्नये प्रह्रियमाणायानुब्रूह्येकस्फ्ययानूदेहीत्यनूदैति प्रतिप्रस्थातैकस्फ्ययैतस्मान्मध्यमाचङ्कोर्य एष वेदेर्जघनार्धे भवति तद्यदेवात्रान्तःपातेन गार्हपत्यस्य वेदेर्व्यवचिन्नम् भवति तदेवैतदनुसंतनोति

athodyacantīdhmam | upayacantyupayamanīrathāhāgnaye prahriyamāṇāyānubrūhyekasphyayānūdehītyanūdaiti pratiprasthātaikasphyayaitasmānmadhyamācaṅkorya eṣa vederjaghanārdhe bhavati tadyadevātrāntaḥpātena gārhapatyasya vedervyavacinnam bhavati tadevaitadanusaṃtanoti

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तद्धैके । ओत्तरवेदेरनूदायन्ति तदु तथा न कुर्यादैवैतस्मान्मध्यमाचङ्कोरनूदेयात्त आयन्त्यागचन्त्युत्तरवेदिम्

taddhaike | ottaravederanūdāyanti tadu tathā na kuryādaivaitasmānmadhyamācaṅkoranūdeyātta āyantyāgacantyuttaravedim

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

प्रोक्षणीरध्वर्युरादत्ते । स पुरस्तादेवाग्रे प्रोक्षत्युदङ् तिष्ठन्निन्द्रघोषस्त्वा वसुभिः पुरस्तात्पात्वितीन्द्रघोषस्त्वा वसुभिः पुरस्ताद्गोपायत्वित्येवैतदाह

prokṣaṇīradhvaryurādatte | sa purastādevāgre prokṣatyudaṅ tiṣṭhannindraghoṣastvā vasubhiḥ purastātpātvitīndraghoṣastvā vasubhiḥ purastādgopāyatvityevaitadāha

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अथ पश्चात्प्रोक्षति । प्रचेतास्त्वा रुद्रैः पश्चात्पात्विति प्रचेतास्त्वा रुद्रैः पश्चाद्गोपायत्वित्येवैतदाह

atha paścātprokṣati | pracetāstvā rudraiḥ paścātpātviti pracetāstvā rudraiḥ paścādgopāyatvityevaitadāha

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अथ दक्षिणतः प्रोक्षति । मनोजवास्त्वा पितृभिर्दक्षिणतः पात्विति मनोजवास्त्वा पितृभिर्दक्षिणतो गोपायत्वित्येवैतदाह

atha dakṣiṇataḥ prokṣati | manojavāstvā pitṛbhirdakṣiṇataḥ pātviti manojavāstvā pitṛbhirdakṣiṇato gopāyatvityevaitadāha

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अथोत्तरतः प्रोक्षति । विश्वकर्मा त्वादित्यैरुत्तरतः पात्विति विश्वकर्मा त्वादित्यैरुत्तरतो गोपायत्वित्येवैतदाह

athottarataḥ prokṣati | viśvakarmā tvādityairuttarataḥ pātviti viśvakarmā tvādityairuttarato gopāyatvityevaitadāha

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अथ याः प्रोक्षण्यः परिशिष्यन्ते । तद्ये एते पूर्वे स्रक्ती तयोर्या दक्षिणा ता न्यन्तेन बहिर्वेदि निनयतीदमहं तप्तं वार्बहिर्धा यज्ञान्निःसृजामीति सा यदेवादः सिंही भूत्वाशान्तेवाचरत्तामेवास्या एतचुचं बहिर्धा यज्ञान्निःसृजति यदि नाभिचरेद्यद्यु अभिचरेदादिशेदिदमहं तप्तं वारमुमभि निःसृजामीति तमेतया शुचा विध्यति स शोचन्नेवामुं लोकमेति

atha yāḥ prokṣaṇyaḥ pariśiṣyante | tadye ete pūrve sraktī tayoryā dakṣiṇā tā nyantena bahirvedi ninayatīdamahaṃ taptaṃ vārbahirdhā yajñānniḥsṛjāmīti sā yadevādaḥ siṃhī bhūtvāśāntevācarattāmevāsyā etacucaṃ bahirdhā yajñānniḥsṛjati yadi nābhicaredyadyu abhicaredādiśedidamahaṃ taptaṃ vāramumabhi niḥsṛjāmīti tametayā śucā vidhyati sa śocannevāmuṃ lokameti

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

स यद्धार्यमाणे ऽग्नौ । उत्तरवेदिं व्याघारयति यदेवैनामदो देवा अब्रुवन्पूर्वां त्वाग्नेराहुतिः प्राप्स्यतीति तदेवैनामेतत्पूर्वामग्नेराहुतिः प्राप्नोति यद्वेषा देवानब्रवीद्यां मया कां चाशिषमाशासिष्यध्वे सा वः सर्वा समर्धिष्यत इति तामेनयात्रर्त्विजो यजमानायाशिषमाशासते सास्मै सर्वा समृध्यते

sa yaddhāryamāṇe 'gnau | uttaravediṃ vyāghārayati yadevaināmado devā abruvanpūrvāṃ tvāgnerāhutiḥ prāpsyatīti tadevaināmetatpūrvāmagnerāhutiḥ prāpnoti yadveṣā devānabravīdyāṃ mayā kāṃ cāśiṣamāśāsiṣyadhve sā vaḥ sarvā samardhiṣyata iti tāmenayātrartvijo yajamānāyāśiṣamāśāsate sāsmai sarvā samṛdhyate

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तद्वा एतदेकं कुर्वन्द्वयं करोति । यदुत्तरवेदिं व्याघारयत्यथ यैषाम् मध्ये नाभिकेव भवति तस्यै ये पूर्वे स्रक्ती तयोर्या दक्षिणा

tadvā etadekaṃ kurvandvayaṃ karoti | yaduttaravediṃ vyāghārayatyatha yaiṣām madhye nābhikeva bhavati tasyai ye pūrve sraktī tayoryā dakṣiṇā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तस्यामाघारयति । सिंह्यसि स्वाहेत्यथापरयोरुत्तरस्यां सिंह्यस्यादित्यवनिः स्वाहेत्यथापरयोर्दक्षिणस्यां सिंह्यसि ब्रह्मवनिः क्षत्रवनिः स्वाहेति बह्वी वै यजुःष्वाशीस्तद्ब्रह्म च क्षत्रं चाशास्त उभे वीर्ये

tasyāmāghārayati | siṃhyasi svāhetyathāparayoruttarasyāṃ siṃhyasyādityavaniḥ svāhetyathāparayordakṣiṇasyāṃ siṃhyasi brahmavaniḥ kṣatravaniḥ svāheti bahvī vai yajuḥṣvāśīstadbrahma ca kṣatraṃ cāśāsta ubhe vīrye

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अथ पूर्वयोरुत्तरस्यां । सिंह्यसि सुप्रजावनी रायस्पोषवनिः स्वाहेति तत्प्रजामाशास्ते यदाह सुप्रजावनिरिति रायस्पोषवनिरिति भूमा वै रायस्पोषस्तद्भूमानमाशास्ते

atha pūrvayoruttarasyāṃ | siṃhyasi suprajāvanī rāyaspoṣavaniḥ svāheti tatprajāmāśāste yadāha suprajāvaniriti rāyaspoṣavaniriti bhūmā vai rāyaspoṣastadbhūmānamāśāste

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अथ मध्य आघारयति । सिंह्यस्यावह देवान्यजमानाय स्वाहेति तद्देवान्यजमानायावाहयत्यथ स्रुचमुद्यचति भूतेभ्यस्त्वेति प्रजा वै भूतानि प्रजाभ्यस्त्वेत्येवैतदाह

atha madhya āghārayati | siṃhyasyāvaha devānyajamānāya svāheti taddevānyajamānāyāvāhayatyatha srucamudyacati bhūtebhyastveti prajā vai bhūtāni prajābhyastvetyevaitadāha

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अथ परिधीन्परिदधाति । ध्रुवो ऽसि पृथिवीं दृंहेति मध्यमं ध्रुवक्षिदस्यन्तरिक्षं दृंहेति दक्षिणमच्युतक्षिदसि दिवं दृंहेत्युत्तरमग्नेः पुरीषमसीति सम्भारानुपनिवपति तद्यत्सम्भारा भवन्त्यग्नेरेव सर्वत्वाय

atha paridhīnparidadhāti | dhruvo 'si pṛthivīṃ dṛṃheti madhyamaṃ dhruvakṣidasyantarikṣaṃ dṛṃheti dakṣiṇamacyutakṣidasi divaṃ dṛṃhetyuttaramagneḥ purīṣamasīti sambhārānupanivapati tadyatsambhārā bhavantyagnereva sarvatvāya

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

शरीरं हैवास्य पीतुदारु । तद्यत्प्रैतुदारवाः परिधयो भवन्ति शरीरेणैवैनमेतत्समर्धयति कृत्स्नं करोति

śarīraṃ haivāsya pītudāru | tadyatpraitudāravāḥ paridhayo bhavanti śarīreṇaivainametatsamardhayati kṛtsnaṃ karoti

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

मांसं हैवास्य गुल्गुलु । तद्यद्गुल्गुलु भवति मांसेनैवैनमेतत्समर्धयति कृत्स्नं करोति

māṃsaṃ haivāsya gulgulu | tadyadgulgulu bhavati māṃsenaivainametatsamardhayati kṛtsnaṃ karoti

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

गन्धो हैवास्य सुगन्धितेजनम् । तद्यत्सुगन्धितेजनम् भवति गन्धेनैवैनमेतत्समर्धयति कृत्स्नं करोति

gandho haivāsya sugandhitejanam | tadyatsugandhitejanam bhavati gandhenaivainametatsamardhayati kṛtsnaṃ karoti

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अथ यद्वृष्णे स्तुका भवति । वृष्णेर्ह वै विषाणे अन्तरेणाग्निरेकां रात्रिमुवास तद्यदेवात्राग्नेर्न्यक्तं तदिहाप्यसदिति तस्माद्वृष्णे स्तुका भवति तस्माद्या शीर्ष्णो नेदिष्ठं स्यात्तामाचिद्याहरेद्यद्यु तां न विन्देदपि यामेव कां चाहरेत्तद्यत्परिधयो भवन्ति गुप्त्या एव दूर इव ह्येनमुत्तरे परिधय आगचन्ति

atha yadvṛṣṇe stukā bhavati | vṛṣṇerha vai viṣāṇe antareṇāgnirekāṃ rātrimuvāsa tadyadevātrāgnernyaktaṃ tadihāpyasaditi tasmādvṛṣṇe stukā bhavati tasmādyā śīrṣṇo nediṣṭhaṃ syāttāmācidyāharedyadyu tāṃ na vindedapi yāmeva kāṃ cāharettadyatparidhayo bhavanti guptyā eva dūra iva hyenamuttare paridhaya āgacanti

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.