Śatapatha Brāhmaṇa (Mādhyandina) 3.5.4

द्वयं वा अभ्युपरवाः खायन्ते । शिरो वै यज्ञस्य हविर्धानं तद्य इमे शीर्षश्चत्वारः कूपा इमावह द्वाविमौ द्वौ तानेवैतत्करोति तस्मादुपरवान् खनति

dvayaṃ vā abhyuparavāḥ khāyante | śiro vai yajñasya havirdhānaṃ tadya ime śīrṣaścatvāraḥ kūpā imāvaha dvāvimau dvau tānevaitatkaroti tasmāduparavān khanati

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

देवाश्च वा असुराश्च । उभये प्राजापत्याः पस्पृधिरे ततो ऽसुरा एषु लोकेषु कृत्यां वलगान्निचख्नुरुतैवं चिद्देवानभिभवेमेति

devāśca vā asurāśca | ubhaye prājāpatyāḥ paspṛdhire tato 'surā eṣu lokeṣu kṛtyāṃ valagānnicakhnurutaivaṃ ciddevānabhibhavemeti

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तद्वै देवा अस्पृण्वत । त एतैः कृत्या वलगानुदखनन्यदा वै कृत्यामुत्खनन्त्यथ सालसा मोघा भवति तथो एवैष एतद्यद्यस्मा अत्र कश्चिद्द्विषन्भ्रातृव्यः कृत्यां वलगान्निखनति तानेवैतदुत्किरति तस्मादुपरवान् खनति स दक्षिणस्य हविर्धानस्याधो ऽधः प्रौगं खनति

tadvai devā aspṛṇvata | ta etaiḥ kṛtyā valagānudakhananyadā vai kṛtyāmutkhanantyatha sālasā moghā bhavati tatho evaiṣa etadyadyasmā atra kaściddviṣanbhrātṛvyaḥ kṛtyāṃ valagānnikhanati tānevaitadutkirati tasmāduparavān khanati sa dakṣiṇasya havirdhānasyādho 'dhaḥ praugaṃ khanati

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सो ऽभ्रिमादत्ते । देवस्य त्वा सवितुः प्रसवे ऽश्विनोर्बाहुभ्याम् पूष्णो हस्ताभ्यामाददे नार्यसीति समान एतस्य यजुषो बन्धुर्योषो वा एषा यदभ्रिस्तस्मादाह नार्यसीति

so 'bhrimādatte | devasya tvā savituḥ prasave 'śvinorbāhubhyām pūṣṇo hastābhyāmādade nāryasīti samāna etasya yajuṣo bandhuryoṣo vā eṣā yadabhristasmādāha nāryasīti

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तान्प्रादेशमात्रं विना परिलिखति । इदमहं रक्षसां ग्रीवा अपिकृन्तामीति वज्रो वा अभ्रिर्वज्रेणैवैतन्नाष्ट्राणां रक्षसां ग्रीवा अपिकृन्तति

tānprādeśamātraṃ vinā parilikhati | idamahaṃ rakṣasāṃ grīvā apikṛntāmīti vajro vā abhrirvajreṇaivaitannāṣṭrāṇāṃ rakṣasāṃ grīvā apikṛntati

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तद्यावेतौ पूर्वौ । तयोर्दक्षिणमेवाग्रे परिलिखेदथापरयोरुत्तरमथापरयोर्दक्षिणमथ पूर्वयोरुत्तरम्

tadyāvetau pūrvau | tayordakṣiṇamevāgre parilikhedathāparayoruttaramathāparayordakṣiṇamatha pūrvayoruttaram

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अथो इतरथाहुः । अपरयोरेवाग्र उत्तरम् परिलिखेदथ पूर्वयोर्दक्षिणमथापरयोर्दक्षिणमथ पूर्वयोरुत्तरमित्यथो अपि समीच एव परिलिखेदेतं त्वेवोत्तमम् परिलिखेद्य एष पूर्वयोरुत्तरो भवति

atho itarathāhuḥ | aparayorevāgra uttaram parilikhedatha pūrvayordakṣiṇamathāparayordakṣiṇamatha pūrvayoruttaramityatho api samīca eva parilikhedetaṃ tvevottamam parilikhedya eṣa pūrvayoruttaro bhavati

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तान्यथापरिलिखितमेव यथापूर्वं खनति । बृहन्नसि बृहद्रवा इत्युपस्तौत्येवैनानेतन्महयत्येव यदाह बृहन्नसि बृहद्रवा इति बृहतीमिन्द्राय वाचं वदेतीन्द्रो वै यज्ञस्य देवता वैष्णवं हविर्धानं तत्सेन्द्रं करोति तस्मादाह बृहतीमिन्द्राय वाचं वदेति

tānyathāparilikhitameva yathāpūrvaṃ khanati | bṛhannasi bṛhadravā ityupastautyevainānetanmahayatyeva yadāha bṛhannasi bṛhadravā iti bṛhatīmindrāya vācaṃ vadetīndro vai yajñasya devatā vaiṣṇavaṃ havirdhānaṃ tatsendraṃ karoti tasmādāha bṛhatīmindrāya vācaṃ vadeti

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

रक्षोहणं वलगहनमिति । रक्षसां ह्येते वलगानाम् बधाय खायन्ते वैष्णवीमिति वैष्णवी हि हविर्धाने वाक्

rakṣohaṇaṃ valagahanamiti | rakṣasāṃ hyete valagānām badhāya khāyante vaiṣṇavīmiti vaiṣṇavī hi havirdhāne vāk

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तान्यथाखातमेवोत्किरति । इदमहं तं वलगमुत्किरामि यम् मे निष्ट्यो यममात्यो निचखानेति निष्ट्यो वा वा अमात्यो वा कृत्यां वलगन्निखनति तानेवैतदुत्किरति

tānyathākhātamevotkirati | idamahaṃ taṃ valagamutkirāmi yam me niṣṭyo yamamātyo nicakhāneti niṣṭyo vā vā amātyo vā kṛtyāṃ valagannikhanati tānevaitadutkirati

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

इदमहं तं वलगमुत्किरामि । यम् मे समानो यमसमानो निचखानेति समानो वा वा असमानो वा कृत्यां वलगान्निखनति तानेवैतदुत्किरति

idamahaṃ taṃ valagamutkirāmi | yam me samāno yamasamāno nicakhāneti samāno vā vā asamāno vā kṛtyāṃ valagānnikhanati tānevaitadutkirati

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

इदमहं तं वलगमुत्किरामि । यम् मे सबन्धुर्यमसबन्धुर्निचखानेति सबन्धुर्वा वा असबन्धुर्वा कृत्यां वलगान्निखनति तानेवैतदुत्किरति

idamahaṃ taṃ valagamutkirāmi | yam me sabandhuryamasabandhurnicakhāneti sabandhurvā vā asabandhurvā kṛtyāṃ valagānnikhanati tānevaitadutkirati

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

इदमहं तं वलगमुत्किरामि । यम् मे सजातो यमसजातो निचखानेति सजातो वा वा असजातो वा कृत्यां वलगान्निखनति तानेवैतदुत्किरत्युत्कृत्यां किरामीत्यन्तत उद्वपति तत्कृत्यामुत्किरति

idamahaṃ taṃ valagamutkirāmi | yam me sajāto yamasajāto nicakhāneti sajāto vā vā asajāto vā kṛtyāṃ valagānnikhanati tānevaitadutkiratyutkṛtyāṃ kirāmītyantata udvapati tatkṛtyāmutkirati

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तान्बाहुमात्रान् खनेत् । अन्तो वा एषो ऽन्तेनैवैतत्कृत्याम् मोहयति तानक्ष्णया संतृन्दन्ति यद्यक्ष्णया न शक्नुयादपि समीचस्तस्मादिमे प्राणाः परः संतृणाः

tānbāhumātrān khanet | anto vā eṣo 'ntenaivaitatkṛtyām mohayati tānakṣṇayā saṃtṛndanti yadyakṣṇayā na śaknuyādapi samīcastasmādime prāṇāḥ paraḥ saṃtṛṇāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तान्यथाखातमेवावमर्शयति । स्वराडसि सपत्नहा सत्रराडस्यभिमातिहा जनराडसि रक्षोहा सर्वराडस्यमित्रहेत्याशीरेवैषैतस्य कर्मण आशिषमेवैतदाशास्ते

tānyathākhātamevāvamarśayati | svarāḍasi sapatnahā satrarāḍasyabhimātihā janarāḍasi rakṣohā sarvarāḍasyamitrahetyāśīrevaiṣaitasya karmaṇa āśiṣamevaitadāśāste

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अथाध्वर्युश्च यजमानश्च सम्मृशेते । पूर्वयोर्दक्षिणे ऽध्वर्युर्भवत्यपरयोरुत्तरे यजमानः सो ऽध्वर्युः पृचति यजमान किमत्रेति भद्रमित्याह तन्नौ सहेत्युपांश्वध्वर्युः

athādhvaryuśca yajamānaśca sammṛśete | pūrvayordakṣiṇe 'dhvaryurbhavatyaparayoruttare yajamānaḥ so 'dhvaryuḥ pṛcati yajamāna kimatreti bhadramityāha tannau sahetyupāṃśvadhvaryuḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अथापरयोर्दक्षिणे ऽध्वर्युर्भवति । पूर्वयोरुत्तरे यजमानः पृचत्यध्वर्यो किमत्रेति भद्रमित्याह तन्म इति यजमानस्तद्यदेवं सम्मृशेते प्राणानेवैतत्सयुजः कुरुतस्तस्मादिमे प्राणाः परः संविद्रे ऽथ यत्पृष्टो भद्रमिति प्रत्याह कल्याणमेवैतन्मानुष्यै वाचो वदति तस्मात्पृष्टो भद्रमिति प्रत्याहाथ प्रोक्षत्येको वै प्रोक्षणस्य बन्धुर्मेध्यानेवैतत्करोति

athāparayordakṣiṇe 'dhvaryurbhavati | pūrvayoruttare yajamānaḥ pṛcatyadhvaryo kimatreti bhadramityāha tanma iti yajamānastadyadevaṃ sammṛśete prāṇānevaitatsayujaḥ kurutastasmādime prāṇāḥ paraḥ saṃvidre 'tha yatpṛṣṭo bhadramiti pratyāha kalyāṇamevaitanmānuṣyai vāco vadati tasmātpṛṣṭo bhadramiti pratyāhātha prokṣatyeko vai prokṣaṇasya bandhurmedhyānevaitatkaroti

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

स प्रोक्षति । रक्षोहणो वो वलगहन इति रक्षोहणो ह्येते वलगहनो ह्येते प्रोक्षामि वैष्णवानिति वैष्णवा ह्येते

sa prokṣati | rakṣohaṇo vo valagahana iti rakṣohaṇo hyete valagahano hyete prokṣāmi vaiṣṇavāniti vaiṣṇavā hyete

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अथ याः प्रोक्षण्यः परिशिष्यते । ता अवटेष्ववनयति तद्या इमाः प्राणेष्वापस्ता एवैतद्दधाति तस्मादेषु प्राणेष्विमा आपः

atha yāḥ prokṣaṇyaḥ pariśiṣyate | tā avaṭeṣvavanayati tadyā imāḥ prāṇeṣvāpastā evaitaddadhāti tasmādeṣu prāṇeṣvimā āpaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सो ऽवनयति । रक्षोहणो वो वलगहनो ऽवनयामि वैष्णवानित्यथ बर्हींषि प्राचीनाग्राणि चोदीचीनाग्राणि चावस्तृणाति तद्यानीमानि प्राणेषु लोमानि तान्येवैतद्दधाति तस्मादेषु प्राणेष्विमानि लोमानि

so 'vanayati | rakṣohaṇo vo valagahano 'vanayāmi vaiṣṇavānityatha barhīṃṣi prācīnāgrāṇi codīcīnāgrāṇi cāvastṛṇāti tadyānīmāni prāṇeṣu lomāni tānyevaitaddadhāti tasmādeṣu prāṇeṣvimāni lomāni

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सो ऽवस्तृणाति । रक्षोहणो वो वलगहनो ऽवस्तृणामि वैष्णवानित्यथ बर्हींषि तनूनीवोपरिष्टात्प्रचादयति केशा हैवास्यैते

so 'vastṛṇāti | rakṣohaṇo vo valagahano 'vastṛṇāmi vaiṣṇavānityatha barhīṃṣi tanūnīvopariṣṭātpracādayati keśā haivāsyaite

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अथाधिषवणे फलके उपदधाति । रक्षोहणौ वां वलगहना उपदधामि वैष्णवी इति हनू हैवास्यैते अथ पर्यूहति रक्षोहणौ वां वलगहनौ पर्यूहामि वैष्णवी इति दृंहत्येवैने एतदशिथिले करोति

athādhiṣavaṇe phalake upadadhāti | rakṣohaṇau vāṃ valagahanā upadadhāmi vaiṣṇavī iti hanū haivāsyaite atha paryūhati rakṣohaṇau vāṃ valagahanau paryūhāmi vaiṣṇavī iti dṛṃhatyevaine etadaśithile karoti

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अथाधिषवणम् परिकृत्तम् भवति । सर्वरोहितं जिह्वा हैवास्यैषा तद्यत्सर्वरोहितम् भवति लोहिनीव हीयं जिह्वा तन्निदधाति वैष्णवमसीति वैष्णवं ह्येतत्

athādhiṣavaṇam parikṛttam bhavati | sarvarohitaṃ jihvā haivāsyaiṣā tadyatsarvarohitam bhavati lohinīva hīyaṃ jihvā tannidadhāti vaiṣṇavamasīti vaiṣṇavaṃ hyetat

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अथ ग्राव्ण उपावहरति । दन्ता हैवास्य ग्रावाणस्तद्यद्ग्रावभिरभिषुण्वन्ति यथा दद्भिः प्सायादेवं तत्तान्निदधाति वैष्णवा स्थेति वैष्णवा ह्येत एतदु यज्ञस्य शिरः संस्कृतम्

atha grāvṇa upāvaharati | dantā haivāsya grāvāṇastadyadgrāvabhirabhiṣuṇvanti yathā dadbhiḥ psāyādevaṃ tattānnidadhāti vaiṣṇavā stheti vaiṣṇavā hyeta etadu yajñasya śiraḥ saṃskṛtam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.