Śatapatha Brāhmaṇa (Mādhyandina) 8.1.4

ता हैके पुरुषमुपार्प्योपदधति । एष वै प्राणस्तमेता बिभ्रति यत्प्राणम् बिभ्रति तस्मात्प्राणभृत इति न तथा कुर्यादेषो ऽहैव प्राणो य एष हिरण्मयः पुरुषस्तस्य त्वयमात्मा यावदिदमभ्ययमग्निर्विहितस्तद्यद्धास्यैता अङ्ग नाभिप्राप्नुयुः प्राणो हास्य तदङ्गं नाभिप्राप्नुयाद्यदु वै प्राणो ऽङ्गं नाभिप्राप्नोति शुष्यति वा वै तन्म्लायति वा तस्मादेनाः परिश्रित्स्वेवोपार्प्योपदध्यादथ या मध्य उपदधाति ताभिरस्यैष आत्मा पूर्णस्ता उ एवैतस्मादनन्तर्हिताः

tā haike puruṣamupārpyopadadhati | eṣa vai prāṇastametā bibhrati yatprāṇam bibhrati tasmātprāṇabhṛta iti na tathā kuryādeṣo 'haiva prāṇo ya eṣa hiraṇmayaḥ puruṣastasya tvayamātmā yāvadidamabhyayamagnirvihitastadyaddhāsyaitā aṅga nābhiprāpnuyuḥ prāṇo hāsya tadaṅgaṃ nābhiprāpnuyādyadu vai prāṇo 'ṅgaṃ nābhiprāpnoti śuṣyati vā vai tanmlāyati vā tasmādenāḥ pariśritsvevopārpyopadadhyādatha yā madhya upadadhāti tābhirasyaiṣa ātmā pūrṇastā u evaitasmādanantarhitāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तदाहुः । यदयम् पुरो भुवो ऽयं दक्षिणा विश्वकर्मायम् पश्चाद्विश्वव्यचा इदमुत्तरात्स्वरियमुपरि मतिरिति सम्प्रति दिशो ऽभ्यनूच्यन्ते ऽथ कस्मादेना अक्ष्णयादेशेषूपदधातीति प्राणा वै प्राणभृतस्ता यत्सम्प्रति दिश उपदध्यात्प्रागपं हैवायम् प्राणः संचरेदथ यदेना एवमभ्यनूक्ताः सतीरक्ष्णयादेशेषूपदधाति तस्मादयम् प्रागपम् प्राणः सन्नक्ष्णया सर्वाण्यङ्गानि सर्वमात्मानमनुसंचरति

tadāhuḥ | yadayam puro bhuvo 'yaṃ dakṣiṇā viśvakarmāyam paścādviśvavyacā idamuttarātsvariyamupari matiriti samprati diśo 'bhyanūcyante 'tha kasmādenā akṣṇayādeśeṣūpadadhātīti prāṇā vai prāṇabhṛtastā yatsamprati diśa upadadhyātprāgapaṃ haivāyam prāṇaḥ saṃcaredatha yadenā evamabhyanūktāḥ satīrakṣṇayādeśeṣūpadadhāti tasmādayam prāgapam prāṇaḥ sannakṣṇayā sarvāṇyaṅgāni sarvamātmānamanusaṃcarati

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

स एष पशुर्यदग्निः । सो ऽत्रैव सर्वः कृत्स्नः संस्कृतस्तस्य याः पुरस्तादुपदधाति तौ बाहू अथ याः पश्चात्ते सक्थ्यावथ या मध्य उपदधाति स आत्मा ता रेतःसिचोर्वेलयोपदधाति पृष्टयो वै रेतःसिचौ मध्यमु पृष्टयो मध्यतो ह्ययमात्मा सर्वत उपदधाति सर्वतो ह्ययमात्मा

sa eṣa paśuryadagniḥ | so 'traiva sarvaḥ kṛtsnaḥ saṃskṛtastasya yāḥ purastādupadadhāti tau bāhū atha yāḥ paścātte sakthyāvatha yā madhya upadadhāti sa ātmā tā retaḥsicorvelayopadadhāti pṛṣṭayo vai retaḥsicau madhyamu pṛṣṭayo madhyato hyayamātmā sarvata upadadhāti sarvato hyayamātmā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तदाहुः । यत्पूर्वेषु गणेष्वेकैकं स्तोममेकैकम् पृष्ठमुपदधात्यथ कस्मादत्र द्वौ स्तोमौ द्वे पृष्ठे उपदधातीत्यात्मा वा अस्यैष आत्मानं तदङ्गानां ज्येष्ठं वरिष्ठं वीर्यवत्तमं करोति तस्मादयमात्माङ्गानां ज्येष्ठो वरिष्ठो वीर्यवत्तमः

tadāhuḥ | yatpūrveṣu gaṇeṣvekaikaṃ stomamekaikam pṛṣṭhamupadadhātyatha kasmādatra dvau stomau dve pṛṣṭhe upadadhātītyātmā vā asyaiṣa ātmānaṃ tadaṅgānāṃ jyeṣṭhaṃ variṣṭhaṃ vīryavattamaṃ karoti tasmādayamātmāṅgānāṃ jyeṣṭho variṣṭho vīryavattamaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तदाहुः । कथमस्यैषो ऽग्निः सर्वः कृत्स्न इष्टकायामिष्टकायां संस्कृतो भवतीति मज्जा यजुरस्थीष्टका मांसं सादनं त्वक्षूददोहा लोम पुरीषस्य यजुरन्नम् पुरीषमेवमु हास्यैषो ऽग्निः सर्वः कृत्स्न इष्टकायामिष्टकायां संस्कृतो भवति

tadāhuḥ | kathamasyaiṣo 'gniḥ sarvaḥ kṛtsna iṣṭakāyāmiṣṭakāyāṃ saṃskṛto bhavatīti majjā yajurasthīṣṭakā māṃsaṃ sādanaṃ tvakṣūdadohā loma purīṣasya yajurannam purīṣamevamu hāsyaiṣo 'gniḥ sarvaḥ kṛtsna iṣṭakāyāmiṣṭakāyāṃ saṃskṛto bhavati

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

स एष सार्वायुषो ऽग्निः । स यो हैतमेवं सार्वायुषमग्निं वेद सर्वं हैवायुरेति

sa eṣa sārvāyuṣo 'gniḥ | sa yo haitamevaṃ sārvāyuṣamagniṃ veda sarvaṃ haivāyureti

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अथातः समञ्चनप्रसारणस्यैव । संचितं हैके समञ्चनप्रसारणेनेत्यभिमृशन्ति पशुरेष यदग्निर्यदा वै पशुरङ्गानि सं चाञ्चति प्र च सारयत्यथ स तैर्वीर्यं करोति

athātaḥ samañcanaprasāraṇasyaiva | saṃcitaṃ haike samañcanaprasāraṇenetyabhimṛśanti paśureṣa yadagniryadā vai paśuraṅgāni saṃ cāñcati pra ca sārayatyatha sa tairvīryaṃ karoti

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

संवत्सरो ऽसि परिवत्सरो ऽसि । इदावत्सरो ऽसीद्वत्सरो ऽसि वत्सरो ऽसि उषसस्ते कल्पन्तामहोरात्रास्ते कल्पन्तामर्धमासास्ते कल्पन्ताम् मासास्ते कल्पन्तामृतवस्ते कल्पन्तां संवत्सरस्ते कल्पताम् प्रेत्या एत्यै सं चाञ्च प्र च सारय सुपर्णाचिदसि तया देवतयाङ्गिरस्वद्ध्रुवः सीदेति

saṃvatsaro 'si parivatsaro 'si | idāvatsaro 'sīdvatsaro 'si vatsaro 'si uṣasaste kalpantāmahorātrāste kalpantāmardhamāsāste kalpantām māsāste kalpantāmṛtavaste kalpantāṃ saṃvatsaraste kalpatām pretyā etyai saṃ cāñca pra ca sāraya suparṇācidasi tayā devatayāṅgirasvaddhruvaḥ sīdeti

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अपि ह स्माह शाट्यायनिः । स्फोटतोर्हैकः पक्षयोरुपशुश्रावैतेनाभिमृष्टस्य तस्मादेनमेतेनाभ्येव मृशेदिति

api ha smāha śāṭyāyaniḥ | sphoṭatorhaikaḥ pakṣayorupaśuśrāvaitenābhimṛṣṭasya tasmādenametenābhyeva mṛśediti

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अथ ह स्माह स्वर्हिन्नाग्नजितः । नग्नजिद्वा गान्धारः प्राणो वै समञ्चनप्रसारणं यस्मिन्वा अङ्गे प्राणो भवति तत्सं चाञ्चति प्र च सारयति संचितमेवैनम् बहिष्टादभ्यन्यात्तदस्मिन्प्राणं समञ्चनप्रसारणं दधाति तथा सं चाञ्चति प्र च सारयतीति तदहैव समञ्चनप्रसारणं यत्स तदुवाच राजन्यबन्धुरिव त्वेव तदुवाच यन्नु शतं कृत्वो ऽथो सहस्रम् बहिष्टादभ्यन्युर्न वै तस्मिंस्ते प्राणं दध्युर्यो वा आत्मन्प्राणः स एव प्राणस्तद्यत्प्राणभृत उपदधाति तदस्मिन्प्राणं समञ्चनप्रसारणं दधाति तथा सं चाञ्चति प्र च सारयत्यथ लोकम्पृणे उपदधात्यस्यां स्रक्त्यां तयोरुपरि बन्धुः पुरीषं निवपति तस्योपरि बन्धुः

atha ha smāha svarhinnāgnajitaḥ | nagnajidvā gāndhāraḥ prāṇo vai samañcanaprasāraṇaṃ yasminvā aṅge prāṇo bhavati tatsaṃ cāñcati pra ca sārayati saṃcitamevainam bahiṣṭādabhyanyāttadasminprāṇaṃ samañcanaprasāraṇaṃ dadhāti tathā saṃ cāñcati pra ca sārayatīti tadahaiva samañcanaprasāraṇaṃ yatsa taduvāca rājanyabandhuriva tveva taduvāca yannu śataṃ kṛtvo 'tho sahasram bahiṣṭādabhyanyurna vai tasmiṃste prāṇaṃ dadhyuryo vā ātmanprāṇaḥ sa eva prāṇastadyatprāṇabhṛta upadadhāti tadasminprāṇaṃ samañcanaprasāraṇaṃ dadhāti tathā saṃ cāñcati pra ca sārayatyatha lokampṛṇe upadadhātyasyāṃ sraktyāṃ tayorupari bandhuḥ purīṣaṃ nivapati tasyopari bandhuḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.