Śatapatha Brāhmaṇa (Mādhyandina) 9.4.3

अथ प्रत्येत्य धिष्ण्यानां काले धिष्ण्यान्निवपति । अग्नय एते यद्धिष्ण्या अग्नीनेवैतच्चिनोति ता एता विशः क्षत्रमयमग्निश्चितः क्षत्रं च तद्विशं च करोत्यमुम् पूर्वं चिनोत्यथेमान्क्षत्रं तत्कृत्वा विशं करोति

atha pratyetya dhiṣṇyānāṃ kāle dhiṣṇyānnivapati | agnaya ete yaddhiṣṇyā agnīnevaitaccinoti tā etā viśaḥ kṣatramayamagniścitaḥ kṣatraṃ ca tadviśaṃ ca karotyamum pūrvaṃ cinotyathemānkṣatraṃ tatkṛtvā viśaṃ karoti

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

एक एष भवति । एकस्थं तत्क्षत्रमेकस्थां श्रियं करोति बहव इतरे विशि तद्भमानं दधाति

eka eṣa bhavati | ekasthaṃ tatkṣatramekasthāṃ śriyaṃ karoti bahava itare viśi tadbhamānaṃ dadhāti

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पञ्चचितिक एष भवति । एकचितिका इतरे क्षत्रं तद्वीर्येणात्यादधाति क्षत्रं विशो वीर्यवत्तरं करोत्यूर्ध्वमेतं चिनोति क्षत्रं तदूर्ध्वं चिति भिश्चिनोति तिरश्च इतरान्क्षत्राय तद्विशमधस्तादुपनिषादिनीं करोति

pañcacitika eṣa bhavati | ekacitikā itare kṣatraṃ tadvīryeṇātyādadhāti kṣatraṃ viśo vīryavattaraṃ karotyūrdhvametaṃ cinoti kṣatraṃ tadūrdhvaṃ citi bhiścinoti tiraśca itarānkṣatrāya tadviśamadhastādupaniṣādinīṃ karoti

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

उभाभ्यां यजुष्मत्या च लोकम्पृणया चैतं चिनोति । लोकम्पृणयैवेमान्क्षत्रमेव तद्वीर्येणात्यादधाति क्षत्रं विशो वीर्यवत्तरं करोति विशं क्षत्रादवीर्यतराम्

ubhābhyāṃ yajuṣmatyā ca lokampṛṇayā caitaṃ cinoti | lokampṛṇayaivemānkṣatrameva tadvīryeṇātyādadhāti kṣatraṃ viśo vīryavattaraṃ karoti viśaṃ kṣatrādavīryatarām

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

स यदिमांलोकम्पृणयैव चिनोति क्षत्रं वै लोकम्पृणा क्षत्रं तद्विश्यत्तारं दधात्युभयांश्चिनोत्यध्वरस्य चाग्नेश्चाध्वरस्य पूर्वानथाग्नेस्तस्योक्तो बन्धुर्यं-यमेवाध्वरधिष्ण्यं निवपति तं-तं चिनोत्याग्नीध्रीयम् प्रथमं चिनोति तं हि प्रथमं निवपति दक्षिणत उदङ्ङासीनस्तस्योक्तो बन्धुः

sa yadimāṃlokampṛṇayaiva cinoti kṣatraṃ vai lokampṛṇā kṣatraṃ tadviśyattāraṃ dadhātyubhayāṃścinotyadhvarasya cāgneścādhvarasya pūrvānathāgnestasyokto bandhuryaṃ-yamevādhvaradhiṣṇyaṃ nivapati taṃ-taṃ cinotyāgnīdhrīyam prathamaṃ cinoti taṃ hi prathamaṃ nivapati dakṣiṇata udaṅṅāsīnastasyokto bandhuḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तस्मिन्नष्टाविष्टका उपदधाति । अष्टाक्षरा गायत्री गायत्रो ऽग्निर्यावानग्निर्यावत्यस्य मात्रा तावन्तमेवैनमेतच्चिनोति तासामश्मा पृश्निर्नवमो नव वै प्राणाः सप्त शीर्षन्नवाञ्चौ द्वौ तानेवास्मिन्नेतद्दधाति यश्चिते ऽग्निर्निधीयते स दशमो दश वै प्राणा मध्यमाग्नीध्रम् मध्यतस्तत्प्राणान्दधाति मध्ये ह वा एतत्प्राणाः सन्त इति चेति चात्मानमनुव्युच्चरन्ति

tasminnaṣṭāviṣṭakā upadadhāti | aṣṭākṣarā gāyatrī gāyatro 'gniryāvānagniryāvatyasya mātrā tāvantamevainametaccinoti tāsāmaśmā pṛśnirnavamo nava vai prāṇāḥ sapta śīrṣannavāñcau dvau tānevāsminnetaddadhāti yaścite 'gnirnidhīyate sa daśamo daśa vai prāṇā madhyamāgnīdhram madhyatastatprāṇāndadhāti madhye ha vā etatprāṇāḥ santa iti ceti cātmānamanuvyuccaranti

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

एकविंशतिं होत्रीय उपदधाति । एकविंशतिर्वेव परिश्रितस्तस्योक्तो बन्धुरेकादश ब्राह्मणाचंस्य एकादशाक्षरा वै त्रिष्टुप्त्रैष्टुभ इन्द्र ऐन्द्रो ब्राह्मणाचंस्यष्टावष्टावितरेषु तस्योक्तो बन्धुः

ekaviṃśatiṃ hotrīya upadadhāti | ekaviṃśatirveva pariśritastasyokto bandhurekādaśa brāhmaṇācaṃsya ekādaśākṣarā vai triṣṭuptraiṣṭubha indra aindro brāhmaṇācaṃsyaṣṭāvaṣṭāvitareṣu tasyokto bandhuḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

षण्मार्जालीये । षड्वा ऋतवः पितरस्तं हैतमृतवः पितरो दक्षिणतः पर्यूहिरे स एषामेष दक्षिणतः स वा इतीममुपदधातीतीमानित्यमुं विशं तत्क्षत्रमभिसम्मुखां करोति

ṣaṇmārjālīye | ṣaḍvā ṛtavaḥ pitarastaṃ haitamṛtavaḥ pitaro dakṣiṇataḥ paryūhire sa eṣāmeṣa dakṣiṇataḥ sa vā itīmamupadadhātītīmānityamuṃ viśaṃ tatkṣatramabhisammukhāṃ karoti

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अथैनान्परिश्रिद्भिः परिश्रयति । आपो वै परिश्रितो ऽद्भिरेवैनांस्तत्परितनोति स वै पर्येव निदधाति क्षत्रं हैता अपां याः खातेन यन्त्यथ हैता विशो यानीमानि वृथोदकानि स यदमुं खातेन परिश्रयति क्षत्रे तत्क्षत्रं दधाति क्षत्रं क्षत्रेण परिश्रयत्यथ यदिमान्पर्येव निदधाति विशि तद्विशं दधाति विशा विशम् परिश्रयति तेषां वै यावत्य एव यजुष्मत्यस्तावत्यः परिश्रितो यावत्यो ह्येवामुष्य यजुष्मत्यस्तावत्यः परिश्रितः क्षत्रायैव तद्विशं कृतानुकरामनुवर्त्मानं करोति

athainānpariśridbhiḥ pariśrayati | āpo vai pariśrito 'dbhirevaināṃstatparitanoti sa vai paryeva nidadhāti kṣatraṃ haitā apāṃ yāḥ khātena yantyatha haitā viśo yānīmāni vṛthodakāni sa yadamuṃ khātena pariśrayati kṣatre tatkṣatraṃ dadhāti kṣatraṃ kṣatreṇa pariśrayatyatha yadimānparyeva nidadhāti viśi tadviśaṃ dadhāti viśā viśam pariśrayati teṣāṃ vai yāvatya eva yajuṣmatyastāvatyaḥ pariśrito yāvatyo hyevāmuṣya yajuṣmatyastāvatyaḥ pariśritaḥ kṣatrāyaiva tadviśaṃ kṛtānukarāmanuvartmānaṃ karoti

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अथैषु पुरीषं निवपति । तस्योक्तो बन्धुस्तूष्णीमनिरुक्ता हि विडथाग्नीषोमीयस्य पशुपुरोडाशमनु दिशामवेष्टीर्निर्वपति दिश एषो ऽग्निस्ताभ्य एतानि हवींषि निर्वपति तदेना हविषा देवतां करोति यस्यै वै देवतायै हविर्गृह्यते सा देवता न सा यस्यै न गृह्यते पञ्च भवन्ति पञ्च हि दिशः

athaiṣu purīṣaṃ nivapati | tasyokto bandhustūṣṇīmaniruktā hi viḍathāgnīṣomīyasya paśupuroḍāśamanu diśāmaveṣṭīrnirvapati diśa eṣo 'gnistābhya etāni havīṃṣi nirvapati tadenā haviṣā devatāṃ karoti yasyai vai devatāyai havirgṛhyate sā devatā na sā yasyai na gṛhyate pañca bhavanti pañca hi diśaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ददाहुः । दशहविषमेवैतामिष्टिं निर्वपेत्सा सर्वस्तोमा सर्वपृष्ठा सर्वाणि चन्दांसि सर्वा दिशः सर्व ऋतवः सर्वम्वेतदयमग्निस्तदेनं हविषा देवतां करोति यस्यै वै देवतायै हविर्गृह्यते सा देवता न सा यस्यै न गृह्यते दश भवन्ति दशाक्षरा विराड्विराडग्निर्दश दिशो दिशो ऽग्निर्दश प्राणाः प्राणा आग्नेर्यावानग्निर्यावत्यस्य मात्रा तावतैवैनमेतदन्नेन प्रीणाति

dadāhuḥ | daśahaviṣamevaitāmiṣṭiṃ nirvapetsā sarvastomā sarvapṛṣṭhā sarvāṇi candāṃsi sarvā diśaḥ sarva ṛtavaḥ sarvamvetadayamagnistadenaṃ haviṣā devatāṃ karoti yasyai vai devatāyai havirgṛhyate sā devatā na sā yasyai na gṛhyate daśa bhavanti daśākṣarā virāḍvirāḍagnirdaśa diśo diśo 'gnirdaśa prāṇāḥ prāṇā āgneryāvānagniryāvatyasya mātrā tāvataivainametadannena prīṇāti

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तत्त्वै देवस्वामेव । एतानि हवींषि निर्वपेदेता ह देवताः सुता एतेन सवेन येनैतत्सोष्यमाणो भवति ता एवैतत्प्रीणाति ता अस्मा इष्टाः प्रीता एतं सवमनुमन्यन्ते ताभिरनुमतः सूयते यस्मै वै राजानो राज्यमनुमन्यन्ते स राजा भवति न स यस्मै न तद्यदेता देवताः सुता एतेन सवेन यद्वैनमेता देवता एतस्मै सवाय सुवते तस्मादेता देवस्वः

tattvai devasvāmeva | etāni havīṃṣi nirvapedetā ha devatāḥ sutā etena savena yenaitatsoṣyamāṇo bhavati tā evaitatprīṇāti tā asmā iṣṭāḥ prītā etaṃ savamanumanyante tābhiranumataḥ sūyate yasmai vai rājāno rājyamanumanyante sa rājā bhavati na sa yasmai na tadyadetā devatāḥ sutā etena savena yadvainametā devatā etasmai savāya suvate tasmādetā devasvaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ता वै द्विनाम्न्यो भवन्ति । द्विनामा वै सवेना सुतो भवति यस्मै वै सवाय सूयते येन वा सवेन सूयते तदस्य द्वितीयम् नाम

tā vai dvināmnyo bhavanti | dvināmā vai savenā suto bhavati yasmai vai savāya sūyate yena vā savena sūyate tadasya dvitīyam nāma

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अष्टौ भवन्ति । अष्टाक्षरा गायत्री गायत्रो ऽग्निर्यावानग्निर्यावत्यस्य मात्रा तावतैवैनमेतदन्नेन प्रीणाति

aṣṭau bhavanti | aṣṭākṣarā gāyatrī gāyatro 'gniryāvānagniryāvatyasya mātrā tāvataivainametadannena prīṇāti

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तदाहुः । नैतानि हवींषि निर्वपेन्नेदतिरेचयानीति तानि वै निर्वपेदेव कामेभ्यो वा एतानि हवींषि निरुप्यन्ते न वै कामानामतिरिक्तमस्ति यद्वै किं च पशुपुरोडाशमनु हविर्निरुप्यते पशावेव स मध्यतो मेधो धीयत उभयानि निर्वपत्यध्वरस्य चाग्नेश्चाध्वरस्य पूर्वमथाग्नेस्तस्योक्तो बन्धुरुच्चैः पशुपुरोडाशो भवत्युपांश्वेतानीष्टिर्ह्यनुब्रूहि प्रेष्येति पशुपुरोडाशस्याहानुब्रूहि यजेत्येतेषामिष्टिर्हि समानः स्विष्टकृत्समानीडेष्टा देवता भवन्त्यसमवहितं स्विष्टकृते

tadāhuḥ | naitāni havīṃṣi nirvapennedatirecayānīti tāni vai nirvapedeva kāmebhyo vā etāni havīṃṣi nirupyante na vai kāmānāmatiriktamasti yadvai kiṃ ca paśupuroḍāśamanu havirnirupyate paśāveva sa madhyato medho dhīyata ubhayāni nirvapatyadhvarasya cāgneścādhvarasya pūrvamathāgnestasyokto bandhuruccaiḥ paśupuroḍāśo bhavatyupāṃśvetānīṣṭirhyanubrūhi preṣyeti paśupuroḍāśasyāhānubrūhi yajetyeteṣāmiṣṭirhi samānaḥ sviṣṭakṛtsamānīḍeṣṭā devatā bhavantyasamavahitaṃ sviṣṭakṛte

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अथैन पूर्वाभिषेकेणाभिमृशति । सविता त्वा सवानां सुवतामेष वो ऽमी राजा सोमो ऽस्माकम् ब्राह्मणानां राजेति ब्राह्मणानेवापोद्धरत्यनाद्यान्करोति

athaina pūrvābhiṣekeṇābhimṛśati | savitā tvā savānāṃ suvatāmeṣa vo 'mī rājā somo 'smākam brāhmaṇānāṃ rājeti brāhmaṇānevāpoddharatyanādyānkaroti

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.