Ṣaḍviṃśa Brāhmaṇa of the Sāmaveda 2

प्रजापतिर् अकामयत बहुः स्यां प्रजायेयेति स एतां रेतस्याम् ऋचं साम्ना प्रच्छन्नाम् अगायत् यद् ऋचम् असाम्नीम् अगास्यद् अस्थ्य् अमांसम् अजनिष्यत यत् सामानृचं मांसम् अनस्थिकम् अजनिष्यत ऋचं साम्ना प्रच्छन्नां गायति तस्मात् पुरुषः प्रच्छन्नो मांसेन त्वचा लोम्ना जायते

prajāpatir akāmayata bahuḥ syāṃ prajāyeyeti sa etāṃ retasyām ṛcaṃ sāmnā pracchannām agāyat yad ṛcam asāmnīm agāsyad asthy amāṃsam ajaniṣyata yat sāmānṛcaṃ māṃsam anasthikam ajaniṣyata ṛcaṃ sāmnā pracchannāṃ gāyati tasmāt puruṣaḥ pracchanno māṃsena tvacā lomnā jāyate

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

त्रिर् उद्गृह्णाति

trir udgṛhṇāti

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

त्रय इमे लोका एषां लोकानाम् अवरुद्ध्यै त्रिभ्यश् च रेतः सिच्यते

traya ime lokā eṣāṃ lokānām avaruddhyai tribhyaś ca retaḥ sicyate

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

न हिंकुर्यात्

na hiṃkuryāt

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

वज्रो वै हिंकारो बलम् इव रेतो यद्धिंकुर्याद् वज्रेण हिंकारेण रेतः सिक्तं विच्छिन्द्यात्

vajro vai hiṃkāro balam iva reto yaddhiṃkuryād vajreṇa hiṃkāreṇa retaḥ siktaṃ vicchindyāt

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

रेतस्या छन्दसा प्राजापत्या देवतया सर्वम् एतया ध्यायन् गायेत् सर्वं हीदं रेतः

retasyā chandasā prājāpatyā devatayā sarvam etayā dhyāyan gāyet sarvaṃ hīdaṃ retaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

द्वितीयां गायति

dvitīyāṃ gāyati

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तस्या द्वे अक्षरे सशयनी व्यतिषजति मध्यमस्य च पादस्योत्तमम् उत्तमस्य च प्रथमम्

tasyā dve akṣare saśayanī vyatiṣajati madhyamasya ca pādasyottamam uttamasya ca prathamam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

व्यतिषक्तौ प्राणापानौ प्रजा दधतः

vyatiṣaktau prāṇāpānau prajā dadhataḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

गायत्री छन्दसा आग्नेयी देवतया पृथिवीम् एतया ध्यायन् गायेत्

gāyatrī chandasā āgneyī devatayā pṛthivīm etayā dhyāyan gāyet

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तृतीयां गायति

tṛtīyāṃ gāyati

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तां बलवद् इवोरसेव गायति

tāṃ balavad ivoraseva gāyati

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तस्या द्वे उत्तमार्धे ऽक्षरे द्योतयति

tasyā dve uttamārdhe 'kṣare dyotayati

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

चक्षुर् एव तद् युनक्ति तस्माद् युक्तं चक्षुः

cakṣur eva tad yunakti tasmād yuktaṃ cakṣuḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

त्रिष्टुप् छन्दसा ऐन्द्री देवतया अन्तरिक्षम् एतया ध्यायन् गायेत्

triṣṭup chandasā aindrī devatayā antarikṣam etayā dhyāyan gāyet

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

चतुर्थीं गायति

caturthīṃ gāyati

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तस्याश् चत्वारि चत्वार्य् अक्षराणि निक्रीडयन्न् इव गायत्य् आ द्वादशेभ्यो ऽक्षरेभ्यः

tasyāś catvāri catvāry akṣarāṇi nikrīḍayann iva gāyaty ā dvādaśebhyo 'kṣarebhyaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

द्वादशाक्षरपदा जगती पशवो वै जगती पशुष्व् एव प्रतितिष्ठति

dvādaśākṣarapadā jagatī paśavo vai jagatī paśuṣv eva pratitiṣṭhati

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तस्याश् चत्वार्य् उत्तमार्धे ऽक्षराणि द्योतयति

tasyāś catvāry uttamārdhe 'kṣarāṇi dyotayati

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

श्रोत्रम् एव तद् युनक्ति तस्माद् युक्तं श्रोत्रम् श्रोत्रे द्वे प्रतिश्रवणे द्वे तस्मात् पुरुषः सर्वा दिशः शृणोति अपि पराङ् यन् प्रत्यङ् शृणोति

śrotram eva tad yunakti tasmād yuktaṃ śrotram śrotre dve pratiśravaṇe dve tasmāt puruṣaḥ sarvā diśaḥ śṛṇoti api parāṅ yan pratyaṅ śṛṇoti

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

जगती छन्दसा सौरी देवतया दिवम् एतया ध्यायन् गायेत्

jagatī chandasā saurī devatayā divam etayā dhyāyan gāyet

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पञ्चमीं गायति

pañcamīṃ gāyati

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तां निनर्दन्न् इव गायति

tāṃ ninardann iva gāyati

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

आह बहुतमात् पुरुषाद् अन्नम् अत्ति अन्नादो भवति य एवं वेद

āha bahutamāt puruṣād annam atti annādo bhavati ya evaṃ veda

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

निरुक्तां चानिरुक्तां गायति

niruktāṃ cāniruktāṃ gāyati

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

निरुक्तेन वै वाचो भुञ्जते ऽनिरुक्तम् अस्या उपजीवन्ति भुङ्क्ते वाचम् उपैनां जीवति य एवं वेद

niruktena vai vāco bhuñjate 'niruktam asyā upajīvanti bhuṅkte vācam upaināṃ jīvati ya evaṃ veda

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अनुष्टुप् छन्दसा प्राजापत्या देवतया सर्वम् एतया ध्यायन् गायेत् सर्वं हीदं प्राजापत्यम्

anuṣṭup chandasā prājāpatyā devatayā sarvam etayā dhyāyan gāyet sarvaṃ hīdaṃ prājāpatyam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

षष्ठीं गायति

ṣaṣṭhīṃ gāyati

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तस्या द्वे द्वे अक्षरे उदासं गायत्य् आ षड्भ्यो ऽक्षरेभ्यः

tasyā dve dve akṣare udāsaṃ gāyaty ā ṣaḍbhyo 'kṣarebhyaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

षड् ऋतव ऋतुष्व् एव प्रतितिष्ठति

ṣaḍ ṛtava ṛtuṣv eva pratitiṣṭhati

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पङ्क्तिश् छन्दसा सौमी देवतया दिश एतया ध्यायन् गायेत्

paṅktiś chandasā saumī devatayā diśa etayā dhyāyan gāyet

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

इहेव च वा एष इहेव च मनसा गच्छति यो गायत्रे प्रातःसवने त्रिष्टुभं गायति जगतीं गायत्य् अनुष्टुभं गायति पङ्क्तिं गायति आस्ते

iheva ca vā eṣa iheva ca manasā gacchati yo gāyatre prātaḥsavane triṣṭubhaṃ gāyati jagatīṃ gāyaty anuṣṭubhaṃ gāyati paṅktiṃ gāyati āste

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

गायत्रे द्वे गायति

gāyatre dve gāyati

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

प्राणम् एव तद् अभ्येति प्राणो हि गायत्रम् पन्थानम् एव तद् अभ्येति पन्था हि गायत्रम्

prāṇam eva tad abhyeti prāṇo hi gāyatram panthānam eva tad abhyeti panthā hi gāyatram

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

रथन्तरवर्णाम् उत्तमां गायति

rathantaravarṇām uttamāṃ gāyati

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

इयं वै रथन्तरम् अस्याम् एव प्रतितिष्ठति

iyaṃ vai rathantaram asyām eva pratitiṣṭhati

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ता वा एता देवलोकाय युज्यन्ते यत् पराच्यः

tā vā etā devalokāya yujyante yat parācyaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

प्रतीच्यो मनुष्यलोकाय

pratīcyo manuṣyalokāya

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

एष वाव जात एषो ऽवलुप्तजरायुर् एष आर्त्विजीनो यस्य धुरो गीयन्ते यश् चैवं विद्वान् धुरो गायति जातम् एवैनम् अन्नाद्याय परिवृणक्ति उभाव् अन्नम् अत्त उद्गाता च यजमानश् च

eṣa vāva jāta eṣo 'valuptajarāyur eṣa ārtvijīno yasya dhuro gīyante yaś caivaṃ vidvān dhuro gāyati jātam evainam annādyāya parivṛṇakti ubhāv annam atta udgātā ca yajamānaś ca

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

या प्रथमा ताम् अन्नाद्यं ध्यायन् गायेत्

yā prathamā tām annādyaṃ dhyāyan gāyet

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

रेतस एव तत् सिक्तायान्नाद्यं प्रतिदधाति

retasa eva tat siktāyānnādyaṃ pratidadhāti

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

न हिंकुर्यात्

na hiṃkuryāt

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यद्धिंकुर्याद् वज्रेण हिंकारेण रेतः सिक्तं विच्छिन्द्यात्

yaddhiṃkuryād vajreṇa hiṃkāreṇa retaḥ siktaṃ vicchindyāt

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

रेतस्या छन्दो युज्यते मनो धीयते

retasyā chando yujyate mano dhīyate

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

या द्वितीया तां गायत्रीम् आगां गायंस् तस्या द्वे अक्षरे सशयनी व्यतिषजति मध्यमस्य च पदस्योत्तमम् उत्तमस्य च प्रथमम् व्यतिषक्तौ प्राणापानौ प्रजा दधतो गायत्री छन्दो युज्यते प्राणापानौ धीयेते

yā dvitīyā tāṃ gāyatrīm āgāṃ gāyaṃs tasyā dve akṣare saśayanī vyatiṣajati madhyamasya ca padasyottamam uttamasya ca prathamam vyatiṣaktau prāṇāpānau prajā dadhato gāyatrī chando yujyate prāṇāpānau dhīyete

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

या तृतीया तां त्रिष्टुभम् आगां गायंस् तस्या द्वे उत्तमार्धे ऽक्षरे द्योतयति चक्षुर् एव तद् युनक्ति तस्माद् विरूपं चक्षुः कृष्णम् अन्यच्छुक्लम् अन्यत् त्रिष्टुप् छन्दो युज्यते चक्षुषी धीयेते

yā tṛtīyā tāṃ triṣṭubham āgāṃ gāyaṃs tasyā dve uttamārdhe 'kṣare dyotayati cakṣur eva tad yunakti tasmād virūpaṃ cakṣuḥ kṛṣṇam anyacchuklam anyat triṣṭup chando yujyate cakṣuṣī dhīyete

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

या चतुर्थी तां जगतीम् आगां गायंस् तस्याश् चत्वार्य् उत्तमार्धे ऽक्षराणि द्योतयति श्रोत्रम् एव तद् युनक्ति तस्माद् युक्तं श्रोत्रम् श्रोत्रे द्वे प्रतिश्रवणे द्वे तस्माद् अपि पराङ् यन् प्रत्यङ् शृणोति जगती छन्दो युज्यते श्रोत्रे धीयेते

yā caturthī tāṃ jagatīm āgāṃ gāyaṃs tasyāś catvāry uttamārdhe 'kṣarāṇi dyotayati śrotram eva tad yunakti tasmād yuktaṃ śrotram śrotre dve pratiśravaṇe dve tasmād api parāṅ yan pratyaṅ śṛṇoti jagatī chando yujyate śrotre dhīyete

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

या पञ्चमी ताम् अनुष्टुभम् आगां गायंश् चतुर्धा व्यावृज्य गायेत चतुर्धा वा इदं पुरुषो वीर्याय विकृतो जायते वीर्यायेवैनां तद् व्यावृज्य गायति उच्चावचाम् इव गायेत् उच्चावचैव हि वाक् संक्ष्णुत्येव गायेत् संक्ष्णुत्येव हि वाचं पुरुषो वदति अनुष्टुप् छन्दो युज्यते वाग् धीयते

yā pañcamī tām anuṣṭubham āgāṃ gāyaṃś caturdhā vyāvṛjya gāyeta caturdhā vā idaṃ puruṣo vīryāya vikṛto jāyate vīryāyevaināṃ tad vyāvṛjya gāyati uccāvacām iva gāyet uccāvacaiva hi vāk saṃkṣṇutyeva gāyet saṃkṣṇutyeva hi vācaṃ puruṣo vadati anuṣṭup chando yujyate vāg dhīyate

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

या षष्ठी तां पङ्क्तिम् आगां गायंस् तस्या द्वे द्वे अक्षरे उदासं गायत्य् आ षड्भ्यो ऽक्षरेभ्यः षड् ऋतवः ऋतुष्व् एव प्रतितिष्ठति पङ्क्तिश् छन्दो युज्यते समानोदानौ धीयेते

yā ṣaṣṭhī tāṃ paṅktim āgāṃ gāyaṃs tasyā dve dve akṣare udāsaṃ gāyaty ā ṣaḍbhyo 'kṣarebhyaḥ ṣaḍ ṛtavaḥ ṛtuṣv eva pratitiṣṭhati paṅktiś chando yujyate samānodānau dhīyete

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सद् इति प्रथमाया धुरो निधनम् रेतसो ह्य् अधि सज् जायते

sad iti prathamāyā dhuro nidhanam retaso hy adhi saj jāyate

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सम् इति द्वितीयायाः रेतसो ह्य् अधि संभवः

sam iti dvitīyāyāḥ retaso hy adhi saṃbhavaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

स्वर् इति तृतीयायाः प्र स्वर्गं लोकं जानाति

svar iti tṛtīyāyāḥ pra svargaṃ lokaṃ jānāti

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

इडेति चतुर्थ्याः पशवो वा इडा पशुष्व् एव प्रतितिष्ठति

iḍeti caturthyāḥ paśavo vā iḍā paśuṣv eva pratitiṣṭhati

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

वाग् इति पञ्चम्याः सर्वा अस्मिन् पुण्या वाचो वदन्ति

vāg iti pañcamyāḥ sarvā asmin puṇyā vāco vadanti

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

य एवं वेद

ya evaṃ veda

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

या प्रथमा ताम् आयच्छन्न् इव गायेत् आयत इव ह्य् अयम् अवाङ् प्राणः

yā prathamā tām āyacchann iva gāyet āyata iva hy ayam avāṅ prāṇaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

या द्वितीया तां घोषिणीम् इव गायेत् घोषीव ह्य् अयम् अपानः

yā dvitīyā tāṃ ghoṣiṇīm iva gāyet ghoṣīva hy ayam apānaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

या तृतीया ताम् उद्यच्छन्न् इव गायेत् उद्यत इव ह्य् अयं प्राणः

yā tṛtīyā tām udyacchann iva gāyet udyata iva hy ayaṃ prāṇaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

या चतुर्थी तां निक्रीडयन्न् इव गायेत् निक्रीडित इव ह्य् अयं व्यानः

yā caturthī tāṃ nikrīḍayann iva gāyet nikrīḍita iva hy ayaṃ vyānaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

या पञ्चमी तां निरुक्ताम् अनिरुक्ताम् इव गायेत् निरुक्तो ऽनिरुक्त इव ह्य् अयं समानः

yā pañcamī tāṃ niruktām aniruktām iva gāyet nirukto 'nirukta iva hy ayaṃ samānaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

या षष्ठी ताम् उदासम् इव गायेत् उदस्त इव ह्य् अयम् उदानो यच्छृङ्गम्

yā ṣaṣṭhī tām udāsam iva gāyet udasta iva hy ayam udāno yacchṛṅgam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

रथन्तरवर्णाम् उत्तमां गायेत् इयं वै रथन्तरम् अस्याम् एव प्रतितिष्ठति

rathantaravarṇām uttamāṃ gāyet iyaṃ vai rathantaram asyām eva pratitiṣṭhati

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

देवाश् च वा असुराश् चैषु लोकेष्व् अस्पर्धन्त ते देवाः प्रजापतिम् उपाधावन्

devāś ca vā asurāś caiṣu lokeṣv aspardhanta te devāḥ prajāpatim upādhāvan

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तेभ्य एतान् धुरः प्राणान् प्रायच्छत् मनः प्रथमम् अथ प्राणम् अथ चक्षुर् अथ श्रोत्रम् अथ वाचम्

tebhya etān dhuraḥ prāṇān prāyacchat manaḥ prathamam atha prāṇam atha cakṣur atha śrotram atha vācam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ताभ्यः पञ्चभ्यो धूर्भ्यः पुरुषं च पशूंश् च निरमिमीत

tābhyaḥ pañcabhyo dhūrbhyaḥ puruṣaṃ ca paśūṃś ca niramimīta

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तेन पुरुषेणासुरान् अधूर्वन् यद् अधूर्वंस् तद् धुरां धूस्त्वम् धूर्वति पाप्मानं भ्रातृव्यं य एवं वेद

tena puruṣeṇāsurān adhūrvan yad adhūrvaṃs tad dhurāṃ dhūstvam dhūrvati pāpmānaṃ bhrātṛvyaṃ ya evaṃ veda

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यो वै धुरां धूस्त्वं वेद धुरा धुरा भ्रातृव्याद् वसीयान् भवति एतद् वै धुरां धूस्त्वं यन् नानावीर्या नानारूपा नानाछन्दस्या नानादेवत्याः समानं हिंकारम् अभिसंपद्यन्ते एतद् वै धुरां धूस्त्वम् धुरा धुरा भ्रातृव्याद् वसीयान् भवति य एवं वेद

yo vai dhurāṃ dhūstvaṃ veda dhurā dhurā bhrātṛvyād vasīyān bhavati etad vai dhurāṃ dhūstvaṃ yan nānāvīryā nānārūpā nānāchandasyā nānādevatyāḥ samānaṃ hiṃkāram abhisaṃpadyante etad vai dhurāṃ dhūstvam dhurā dhurā bhrātṛvyād vasīyān bhavati ya evaṃ veda

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यो वै धूर्षु महाव्रतं वेद सर्वा अस्मिन् पुण्या वाचो वदन्ति

yo vai dhūrṣu mahāvrataṃ veda sarvā asmin puṇyā vāco vadanti

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

शिरो गायत्र्य् उरस् त्रिष्टुप् मध्यं जगती पादाव् अनुष्टुप् सर्वा अस्मिन् पुण्या वाचो वदन्ति य एवं वेद

śiro gāyatry uras triṣṭup madhyaṃ jagatī pādāv anuṣṭup sarvā asmin puṇyā vāco vadanti ya evaṃ veda

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यो वा एवं धुरो विद्वान् अथासां व्रतं चरत्य् आगमिष्यतो ऽस्य पूर्वेद्युः पुण्या कीर्तिर् आगच्छति

yo vā evaṃ dhuro vidvān athāsāṃ vrataṃ caraty āgamiṣyato 'sya pūrvedyuḥ puṇyā kīrtir āgacchati

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सुरभिर् एव गन्धो गायत्र्या व्रतम् दर्शनीयं त्रिष्टुभः श्रवणीयं जगत्याः यद् एव वाचा पुण्यं वदति तद् अनुष्टुभः तद् उ सर्वासां व्रतम्

surabhir eva gandho gāyatryā vratam darśanīyaṃ triṣṭubhaḥ śravaṇīyaṃ jagatyāḥ yad eva vācā puṇyaṃ vadati tad anuṣṭubhaḥ tad u sarvāsāṃ vratam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तद् उ विद्वांसम् आहुर् अति नो ऽवादीर् इति तद् अनादृत्यम्

tad u vidvāṃsam āhur ati no 'vādīr iti tad anādṛtyam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यस्य वै धुरो विगीतास् तस्य संगीताः

yasya vai dhuro vigītās tasya saṃgītāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यस्य वा एता बहिष्पवमाने विगीयान्तराज्येषु संगायन्ति तस्य वै धुरो विगीतास् तस्य संगीताः

yasya vā etā bahiṣpavamāne vigīyāntarājyeṣu saṃgāyanti tasya vai dhuro vigītās tasya saṃgītāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यः कामयेतैकधा यजमानं यश ऋच्छेद् यथादिष्टं प्रजाः स्युर् इति होतुर् आज्ये गायेत् एकधा यजमानं यश ऋच्छति यथादिष्टं प्रजा भवन्ति

yaḥ kāmayetaikadhā yajamānaṃ yaśa ṛcched yathādiṣṭaṃ prajāḥ syur iti hotur ājye gāyet ekadhā yajamānaṃ yaśa ṛcchati yathādiṣṭaṃ prajā bhavanti

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यः कामयेत कल्पेरन् प्रजा यथादिष्टं यजमानः स्याद् इति यथाज्यं गायेत् कल्पन्ते प्रजा यथादिष्टं यजमानो भवति

yaḥ kāmayeta kalperan prajā yathādiṣṭaṃ yajamānaḥ syād iti yathājyaṃ gāyet kalpante prajā yathādiṣṭaṃ yajamāno bhavati

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यो वा एवं धुरो वेदानपजय्यम् आत्मने च यजमानाय च लोकं जयत्य् अति यजमानम् आत्मानं मृत्युं परं स्वर्गं लोकं हरति

yo vā evaṃ dhuro vedānapajayyam ātmane ca yajamānāya ca lokaṃ jayaty ati yajamānam ātmānaṃ mṛtyuṃ paraṃ svargaṃ lokaṃ harati

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

प्राञ्चम् अग्निम् उन्नयन्ति तस्मात् प्राङ् आसीनो होतान्वाह प्राङ् आसीनो यजति प्राङ् आसीनः शंसति

prāñcam agnim unnayanti tasmāt prāṅ āsīno hotānvāha prāṅ āsīno yajati prāṅ āsīnaḥ śaṃsati

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

असाव् आदित्यः प्राङ् अपाङ् संचरति तस्माद् अध्वर्युः प्राङ् अपाङ् संचरति

asāv ādityaḥ prāṅ apāṅ saṃcarati tasmād adhvaryuḥ prāṅ apāṅ saṃcarati

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अथैष चन्द्रमा दक्षिणेनैति तस्माद् ब्रह्माणं दक्षिणत आसयन्ति

athaiṣa candramā dakṣiṇenaiti tasmād brahmāṇaṃ dakṣiṇata āsayanti

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अथैतस्याम् उदीच्यां दिशि भूयिष्ठं पर्जन्यो विद्योतते तस्माद् एतां दिशम् उद्गाता प्रत्य् उद्गायति

athaitasyām udīcyāṃ diśi bhūyiṣṭhaṃ parjanyo vidyotate tasmād etāṃ diśam udgātā praty udgāyati

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अथैष आकाशो मध्यतो भूतानां सन्नस् तस्मान् मध्ये सदस्यम् आसयन्ति

athaiṣa ākāśo madhyato bhūtānāṃ sannas tasmān madhye sadasyam āsayanti

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

उच्चावचा वा आप उतेव गाधा भवन्त्य् उतेव गम्भीरास् तस्माद्धोत्राशंसिन उतेव पञ्चर्चेन कुर्वन्त्य् उतेव भूयसा

uccāvacā vā āpa uteva gādhā bhavanty uteva gambhīrās tasmāddhotrāśaṃsina uteva pañcarcena kurvanty uteva bhūyasā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

आदित्यस्यैव गतं रश्मयो ऽनुयन्ति तस्माद् अध्वर्योर् एव गतं चमसाध्वर्यवो ऽनुयन्ति

ādityasyaiva gataṃ raśmayo 'nuyanti tasmād adhvaryor eva gataṃ camasādhvaryavo 'nuyanti

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

स प्रातःसवने सवनमुखीयेष्व् आहृतेषूपहवम् इच्छते

sa prātaḥsavane savanamukhīyeṣv āhṛteṣūpahavam icchate

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अग्निर् मे होता स मोपह्वयतां होतर् उप मा ह्वयस्वेत्य् उच्चैः

agnir me hotā sa mopahvayatāṃ hotar upa mā hvayasvety uccaiḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

आदित्यो मे ऽध्वर्युः स मोपह्वयताम् अध्वर्य उप मा ह्वयस्वेत्य् उच्चैः

ādityo me 'dhvaryuḥ sa mopahvayatām adhvarya upa mā hvayasvety uccaiḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

चन्द्रमा मे ब्रह्मा स मोपह्वयतां ब्रह्मन्न् उप मा ह्वयस्वेत्य् उच्चैः

candramā me brahmā sa mopahvayatāṃ brahmann upa mā hvayasvety uccaiḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पर्जन्यो म उद्गाता स मोपह्वयताम् उद्गातर् उप मा ह्वयस्वेत्य् उच्चैः

parjanyo ma udgātā sa mopahvayatām udgātar upa mā hvayasvety uccaiḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

आकाशो मे सदस्यः स मोपह्वयतां सदस्योप मा ह्वयस्वेत्य् उच्चैः

ākāśo me sadasyaḥ sa mopahvayatāṃ sadasyopa mā hvayasvety uccaiḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

आपो मे होत्राशंसिनस् ते मोपह्वयन्तां होत्राशंसिन उप मा ह्वयध्वम् इत्य् उच्चैः

āpo me hotrāśaṃsinas te mopahvayantāṃ hotrāśaṃsina upa mā hvayadhvam ity uccaiḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

रश्मयो मे चमसाध्वर्यवस् ते मोपह्वयन्तां चमसाध्वर्यव उप मा ह्वयध्वम् इत्य् उच्चैः

raśmayo me camasādhvaryavas te mopahvayantāṃ camasādhvaryava upa mā hvayadhvam ity uccaiḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ता वा एता देवता ऋत्विजाम् एव वाग्भिर् उपह्वयन्ते

tā vā etā devatā ṛtvijām eva vāgbhir upahvayante

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

स उपहूतो भक्षयति

sa upahūto bhakṣayati

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

प्राणो यजमानो ऽथो यत्रैतासां देवतानां लोकस् तद् उपहूतो भवति

prāṇo yajamāno 'tho yatraitāsāṃ devatānāṃ lokas tad upahūto bhavati

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

माध्यंदिने सवने सवनमुखीयेष्व् आहृतेषूपहवम् इच्छते

mādhyaṃdine savane savanamukhīyeṣv āhṛteṣūpahavam icchate

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

वाङ् मे होता स मोपह्वयतां होतर् उप मा ह्वयस्वेत्य् उच्चैः चक्षुर् मे ऽध्वर्युः स मोपह्वयताम् अध्वर्य उप मा ह्वयस्वेत्य् उच्चैः मनो मे ब्रह्मा स मोपह्वयतां ब्रह्मन्न् उप मा ह्वयस्वेत्य् उच्चैः श्रोत्रं म उद्गाता स मोपह्वयताम् उद्गातर् उप मा ह्वयस्वेत्य् उच्चैः

vāṅ me hotā sa mopahvayatāṃ hotar upa mā hvayasvety uccaiḥ cakṣur me 'dhvaryuḥ sa mopahvayatām adhvarya upa mā hvayasvety uccaiḥ mano me brahmā sa mopahvayatāṃ brahmann upa mā hvayasvety uccaiḥ śrotraṃ ma udgātā sa mopahvayatām udgātar upa mā hvayasvety uccaiḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यो ऽयम् अन्तश् चक्षुष्याकाशः स मे सदस्यः स मोपह्वयतां सदस्योप मा ह्वयस्वेत्य् उच्चैर् या इमा अन्तश् चक्षुष्य् आपस् ते मे होत्राशंसिनस् ते मोपह्वयन्तां होत्राशंसिन उप मा ह्वयध्वम् इत्य् उच्चैः अङ्गानि मे चमसाध्वर्यवस् ते मोपह्वयन्तां चमसाध्वर्यव उप मा ह्वयध्वम् इत्य् उच्चैः

yo 'yam antaś cakṣuṣyākāśaḥ sa me sadasyaḥ sa mopahvayatāṃ sadasyopa mā hvayasvety uccair yā imā antaś cakṣuṣy āpas te me hotrāśaṃsinas te mopahvayantāṃ hotrāśaṃsina upa mā hvayadhvam ity uccaiḥ aṅgāni me camasādhvaryavas te mopahvayantāṃ camasādhvaryava upa mā hvayadhvam ity uccaiḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ता वा एता देवता ऋत्विजाम् एव वाग्भिर् उपह्वयन्ते

tā vā etā devatā ṛtvijām eva vāgbhir upahvayante

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

स उपहूतो भक्षयति

sa upahūto bhakṣayati

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अपानो यजमानो ऽथो यत्रैतासां देवतानां लोकस् तद् उपहूतो भवति

apāno yajamāno 'tho yatraitāsāṃ devatānāṃ lokas tad upahūto bhavati

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

स तृतीयसवने सवनमुखीयेष्व् आहृतेषूपहवम् इच्छते

sa tṛtīyasavane savanamukhīyeṣv āhṛteṣūpahavam icchate

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

प्राणो मे होता स मोपह्वयतां होतर् उप मा ह्वयस्वेत्य् उच्चैः अपानो मे ऽध्वर्युः स मोपह्वयताम् अध्वर्य उप मा ह्वयस्वेत्य् उच्चैः व्यानो मे ब्रह्मा स मोपह्वयतां ब्रह्मन्न् उप मा ह्वयस्वेत्य् उच्चैः समानो म उद्गाता स मोपह्वयताम् उद्गातर् उप मा ह्वयस्वेत्य् उच्चैः

prāṇo me hotā sa mopahvayatāṃ hotar upa mā hvayasvety uccaiḥ apāno me 'dhvaryuḥ sa mopahvayatām adhvarya upa mā hvayasvety uccaiḥ vyāno me brahmā sa mopahvayatāṃ brahmann upa mā hvayasvety uccaiḥ samāno ma udgātā sa mopahvayatām udgātar upa mā hvayasvety uccaiḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यो ऽयम् अन्तःपुरुष आकाशः स मे सदस्यः स मोपह्वयतां सदस्योप मा ह्वयस्वेत्य् उच्चैः या इमा अन्तःपुरुष आपस् ते मे होत्राशंसिनस् ते मोपह्वयन्तां होत्राशंसिन उप मा ह्वयध्वम् इत्य् उच्चैः लोमानि मे चमसाध्वर्यवस् ते मोपह्वयन्तां चमसाध्वर्यव उप मा ह्वयध्वम् इत्य् उच्चैः

yo 'yam antaḥpuruṣa ākāśaḥ sa me sadasyaḥ sa mopahvayatāṃ sadasyopa mā hvayasvety uccaiḥ yā imā antaḥpuruṣa āpas te me hotrāśaṃsinas te mopahvayantāṃ hotrāśaṃsina upa mā hvayadhvam ity uccaiḥ lomāni me camasādhvaryavas te mopahvayantāṃ camasādhvaryava upa mā hvayadhvam ity uccaiḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ता वा एता देवता ऋत्विजाम् एव वाग्भिर् उपह्वयन्ते

tā vā etā devatā ṛtvijām eva vāgbhir upahvayante

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

स उपहूतो भक्षयति

sa upahūto bhakṣayati

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

स उदानो यजमानो ऽथो यत्रैतासां देवतानां लोकस् तद् उपहूतो भवति

sa udāno yajamāno 'tho yatraitāsāṃ devatānāṃ lokas tad upahūto bhavati

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सर्वेषां वै वषट्कर्ता चमसं भक्षयेत्

sarveṣāṃ vai vaṣaṭkartā camasaṃ bhakṣayet

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

देवानां वा एतद् यज्ञस्य मुखं यद् उद्गातृचमसम् तस्माद् उद्गातृचमसं नान्यो भक्षयेत्

devānāṃ vā etad yajñasya mukhaṃ yad udgātṛcamasam tasmād udgātṛcamasaṃ nānyo bhakṣayet

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

एवं विदुषो ह वै यज्ञो न व्यथते एवं विदुषो ह वै यजमानस्य स्वर्ग्यं पुत्र्यं पशव्यम् इष्टं भवति एवं विद्वान् ह वै यजमानो द्विषन्तं भ्रातृव्यम् अभिभवति अथ वा अतो यज्ञे हीनं कुर्यात्

evaṃ viduṣo ha vai yajño na vyathate evaṃ viduṣo ha vai yajamānasya svargyaṃ putryaṃ paśavyam iṣṭaṃ bhavati evaṃ vidvān ha vai yajamāno dviṣantaṃ bhrātṛvyam abhibhavati atha vā ato yajñe hīnaṃ kuryāt

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.