Śatapatha Brāhmaṇa (Mādhyandina) 8.3.3

अथ चन्दस्या उपदधाति । पशवो वै चन्दांस्यन्तरिक्षम् मध्यमा चितिरन्तरिक्षे तत्पशुं दधाति तस्मादन्तरिक्षायतनाः पशवः

atha candasyā upadadhāti | paśavo vai candāṃsyantarikṣam madhyamā citirantarikṣe tatpaśuṃ dadhāti tasmādantarikṣāyatanāḥ paśavaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यद्वेव चन्दस्या उपदधाति । पशवो वै चन्दांस्यन्न्म् पशवो मध्यम् मध्यमा चितिर्मध्यतस्तदन्नं दधाति

yadveva candasyā upadadhāti | paśavo vai candāṃsyannm paśavo madhyam madhyamā citirmadhyatastadannaṃ dadhāti

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ता द्वादश-द्वादशोपदधाति । द्वादशाक्षरा वै जगती पशवो जगत्यन्तरिक्षम् मध्यमा चितिरन्तरिक्षे तत्पशून्दधाति तस्मादन्तरिक्षायतनाः पशवः

tā dvādaśa-dvādaśopadadhāti | dvādaśākṣarā vai jagatī paśavo jagatyantarikṣam madhyamā citirantarikṣe tatpaśūndadhāti tasmādantarikṣāyatanāḥ paśavaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यद्वेव द्वादश-द्वादश । द्वादशाक्षरा वै जगती पशवो वै जगत्यन्नम् पशवो मध्यम् मध्यमा चितिर्मध्यतस्तदन्न दधाति ता अनन्तर्हिताः प्राणभृद्भ्य उपदधात्यनन्तर्हितं तत्प्राणेभ्यो ऽन्नं दधात्युत्तरा उत्तरं तत्प्राणेभ्यो ऽन्नं दधाति

yadveva dvādaśa-dvādaśa | dvādaśākṣarā vai jagatī paśavo vai jagatyannam paśavo madhyam madhyamā citirmadhyatastadanna dadhāti tā anantarhitāḥ prāṇabhṛdbhya upadadhātyanantarhitaṃ tatprāṇebhyo 'nnaṃ dadhātyuttarā uttaraṃ tatprāṇebhyo 'nnaṃ dadhāti

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

मा चन्द इति । अयं वै लोको मायं हि लोको मित इव प्रमा चन्द इत्यन्तरिक्षलोको वै प्रमान्तरिक्षलोको ह्यस्माल्लोकात्प्रमित इव प्रतिमा चन्द इत्यसौ वै लोकः प्रतिमैष ह्यन्तरिक्षलोके प्रतिमित इवास्रीवयश्चन्द इत्यन्नमस्रीवयस्तद्यदेषु लोकेष्वन्नं तदस्रीवयो ऽथो यदेभ्यो लोकेभ्यो ऽन्नं स्रवति तदस्रीवयो ऽथातो निरुक्तान्येव चन्दांस्युपदधाति

mā canda iti | ayaṃ vai loko māyaṃ hi loko mita iva pramā canda ityantarikṣaloko vai pramāntarikṣaloko hyasmāllokātpramita iva pratimā canda ityasau vai lokaḥ pratimaiṣa hyantarikṣaloke pratimita ivāsrīvayaścanda ityannamasrīvayastadyadeṣu lokeṣvannaṃ tadasrīvayo 'tho yadebhyo lokebhyo 'nnaṃ sravati tadasrīvayo 'thāto niruktānyeva candāṃsyupadadhāti

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पङ्क्तिश्चन्दः । उष्णिक्चन्दो बृहती चन्दो ऽनुष्टुप्चन्दो विराट् चन्दो गायत्री चन्दस्त्रिष्टुप्चन्दो जगती चन्द इत्येतानि निरुक्तानि विराडष्टमानि चन्दांस्युपदधाति पृथिवी चन्दो ऽन्तरिक्षं चन्द इति यान्येतद्देवत्यानि चन्दांसि तान्येवैतदुपदधात्यग्निर्देवता वातो देवतेत्येता वै देवताश्चन्दांसि तान्येवैतदुपदधाति

paṅktiścandaḥ | uṣṇikcando bṛhatī cando 'nuṣṭupcando virāṭ cando gāyatrī candastriṣṭupcando jagatī canda ityetāni niruktāni virāḍaṣṭamāni candāṃsyupadadhāti pṛthivī cando 'ntarikṣaṃ canda iti yānyetaddevatyāni candāṃsi tānyevaitadupadadhātyagnirdevatā vāto devatetyetā vai devatāścandāṃsi tānyevaitadupadadhāti

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

स वै निरुक्तानि चानिरुक्तानि चोपदधाति । स यत्सर्वाणि निरुक्तान्युपाधास्यदन्तवद्धान्नमभविष्यदक्षेष्यत हाथ यत्सर्वाण्यनिरुक्तानि परो ऽक्षं हान्नमभविष्यन्न हैनदद्रक्ष्यंश्चन निरुक्तानि चानिरुक्तानि चोपदधाति तस्मान्निरुक्तमन्नमद्यमानं न क्षीयते

sa vai niruktāni cāniruktāni copadadhāti | sa yatsarvāṇi niruktānyupādhāsyadantavaddhānnamabhaviṣyadakṣeṣyata hātha yatsarvāṇyaniruktāni paro 'kṣaṃ hānnamabhaviṣyanna hainadadrakṣyaṃścana niruktāni cāniruktāni copadadhāti tasmānniruktamannamadyamānaṃ na kṣīyate

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तानि वा एतानि । त्रीणि द्वादशान्युपदधाति तत्षट्त्रिंशत्षट्त्रिंशदक्षरा बृहत्येषा वै सा बृहती यां तद्देवा अन्तरिक्षम् बृहतीं तृतीयां चितिमपश्यंस्तस्या एतस्यै देवा उत्तमाः

tāni vā etāni | trīṇi dvādaśānyupadadhāti tatṣaṭtriṃśatṣaṭtriṃśadakṣarā bṛhatyeṣā vai sā bṛhatī yāṃ taddevā antarikṣam bṛhatīṃ tṛtīyāṃ citimapaśyaṃstasyā etasyai devā uttamāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यद्वेवैता इष्टका उपदधाति । प्रजापतेर्विस्रस्तात्सर्वाणि भूतानि सर्वा दिशो ऽनु व्युदक्रामन्

yadvevaitā iṣṭakā upadadhāti | prajāpatervisrastātsarvāṇi bhūtāni sarvā diśo 'nu vyudakrāman

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

स यः स प्रजापतिर्व्यस्रंसत । अयमेव स यो ऽयमग्निश्चीयते ऽथ यान्यस्मात्तानि भूतानि व्युदक्रामन्नेतास्ता इष्टकास्तद्यदेता उपदधाति यान्येवास्मात्तानि भूतानि व्युदक्रामंस्तान्यस्मिन्नेतत्प्रतिदधाति

sa yaḥ sa prajāpatirvyasraṃsata | ayameva sa yo 'yamagniścīyate 'tha yānyasmāttāni bhūtāni vyudakrāmannetāstā iṣṭakāstadyadetā upadadhāti yānyevāsmāttāni bhūtāni vyudakrāmaṃstānyasminnetatpratidadhāti

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तद्या दश प्रथमा उपदधाति । स चन्द्रमास्ता दश भवन्ति दशाक्षरा विराडन्नं विराडन्नमु चन्द्रमा अथ या उत्तराः षट्त्रिंशदर्धमासाश्च ते मासाश्च चतुर्विंशतिरर्धमासा द्वादश मासाश्चन्द्रमा वै संवत्सरः सर्वाणि भूतानि

tadyā daśa prathamā upadadhāti | sa candramāstā daśa bhavanti daśākṣarā virāḍannaṃ virāḍannamu candramā atha yā uttarāḥ ṣaṭtriṃśadardhamāsāśca te māsāśca caturviṃśatirardhamāsā dvādaśa māsāścandramā vai saṃvatsaraḥ sarvāṇi bhūtāni

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तं यत्र देवाः समस्कुर्वन् । तदस्मिन्नेतानि सर्वाणि भूतानि मध्यतो ऽदधुस्तथैवास्मिन्नयमेतद्दधाति ता अनन्तर्हिता ऋतव्याभ्य उपदधात्यृतुषु तत्सर्वाणि भूतानि प्रतिष्ठापयति

taṃ yatra devāḥ samaskurvan | tadasminnetāni sarvāṇi bhūtāni madhyato 'dadhustathaivāsminnayametaddadhāti tā anantarhitā ṛtavyābhya upadadhātyṛtuṣu tatsarvāṇi bhūtāni pratiṣṭhāpayati

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.