Library·Srighanacarasamgraha·3·3.1
संवरत्यागः सकलेन शरीरेण शरीरान्यतरेण वा । पञ्चशाखादिनिर्वृत्तं न हन्यात् प्राणिनं [यतिः]
saṃvaratyāgaḥ sakalena śarīreṇa śarīrānyatareṇa vā | pañcaśākhādinirvṛttaṃ na hanyāt prāṇinaṃ [yatiḥ]
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मृत्योर्वर्ण न भाषेत शस्त्रहारं न चैषयेत् । वधकेन न चित्तेन मारणाय नियोजयेत्
mṛtyorvarṇa na bhāṣeta śastrahāraṃ na caiṣayet | vadhakena na cittena māraṇāya niyojayet
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
विरेकवमनालेपविषशस्त्राभिसंस्कृति । न कुर्यात् प्राणिघाताय न च गर्भस्य शातनं
virekavamanālepaviṣaśastrābhisaṃskṛti | na kuryāt prāṇighātāya na ca garbhasya śātanaṃ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
निमित्तं न व्रती कुर्यात् स्वप्नोलूकादिवाशितैः । [दौःशीलं] (वापि कार्यं न) दानशीलफलाप्तिभिः
nimittaṃ na vratī kuryāt svapnolūkādivāśitaiḥ | [dauḥśīlaṃ] (vāpi kāryaṃ na) dānaśīlaphalāptibhiḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मध्यपश्चात्पुरोगेषु यत्रैव वधकं मनः । [तं पुरुषं] ध्नतो हिंसा नान्यमित्याह सर्ववित्
madhyapaścātpurogeṣu yatraiva vadhakaṃ manaḥ | [taṃ puruṣaṃ] dhnato hiṃsā nānyamityāha sarvavit
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कूटावमार्थावष्टम्भवेताला[द्य]भिसंस्कृति । अवपयञ्च कुर्यान्न मारणाय शरीरिणां
kūṭāvamārthāvaṣṭambhavetālā[dya]bhisaṃskṛti | avapayañca kuryānna māraṇāya śarīriṇāṃ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तस्करा[द्य]हिसेनाभ्यः यत्र मार्गे भयं[भवेत्] । तत्पन्थानं न नाशाय देहिनां कथयेद्यतिः
taskarā[dya]hisenābhyaḥ yatra mārge bhayaṃ[bhavet] | tatpanthānaṃ na nāśāya dehināṃ kathayedyatiḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
भुजगावर्तकाभ्यां च यत्र तीर्थे[भयं भवेत्] । [नदीप्रतरणार्थाय] तत्तीर्थं न प्रकाशयेत्
bhujagāvartakābhyāṃ ca yatra tīrthe[bhayaṃ bhavet] | [nadīprataraṇārthāya] tattīrthaṃ na prakāśayet
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
किञ्चिद् भूपतये मा दास्त्वं वरं जीवितं त्यज । इति बद्धायुक्ते ऽयुक्तं वचनं न वदेद् [यतिः]
kiñcid bhūpataye mā dāstvaṃ varaṃ jīvitaṃ tyaja | iti baddhāyukte 'yuktaṃ vacanaṃ na vaded [yatiḥ]
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
भुजग [व्याडयक्षे]भ्यः यद्विहारे[भयं भवेत्] । तद्वधकाभिप्रायेणागन्तुकाय न चोद्दिशेत्
bhujaga [vyāḍayakṣe]bhyaḥ yadvihāre[bhayaṃ bhavet] | tadvadhakābhiprāyeṇāgantukāya na coddiśet
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
व्याघ्रादिव्यपदेशेन शत्रुं हन्याद् हि यः शठः । विहारादाशु[निर्द्वारं] घट्टनीयः स चेल्लकैः
vyāghrādivyapadeśena śatruṃ hanyād hi yaḥ śaṭhaḥ | vihārādāśu[nirdvāraṃ] ghaṭṭanīyaḥ sa cellakaiḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तथा कार्यं यथैको ऽपि नानिर्जीवेच्च कश्चन । अधर्म्या न क्रिया कार्या संस्मृत्य क्रकचोपमं
tathā kāryaṃ yathaiko 'pi nānirjīvecca kaścana | adharmyā na kriyā kāryā saṃsmṛtya krakacopamaṃ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
वधश्च श्रामणेरा ये घातयितुं वधीकृताः । युगपत् तत्प्रयोगे ते नाशनीया विहारतः
vadhaśca śrāmaṇerā ye ghātayituṃ vadhīkṛtāḥ | yugapat tatprayoge te nāśanīyā vihārataḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
उपक्रमो नृसंज्ञा च नरो वधकचेतना । जीवितस्य क्षयश्चेति पञ्चांगानि नृघातने
upakramo nṛsaṃjñā ca naro vadhakacetanā | jīvitasya kṣayaśceti pañcāṃgāni nṛghātane
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
श्रामणेरेण नाशाय विषशस्त्रादि यत्[कृतं] । म्रियते नरस्तेनैवासौ तदासंवरी भवेत्
śrāmaṇereṇa nāśāya viṣaśastrādi yat[kṛtaṃ] | mriyate narastenaivāsau tadāsaṃvarī bhavet
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अवक्रीतादिरज्ञानात् मनुष्यं मारयन् खलु । संवरक्षोभलाभी स [यतिर्] नोन्मत्तादिकः
avakrītādirajñānāt manuṣyaṃ mārayan khalu | saṃvarakṣobhalābhī sa [yatir] nonmattādikaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
दुष्कृतानि कायमैत्रादि सत्त्वेषु यतिना कार्यं सर्वदा । यस्मात् कारुणिकैरुक्तं तस्मात्[सत्त्वान्न पीडयेत्]
duṣkṛtāni kāyamaitrādi sattveṣu yatinā kāryaṃ sarvadā | yasmāt kāruṇikairuktaṃ tasmāt[sattvānna pīḍayet]
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
न सत्त्वान् पीडयेद्दारुरज्वयश्चर्मबन्धनैः । जलानलप्रवेशानुत्यागादौ न नियोजयेत्
na sattvān pīḍayeddārurajvayaścarmabandhanaiḥ | jalānalapraveśānutyāgādau na niyojayet
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कृमिगोरूप[कादीनां] मिथ्याजीवश्च हिंसनं । कर्षणे[हि] भवेद्यस्मात् तस्मात्[तद्]दूरतो त्यजेत्
kṛmigorūpa[kādīnāṃ] mithyājīvaśca hiṃsanaṃ | karṣaṇe[hi] bhavedyasmāt tasmāt[tad]dūrato tyajet
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
नांकयेद् गोमहिष्यादि नासिकां नास्य वेधयेत् । [यतिश्च विविधान् सत्त्वान्] वेत्रादिना न ताडयेत्
nāṃkayed gomahiṣyādi nāsikāṃ nāsya vedhayet | [yatiśca vividhān sattvān] vetrādinā na tāḍayet
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
उद्दिश्य यत् कृतं मांसव्यञ्जनं [खादतो] यतेः । निघृणं जायते चित्तं तस्मात्तन्नैव भक्षयेत्
uddiśya yat kṛtaṃ māṃsavyañjanaṃ [khādato] yateḥ | nighṛṇaṃ jāyate cittaṃ tasmāttannaiva bhakṣayet
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ज्ञेयं तु त्रिभिराकारैरीक्षितश्रुतशंकितैः । ईक्षितं यत् स्वयं दृष्टं श्रुतं प्रत्यायितोदितं
jñeyaṃ tu tribhirākārairīkṣitaśrutaśaṃkitaiḥ | īkṣitaṃ yat svayaṃ dṛṣṭaṃ śrutaṃ pratyāyitoditaṃ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
गृहाबद्धमृगादीनां श्रृंगपक्षादिदर्शनात् । आशंकोत्पद्यते [तत्र] ममोद्दिश्य हता न वा
gṛhābaddhamṛgādīnāṃ śrṛṃgapakṣādidarśanāt | āśaṃkotpadyate [tatra] mamoddiśya hatā na vā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पृष्टो दाता वदेदेवं त्वन्निमित्तममी हता । तस्मिन् गृहे न भुञ्जीत विरतः प्राणिनां वधात्
pṛṣṭo dātā vadedevaṃ tvannimittamamī hatā | tasmin gṛhe na bhuñjīta virataḥ prāṇināṃ vadhāt
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
श्येनकादिहता वै[ते] शालियवमुद्गभक्षणात् । मातापित्रोश्च यज्ञस्य कृते दोषो ऽस्ति नाश्नतां
śyenakādihatā vai[te] śāliyavamudgabhakṣaṇāt | mātāpitrośca yajñasya kṛte doṣo 'sti nāśnatāṃ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एकं श्रीघनमुद्दिश्य मांसं मत्स्यादिकं कृतं । अन्येषां श्रामणेराणां तद्भोगाय न कल्पते
ekaṃ śrīghanamuddiśya māṃsaṃ matsyādikaṃ kṛtaṃ | anyeṣāṃ śrāmaṇerāṇāṃ tadbhogāya na kalpate
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
नादेयादिजलं जानन् नापि पिबेत् सजन्तुकं । जन्तवो ऽभिमताः सूक्ष्मास् त्रसिकोर्मिकिरादयः
nādeyādijalaṃ jānan nāpi pibet sajantukaṃ | jantavo 'bhimatāḥ sūkṣmās trasikormikirādayaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
वारि[पूत्या]यधिष्ठेयः करको [हि] सखल्लकः । विघातपरिहारार्थं कोशो ऽन्तशः सुवाससः
vāri[pūtyā]yadhiṣṭheyaḥ karako [hi] sakhallakaḥ | vighātaparihārārthaṃ kośo 'ntaśaḥ suvāsasaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
दिव्यनेत्रान्धयोर्नेष्टं जलस्य प्रत्यवेक्षणं । हस्तांगुष्ठाग्रकावर्तदर्शिनो न निवार्यते
divyanetrāndhayorneṣṭaṃ jalasya pratyavekṣaṇaṃ | hastāṃguṣṭhāgrakāvartadarśino na nivāryate
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
लोचनविभ्रमो मा भूदिति पश्येन्न तच्चिरं । कल्पमात्रं न वै कुर्यात् मायाशाठयसमन्वितः
locanavibhramo mā bhūditi paśyenna tacciraṃ | kalpamātraṃ na vai kuryāt māyāśāṭhayasamanvitaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
येनान्तरेण षष्टयब्दः परिभ्रम्यते कुञ्जरः । शकटं वंशपूर्णं वा स कालः सलिलेक्षणे
yenāntareṇa ṣaṣṭayabdaḥ paribhramyate kuñjaraḥ | śakaṭaṃ vaṃśapūrṇaṃ vā sa kālaḥ salilekṣaṇe
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ऊर्ध्वाधोमध्यमास्तिस्त्रः सलिलस्यापि भूमयः । याया भूः शुद्धिमायाति कार्यं कुर्यात्तया[यतिः]
ūrdhvādhomadhyamāstistraḥ salilasyāpi bhūmayaḥ | yāyā bhūḥ śuddhimāyāti kāryaṃ kuryāttayā[yatiḥ]
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यत्राधः प्राणका यान्ति स्थूलाः करतलाहताः । [ग्राह्यं] तदुदकं [स्राव्यं] पंचांगुलिकया न चेत्
yatrādhaḥ prāṇakā yānti sthūlāḥ karatalāhatāḥ | [grāhyaṃ] tadudakaṃ [srāvyaṃ] paṃcāṃgulikayā na cet
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
भवेयुरुदके यस्मिन् करे लग्ना[श्च] प्राणिनः । न तत्र पाणिपादास्यवस्त्रादि क्षालयेद्यतिः
bhaveyurudake yasmin kare lagnā[śca] prāṇinaḥ | na tatra pāṇipādāsyavastrādi kṣālayedyatiḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कुले गतेन प्रष्टव्यं जलं [हि] स्रावितं न वा । नेति चेत् संज्ञिको वाच्यः स्रावयेत्यितरो न तु
kule gatena praṣṭavyaṃ jalaṃ [hi] srāvitaṃ na vā | neti cet saṃjñiko vācyaḥ srāvayetyitaro na tu
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
[पृष्ट्वा] यस्तदानीतं मुञ्चेत् तत्रैव [स] स्वयं
[pṛṣṭvā] yastadānītaṃ muñcet tatraiva [sa] svayaṃ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सप्ताहं वा[तथा] यत्र पानीयमवतिष्ठति । विहारे वा कटाहादौ स्थापयेत् तदशुष्यति
saptāhaṃ vā[tathā] yatra pānīyamavatiṣṭhati | vihāre vā kaṭāhādau sthāpayet tadaśuṣyati
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
प्रवृष्टे वा [यतिर्] देवे स्वच्छनीरौघवाहिनि । निम्नगानां पतिं पातं गच्छतेति विसर्जयेत्
pravṛṣṭe vā [yatir] deve svacchanīraughavāhini | nimnagānāṃ patiṃ pātaṃ gacchateti visarjayet
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सुदीर्घतलिकावक्त्ररज्जुद्वया[व]बद्धया । घटिकयोदकं मुञ्चेदधस्तादुदके ऽध्वगः
sudīrghatalikāvaktrarajjudvayā[va]baddhayā | ghaṭikayodakaṃ muñcedadhastādudake 'dhvagaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
घटिकात्रितयं वीक्ष्य मार्गगेणोदपानतः । परिशुद्धाश्चेत् पेयं जलं तत् स्राव्यमन्यथा
ghaṭikātritayaṃ vīkṣya mārgageṇodapānataḥ | pariśuddhāścet peyaṃ jalaṃ tat srāvyamanyathā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
न रज्जुघटिकादानं शस्तं सप्राणके जले । पिबेति वक्तुं दातुं वा न जातु क्षमते यतिः
na rajjughaṭikādānaṃ śastaṃ saprāṇake jale | pibeti vaktuṃ dātuṃ vā na jātu kṣamate yatiḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सजन्तुकं तडागादि न परेषामुच्चैर्वदेत् । [कृत्यं] कुरु समीक्ष्येति पृष्टः प्रतिवदेत्परान्
sajantukaṃ taḍāgādi na pareṣāmuccairvadet | [kṛtyaṃ] kuru samīkṣyeti pṛṣṭaḥ prativadetparān
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
उपाध्याये ऽपि वक्तव्यं सप्राणकमिदं न वा । तडागादीति [वै] शाठयं कर्त्तव्यं [यतिना] न [तु]
upādhyāye 'pi vaktavyaṃ saprāṇakamidaṃ na vā | taḍāgādīti [vai] śāṭhayaṃ karttavyaṃ [yatinā] na [tu]
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
वृक्षसेको न दातव्यो ऽपरिशुद्धेन वारिणा । उपाध्यायादिकस्नानं कर्त्तव्यं च तथैव न
vṛkṣaseko na dātavyo 'pariśuddhena vāriṇā | upādhyāyādikasnānaṃ karttavyaṃ ca tathaiva na
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मस्तुकाञ्जिकसौवीरमण्डदण्डाहतादिकं । न पिबेत् न यतिर्दद्यात् परस्मै न भुवि त्यजेत्
mastukāñjikasauvīramaṇḍadaṇḍāhatādikaṃ | na pibet na yatirdadyāt parasmai na bhuvi tyajet
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
समत्कुणं यच्छयनमातपे तन्न शोषयेत् । न हिमे कर्दमे वा[पि] शीतोष्णवारिणि क्षिपेत्
samatkuṇaṃ yacchayanamātape tanna śoṣayet | na hime kardame vā[pi] śītoṣṇavāriṇi kṣipet
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
नवकर्म स नो कुर्यात् सजन्तुकेन [वारिणा] । दिनान्तं स्रावयित्वा तद् धार्यं [त्रिकोण]खल्लकं
navakarma sa no kuryāt sajantukena [vāriṇā] | dināntaṃ srāvayitvā tad dhāryaṃ [trikoṇa]khallakaṃ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
भृतकं शिक्षयेदेवं वधान त्वं त्रिकोणकं । कपात्[तत्] स्रावयोत्क्षिप्य खल्लकं च विमोचय
bhṛtakaṃ śikṣayedevaṃ vadhāna tvaṃ trikoṇakaṃ | kapāt[tat] srāvayotkṣipya khallakaṃ ca vimocaya
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
त्रिकोणसप्तकेनाम्भः स्राव्यं खल्लकेन तत् । [प्रतिकूप्यथ] कार्या[वा] त्यक्त्वा देशान्तरं [व्रजेत्]
trikoṇasaptakenāmbhaḥ srāvyaṃ khallakena tat | [pratikūpyatha] kāryā[vā] tyaktvā deśāntaraṃ [vrajet]
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अभूत्वा सम्भवन्त्येते भूत्वा यान्ति भवान्तरं । नवकर्म तदा कार्य यथोक्तविधिकारिणा
abhūtvā sambhavantyete bhūtvā yānti bhavāntaraṃ | navakarma tadā kārya yathoktavidhikāriṇā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सत्पटाबद्धमञ्चादेरुच्छीदच्चतुरांगुलात् । नद्यादौ जलमालोक्य कार्यं च नवकर्मणि
satpaṭābaddhamañcāderucchīdaccaturāṃgulāt | nadyādau jalamālokya kāryaṃ ca navakarmaṇi
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
छिद्रकर्णद्वयासक्तसूत्रबद्धद्विदण्डकं । धारणपात्रकं दध्यात् खल्लकस्य बहिर्[यतिः]
chidrakarṇadvayāsaktasūtrabaddhadvidaṇḍakaṃ | dhāraṇapātrakaṃ dadhyāt khallakasya bahir[yatiḥ]
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कृपापरीतचित्तेन स्वादु वारि सजन्तुकं । क्षारे ऽम्भसि न मोक्तव्यमनापत् मृष्टसंज्ञिनः
kṛpāparītacittena svādu vāri sajantukaṃ | kṣāre 'mbhasi na moktavyamanāpat mṛṣṭasaṃjñinaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.