Library·Āpastambaśulbasūtra with the commentaries of Kapardin, Karavinda and Sundararāja·5·5.2

Āpastambaśulbasūtra with the commentaries of Kapardin, Karavinda and Sundararāja 5.2

AKKS 5.2

षट्त्रिंशिकायाम् अष्टादशोपसमस्य अपरस्माद् अन्ताद् द्वादशसु लक्षणं पञ्चदशसु लक्षणं पृष्ठ्यान्तयोर् अन्तौ नियम्य पञ्चदशकेन दक्षिणापायम्य शङ्कुं निहन्त्येवम् उत्तरतःश्रोणी । विपर्यस्यांसौ पञ्चदशिकेनैवापायम्य द्वादशिके शङ्कुं निहन्ति । एवम् उत्तरतस्ताव् अंसौ पदानीत्यस्मदीया श्रुतिः । त्रिंशत्पदानि प्रक्रमा वा पश्चात्तिरश्वीति । तिर्यङ्भानी भवति । षट्त्रिंशत्पृष्ठ्या प्राची चतुर्विंशतिः पुरस्तात् तिर्यङ्भानी भवतीति सौमिक्या वेदेः सोमे श्रुतिः । षट्त्रिंशिकायां रज्ज्वां अष्टादशोपसमस्य प्रक्षिप्यान्तयोः पाशौ कृत्वापरस्मादन्ताद्द्वादशसु लक्षणं पञ्चदशसु लक्षणं निरञ्जनं कृत्वा पृष्ठ्यान्तयोः प्राग्वंशस्य मध्यमाल्लालाटिकात्तीन्प्राचः प्रक्रमान् प्रक्रम्य शङ्कुं निहत्य तस्माच्च पुरस्तात् षट्त्रिंशत्प्रक्रमे शङ्कू निहत्य तयोः पाशौ प्रतिमुच्य पञ्चदशकेन दक्षिणापायम्य शङ्कं निहन्यात् । सा दक्षिणा श्रोणी । एवमुत्तरतो ऽपसार्य शङ्कुं निहन्यात् । सोत्तरा श्रोणी । विपर्यस्तयांसौ । पञ्चदशिकेनैवोपायम्य द्वादशके शङ्कू निहन्त्यैवमुत्तरतस्तावंसौ । शङ्कोः पाशावुन्मुच्य पूर्वपाशमपरस्मिन्प्रतिमुञ्चेत् । अपरं पूर्वस्मिन्प्रतिमुञ्चेत् । स विपर्यासः । विपर्यस्तया--एवं कृतया रज्ज्वांऽसौ मातव्यौ । तेनैव निरञ्जनेन दक्षिणापसार्य द्वादशके शङ्कुं निहन्यात् । तेनैवोदगपसार्य द्वादशके शङ्कुः । तावंसौ । महावेद्या मानं किमिर्थमिदमुच्यते । यावता सिद्धमेतत्? अनेकरज्जुविहरणविवक्षयोक्तमिति केचित्परिहरन्ति । आयामं वेत्यस्मिन् पक्षे द्वादशके लक्षणम् । पञ्चदशके लक्षणे च सप्तविंशतौ निरञ्जनमिति लक्षणबाहुल्यप्रतिपादनार्थमित्यपरे । समचतुरश्राणां दीर्घचतुरश्राणां च विहरणमुक्तम् । इह तु दीर्घविषमचतुरश्रस्येत्यन्ये । तदेकरज्ज्वा विहरणम्

ṣaṭtriṃśikāyām aṣṭādaśopasamasya aparasmād antād dvādaśasu lakṣaṇaṃ pañcadaśasu lakṣaṇaṃ pṛṣṭhyāntayor antau niyamya pañcadaśakena dakṣiṇāpāyamya śaṅkuṃ nihantyevam uttarataḥśroṇī | viparyasyāṃsau pañcadaśikenaivāpāyamya dvādaśike śaṅkuṃ nihanti | evam uttaratastāv aṃsau padānītyasmadīyā śrutiḥ / triṃśatpadāni prakramā vā paścāttiraśvīti / tiryaṅbhānī bhavati / ṣaṭtriṃśatpṛṣṭhyā prācī caturviṃśatiḥ purastāt tiryaṅbhānī bhavatīti saumikyā vedeḥ some śrutiḥ / ṣaṭtriṃśikāyāṃ rajjvāṃ aṣṭādaśopasamasya prakṣipyāntayoḥ pāśau kṛtvāparasmādantāddvādaśasu lakṣaṇaṃ pañcadaśasu lakṣaṇaṃ nirañjanaṃ kṛtvā pṛṣṭhyāntayoḥ prāgvaṃśasya madhyamāllālāṭikāttīnprācaḥ prakramān prakramya śaṅkuṃ nihatya tasmācca purastāt ṣaṭtriṃśatprakrame śaṅkū nihatya tayoḥ pāśau pratimucya pañcadaśakena dakṣiṇāpāyamya śaṅkaṃ nihanyāt / sā dakṣiṇā śroṇī / evamuttarato 'pasārya śaṅkuṃ nihanyāt / sottarā śroṇī / viparyastayāṃsau / pañcadaśikenaivopāyamya dvādaśake śaṅkū nihantyaivamuttaratastāvaṃsau / śaṅkoḥ pāśāvunmucya pūrvapāśamaparasminpratimuñcet / aparaṃ pūrvasminpratimuñcet / sa viparyāsaḥ / viparyastayā--evaṃ kṛtayā rajjvāṃ'sau mātavyau / tenaiva nirañjanena dakṣiṇāpasārya dvādaśake śaṅkuṃ nihanyāt / tenaivodagapasārya dvādaśake śaṅkuḥ / tāvaṃsau / mahāvedyā mānaṃ kimirthamidamucyate / yāvatā siddhametat? anekarajjuviharaṇavivakṣayoktamiti kecitpariharanti / āyāmaṃ vetyasmin pakṣe dvādaśake lakṣaṇam / pañcadaśake lakṣaṇe ca saptaviṃśatau nirañjanamiti lakṣaṇabāhulyapratipādanārthamityapare / samacaturaśrāṇāṃ dīrghacaturaśrāṇāṃ ca viharaṇamuktam / iha tu dīrghaviṣamacaturaśrasyetyanye / tadekarajjvā viharaṇam

Devanagari rendered by HREEM from the edition's roman (IAST) text; the IAST is the edition's own.

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

Permanent address: hreem.cc/library/AKKS/5.2

Cite as: Āpastambaśulbasūtra with the commentaries of Kapardin, Karavinda and Sundararāja 5.2, in HREEM (hreem.cc/library/AKKS/5.2), after GRETIL.

Edition, numbering and licence

GRETIL tei/sa_ApastambazulbasUtra.xml —

GRETIL (SUB Göttingen), CC BY-NC-SA 4.0 — non-commercial use with attribution; the Companion is kept free while this corpus is held. Devanagari generated mechanically from GRETIL's IAST.

More about this text