Aryasura: Jatakamala 11

आपद् अपि महात्मनाम् ऐश्वर्यसंपद् वा सत्त्वेष्व् अनुकम्पां न शिथिलीकरोति ॥ तद्यथानुश्रूयते । बोधिसत्त्वः किलानल्पकालस्वभ्यस्तपुण्यकर्मा सात्मीभूतप्रदानदमसंयमकरुणः परहितनिरतक्रियातिशयः कदा चिच् छक्रो देवानाम् इन्द्रो बभूव ॥ सुरेन्द्रलक्ष्मीर् अधिकं रराज तत्संश्रयात् स्फीततरप्रभावा । हर्म्ये सुधासेकनवाङ्गरागे निषक्तरूपा शशिनः प्रभेव

āpad api mahātmanām aiśvaryasaṃpad vā sattveṣv anukampāṃ na śithilīkaroti // tadyathānuśrūyate / bodhisattvaḥ kilānalpakālasvabhyastapuṇyakarmā sātmībhūtapradānadamasaṃyamakaruṇaḥ parahitaniratakriyātiśayaḥ kadā cic chakro devānām indro babhūva // surendralakṣmīr adhikaṃ rarāja tatsaṃśrayāt sphītataraprabhāvā / harmye sudhāsekanavāṅgarāge niṣaktarūpā śaśinaḥ prabheva

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यस्याः कृते दितिसुता रभसागतानि दिङ्नागदन्तमुसलान्य् उरसाभिजग्मुः । सा भाग्यविस्तरसुखोपनतापि तस्य लक्ष्मीर् न दर्पमलिनं हृदयं चकार

yasyāḥ kṛte ditisutā rabhasāgatāni diṅnāgadantamusalāny urasābhijagmuḥ / sā bhāgyavistarasukhopanatāpi tasya lakṣmīr na darpamalinaṃ hṛdayaṃ cakāra

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तस्य दिवस्पृथिव्योः सम्यक्परिपालनोपार्जितां सर्वलोकान्तव्यापिनीं कीर्तिसंपदं तां च लक्ष्मीम् अत्यद्भुताम् अमृष्यमाणा दैत्यगणाः कल्पनाटोपभीषणतरद्विरदरथतुरगपदातिना क्षुभितसागरघोरनिर्घोषेण जाज्वल्यमानविमलप्रहरणावरणदुर्निरीक्ष्येण महता बलकायेन युद्धायैनम् अभिजग्मुः । धर्मात्मनो ऽपि तु स तस्य परावलेपः क्रीडाविघातविरसं च भयं जनस्य । तेजस्वितानयपथोपनतः क्रमश् च युद्धोद्धवाभिमुखतां हृदयस्य चक्रुः

tasya divaspṛthivyoḥ samyakparipālanopārjitāṃ sarvalokāntavyāpinīṃ kīrtisaṃpadaṃ tāṃ ca lakṣmīm atyadbhutām amṛṣyamāṇā daityagaṇāḥ kalpanāṭopabhīṣaṇataradviradarathaturagapadātinā kṣubhitasāgaraghoranirghoṣeṇa jājvalyamānavimalapraharaṇāvaraṇadurnirīkṣyeṇa mahatā balakāyena yuddhāyainam abhijagmuḥ / dharmātmano 'pi tu sa tasya parāvalepaḥ krīḍāvighātavirasaṃ ca bhayaṃ janasya / tejasvitānayapathopanataḥ kramaś ca yuddhoddhavābhimukhatāṃ hṛdayasya cakruḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अथ स महासत्त्वस् तुरगवरसहस्रयुक्तम् अभ्युच्छ्रितार्हद्वसनचिह्नरुचिरध्वजं विविधमणिरत्नदीप्तिव्यवभासितम् अभिज्वलद्वपुषं कल्पनाविभागोपनियतनिशितज्वलितविविधायुधविराजितोभयपार्श्वं पाण्डुकम्बलिनं हैमं रथवरम् अभिरुह्य महता हस्त्यश्वरथपदातिचित्रेण देवानीकेन परिवृतस् तद् असुरसैन्यं समुद्रतीरान्त एव प्रत्युज्जगाम ॥ अथ प्रववृते तत्र भीरूणां धृतिदारणः । अन्योन्यायुधनिष्पेषजर्जरावरणो रणः

atha sa mahāsattvas turagavarasahasrayuktam abhyucchritārhadvasanacihnaruciradhvajaṃ vividhamaṇiratnadīptivyavabhāsitam abhijvaladvapuṣaṃ kalpanāvibhāgopaniyataniśitajvalitavividhāyudhavirājitobhayapārśvaṃ pāṇḍukambalinaṃ haimaṃ rathavaram abhiruhya mahatā hastyaśvarathapadāticitreṇa devānīkena parivṛtas tad asurasainyaṃ samudratīrānta eva pratyujjagāma // atha pravavṛte tatra bhīrūṇāṃ dhṛtidāraṇaḥ / anyonyāyudhaniṣpeṣajarjarāvaraṇo raṇaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तिष्ठ नैवं इतः पश्य क्वेदानीं मम मोक्ष्यसे । प्रहरायं न भवसीत्य् एवं ते ऽन्योन्यम् आर्दयन्

tiṣṭha naivaṃ itaḥ paśya kvedānīṃ mama mokṣyase / praharāyaṃ na bhavasīty evaṃ te 'nyonyam ārdayan

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ततः प्रवृत्ते तुमुले स्फूर्जत्प्रहरणे रणे । पटहध्वनितोत्क्रुष्टैः फलतीव नभस्तले

tataḥ pravṛtte tumule sphūrjatpraharaṇe raṇe / paṭahadhvanitotkruṣṭaiḥ phalatīva nabhastale

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

दानगन्धोद्धतामर्षेष्व् आपतत्सु परस्परम् । युगान्तवाताकलितशैलभीमेषु दन्तिषु

dānagandhoddhatāmarṣeṣv āpatatsu parasparam / yugāntavātākalitaśailabhīmeṣu dantiṣu

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

विद्युल्लोलपताकेषु प्रसृतेषु समन्ततः । रथेषु पटुनिर्घोषेषूत्पाताम्बुधरेष्व् इव

vidyullolapatākeṣu prasṛteṣu samantataḥ / ratheṣu paṭunirghoṣeṣūtpātāmbudhareṣv iva

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पात्यमानध्वजच्छत्त्रशस्त्रावरणमौलिषु । देवदानववीरेषु शितैर् अन्योन्यसायकैः

pātyamānadhvajacchattraśastrāvaraṇamauliṣu / devadānavavīreṣu śitair anyonyasāyakaiḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अथ प्रतप्ता सुरशत्रुसायकैर् भयात् प्रदुद्राव सुरेन्द्रवाहिनी । रथेन विष्टभ्य बलं तु विद्विषां सुरेन्द्र एकः समरे व्यतिष्ठत

atha prataptā suraśatrusāyakair bhayāt pradudrāva surendravāhinī / rathena viṣṭabhya balaṃ tu vidviṣāṃ surendra ekaḥ samare vyatiṣṭhata

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अत्युदीर्णं त्व् आसुरं बलम् अतिहर्षात् पटुतरोत्क्रुष्टक्ष्वेडितसिंहनादम् अभिपतद् अभिवीक्ष्य मातलिर् देवेन्द्रसारथिः स्वं च बलं पलायनपरायणम् अवेत्यापयानम् अत्र प्राप्तकालम् इति देवाधिपतेः स्यन्दनम् आवर्तयाम् आस ॥ अथ शक्रो देवेन्द्रः समुत्पततो रथस्येषाग्राभिमुखान्य् अभिघातपथगतानि शाल्मलिवृक्षे गरुडनीडान्य् अपश्यत् । दृष्ट्वैव च करुणया समालम्ब्यमानहृदयो मातलिं संग्राहकम् इत्य् उवाच । अजातपक्षद्विजपोतसंकुला द्विजालयाः शाल्मलिपादपाश्रयाः । अमी पतेयुर् न यथा रथेषया विचूर्णिता वाहय मे रथं तथा

atyudīrṇaṃ tv āsuraṃ balam atiharṣāt paṭutarotkruṣṭakṣveḍitasiṃhanādam abhipatad abhivīkṣya mātalir devendrasārathiḥ svaṃ ca balaṃ palāyanaparāyaṇam avetyāpayānam atra prāptakālam iti devādhipateḥ syandanam āvartayām āsa // atha śakro devendraḥ samutpatato rathasyeṣāgrābhimukhāny abhighātapathagatāni śālmalivṛkṣe garuḍanīḍāny apaśyat / dṛṣṭvaiva ca karuṇayā samālambyamānahṛdayo mātaliṃ saṃgrāhakam ity uvāca / ajātapakṣadvijapotasaṃkulā dvijālayāḥ śālmalipādapāśrayāḥ / amī pateyur na yathā ratheṣayā vicūrṇitā vāhaya me rathaṃ tathā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

मातलिर् उवाच । अमी तावन् मार्ष समभियान्ति नो दैत्या इति ॥ शक्र उवाच। ततः किम् । परिहर परिहरैतानि सम्यग् गरुडनीडानीति ॥ अथैनं मातलिः पुनर् उवाच । निवर्तनाद् अस्य रथस्य केवलं शिवं भवेद् अम्बुरुहाक्ष पक्षिणाम् । चिरस्य लब्धप्रसरा सुरेष्व् असाव् अभिद्रवत्य् एव हि नो द्विषच्चमूः

mātalir uvāca / amī tāvan mārṣa samabhiyānti no daityā iti // śakra uvāca/ tataḥ kim / parihara pariharaitāni samyag garuḍanīḍānīti // athainaṃ mātaliḥ punar uvāca / nivartanād asya rathasya kevalaṃ śivaṃ bhaved amburuhākṣa pakṣiṇām / cirasya labdhaprasarā sureṣv asāv abhidravaty eva hi no dviṣaccamūḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अथ शक्रो देवेन्द्रः स्वम् अध्याशयातिशयं सत्त्वविशेषं च कारुण्यवशात् प्रकाशयन्न् उवाच । तस्मान् निवर्तय रथं वरम् एव मृत्युर् दैत्याधिपप्रहितभीमगदाभिघातैः । धिग्वाददग्धयशसो न तु जीवितं मे सत्त्वान्य् अमूनि भयदीनमुखानि हत्वा

atha śakro devendraḥ svam adhyāśayātiśayaṃ sattvaviśeṣaṃ ca kāruṇyavaśāt prakāśayann uvāca / tasmān nivartaya rathaṃ varam eva mṛtyur daityādhipaprahitabhīmagadābhighātaiḥ / dhigvādadagdhayaśaso na tu jīvitaṃ me sattvāny amūni bhayadīnamukhāni hatvā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अथ मातलिस् तथेति प्रतिश्रुत्य तुरगसहस्रयुक्तं स्यन्दनम् अस्य निवर्तयाम् आस । दृष्टावदाना रिपवस् तु तस्य युद्धे समालोक्य रथं निवृत्तम् । भयद्रुतप्रस्खलिताः प्रणेशुर् वाताभिनुन्ना इव कालमेघाः

atha mātalis tatheti pratiśrutya turagasahasrayuktaṃ syandanam asya nivartayām āsa / dṛṣṭāvadānā ripavas tu tasya yuddhe samālokya rathaṃ nivṛttam / bhayadrutapraskhalitāḥ praṇeśur vātābhinunnā iva kālameghāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

भग्ने स्वसैन्ये ऽपि निवर्तमानः पन्थानम् आवृत्य रिपुध्वजिन्याः । संकोचयत्य् एव मदावलेपम् एको ऽपि संभाव्यपराक्रमत्वात्

bhagne svasainye 'pi nivartamānaḥ panthānam āvṛtya ripudhvajinyāḥ / saṃkocayaty eva madāvalepam eko 'pi saṃbhāvyaparākramatvāt

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

निरीक्ष्य भग्नं तु बलं तद् आसुरं सुरेन्द्रसेनाप्य् अथ सा न्यवर्तत । बभूव नैव प्रणयः सुरद्विषां भयद्रुतानां विनिवर्तितुं यतः

nirīkṣya bhagnaṃ tu balaṃ tad āsuraṃ surendrasenāpy atha sā nyavartata / babhūva naiva praṇayaḥ suradviṣāṃ bhayadrutānāṃ vinivartituṃ yataḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सहर्षलज्जैस् त्रिदशैः सुराधिपः सभाय्जमानो ऽथ रणाजिराच् छनैः । अभिज्वलच्चारुवपुर् जयश्रिया समुत्सुकान्तःपुरम् आगमत् पुरम्

saharṣalajjais tridaśaiḥ surādhipaḥ sabhāyjamāno 'tha raṇājirāc chanaiḥ / abhijvalaccāruvapur jayaśriyā samutsukāntaḥpuram āgamat puram

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

एवं स एव तस्य संग्रामविजयो बभूव । तस्माद् उच्यते । पापं समाचरति वीतघृणो जघन्यः प्राप्यापदं सघृण एव विमध्यबुद्धिः । प्राणात्यये ऽपि तु न साधुजनः स्ववृत्तं वेलां समुद्र इव लङ्घयितुं समर्थः

evaṃ sa eva tasya saṃgrāmavijayo babhūva / tasmād ucyate / pāpaṃ samācarati vītaghṛṇo jaghanyaḥ prāpyāpadaṃ saghṛṇa eva vimadhyabuddhiḥ / prāṇātyaye 'pi tu na sādhujanaḥ svavṛttaṃ velāṃ samudra iva laṅghayituṃ samarthaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.