Abhinanda: Kadambarikathasara 7

इति श्रीविपश्चिद्वराग्रगण्याचार्यश्रीभट्टजयन्तसूनोर् अभिनन्दस्य कृतौ कादम्बरीकथासारे षष्ठः सर्गः ॥ सप्तमः सर्गः तस्मिन्न् अवसरे बाला कादम्बर्य् अपि वेधसा । तत्रैवानीयतानेकमायावैचित्र्यकारिणा

iti śrīvipaścidvarāgragaṇyācāryaśrībhaṭṭajayantasūnor abhinandasya kṛtau kādambarīkathāsāre ṣaṣṭhaḥ sargaḥ // saptamaḥ sargaḥ tasminn avasare bālā kādambary api vedhasā / tatraivānīyatānekamāyāvaicitryakāriṇā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

असौ हि पत्त्रलेखाया मुखात् केयूरकस्य च । असंशयं समायातं चन्द्रापीडम् अबुध्यत

asau hi pattralekhāyā mukhāt keyūrakasya ca / asaṃśayaṃ samāyātaṃ candrāpīḍam abudhyata

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ततः सकलविस्रम्भयोग्यं विगतयन्त्रणम् । महाश्वेताश्रमं प्राप्तं प्रत्युद्गन्तुम् इयेष तम्

tataḥ sakalavisrambhayogyaṃ vigatayantraṇam / mahāśvetāśramaṃ prāptaṃ pratyudgantum iyeṣa tam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

वैशम्पायनविध्वंसवृत्तान्तसमनन्तरम् । चन्द्रापीडमनःपीडां वयस्यविरहोद्भवाम्

vaiśampāyanavidhvaṃsavṛttāntasamanantaram / candrāpīḍamanaḥpīḍāṃ vayasyavirahodbhavām

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

शङ्कमाना महाश्वेता तत्समाश्वासकारणम् । कादम्बरीं परिज्ञाय तदागमनसत्वरा

śaṅkamānā mahāśvetā tatsamāśvāsakāraṇam / kādambarīṃ parijñāya tadāgamanasatvarā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तस्यास् तरलिकां गेहं शीघ्रम् आगम्यताम् इति । संदिश्य प्राहिणोत् सा च तूर्णं गत्वा तथावदत्

tasyās taralikāṃ gehaṃ śīghram āgamyatām iti / saṃdiśya prāhiṇot sā ca tūrṇaṃ gatvā tathāvadat

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तिलकम् जातोत्साहा महाश्वेतासंदेशेन गरीयसीम् । गमनोत्कलिकां दध्रे बुद्धौ कादम्बरी ततः

tilakam jātotsāhā mahāśvetāsaṃdeśena garīyasīm / gamanotkalikāṃ dadhre buddhau kādambarī tataḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ताम्बूलपटवासादिसंविधानविदग्धया । हृदयप्रख्यया सख्या सहिता मदलेखया

tāmbūlapaṭavāsādisaṃvidhānavidagdhayā / hṛdayaprakhyayā sakhyā sahitā madalekhayā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पत्रलेखां पुरस्कृत्य प्रियचर्चाविचक्षणाम् । केयूरकं च तत्रैव दिने तां भुवमाययौ

patralekhāṃ puraskṛtya priyacarcāvicakṣaṇām / keyūrakaṃ ca tatraiva dine tāṃ bhuvamāyayau

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

आयान्त्याश् च तदा तस्या दुर्निमित्तपरम्परा । प्रादुर्बभूव बालाया हृदयोत्कम्पकारिणी

āyāntyāś ca tadā tasyā durnimittaparamparā / prādurbabhūva bālāyā hṛdayotkampakāriṇī

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

महाश्वेताश्रमोपान्तमापदस्तं गते रवौ । उदिते च निशानाथे संतप्तकरुणाह्रदे

mahāśvetāśramopāntamāpadastaṃ gate ravau / udite ca niśānāthe saṃtaptakaruṇāhrade

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

आसाद्य च तम् उद्देशं करुणं रोदनध्वनिम् । वनान्तकन्दरोद्भूतप्रतिशब्दम् अथाशृणोत्

āsādya ca tam uddeśaṃ karuṇaṃ rodanadhvanim / vanāntakandarodbhūtapratiśabdam athāśṛṇot

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

मन्ये सैव महाश्वेतावर्त्मनीयम् उपस्थिता । इत्य् असौ शङ्कमानेव विवेश द्रुतम् आश्रमम्

manye saiva mahāśvetāvartmanīyam upasthitā / ity asau śaṅkamāneva viveśa drutam āśramam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ततः प्रविश्य सापश्यत् प्राणनाथं तथास्थितम् । महाश्वेतां च ताम् आर्तनिनादं रुदतीं भृशम्

tataḥ praviśya sāpaśyat prāṇanāthaṃ tathāsthitam / mahāśvetāṃ ca tām ārtaninādaṃ rudatīṃ bhṛśam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तामुद्वीक्ष्य महाश्वेतां विकसच्छोकविह्वला । नितान्तताडितोरस्कं रुदती मोहम् आगमत्

tāmudvīkṣya mahāśvetāṃ vikasacchokavihvalā / nitāntatāḍitoraskaṃ rudatī moham āgamat

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पत्रलेखापि तद्रूपचन्द्रापीडविलोकिनी । मुमोच सहसा प्रज्ञां निपतन्ती शिलातके

patralekhāpi tadrūpacandrāpīḍavilokinī / mumoca sahasā prajñāṃ nipatantī śilātake

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कादम्बर्या तु धैर्येण पृष्टा तरलिका तदा । आचचक्षे यथावृत्तं सर्वं तन्मरणक्रमम्

kādambaryā tu dhairyeṇa pṛṣṭā taralikā tadā / ācacakṣe yathāvṛttaṃ sarvaṃ tanmaraṇakramam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तद् आकर्ण्य विहायैव वैक्लव्यं स्त्रीजनोचितम् । लब्धसंज्ञां महाश्वेतां मदलेखां च सावदत्

tad ākarṇya vihāyaiva vaiklavyaṃ strījanocitam / labdhasaṃjñāṃ mahāśvetāṃ madalekhāṃ ca sāvadat

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

संततस्थूलधारेण चिरात् प्रभृति रोहता । खिन्नाहम् अधुनानेन रोदनेन गरीयसा

saṃtatasthūladhāreṇa cirāt prabhṛti rohatā / khinnāham adhunānena rodanena garīyasā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यथायोग्येन गच्छामि न हि शक्नोमि रोदितुम् । सखि मे दर्शितः पन्था नाथेनैव महात्मना

yathāyogyena gacchāmi na hi śaknomi roditum / sakhi me darśitaḥ panthā nāthenaiva mahātmanā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अयं सुहृद्वियोगेन नारोदीद्विललाप वा । प्राणानेव प्रियानौज्झीत्स पन्थाः क्व गतो मम

ayaṃ suhṛdviyogena nārodīdvilalāpa vā / prāṇāneva priyānaujjhītsa panthāḥ kva gato mama

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

युक्तं सखि महाश्वेते तव प्राणितुम् ईदृशम् । जीविता देवताभिस् त्वं पुनस् तत्संगमाशया

yuktaṃ sakhi mahāśvete tava prāṇitum īdṛśam / jīvitā devatābhis tvaṃ punas tatsaṃgamāśayā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अहं सर्वप्रकारं तु विधिभग्नमनोरथा । करोमि दुर्भगैः प्राणैः किं कल्याणबहिष्कृता

ahaṃ sarvaprakāraṃ tu vidhibhagnamanorathā / karomi durbhagaiḥ prāṇaiḥ kiṃ kalyāṇabahiṣkṛtā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

मदलेखे तथा कुर्यास् तातो ऽम्बा च कुले स्थितौ । मद्वियोगोपतापेन यथा न धृतिम् उज्झतः

madalekhe tathā kuryās tāto 'mbā ca kule sthitau / madviyogopatāpena yathā na dhṛtim ujjhataḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

स्वयम् एवासितव्यं तु मद्वासभवने त्वया । यथा मणिगवाक्षेषु शेरते नोणनाभयः

svayam evāsitavyaṃ tu madvāsabhavane tvayā / yathā maṇigavākṣeṣu śerate noṇanābhayaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कुमारस् तत्र चित्रस्थो मयैव लिखितः स्वयम् । रक्षणीयो यथा नास्तम् एति चित्रस्थितो ऽप्य् असौ

kumāras tatra citrastho mayaiva likhitaḥ svayam / rakṣaṇīyo yathā nāstam eti citrasthito 'py asau

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

शयनीयशिरोभागे रत्नभित्तिनिवेशितः । कामदेवपटः क्वापि निक्षेप्तव्यो वृथार्चितः

śayanīyaśirobhāge ratnabhittiniveśitaḥ / kāmadevapaṭaḥ kvāpi nikṣeptavyo vṛthārcitaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

क्रीडापर्वतको देयः प्रशान्ताय तपस्विने । तत्रोषितं कुमारेण न हि सो ऽन्यस्य शोभते

krīḍāparvatako deyaḥ praśāntāya tapasvine / tatroṣitaṃ kumāreṇa na hi so 'nyasya śobhate

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

दीर्घिकाराममध्ये मे पद्मिनीखण्डमण्डिता । तत्रास्ते कृतवास्तव्यं राजहंसकदम्बकम्

dīrghikārāmamadhye me padminīkhaṇḍamaṇḍitā / tatrāste kṛtavāstavyaṃ rājahaṃsakadambakam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

धारायन्त्रैः प्रपूर्णा च क्रीडावापी तदन्तिके । स्नेहान् मया स्वयं सिक्तम् अस्ति लीलावनं नवम्

dhārāyantraiḥ prapūrṇā ca krīḍāvāpī tadantike / snehān mayā svayaṃ siktam asti līlāvanaṃ navam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तस्मिन् कृतनवोद्वाहा बकुले मालती मया । मुक्तः कङ्कणको नास्या मोचनीयस् त्वयैव सः

tasmin kṛtanavodvāhā bakule mālatī mayā / muktaḥ kaṅkaṇako nāsyā mocanīyas tvayaiva saḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

मया पुत्रीकृतश् चासाव् अशोकतरुबालकः । वर्धनीयः स्वहस्ताम्बुसेकैः स्तन्यपयोनिभैः

mayā putrīkṛtaś cāsāv aśokatarubālakaḥ / vardhanīyaḥ svahastāmbusekaiḥ stanyapayonibhaiḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

गृहे मुहुर् अपश्यन्ती माम् असौ चपलेक्षणा । नूनं हरिणिका चास्ते प्रापयेस् तां च काननम्

gṛhe muhur apaśyantī mām asau capalekṣaṇā / nūnaṃ hariṇikā cāste prāpayes tāṃ ca kānanam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

शुकः स परिहासो मे कालिनी सा च शारिका । यथा न कलहायेते तथा कुर्याः प्रतिक्षणम्

śukaḥ sa parihāso me kālinī sā ca śārikā / yathā na kalahāyete tathā kuryāḥ pratikṣaṇam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

नित्यम् एव मदुत्सङ्गलालिता नकुलाङ्गना । स्वाङ्के शाययितव्यासौ यथा याति न दूरतः

nityam eva madutsaṅgalālitā nakulāṅganā / svāṅke śāyayitavyāsau yathā yāti na dūrataḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

किं कार्यम् अथवा गेहे चिन्तया दीर्घयानया । सम्पादय चिताम् आशु प्रज्वलज्जातवेदसम्

kiṃ kāryam athavā gehe cintayā dīrghayānayā / sampādaya citām āśu prajvalajjātavedasam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

केयूरक चिरं किं माम् अतिदीनाम् अवेक्षसे । उत्तिष्ठ चिनु काष्ठानि समाहार हुताशनम्

keyūraka ciraṃ kiṃ mām atidīnām avekṣase / uttiṣṭha cinu kāṣṭhāni samāhāra hutāśanam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

लावण्याम्बुमयो देहः क्रियते कथम् अग्निसात् । कुमारम् अमुम् आदाय पतामि वरम् अम्भसि

lāvaṇyāmbumayo dehaḥ kriyate katham agnisāt / kumāram amum ādāya patāmi varam ambhasi

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कुमारे मित्रदुःखेन तत्क्षणोज्झितजीविते । इयन्तम् अपि जीवन्ती कालं लज्जे ऽहम् आत्मना

kumāre mitraduḥkhena tatkṣaṇojjhitajīvite / iyantam api jīvantī kālaṃ lajje 'ham ātmanā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

द्रष्टव्यासि कदेत्य् एवम् अभिधायैव मां गतः । सेयं चिरयतीत्य् एवम् अधुनाभिदधीत सः

draṣṭavyāsi kadety evam abhidhāyaiva māṃ gataḥ / seyaṃ cirayatīty evam adhunābhidadhīta saḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

इति कादम्बरीं सद्यो मरणव्यवसायिनीम् । शिशिरज्योतिरालोक्य कम्पमान इवाभवत्

iti kādambarīṃ sadyo maraṇavyavasāyinīm / śiśirajyotirālokya kampamāna ivābhavat

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

येन दुग्धाब्धिकल्लोलप्लाव्यमान इवाभवत् । प्रवृत्तदन्तवीणश् च सकलः कन्यकाजनः

yena dugdhābdhikallolaplāvyamāna ivābhavat / pravṛttadantavīṇaś ca sakalaḥ kanyakājanaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अथ दिव्याकृतिः को ऽपि पुरुषो गगनस्थितः । गर्जद्घनघटाधीरगम्भीरध्वनिरभ्यधात्

atha divyākṛtiḥ ko 'pi puruṣo gaganasthitaḥ / garjadghanaghaṭādhīragambhīradhvanirabhyadhāt

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

त्वं हि वत्से महाश्वेते पूर्वमाश्वासिता मया । स्थितो मदन्तिके ऽद्यापि पुण्डरीकस्तव प्रियः

tvaṃ hi vatse mahāśvete pūrvamāśvāsitā mayā / sthito madantike 'dyāpi puṇḍarīkastava priyaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

चन्द्रापीडस् त्व् अयं किञ्चित्कालं निद्रायमाणवत् । अत्रैवाविचलत्कान्तिर् आस्तां कादम्बरीप्रियः

candrāpīḍas tv ayaṃ kiñcitkālaṃ nidrāyamāṇavat / atraivāvicalatkāntir āstāṃ kādambarīpriyaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अनेन हि पुनर् लब्धनिरापायस्थिरायुषा । गाढकण्ठग्रहानन्दः कादम्बर्याः करिष्यते

anena hi punar labdhanirāpāyasthirāyuṣā / gāḍhakaṇṭhagrahānandaḥ kādambaryāḥ kariṣyate

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

भवत्योर् अयम् एवास्तु चित्तसम्प्रत्ययो दृढः । न स्प्रक्ष्यति विकारो यद् एनं भूतस्वभावजः

bhavatyor ayam evāstu cittasampratyayo dṛḍhaḥ / na sprakṣyati vikāro yad enaṃ bhūtasvabhāvajaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

इत्य् उक्त्वा ज्योतिषा तेन सहसैव तिरोदधे । सविस्मयस् तदा चाभूद् अखिलः कन्यकाजनः

ity uktvā jyotiṣā tena sahasaiva tirodadhe / savismayas tadā cābhūd akhilaḥ kanyakājanaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पत्त्रलेखा च तेनैव ज्योतिषो वचनेन सा । लब्धसंज्ञा समुत्थाय गत्वा च त्वरितैः पदैः

pattralekhā ca tenaiva jyotiṣo vacanena sā / labdhasaṃjñā samutthāya gatvā ca tvaritaiḥ padaiḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तम् इन्द्रायुधनामानम् अश्वम् आदाय केसरात् । तेनैव सहितागाधम् अविशन् मध्यम् अम्भसः

tam indrāyudhanāmānam aśvam ādāya kesarāt / tenaiva sahitāgādham aviśan madhyam ambhasaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

शङ्कितेव च तां वेगयातां तरलिकान्वगात् । सा ददर्श पयोमध्याद् उद्गच्छन्तं कपिञ्जलम्

śaṅkiteva ca tāṃ vegayātāṃ taralikānvagāt / sā dadarśa payomadhyād udgacchantaṃ kapiñjalam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

प्रसृत्य व्याचचक्षे ह यथालोकितमद्भुतम् । तेनापि विस्मयस्तासां कन्यानां ववृधेतराम्

prasṛtya vyācacakṣe ha yathālokitamadbhutam / tenāpi vismayastāsāṃ kanyānāṃ vavṛdhetarām

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अथ बिभ्रज् जटास् तन्वीः स्रुताम्बुकणदन्तुराः । जलार्द्रवल्कलस् ताभिर् अदृश्यत कपिञ्जलः

atha bibhraj jaṭās tanvīḥ srutāmbukaṇadanturāḥ / jalārdravalkalas tābhir adṛśyata kapiñjalaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

स्वयम् एवोपसृत्यासौ महाश्वेताम् अभाषत । राजपुत्र्य् अपि नामायं प्रत्यभिज्ञायते जनः

svayam evopasṛtyāsau mahāśvetām abhāṣata / rājaputry api nāmāyaṃ pratyabhijñāyate janaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अहं कपिञ्जलस् तस्य वयस्यो दयितस्य ते । चिरागमनदौरात्म्याद् उपालभ्यो ऽस्मि न त्वया

ahaṃ kapiñjalas tasya vayasyo dayitasya te / cirāgamanadaurātmyād upālabhyo 'smi na tvayā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कादम्बर्या त्वया चैताः श्रुताश् चन्द्रमसो गिरः । मदीयम् अपि वृत्तान्तम् अधुना शृणुतं युवाम्

kādambaryā tvayā caitāḥ śrutāś candramaso giraḥ / madīyam api vṛttāntam adhunā śṛṇutaṃ yuvām

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अप्य् उत्क्षिप्य तथा नीते वयस्ये तेन तत्क्षणम् । अहं गगनम् उत्प्लुत्य तम् एवानुसरन्न् अगाम्

apy utkṣipya tathā nīte vayasye tena tatkṣaṇam / ahaṃ gaganam utplutya tam evānusarann agām

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ततो ऽसौ दूरम् उत्प्लुत्य प्रविश्य शशिमण्डलम् । पश्चाद् एव प्रविष्टं माम् अवलोक्येदम् अब्रवीत्

tato 'sau dūram utplutya praviśya śaśimaṇḍalam / paścād eva praviṣṭaṃ mām avalokyedam abravīt

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कपिञ्जल मृगाङ्कं मां विद्धि सो ऽहं तवामुना । वयस्येन वृथा शप्तो हेमकूटगते त्वयि

kapiñjala mṛgāṅkaṃ māṃ viddhi so 'haṃ tavāmunā / vayasyena vṛthā śapto hemakūṭagate tvayi

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

वोढव्या लोकयात्रा हि लोकपालतया मया । उदितो ऽहं निजे काले ततः प्रविकिरन् करान्

voḍhavyā lokayātrā hi lokapālatayā mayā / udito 'haṃ nije kāle tataḥ pravikiran karān

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अयं मदंशुसंस्पर्शप्रवृद्धाधिकमन्मथः । कण्टोपान्तगलप्राणो रूक्षं मां वीक्ष्य शप्तवान्

ayaṃ madaṃśusaṃsparśapravṛddhādhikamanmathaḥ / kaṇṭopāntagalaprāṇo rūkṣaṃ māṃ vīkṣya śaptavān

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यथाद्य विरहार्तो ऽहमेत्य व्यापादितस् त्वया । मरिष्यसि तथैव त्वमिन्दो जन्मनि जन्मनि

yathādya virahārto 'hametya vyāpāditas tvayā / mariṣyasi tathaiva tvamindo janmani janmani

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

प्रतिशप्तो मयाप्येष त्वम् अप्य् एवं मरिष्यसि । मद्वद् एवेत्य् अनागस्कशापतापोदितक्रुधा

pratiśapto mayāpyeṣa tvam apy evaṃ mariṣyasi / madvad evety anāgaskaśāpatāpoditakrudhā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ततः प्रतनुमन्योर् मे परिताप इवाभवत् । जामातायं महाश्वेतासम्बन्धाद् इति पश्यतः

tataḥ pratanumanyor me paritāpa ivābhavat / jāmātāyaṃ mahāśvetāsambandhād iti paśyataḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कुर्यादपि प्रतीकारं श्वेतकेतुर्महातपाः । शरीरमस्य रक्षामि सामृतैर् अहम् अंशुभिः

kuryādapi pratīkāraṃ śvetaketurmahātapāḥ / śarīramasya rakṣāmi sāmṛtair aham aṃśubhiḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

इत्य् उत्क्षिप्य मयेहायम् आनीतस् त्वं च सत्वरम् । गत्वा निवेदयेमं तु वृत्तान्तं श्वेतकेतवे

ity utkṣipya mayehāyam ānītas tvaṃ ca satvaram / gatvā nivedayemaṃ tu vṛttāntaṃ śvetaketave

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

इति चन्द्रमसो वाक्यं श्रुत्वाहं दिवमुत्पतन् । त्वरितप्रसृतः कञ्चिद्वैमानिकमलङ्घयम्

iti candramaso vākyaṃ śrutvāhaṃ divamutpatan / tvaritaprasṛtaḥ kañcidvaimānikamalaṅghayam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

स च माम् अशपत् कोपाद् अश्वेनेव तपोबलात् । त्वयाहं लङ्घितस् तस्माद् अश्व एव भविष्यसि

sa ca mām aśapat kopād aśveneva tapobalāt / tvayāhaṃ laṅghitas tasmād aśva eva bhaviṣyasi

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

स मया प्रणिपत्योक्तः सुहृच् छोकान्धचेतसः । प्रमादान् न तपोदर्पान् मम तत् संहर क्रुधम्

sa mayā praṇipatyoktaḥ suhṛc chokāndhacetasaḥ / pramādān na tapodarpān mama tat saṃhara krudham

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

स त्व् अभाषत दत्तो ऽयं शापो भवति नान्यथा । तारापीडस्य पुत्रार्थम् उज्जयिन्यां तपस्यतः

sa tv abhāṣata datto 'yaṃ śāpo bhavati nānyathā / tārāpīḍasya putrārtham ujjayinyāṃ tapasyataḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

राज्ञो यास्यति पुत्रत्वं चन्द्रमाः सनिदर्शनम् । पुण्डरीकस्तदीयस्य शुकनासस्य मन्त्रिणः

rājño yāsyati putratvaṃ candramāḥ sanidarśanam / puṇḍarīkastadīyasya śukanāsasya mantriṇaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तारापीडसुतस्येन्दोर्गन्ता वाहनतां भवान् । तस्यावसाने स्नात्वैव शापस्यान्तो भविष्यति

tārāpīḍasutasyendorgantā vāhanatāṃ bhavān / tasyāvasāne snātvaiva śāpasyānto bhaviṣyati

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तद् आकर्ण्यार्णवे तूर्णम् अपतं शापमूर्छितः । ततो ऽश्वीभूत एवाहम् उदतिष्ठम् अयोनिजः

tad ākarṇyārṇave tūrṇam apataṃ śāpamūrchitaḥ / tato 'śvībhūta evāham udatiṣṭham ayonijaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

स्मृतिस् तुरगभावे ऽपि न मे नष्टा कदाचन । ममैवायम् इहानीतः किंनरानुसृतिक्रमात्

smṛtis turagabhāve 'pi na me naṣṭā kadācana / mamaivāyam ihānītaḥ kiṃnarānusṛtikramāt

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

वीप्सान्वितश् च शापो ऽयं परस्परम् अभूत् तयोः । द्वितीयजन्मयोगेन तयोर् भाव्यम् अतो ध्रुवम्

vīpsānvitaś ca śāpo 'yaṃ parasparam abhūt tayoḥ / dvitīyajanmayogena tayor bhāvyam ato dhruvam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तद् गच्छामि यथावृत्तम् आख्यातुं श्वेतकेतवे । द्वितीयजन्मग्रहणं क्व तयोश् चेति वेदितुम्

tad gacchāmi yathāvṛttam ākhyātuṃ śvetaketave / dvitīyajanmagrahaṇaṃ kva tayoś ceti veditum

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कपिञ्जलकथातस् तं वैशम्पायनविग्रहम् । पुण्डरीकं परिज्ञाय महाश्वेतान्वतप्यत

kapiñjalakathātas taṃ vaiśampāyanavigraham / puṇḍarīkaṃ parijñāya mahāśvetānvatapyata

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

द्वितीये ऽप्य् अहम् एवास्य जाता जन्मनि मृत्यवे । शप्तो मदनुरक्तो ऽसौ मयेति विललाप सा

dvitīye 'py aham evāsya jātā janmani mṛtyave / śapto madanurakto 'sau mayeti vilalāpa sā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कपिञ्जलस् तदा त्व् एवं रुदतीं ताम् अवारयत् । अब्रवीच् चावधिः पूर्णः प्रायो दुःखस्य वर्तते

kapiñjalas tadā tv evaṃ rudatīṃ tām avārayat / abravīc cāvadhiḥ pūrṇaḥ prāyo duḥkhasya vartate

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अल्पेनैव हि कालेन पुण्डरीकस्य सस्मितम् । अक्षमालां पुनः पाणिपल्लवे विनिधास्यसि

alpenaiva hi kālena puṇḍarīkasya sasmitam / akṣamālāṃ punaḥ pāṇipallave vinidhāsyasi

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कादम्बर्य् अपि माधुर्यमुग्धस्मितसुधाञ्चितैः । प्रमोदयिष्यते सान्द्रैश् चन्द्रापीडस्य भाषितैः

kādambary api mādhuryamugdhasmitasudhāñcitaiḥ / pramodayiṣyate sāndraiś candrāpīḍasya bhāṣitaiḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कादम्बरी तम् अप्राक्षीद् भगवन् सा क्व वर्तते । पत्त्रलेखेति स त्व् आह मया नाज्ञायि तद्गतिः

kādambarī tam aprākṣīd bhagavan sā kva vartate / pattralekheti sa tv āha mayā nājñāyi tadgatiḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

इत्य् उक्त्वोदपतद् व्योम रोमकूपाम्बुविप्रुषः । अच्छोदबिन्दुसंदिग्धाः किरन्न् अथ कपिञ्जलः

ity uktvodapatad vyoma romakūpāmbuvipruṣaḥ / acchodabindusaṃdigdhāḥ kirann atha kapiñjalaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तस्मिन् गते महाश्वेताकादम्बर्यौ तथैव ताम् । सशोकविस्मयोत्कम्पे कथया निन्यतुर् निशाम्

tasmin gate mahāśvetākādambaryau tathaiva tām / saśokavismayotkampe kathayā ninyatur niśām

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

महाश्वेताकथावृत्ते तत्राप्य् अधिकनिश्चया । कादम्बर्याः स्थिरं चित्ते सा प्रत्ययम् अजीजनत्

mahāśvetākathāvṛtte tatrāpy adhikaniścayā / kādambaryāḥ sthiraṃ citte sā pratyayam ajījanat

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अपरेद्युर् अथ स्फीतस्फटिकोपलवेदिकाम् । हृद्याम् आरोप्य कर्पूरतुषारकणदन्तुरैः

aparedyur atha sphītasphaṭikopalavedikām / hṛdyām āropya karpūratuṣārakaṇadanturaiḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अभिषिच्य जलैः स्वच्छैर् अनुलिप्य च चन्दनैः । आनर्च चन्द्रापीडस्य देहं कादम्बरी चिरम्

abhiṣicya jalaiḥ svacchair anulipya ca candanaiḥ / ānarca candrāpīḍasya dehaṃ kādambarī ciram

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यदि सत्यो ऽयम् आश्वासः सर्वं स्वस्थम् अथान्यथा । क्व गतो मे तदा मृत्युर् इत्य् अन्तर् निश्चिकाय सा

yadi satyo 'yam āśvāsaḥ sarvaṃ svastham athānyathā / kva gato me tadā mṛtyur ity antar niścikāya sā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

जगाद च महाश्वेताम् इदानीं ननु न त्रपे । सखीति व्याहरन्ती त्वां दुःखसब्रह्मचारिणीम्

jagāda ca mahāśvetām idānīṃ nanu na trape / sakhīti vyāharantī tvāṃ duḥkhasabrahmacāriṇīm

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

विधिना विदधानेन समानसुखदुःखताम् । आवयोश् चिरसंरूढं सखीप्रेम न दूषितम्

vidhinā vidadhānena samānasukhaduḥkhatām / āvayoś cirasaṃrūḍhaṃ sakhīprema na dūṣitam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ततः प्रभृति सा मूर्तिम् अर्चयन्त्यास्त तापसी । चन्द्रापीडस्य चन्द्रार्धचूडस्येव दिवानिशम्

tataḥ prabhṛti sā mūrtim arcayantyāsta tāpasī / candrāpīḍasya candrārdhacūḍasyeva divāniśam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

दिवसेष्व् अथ गच्छत्सु निर्विकारशरीरताम् । चन्द्रापीडस्य पश्यन्ती स्थिराम् आशां बबन्ध सा

divaseṣv atha gacchatsu nirvikāraśarīratām / candrāpīḍasya paśyantī sthirām āśāṃ babandha sā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ततः सेनान्यमा हूय बलाहकम् अभाषत । विदितस् तव सर्वो ऽर्थो वृत्तान्तो बहुविस्मयः

tataḥ senānyamā hūya balāhakam abhāṣata / viditas tava sarvo 'rtho vṛttānto bahuvismayaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

देहकान्त्यविनाशेन जातः सम्प्रत्ययश् च नः । अर्हस्य् उज्जयिनीं गन्तुं प्रभोर् आश्वासकारणात्

dehakāntyavināśena jātaḥ sampratyayaś ca naḥ / arhasy ujjayinīṃ gantuṃ prabhor āśvāsakāraṇāt

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सो ऽब्रवीद् देवि तत्रान्यं प्रज्ञातं प्रहिणोम्य् अहम् । युवराजम् इहोत्सृज्य न गन्तुं स्वयम् उत्सहे

so 'bravīd devi tatrānyaṃ prajñātaṃ prahiṇomy aham / yuvarājam ihotsṛjya na gantuṃ svayam utsahe

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ततस् त्वरितको नाम राज्ञो निकटसेवकः । प्रहितस् तेन लेखश् च स्वहस्तलिखिताक्षरः

tatas tvaritako nāma rājño nikaṭasevakaḥ / prahitas tena lekhaś ca svahastalikhitākṣaraḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

स गत्वोज्जयिनीं प्राप्य सर्वं राज्ञे न्यवेदयत् । राजा सान्तःपुरामात्यस् तद् अश्रौषीद् यथाक्रमम्

sa gatvojjayinīṃ prāpya sarvaṃ rājñe nyavedayat / rājā sāntaḥpurāmātyas tad aśrauṣīd yathākramam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ततस् तनयहृद्भङ्गश्रुतिव्यामूढचेतनः । उत्तरस्मिंश् च वृत्तान्ते न दृढप्रत्ययो ऽभवत्

tatas tanayahṛdbhaṅgaśrutivyāmūḍhacetanaḥ / uttarasmiṃś ca vṛttānte na dṛḍhapratyayo 'bhavat

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

शुकनासस् तु तं प्राह कर्मवैचित्र्यवेदिनः । श्रुतेतिहासशास्त्रस्य देव को ऽत्र तव भ्रमः

śukanāsas tu taṃ prāha karmavaicitryavedinaḥ / śrutetihāsaśāstrasya deva ko 'tra tava bhramaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

देवतानाम् ऋषीणां च मर्त्यदेहपरिग्रहः । श्रूयते हि पुराणेषु स्मृताव् अपि च पठ्यते

devatānām ṛṣīṇāṃ ca martyadehaparigrahaḥ / śrūyate hi purāṇeṣu smṛtāv api ca paṭhyate

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

चित्राश् चातिशयाः पुंसाम् अमानुषजनोचिताः । किम् अप्य् अलौकिकं बीजम् अनुमापयितुं क्षमाः

citrāś cātiśayāḥ puṃsām amānuṣajanocitāḥ / kim apy alaukikaṃ bījam anumāpayituṃ kṣamāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कुमारश् च गुणैर् इन्दोर् अतिदूरं न भिद्यते । सा कान्तिर् आकृतिः शक्तिः क्व दृष्टा चान्यमानुषे

kumāraś ca guṇair indor atidūraṃ na bhidyate / sā kāntir ākṛtiḥ śaktiḥ kva dṛṣṭā cānyamānuṣe

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

स्वप्ने देवीमुखे दृष्टश् चन्द्रमास् तु विशंस् त्वया । मया च पुण्डरीकाङ्का ब्राह्मणी समदृश्यत

svapne devīmukhe dṛṣṭaś candramās tu viśaṃs tvayā / mayā ca puṇḍarīkāṅkā brāhmaṇī samadṛśyata

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

शाप एव तयोर् आसीद् आवयोस् तु परो वरः । देवताः पुत्रतां यान्ति यद्गृहे मर्त्यधर्मिणाम्

śāpa eva tayor āsīd āvayos tu paro varaḥ / devatāḥ putratāṃ yānti yadgṛhe martyadharmiṇām

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कपिञ्जलः पुनस् तादृग् अविलुप्तगतिर् दिवि । आचक्षीत कथं मिथ्या तुरगो नु क्व तादृशः

kapiñjalaḥ punas tādṛg aviluptagatir divi / ācakṣīta kathaṃ mithyā turago nu kva tādṛśaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

इदं क्वान्यत्र दृष्टं वा जीवितेनोज्झितो ऽपि यः । पञ्चभूतात्मको देहः स यद् एति न विक्रियाम्

idaṃ kvānyatra dṛṣṭaṃ vā jīvitenojjhito 'pi yaḥ / pañcabhūtātmako dehaḥ sa yad eti na vikriyām

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ब्रूयात्त्वरितको मिथ्या लिखेन्मिथ्या बलाहकः । सुपरीक्षितभृत्यस्य नेयं शङ्का तवोचिता

brūyāttvaritako mithyā likhenmithyā balāhakaḥ / suparīkṣitabhṛtyasya neyaṃ śaṅkā tavocitā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

विदधतमसमोल्लसत्प्रमोदं जगद् अचिराद् अवलोकयिष्यसि त्वम् । शशिनम् इव विधुन्तुदेन मुक्तं व्यपगतशापकदर्थनं कुमारम्

vidadhatamasamollasatpramodaṃ jagad acirād avalokayiṣyasi tvam / śaśinam iva vidhuntudena muktaṃ vyapagataśāpakadarthanaṃ kumāram

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

इति मन्त्रिवचांसि शृण्वतो ऽपि स्वसुतस्नेहविसंस्थुलस्य राज्ञः । न धृतिं प्रतिपद्यते स्म चेतो गमने च व्यवसायम् आललम्बे

iti mantrivacāṃsi śṛṇvato 'pi svasutasnehavisaṃsthulasya rājñaḥ / na dhṛtiṃ pratipadyate sma ceto gamane ca vyavasāyam ālalambe

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अथ सह महिषीभिर् बाष्पपूर्णेक्षणाभिर् निजसचिवसमेतो ऽगच्छदच्छोदतीरम् । शिथिलितसकलास्थः पार्थिवस् तं च यान्तं जनपदपुरलोकः सर्व एवान्वगच्छत्

atha saha mahiṣībhir bāṣpapūrṇekṣaṇābhir nijasacivasameto 'gacchadacchodatīram / śithilitasakalāsthaḥ pārthivas taṃ ca yāntaṃ janapadapuralokaḥ sarva evānvagacchat

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तस्मिन् गते ऽथ विजनापणवीथिकान्ता कान्तारभूर् इव तदोज्जयिनी बभूव । याते दिवं सकललोकमनोभिरामे रामे यथा हतसमृद्धिर् अभूद् अयोध्या

tasmin gate 'tha vijanāpaṇavīthikāntā kāntārabhūr iva tadojjayinī babhūva / yāte divaṃ sakalalokamanobhirāme rāme yathā hatasamṛddhir abhūd ayodhyā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

गत्वा नृपः सुतम् अवेक्ष्य चिरं रुदित्वा तत् तद् विलप्य सह तत्र विलासवत्या । उत्सृज्य राज्यविभवं यतिवद् व्यधत्त तत्रैव वल्कलधरः स्थितिम् अद्य तावत्

gatvā nṛpaḥ sutam avekṣya ciraṃ ruditvā tat tad vilapya saha tatra vilāsavatyā / utsṛjya rājyavibhavaṃ yativad vyadhatta tatraiva valkaladharaḥ sthitim adya tāvat

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

इत्य् उक्त्वा कृतजृम्भिकः क्षणम् इव स्थित्वाचचक्षे पुनर् जाबलिर् भगवान् अहो बत रसाद् दीर्घा कथा वर्णिता । तद्यो ऽसौ शुकनाससूनुर् अनया शप्तो महाश्वेतया वैशम्पायन एष सो ऽद्य शुकतां तेनागतः कर्मणा

ity uktvā kṛtajṛmbhikaḥ kṣaṇam iva sthitvācacakṣe punar jābalir bhagavān aho bata rasād dīrghā kathā varṇitā / tadyo 'sau śukanāsasūnur anayā śapto mahāśvetayā vaiśampāyana eṣa so 'dya śukatāṃ tenāgataḥ karmaṇā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अपि चाविनयेन कोपितः शुकनासो ऽस्य पिता यद् अब्रवीत् । शुक एव वृथा स पाठितः फलितं तच् च वचो ऽद्य शापवत्

api cāvinayena kopitaḥ śukanāso 'sya pitā yad abravīt / śuka eva vṛthā sa pāṭhitaḥ phalitaṃ tac ca vaco 'dya śāpavat

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

श्रुत्वैतां तु कथां तपोधनगणैः पृष्टः पुनर् विस्मितैः को हेतुर् भगवन् यद् अस्य मदनस् तावान् मुनेर् अप्य् अभूत् । जाबालिः पुनर् आह नन्व् अभिहितं स्त्रीवीर्यतः केवलाद् उत्पन्नो ऽयम् अतो रजस्वलतया नारीस्वभावो ऽभवत्

śrutvaitāṃ tu kathāṃ tapodhanagaṇaiḥ pṛṣṭaḥ punar vismitaiḥ ko hetur bhagavan yad asya madanas tāvān muner apy abhūt / jābāliḥ punar āha nanv abhihitaṃ strīvīryataḥ kevalād utpanno 'yam ato rajasvalatayā nārīsvabhāvo 'bhavat

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

विरतवचसि तस्मिन्न् एतद् उक्त्वा महर्षौ रजनिर् अपि समाप्तिं सा कथावत् प्रपेदे । तदनु मुनिजनेनाकारि पूर्वाह्णसंध्यासमयसमुचितेषु ध्यानकार्येषु सिद्धिः

viratavacasi tasminn etad uktvā maharṣau rajanir api samāptiṃ sā kathāvat prapede / tadanu munijanenākāri pūrvāhṇasaṃdhyāsamayasamuciteṣu dhyānakāryeṣu siddhiḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.