Śatapatha Brāhmaṇa (Mādhyandina) 6.6.2

तां तिष्ठन्प्रवृणक्ति इमे वै लोका उखा तिष्ठन्तीव वा इमे लोका अथो तिष्ठन्वै वीर्यवत्तमः

tāṃ tiṣṭhanpravṛṇakti ime vai lokā ukhā tiṣṭhantīva vā ime lokā atho tiṣṭhanvai vīryavattamaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

उदङ् प्राङ् तिष्ठन् । उदङ्वै प्राङ् तिष्ठन्प्रजापतिः प्रजा असृजत्

udaṅ prāṅ tiṣṭhan | udaṅvai prāṅ tiṣṭhanprajāpatiḥ prajā asṛjat

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यद्वेवोदङ् प्राङ् तिष्ठन् । एषा होभयेषां देवमनुष्याणां दिग्यदुदीची प्राची

yadvevodaṅ prāṅ tiṣṭhan | eṣā hobhayeṣāṃ devamanuṣyāṇāṃ digyadudīcī prācī

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यद्वेवोदङ् प्राङ् तिष्ठन् । एतस्यां ह दिशि स्वर्गस्य लोकस्य द्वारं तस्मादुदङ् प्राङ् तिष्ठन्नाहुतीर्जुहोत्युदङ् प्राङ् तिष्ठन्दक्षिणा नयति द्वारैव तत्स्वर्गस्य लोकस्य वित्तम् प्रपादयति

yadvevodaṅ prāṅ tiṣṭhan | etasyāṃ ha diśi svargasya lokasya dvāraṃ tasmādudaṅ prāṅ tiṣṭhannāhutīrjuhotyudaṅ prāṅ tiṣṭhandakṣiṇā nayati dvāraiva tatsvargasya lokasya vittam prapādayati

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

मा सु भित्था मा सु रिष इति । यथैव यजुस्तथा बन्धुरम्ब धृष्णु वीरयस्व स्विति योषा वा उखाम्बेति वै योषाया आमन्त्रणं स्विव वीरयस्वाग्निश्चेदं करिष्यथ इत्यग्निश्च ह्येतत्करिष्यन्तौ भवतः

mā su bhitthā mā su riṣa iti | yathaiva yajustathā bandhuramba dhṛṣṇu vīrayasva sviti yoṣā vā ukhāmbeti vai yoṣāyā āmantraṇaṃ sviva vīrayasvāgniścedaṃ kariṣyatha ityagniśca hyetatkariṣyantau bhavataḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

दृंहस्व देवी पृथिवी स्वस्तय इति । यथैव यजुस्तथा बन्धुरासुरी माया स्वधया कृतासीति प्राणो वा असुस्तस्यैषा माया स्वधया कता जुष्टं देवेभ्य इदमस्तु हव्यामेति या एवैतस्मिन्नग्नावाहुतीर्होष्यन्भवति ता एतदाहाथो एवैव हव्यमरिष्टा त्वमुदिहि यज्ञे अस्मिन्निति यथैवारिष्टानार्तैतस्मिन्यज्ञ उदियादेवमेतदाह

dṛṃhasva devī pṛthivī svastaya iti | yathaiva yajustathā bandhurāsurī māyā svadhayā kṛtāsīti prāṇo vā asustasyaiṣā māyā svadhayā katā juṣṭaṃ devebhya idamastu havyāmeti yā evaitasminnagnāvāhutīrhoṣyanbhavati tā etadāhātho evaiva havyamariṣṭā tvamudihi yajñe asminniti yathaivāriṣṭānārtaitasminyajña udiyādevametadāha

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

द्वाभ्याम् प्रवृणक्ति । द्विपाद्यजमानो यजमानो ऽग्निर्यावानग्निर्यावत्यस्य मात्रा तावतैवैनामेतत्प्रवृणक्ति गायत्र्या च त्रिष्टुभा च प्राणो गायत्र्यात्मा त्रिष्टुबेतावान्वै पशुर्यावान्प्राणश्चात्मा च तद्यावान्पशुस्तावतैवैनामेतत्प्रवृणक्त्यथो अग्निर्वै गायत्रीन्द्रस्त्रिष्टुबैन्द्राग्नो ऽग्निर्यावानग्निर्यावत्यस्य मात्रा तावतैवैनामेतत्प्रवृणक्तीन्द्राग्नी वै सर्वे देवाः सर्वदेवत्यो ऽग्निर्यावानग्निर्यावत्यस्य मात्रा तावतैवैनामेतत्प्रवृणक्ति तयोः सप्त पदानि सप्तचितिको ग्निः सप्त ऽर्तवः संवत्सरः संवत्सरो ऽग्निर्यावानग्निर्यावत्यस्य मात्रा तावत्तद्भवति

dvābhyām pravṛṇakti | dvipādyajamāno yajamāno 'gniryāvānagniryāvatyasya mātrā tāvataivaināmetatpravṛṇakti gāyatryā ca triṣṭubhā ca prāṇo gāyatryātmā triṣṭubetāvānvai paśuryāvānprāṇaścātmā ca tadyāvānpaśustāvataivaināmetatpravṛṇaktyatho agnirvai gāyatrīndrastriṣṭubaindrāgno 'gniryāvānagniryāvatyasya mātrā tāvataivaināmetatpravṛṇaktīndrāgnī vai sarve devāḥ sarvadevatyo 'gniryāvānagniryāvatyasya mātrā tāvataivaināmetatpravṛṇakti tayoḥ sapta padāni saptacitiko gniḥ sapta 'rtavaḥ saṃvatsaraḥ saṃvatsaro 'gniryāvānagniryāvatyasya mātrā tāvattadbhavati

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तां यदाग्निः संतपति । अथैनामर्चिरारोहति योषा वा उखा वृषाग्निस्तस्माद्यदा वृषा योषां संतपत्यथास्यां रेतो दधाति

tāṃ yadāgniḥ saṃtapati | athaināmarcirārohati yoṣā vā ukhā vṛṣāgnistasmādyadā vṛṣā yoṣāṃ saṃtapatyathāsyāṃ reto dadhāti

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तद्धैके । यदि चिरमर्चिरारोहत्यङ्गारानेवावपन्त्युभयेनैषो ऽग्निरिति न तथा कुर्यादस्थन्वान्वाव पशुर्जायते ऽथ तं नाग्र एवास्थन्वन्तमिव न्यृषन्ति रेत इवैव दधति रेत उ एतद्नस्थिकं यदर्चिस्तस्मादेनामर्चिरेवारोहेत्

taddhaike | yadi ciramarcirārohatyaṅgārānevāvapantyubhayenaiṣo 'gniriti na tathā kuryādasthanvānvāva paśurjāyate 'tha taṃ nāgra evāsthanvantamiva nyṛṣanti reta ivaiva dadhati reta u etadnasthikaṃ yadarcistasmādenāmarcirevārohet

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तां यदार्चिरारोहति । अथास्मिन्त्समिधमादधाति रेतो वा एनामेतदापद्यत एषो ऽग्निस्तस्मिन्नेतां रेतसि सम्भूतिं दधाति

tāṃ yadārcirārohati | athāsmintsamidhamādadhāti reto vā enāmetadāpadyata eṣo 'gnistasminnetāṃ retasi sambhūtiṃ dadhāti

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सा कार्मुकी स्यात् । देवाश्चासुराश्चोभये प्राजापत्या अस्पर्धन्त ते देवा अग्निमनीकं कृत्वासुरानभ्यायंस्तस्यार्चिषः प्रगृहीतस्यासुरा अग्रम् प्रावृश्चंस्तदस्याम् प्रत्यतिष्ठत्स कृमुको ऽभवत्तस्मात्स स्वादू रसो हि तस्मादु लोहितो ऽचिर्हि स एषो ऽग्निरेव यत्कृमुको ऽग्निमेवास्मिन्नेतत्सम्भूतिं दधाति

sā kārmukī syāt | devāścāsurāścobhaye prājāpatyā aspardhanta te devā agnimanīkaṃ kṛtvāsurānabhyāyaṃstasyārciṣaḥ pragṛhītasyāsurā agram prāvṛścaṃstadasyām pratyatiṣṭhatsa kṛmuko 'bhavattasmātsa svādū raso hi tasmādu lohito 'cirhi sa eṣo 'gnireva yatkṛmuko 'gnimevāsminnetatsambhūtiṃ dadhāti

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

प्रादेशमात्री भवति । प्रादेशमात्रो वै गर्भो विष्णुरात्मसम्मितामेवास्मिन्नेतत्सम्भूतिं दधाति

prādeśamātrī bhavati | prādeśamātro vai garbho viṣṇurātmasammitāmevāsminnetatsambhūtiṃ dadhāti

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

घृते न्युत्ता भवति । अग्निर्यस्यै योनेरसृज्यत तस्यै घृतमुल्बमासीत्तस्मात्तत्प्रत्युद्दीप्यत आत्मा ह्यस्यैष तस्मात्तस्य न भस्म भवत्यात्मैव तदात्मानमप्येति न वा उल्बं गर्भं हिनस्त्यहिंसाया उल्बाद्वै जायमानो जायत उल्बाज्जायमानो जायाता इति

ghṛte nyuttā bhavati | agniryasyai yonerasṛjyata tasyai ghṛtamulbamāsīttasmāttatpratyuddīpyata ātmā hyasyaiṣa tasmāttasya na bhasma bhavatyātmaiva tadātmānamapyeti na vā ulbaṃ garbhaṃ hinastyahiṃsāyā ulbādvai jāyamāno jāyata ulbājjāyamāno jāyātā iti

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तामादधाति । द्र्वन्नः सर्पिरासुतिरिति दार्वन्नः सर्पिरशन इत्येतत्प्रत्नो होता वरेण्य इति सनातनो होता वरेण्य इत्येतत्सहसस्पुत्रो अद्भुत इति बलं वै सहो बलस्य पुत्रो द्भुत इत्येतत्तिष्ठन्नादधाति स्वाहाकारेण तस्योपरि बन्धुः

tāmādadhāti | drvannaḥ sarpirāsutiriti dārvannaḥ sarpiraśana ityetatpratno hotā vareṇya iti sanātano hotā vareṇya ityetatsahasasputro adbhuta iti balaṃ vai saho balasya putro dbhuta ityetattiṣṭhannādadhāti svāhākāreṇa tasyopari bandhuḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तद्वा आत्मैवोखा । योनिर्मुञ्जाः शणा जरायूल्वं घृतं गर्भः समित्

tadvā ātmaivokhā | yonirmuñjāḥ śaṇā jarāyūlvaṃ ghṛtaṃ garbhaḥ samit

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

बाह्योखा भवति । अन्तरे मुञ्जा बाह्यो ह्यात्मान्तरा योनिर्वाह्ये मुञ्जा भवन्त्यन्तरे शणा बाह्या हि योनिरन्तरं जरायु बाह्ये शणा भवन्त्यन्तरं घृतम् बाह्यं हि जराय्वन्तरमुल्बम् बाह्यं घृतम् भवत्यन्तरा समिद्वाह्यं ह्युल्वमन्तरो गर्भ एतेभ्यो वै जायमानो जायते तेभ्य एवैनमेतज्जनयति

bāhyokhā bhavati | antare muñjā bāhyo hyātmāntarā yonirvāhye muñjā bhavantyantare śaṇā bāhyā hi yonirantaraṃ jarāyu bāhye śaṇā bhavantyantaraṃ ghṛtam bāhyaṃ hi jarāyvantaramulbam bāhyaṃ ghṛtam bhavatyantarā samidvāhyaṃ hyulvamantaro garbha etebhyo vai jāyamāno jāyate tebhya evainametajjanayati

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.