Śatapatha Brāhmaṇa (Mādhyandina) 8.3.2

अथ विश्वज्योतिषमुपदधाति । वायुर्वै मध्यमा विश्वज्योतिर्वायुर्ह्येवान्तरिक्षलोके विश्वं ज्योतिर्वायुमेवैतदुपदधाति तामनन्तर्हितां दिश्याभ्य उपदधाति दिक्षु तद्वायुं दधाति तस्मात्सर्वासु दिक्षु वायुः

atha viśvajyotiṣamupadadhāti | vāyurvai madhyamā viśvajyotirvāyurhyevāntarikṣaloke viśvaṃ jyotirvāyumevaitadupadadhāti tāmanantarhitāṃ diśyābhya upadadhāti dikṣu tadvāyuṃ dadhāti tasmātsarvāsu dikṣu vāyuḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यद्वेव विश्वज्योतिषमुपदधाति । प्रजा वै विश्वज्योतिः प्रजा ह्येव विश्वं ज्योतिः प्रजननमेवैतदुपदधाति तामनन्तर्हितां दिश्याभ्या उपदधाति दिक्षु तत्प्रजा दधाति तस्मात्सर्वासु दिक्षु प्रजाः

yadveva viśvajyotiṣamupadadhāti | prajā vai viśvajyotiḥ prajā hyeva viśvaṃ jyotiḥ prajananamevaitadupadadhāti tāmanantarhitāṃ diśyābhyā upadadhāti dikṣu tatprajā dadhāti tasmātsarvāsu dikṣu prajāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

विश्वकर्मा त्वा सादयत्विति । विश्वकर्मा ह्येतां तृतीयां चितिमपश्यदन्तरिक्षस्य पृष्ठे ज्योतिष्मतीमित्यन्तरिक्षस्य ह्ययम् पृष्ठे ज्योतिष्मान्वायुः

viśvakarmā tvā sādayatviti | viśvakarmā hyetāṃ tṛtīyāṃ citimapaśyadantarikṣasya pṛṣṭhe jyotiṣmatīmityantarikṣasya hyayam pṛṣṭhe jyotiṣmānvāyuḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

विश्वस्मै प्राणायापानाय । व्यानायेति प्राणो वै विश्वज्योतिः सर्वस्मा उ वा एतस्मै प्राणो विश्वं ज्योतिर्यचेति सर्वं ज्योतिर्यचेत्येतद्वायुष्टे ऽधिपतिरिति वायुमवास्या अधिपतिं करोति सादयित्वा सूददोहसाधिवदति तस्योक्तो बन्धुः

viśvasmai prāṇāyāpānāya | vyānāyeti prāṇo vai viśvajyotiḥ sarvasmā u vā etasmai prāṇo viśvaṃ jyotiryaceti sarvaṃ jyotiryacetyetadvāyuṣṭe 'dhipatiriti vāyumavāsyā adhipatiṃ karoti sādayitvā sūdadohasādhivadati tasyokto bandhuḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अथ ऽर्तव्या उपदधाति । ऋतव एते यदृतव्या ऋतूनेवैतदुपदधाति नभश्च नभस्यश्च वार्षिकावृतू इति नामनी एनयोरेते नामभ्यामेवैने एतदुपदधाति द्वे इष्टके भवतो द्वौ हि मासावृतुः सकृत्सादयत्येकं तदृतुं करोत्यवकासूपदधात्यवकाभिः प्रचादयत्यापो वा अवका अपस्तदेतस्मिन्नृतौ दधाति तस्मादेतस्मिन्नृतौ भूयिष्ठं वर्षति

atha 'rtavyā upadadhāti | ṛtava ete yadṛtavyā ṛtūnevaitadupadadhāti nabhaśca nabhasyaśca vārṣikāvṛtū iti nāmanī enayorete nāmabhyāmevaine etadupadadhāti dve iṣṭake bhavato dvau hi māsāvṛtuḥ sakṛtsādayatyekaṃ tadṛtuṃ karotyavakāsūpadadhātyavakābhiḥ pracādayatyāpo vā avakā apastadetasminnṛtau dadhāti tasmādetasminnṛtau bhūyiṣṭhaṃ varṣati

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अथोत्तरे । इषश्चोर्जश्च शारदावृतू इति नामनी एनयोरेते नामभ्यामेवैने एतदुपदधाति द्वे इष्टके भवतो द्वौ हि मासावृतुः सकृत्सादयत्येकं तदृतुं करोत्यवकासूपदधात्यापो वा अवका अपस्तदेतस्य ऽर्तोः पुरस्ताद्दधाति तस्मादेतस्य ऽर्तोः पुरस्ताद्वर्षति नोपरिष्टात्प्रचादयति तस्मान्न तथेवोपरिष्टाद्वर्षति

athottare | iṣaścorjaśca śāradāvṛtū iti nāmanī enayorete nāmabhyāmevaine etadupadadhāti dve iṣṭake bhavato dvau hi māsāvṛtuḥ sakṛtsādayatyekaṃ tadṛtuṃ karotyavakāsūpadadhātyāpo vā avakā apastadetasya 'rtoḥ purastāddadhāti tasmādetasya 'rtoḥ purastādvarṣati nopariṣṭātpracādayati tasmānna tathevopariṣṭādvarṣati

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तद्यदेता । अत्रोपदधाति संवत्सर एषो ऽग्निरिम उ लोकाः संवत्सरस्तस्यान्तरिक्षमेव मध्यमा चितिरन्तरिक्षमस्य वर्षाशरदावृत् तद्यदेता अत्रोपदधाति यदेवास्यैता आत्मनस्तदस्मिन्नेतत्प्रतिदधाति तस्मादेता अत्रोपदधाति

tadyadetā | atropadadhāti saṃvatsara eṣo 'gnirima u lokāḥ saṃvatsarastasyāntarikṣameva madhyamā citirantarikṣamasya varṣāśaradāvṛt tadyadetā atropadadhāti yadevāsyaitā ātmanastadasminnetatpratidadhāti tasmādetā atropadadhāti

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यद्वेवैता अत्रोपदधाति । प्रजापतिरेषो ऽग्निः संवत्सर उ प्रजापतिस्तस्य मध्यमेव मध्यमा चितिर्मध्यमस्य वर्षाशरदावृतू तद्यदेता अत्रोपदधाति यदेवास्यैता आत्मनस्तदस्मिन्नेतत्प्रतिदधाति तस्मादेता अत्रोपदधाति

yadvevaitā atropadadhāti | prajāpatireṣo 'gniḥ saṃvatsara u prajāpatistasya madhyameva madhyamā citirmadhyamasya varṣāśaradāvṛtū tadyadetā atropadadhāti yadevāsyaitā ātmanastadasminnetatpratidadhāti tasmādetā atropadadhāti

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ता वा एताः । चतस्र ऋतव्या मध्यमायां चिता उपदधाति द्वे-द्वे इतरासु चितिषु चतुष्पादा वै पशवो ऽन्तरिक्षम् मध्यमा चितिरन्तरिक्षे तत्पशून्दधाति तस्मादन्तरिक्षायतनाः पशवः

tā vā etāḥ | catasra ṛtavyā madhyamāyāṃ citā upadadhāti dve-dve itarāsu citiṣu catuṣpādā vai paśavo 'ntarikṣam madhyamā citirantarikṣe tatpaśūndadhāti tasmādantarikṣāyatanāḥ paśavaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यद्वेव चतस्रः चतुष्पादा वै पशवो ऽन्नम् पशवो मध्यम् मध्यमा चितिर्मध्यतस्तदन्नं दधाति

yadveva catasraḥ catuṣpādā vai paśavo 'nnam paśavo madhyam madhyamā citirmadhyatastadannaṃ dadhāti

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यद्वेव चतस्रः । चतुरक्षरं वा अन्तरिक्षं द्व्यक्षरा इतराश्चितयस्तद्यावदन्तरिक्षं तावत्तत्कृत्वोपदधाति

yadveva catasraḥ | caturakṣaraṃ vā antarikṣaṃ dvyakṣarā itarāścitayastadyāvadantarikṣaṃ tāvattatkṛtvopadadhāti

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यद्वेव चतस्रः । पशुरेष यदग्निर्मध्यं तत्प्रति पशुं वरिष्ठं करोति तस्मान्मध्यम् प्रति पशुर्वरिष्ठः

yadveva catasraḥ | paśureṣa yadagnirmadhyaṃ tatprati paśuṃ variṣṭhaṃ karoti tasmānmadhyam prati paśurvariṣṭhaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ता वा एताः । चतस्र ऋतव्यास्तासां विश्वज्योतिः पञ्चमी पञ्च दिश्यास्तद्दश दशाक्षरा विराडन्नं विराण्मध्यम् मध्यमा चितिर्मध्यतस्तदन्नं दधाति ता अनन्तर्हिताः स्वयमातृणाया उपदधाति प्राणो वै स्वयमातृणानन्तर्हितं तत्प्राणादन्नं दधात्युत्तरा उत्तरं तत्प्राणादन्नं दधाति

tā vā etāḥ | catasra ṛtavyāstāsāṃ viśvajyotiḥ pañcamī pañca diśyāstaddaśa daśākṣarā virāḍannaṃ virāṇmadhyam madhyamā citirmadhyatastadannaṃ dadhāti tā anantarhitāḥ svayamātṛṇāyā upadadhāti prāṇo vai svayamātṛṇānantarhitaṃ tatprāṇādannaṃ dadhātyuttarā uttaraṃ tatprāṇādannaṃ dadhāti

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अथ प्राणभृत उपदधाति । प्राणा वै प्राणभृतः प्राणानेवैतदुपदधाति ता दश भवन्ति दश वै प्राणाः पूर्वार्ध उपदधाति पुरस्ताद्धीमे प्राणा आयुर्मे पाहि ज्योतिर्मे यचेति प्राणो वै ज्योतिः प्राणम् मे यचेत्येवैतदाह ता अनन्तर्हिता ऋतव्याभ्य उपदधाति प्राणो वै वायुरृतुषु तद्वायुम् प्रतिष्ठापयति

atha prāṇabhṛta upadadhāti | prāṇā vai prāṇabhṛtaḥ prāṇānevaitadupadadhāti tā daśa bhavanti daśa vai prāṇāḥ pūrvārdha upadadhāti purastāddhīme prāṇā āyurme pāhi jyotirme yaceti prāṇo vai jyotiḥ prāṇam me yacetyevaitadāha tā anantarhitā ṛtavyābhya upadadhāti prāṇo vai vāyurṛtuṣu tadvāyum pratiṣṭhāpayati

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.