तदाहुः । किम् प्राणाः किम् प्राणभृत इति प्राणा एव प्राणा अङ्गानि प्राणभृन्त्यङ्गानि हि प्राणान्बिभ्रति प्राणास्त्वेव प्राणा अन्नम् प्राणभृदन्नं हि प्राणान्बिभर्ति
tadāhuḥ | kim prāṇāḥ kim prāṇabhṛta iti prāṇā eva prāṇā aṅgāni prāṇabhṛntyaṅgāni hi prāṇānbibhrati prāṇāstveva prāṇā annam prāṇabhṛdannaṃ hi prāṇānbibharti
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तदाहुः । कथमस्यैताः सर्वाः प्राजापत्या भवन्तीति यदेव सर्वास्वाह प्रजापतिगृहीतया त्वयेत्येवमु हास्यैताः सर्वाः प्राजापत्या भवन्ति
tadāhuḥ | kathamasyaitāḥ sarvāḥ prājāpatyā bhavantīti yadeva sarvāsvāha prajāpatigṛhītayā tvayetyevamu hāsyaitāḥ sarvāḥ prājāpatyā bhavanti
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तदाहुः । यद्ग्रहाय गृहीताय स्तुवते ऽथ शंसत्यथ कस्मात्पुरस्ताद्ग्रहाणामृचश्च सामानि चोपदधातीति संस्था वै कर्मणो ऽन्वीक्षितव्य ऽर्चा वै प्रतिपदा ग्रहो गृह्यत ऋचि साम गीयते तदस्यैतद्यत्पुरस्ताद्ग्रहाणामृचश्च सामानि चोपदधात्यथ यदुपरिष्टाद्ग्रहाणां स्तुतशस्त्रे भवतस्तद्वस्यैतद्यदुपरिष्टाद्ग्रहाणां स्तोमांश्च पृष्ठानि चोपदधाति
tadāhuḥ | yadgrahāya gṛhītāya stuvate 'tha śaṃsatyatha kasmātpurastādgrahāṇāmṛcaśca sāmāni copadadhātīti saṃsthā vai karmaṇo 'nvīkṣitavya 'rcā vai pratipadā graho gṛhyata ṛci sāma gīyate tadasyaitadyatpurastādgrahāṇāmṛcaśca sāmāni copadadhātyatha yadupariṣṭādgrahāṇāṃ stutaśastre bhavatastadvasyaitadyadupariṣṭādgrahāṇāṃ stomāṃśca pṛṣṭhāni copadadhāti
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तदाहुः । यदेतत्त्रयं सह क्रियते ग्रह स्तोत्रं शस्त्रमथात्र ग्रहं चैव स्तोत्रं चोपदधाति कथमस्यात्रापि शस्रमुपहितं यद्वाव स्तोत्रं तचस्त्रं यासु ह्येव स्तुवते ता उ एवानुशंसत्येवमु हास्यात्रापि शस्त्रमुपहितम् भवति
tadāhuḥ | yadetattrayaṃ saha kriyate graha stotraṃ śastramathātra grahaṃ caiva stotraṃ copadadhāti kathamasyātrāpi śasramupahitaṃ yadvāva stotraṃ tacastraṃ yāsu hyeva stuvate tā u evānuśaṃsatyevamu hāsyātrāpi śastramupahitam bhavati
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तदाहुः । यद्यथा पितुः पुत्रमेवं त्रीणि प्रथमान्याहाथ कस्मादृक्षामयोः संक्रामतीति साम वा ऋचः पतिस्तद्यत्तत्रापि यथा पितुः पुत्रमेवम् ब्रूयाद्यथा पतिं सन्तम् पुत्रम् ब्रूयात्तादृक्तत्तस्मादृक्षामयोः संक्रामति कस्मादु त्रिः संतनोतीति पितरम् पुत्रम् पौत्रं तांस्तत्संतनोति तस्मादु तेभ्य एक एव ददाति
tadāhuḥ | yadyathā pituḥ putramevaṃ trīṇi prathamānyāhātha kasmādṛkṣāmayoḥ saṃkrāmatīti sāma vā ṛcaḥ patistadyattatrāpi yathā pituḥ putramevam brūyādyathā patiṃ santam putram brūyāttādṛktattasmādṛkṣāmayoḥ saṃkrāmati kasmādu triḥ saṃtanotīti pitaram putram pautraṃ tāṃstatsaṃtanoti tasmādu tebhya eka eva dadāti
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तद्याः पुरस्तादुपदधाति । ताः प्राणभृतो ऽथ याः पश्चात्ताश्चक्षुर्भृतस्ता अपानभृतो ऽथ या दक्षिणतस्ता मनोभृतस्ता उ व्यानभृतो ऽथ या उत्तरतस्ताः श्रोत्रभृतस्ता उदानभृतो ऽथ या मध्ये ता वाग्भृतस्ता उ समानभृतः
tadyāḥ purastādupadadhāti | tāḥ prāṇabhṛto 'tha yāḥ paścāttāścakṣurbhṛtastā apānabhṛto 'tha yā dakṣiṇatastā manobhṛtastā u vyānabhṛto 'tha yā uttaratastāḥ śrotrabhṛtastā udānabhṛto 'tha yā madhye tā vāgbhṛtastā u samānabhṛtaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तदु ह चरकाध्वर्यवः । अन्या एवापानभृतो व्यानभृत उदानभृतः समानभृतश्चक्षुर्भृतो मनोभृतः श्रोत्रभृतो वाग्भृत इत्युपदधति न तथा कुर्यादत्यहैव रोचयन्त्यत्रो एवैतानि सर्वाणि रूपाण्युपधीयन्ते
tadu ha carakādhvaryavaḥ | anyā evāpānabhṛto vyānabhṛta udānabhṛtaḥ samānabhṛtaścakṣurbhṛto manobhṛtaḥ śrotrabhṛto vāgbhṛta ityupadadhati na tathā kuryādatyahaiva rocayantyatro evaitāni sarvāṇi rūpāṇyupadhīyante
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स वै पुरस्तादुपधाय पश्चादुपदधाति । प्राणो हापानो भूत्वाङ्गुल्यग्रेभ्य इति संचरत्यपान उ ह प्राणो भूत्वाङ्गुल्यग्रेभ्य इति संचरति तद्यत्पुरस्तादुपधाय पश्चादुपदधात्येनावेवैतत्प्राणौ संतनोति संदधाति तस्मादेतौ प्राणौ संततौ संहितौ
sa vai purastādupadhāya paścādupadadhāti | prāṇo hāpāno bhūtvāṅgulyagrebhya iti saṃcaratyapāna u ha prāṇo bhūtvāṅgulyagrebhya iti saṃcarati tadyatpurastādupadhāya paścādupadadhātyenāvevaitatprāṇau saṃtanoti saṃdadhāti tasmādetau prāṇau saṃtatau saṃhitau
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अथ दक्षिणत उपधायोत्तरत उपदधाति । व्यानो होदानो भूत्वाङ्गुल्यग्रेभ्य इति संचरत्युदान उ ह व्यानो भूत्वाङ्गुल्यग्रेभ्य इति संचरति तद्यद्दक्षिणत उपधायोत्तरत उपदधात्येतावेवैतत्प्राणौ संतनोति संदधाति तस्मादेतौ प्राणौ संततौ संहितौ
atha dakṣiṇata upadhāyottarata upadadhāti | vyāno hodāno bhūtvāṅgulyagrebhya iti saṃcaratyudāna u ha vyāno bhūtvāṅgulyagrebhya iti saṃcarati tadyaddakṣiṇata upadhāyottarata upadadhātyetāvevaitatprāṇau saṃtanoti saṃdadhāti tasmādetau prāṇau saṃtatau saṃhitau
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अथ या मध्य उपदधाति । स प्राणस्ता रेतःसिचोर्वेलयोपदधाति पृष्टयो वै रेतःसिचौ मध्यमु पृष्टयो मध्यत एवास्मिन्नेतत्प्राणं दधाति सर्वत उपदधाति सर्वत एवास्मिन्नेतत्प्राणं दधात्यथो एवं हैष गुदः प्राणः समन्तं नाभिम् पर्यक्नो नूचीश्च तिरश्चीश्चोपदधाति तस्मादिमे ऽन्वञ्चश्च तिर्यञ्चश्चात्मन्प्राणाः संस्पृष्टा उपदधाति प्राणानेवैतत्संतनोति संदधाति तस्मादिमे प्राणाः संतताः संहिताः
atha yā madhya upadadhāti | sa prāṇastā retaḥsicorvelayopadadhāti pṛṣṭayo vai retaḥsicau madhyamu pṛṣṭayo madhyata evāsminnetatprāṇaṃ dadhāti sarvata upadadhāti sarvata evāsminnetatprāṇaṃ dadhātyatho evaṃ haiṣa gudaḥ prāṇaḥ samantaṃ nābhim paryakno nūcīśca tiraścīścopadadhāti tasmādime 'nvañcaśca tiryañcaścātmanprāṇāḥ saṃspṛṣṭā upadadhāti prāṇānevaitatsaṃtanoti saṃdadhāti tasmādime prāṇāḥ saṃtatāḥ saṃhitāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
A library of Sanskrit texts, held as their editions give them, with a search and a study companion that quote only what is held.
532 texts, 7,62,517 verses.
© 2026 HREEM. Sanskrit from GRETIL (CC BY-NC-SA 4.0, or the terms of the individual file), Sanskrit Wikisource (public-domain texts; page markup CC BY-SA 4.0) and the Digital Corpus of Sanskrit (CC BY 4.0). Translations are public domain unless a verse says otherwise.