Library·Amarasiṃha: Amarakośa (kāṇḍas 1–2)·1
स्यान् निद्रा शयनं स्वापः स्वप्नः संवेश इत्यपि तन्द्री प्रमीला भ्रकुटिर् भ्रुकुटिर् भ्रूकुटिः स्त्रियाम्
syān nidrā śayanaṃ svāpaḥ svapnaḥ saṃveśa ityapi tandrī pramīlā bhrakuṭir bhrukuṭir bhrūkuṭiḥ striyām
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अदृष्टिः स्यादसौम्ये ऽक्ष्णि संसिद्धिप्रकृती त्व् इमे स्वरूपं च स्वभावश्च निसर्गश्चाथ वेपथुः
adṛṣṭiḥ syādasaumye 'kṣṇi saṃsiddhiprakṛtī tv ime svarūpaṃ ca svabhāvaśca nisargaścātha vepathuḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कम्पो ऽथ क्षण उद्धर्षो मह उद्धव उत्सवः अधोभुवनपातालं बलिसद्म रसातलम्
kampo 'tha kṣaṇa uddharṣo maha uddhava utsavaḥ adhobhuvanapātālaṃ balisadma rasātalam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
नागलोको ऽथ कुहरं सुषिरं विवरं बिलम् छिद्रं निर्व्यथनं रोकं रन्ध्रं श्वभ्रं वपा सुषिः
nāgaloko 'tha kuharaṃ suṣiraṃ vivaraṃ bilam chidraṃ nirvyathanaṃ rokaṃ randhraṃ śvabhraṃ vapā suṣiḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
गर्तावटौ भुवि श्वभ्रे सरन्ध्रे सुषिरं त्रिषु अन्धकारो ऽस्त्रियां ध्वान्तं तमिस्रं तिमिरं तमः
gartāvaṭau bhuvi śvabhre sarandhre suṣiraṃ triṣu andhakāro 'striyāṃ dhvāntaṃ tamisraṃ timiraṃ tamaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ध्वान्ते गाढे ऽन्धतमसं क्षीणे ऽवतमसं तमः विष्वक् संतमसं नागाः काद्रवेयास्तदीश्वरे
dhvānte gāḍhe 'ndhatamasaṃ kṣīṇe 'vatamasaṃ tamaḥ viṣvak saṃtamasaṃ nāgāḥ kādraveyāstadīśvare
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
शेषो ऽनन्तो वासुकिस्तु सर्पराजो ऽथ गोनसे तिलित्सः स्यादजगरे शयुर्वाहस इत्य् उभौ
śeṣo 'nanto vāsukistu sarparājo 'tha gonase tilitsaḥ syādajagare śayurvāhasa ity ubhau
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अलगर्दो जलव्यालः समौ राजिलडुण्डुभौ मालुधानो मातुलाहिर् निर्मुक्तो मुक्तकञ्चुकः
alagardo jalavyālaḥ samau rājilaḍuṇḍubhau māludhāno mātulāhir nirmukto muktakañcukaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सर्पः पृदाकुर्भुजगो भुजंगो ऽहिर् भुजंगमः आशीविषो विषधरश्चक्री व्यालः सरीसृपः
sarpaḥ pṛdākurbhujago bhujaṃgo 'hir bhujaṃgamaḥ āśīviṣo viṣadharaścakrī vyālaḥ sarīsṛpaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कुण्डली गूढपाच्चक्षुःश्रवाः काकोदरः फणी दर्वीकरो दीर्घपृष्ठो दन्दशूको बिलेशयः
kuṇḍalī gūḍhapāccakṣuḥśravāḥ kākodaraḥ phaṇī darvīkaro dīrghapṛṣṭho dandaśūko bileśayaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
उरगः पन्नगो भोगी जिह्मगः पवनाशनः लेलिहानो द्विरसनो गोकर्णः कञ्चुकी तथा
uragaḥ pannago bhogī jihmagaḥ pavanāśanaḥ lelihāno dvirasano gokarṇaḥ kañcukī tathā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कुम्भीनसः फणधरो हरिर् भोगधरस् तथा अहेः शरीरं भोगः स्याद् आशीर् अप्य् अहिदंष्ट्रिका
kumbhīnasaḥ phaṇadharo harir bhogadharas tathā aheḥ śarīraṃ bhogaḥ syād āśīr apy ahidaṃṣṭrikā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
त्रिष्वाहेयं विषास्थ्यादि स्फटायां तु फणा द्वयोः समौ कञ्चुकनिर्मोकौ क्ष्वेडस्तु गरलं विषम्
triṣvāheyaṃ viṣāsthyādi sphaṭāyāṃ tu phaṇā dvayoḥ samau kañcukanirmokau kṣveḍastu garalaṃ viṣam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पुंसि क्लीबे च काकोलकालकूटहलाहलाः सौराष्ट्रिकः शौक्लिकेयो ब्रह्मपुत्रः प्रदीपनः
puṃsi klībe ca kākolakālakūṭahalāhalāḥ saurāṣṭrikaḥ śauklikeyo brahmaputraḥ pradīpanaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
दारदो वत्सनाभश्च विषभेदा अमी नव विषवैद्यो जाङ्गुलिको व्यालग्राह्य् अहितुण्डिकः
dārado vatsanābhaśca viṣabhedā amī nava viṣavaidyo jāṅguliko vyālagrāhy ahituṇḍikaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स्यान् नारकस् तु नरको निरयो दुर्गतिः स्त्रियाम् तद्भेदास् तपनावीचिमहारौरवरौरवाः
syān nārakas tu narako nirayo durgatiḥ striyām tadbhedās tapanāvīcimahārauravarauravāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
संघातः कालसूत्रं चेत्याद्याः सत्त्वास्तु नारकाः प्रेता वैतरणी सिन्धुः स्यादलक्ष्मीस्तु निरृतिः
saṃghātaḥ kālasūtraṃ cetyādyāḥ sattvāstu nārakāḥ pretā vaitaraṇī sindhuḥ syādalakṣmīstu nirṛtiḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
विष्टिराजूः कारणा तु यातना तीव्रवेदना पीडा बाधा व्यथा दुःखमामनस्यं प्रसूतिजम्
viṣṭirājūḥ kāraṇā tu yātanā tīvravedanā pīḍā bādhā vyathā duḥkhamāmanasyaṃ prasūtijam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स्यात्कष्टं कृच्छ्रमाभीलं त्रिष्वेषां भेद्यगामि यत् समुद्रो ऽब्धिरकूपारः पारावारः सरित्पतिः
syātkaṣṭaṃ kṛcchramābhīlaṃ triṣveṣāṃ bhedyagāmi yat samudro 'bdhirakūpāraḥ pārāvāraḥ saritpatiḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
उदन्वानुदधिः सिन्धुः सरस्वान्सागरो ऽर्णवः रत्नाकरो जलनिधिर्यादःपतिरपाम्पतिः
udanvānudadhiḥ sindhuḥ sarasvānsāgaro 'rṇavaḥ ratnākaro jalanidhiryādaḥpatirapāmpatiḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तस्य प्रभेदाः क्षीरोदो लवणोदस् तथापरे आपः स्त्री भूम्नि वार्वारि सलिलं कमलं जलम्
tasya prabhedāḥ kṣīrodo lavaṇodas tathāpare āpaḥ strī bhūmni vārvāri salilaṃ kamalaṃ jalam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पयः कीलालममृतं जीवनं भुवनं वनम् कबन्धमुदकं पाथः पुष्करं सर्वतोमुखम्
payaḥ kīlālamamṛtaṃ jīvanaṃ bhuvanaṃ vanam kabandhamudakaṃ pāthaḥ puṣkaraṃ sarvatomukham
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अम्भोऽर्णस् तोयपानीयनीरक्षीरो ऽम्बुशम्बरम् मेघपुष्पं घनरसस्त्रिषु द्वे आप्यम् अम्मयम्
ambho'rṇas toyapānīyanīrakṣīro 'mbuśambaram meghapuṣpaṃ ghanarasastriṣu dve āpyam ammayam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
भङ्गस् तरंग ऊर्मिर्वा स्त्रियां वीचिरथोर्मिषु महत्सूल्लोलकल्लोलौ स्यादावर्तो ऽम्भसां भ्रमः
bhaṅgas taraṃga ūrmirvā striyāṃ vīcirathormiṣu mahatsūllolakallolau syādāvarto 'mbhasāṃ bhramaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पृषन्ति बिन्दुपृषताः पुमांसो विप्रुषः स्त्रियाम् चक्राणि पुटभेदाः स्युर् भ्रमाश् च जलनिर्गमाः
pṛṣanti bindupṛṣatāḥ pumāṃso vipruṣaḥ striyām cakrāṇi puṭabhedāḥ syur bhramāś ca jalanirgamāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कूलं रोधश् च तीरं च प्रतीरं च तटं त्रिषु पारावारे परार्वाची तीरे पात्रं तदन्तरम्
kūlaṃ rodhaś ca tīraṃ ca pratīraṃ ca taṭaṃ triṣu pārāvāre parārvācī tīre pātraṃ tadantaram
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
द्वीपो ऽस्त्रियामन्तरीपं यदन्तर्वारिणस्तटम् तोयोत्थितं तत्पुलिनं सैकतं सिकतामयम्
dvīpo 'striyāmantarīpaṃ yadantarvāriṇastaṭam toyotthitaṃ tatpulinaṃ saikataṃ sikatāmayam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
निषद्वरस्तु जम्बालः पङ्को ऽस्त्री शादकर्दमौ जलोच्छ्वासाः परीवाहाः कूपकास्तु विदारकाः
niṣadvarastu jambālaḥ paṅko 'strī śādakardamau jalocchvāsāḥ parīvāhāḥ kūpakāstu vidārakāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
नाव्यं त्रिलिङ्गं नौतार्ये स्त्रियां नौस्तरणिस्तरिः उडुपं तु प्लवः कोलः स्रोतो ऽम्बुसरणं स्वतः
nāvyaṃ triliṅgaṃ nautārye striyāṃ naustaraṇistariḥ uḍupaṃ tu plavaḥ kolaḥ sroto 'mbusaraṇaṃ svataḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
आतरस्तरपण्यं स्याद् द्रोणी काष्ठाम्बुवाहिनी सांयात्रिकः पोतवणिक् कर्णधारस् तु नाविकः
ātarastarapaṇyaṃ syād droṇī kāṣṭhāmbuvāhinī sāṃyātrikaḥ potavaṇik karṇadhāras tu nāvikaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
नियामकाः पोतवाहाः कूपको गुणवृक्षकः नौकादण्डः क्षेपणी स्याद् अरित्रं केनिपातकः
niyāmakāḥ potavāhāḥ kūpako guṇavṛkṣakaḥ naukādaṇḍaḥ kṣepaṇī syād aritraṃ kenipātakaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अभ्रिः स्त्री काष्ठकुद्दालः सेकपात्रं तु सेचनम् क्लीबे ऽर्धनावं नावो ऽर्धे ऽतीतनौके ऽतिनु त्रिषु
abhriḥ strī kāṣṭhakuddālaḥ sekapātraṃ tu secanam klībe 'rdhanāvaṃ nāvo 'rdhe 'tītanauke 'tinu triṣu
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
त्रिष्वागाधात्प्रसन्नो ऽच्छः कलुषो ऽनच्छ आविलः निम्नं गभीरं गम्भीरमुत्तानं तद्विपर्यये
triṣvāgādhātprasanno 'cchaḥ kaluṣo 'naccha āvilaḥ nimnaṃ gabhīraṃ gambhīramuttānaṃ tadviparyaye
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अगाधमतलस्पर्शे कैवर्ते दाशधीवरौ आनायः पुंसि जालं स्याच्छणसूत्रं पवित्रकम्
agādhamatalasparśe kaivarte dāśadhīvarau ānāyaḥ puṃsi jālaṃ syācchaṇasūtraṃ pavitrakam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मत्स्याधानी कुवेणी स्याद् बडिशं मत्स्यवेधनम् पृथुरोमा झषो मत्स्यो मीनो वैसारिणो ऽण्डजः
matsyādhānī kuveṇī syād baḍiśaṃ matsyavedhanam pṛthuromā jhaṣo matsyo mīno vaisāriṇo 'ṇḍajaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
विसारः शकुली चाथ गडकः शकुलार्भकः सहस्रदंष्ट्रः पाठीन उलूपी शिशुकः समौ
visāraḥ śakulī cātha gaḍakaḥ śakulārbhakaḥ sahasradaṃṣṭraḥ pāṭhīna ulūpī śiśukaḥ samau
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
नलमीनश्चिलिचिमः प्रोष्ठी तु शफरी द्वयोः क्षुद्राण्डमत्स्यसंघातः पोताधानमथो झषाः
nalamīnaścilicimaḥ proṣṭhī tu śapharī dvayoḥ kṣudrāṇḍamatsyasaṃghātaḥ potādhānamatho jhaṣāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
रोहितो मद्गुरः शालो राजीवः शकुलस्तिमिः तिमिङ्गलादयश् चाथ यादांसि जलजन्तवः
rohito madguraḥ śālo rājīvaḥ śakulastimiḥ timiṅgalādayaś cātha yādāṃsi jalajantavaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तद्भेदाः शिशुमारोद्रशङ्कवो मकरादयः स्यात्कुलीरः कर्कटकः कूर्मे कमठकच्छपौ
tadbhedāḥ śiśumārodraśaṅkavo makarādayaḥ syātkulīraḥ karkaṭakaḥ kūrme kamaṭhakacchapau
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ग्राहो ऽवहारो नक्रस्तु कुम्भीरो ऽथ महीलता गण्डूपदः किञ्चुलको निहाका गोधिका समे
grāho 'vahāro nakrastu kumbhīro 'tha mahīlatā gaṇḍūpadaḥ kiñculako nihākā godhikā same
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
रक्तपा तु जलौकायां स्त्रियां भूम्नि जलौकसः मुक्तास्फोटः स्त्रियां शुक्तिः शङ्खः स्यात्कम्बुरस्त्रियौ
raktapā tu jalaukāyāṃ striyāṃ bhūmni jalaukasaḥ muktāsphoṭaḥ striyāṃ śuktiḥ śaṅkhaḥ syātkamburastriyau
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
क्षुद्रशङ्खाः शङ्खनखाः शम्बूका जलशुक्तयः भेके मण्डूकवर्षाभूशालूरप्लवदर्दुराः
kṣudraśaṅkhāḥ śaṅkhanakhāḥ śambūkā jalaśuktayaḥ bheke maṇḍūkavarṣābhūśālūraplavadardurāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
शिली गण्डूपदी भेकी वर्षाभ्वी कमठी डुलिः मद्गुरस्य प्रिया शृङ्गी दुर्नामा दीर्घकोशिका
śilī gaṇḍūpadī bhekī varṣābhvī kamaṭhī ḍuliḥ madgurasya priyā śṛṅgī durnāmā dīrghakośikā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
जलाशया जलाधारास्तत्रागाधजलो ह्रदः आहावस्तु निपानं स्यादुपकूपजलाशये
jalāśayā jalādhārāstatrāgādhajalo hradaḥ āhāvastu nipānaṃ syādupakūpajalāśaye
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पुंस्येवान्धुः प्रहिः कूप उदपानं तु पुंसि वा नेमिस्त्रिकास्य वीनाहो मुखबन्धनमस्य यत्
puṃsyevāndhuḥ prahiḥ kūpa udapānaṃ tu puṃsi vā nemistrikāsya vīnāho mukhabandhanamasya yat
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पुष्करिण्यां तु खातं स्यादखातं देवखातकम् पद्माकरस् तडागो ऽस्त्री कासारः सरसी सरः
puṣkariṇyāṃ tu khātaṃ syādakhātaṃ devakhātakam padmākaras taḍāgo 'strī kāsāraḥ sarasī saraḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
वेशन्तः पल्वलं चाल्पसरो वापी तु दीर्घिका खेयं तु परिखाधारस्त्वम्भसां यत्र धारणम्
veśantaḥ palvalaṃ cālpasaro vāpī tu dīrghikā kheyaṃ tu parikhādhārastvambhasāṃ yatra dhāraṇam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स्याद् आलवालमावालम् आवापो ऽथ नदी सरित् तरंगिणी शैवलिनी तटिनी ह्रादिनी धुनी
syād ālavālamāvālam āvāpo 'tha nadī sarit taraṃgiṇī śaivalinī taṭinī hrādinī dhunī
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स्रोतस्विनी द्वीपवती स्रवन्ती निम्नगापगा कूलंकषा निर्झरिणी रोधोवक्रा सरस्वती
srotasvinī dvīpavatī sravantī nimnagāpagā kūlaṃkaṣā nirjhariṇī rodhovakrā sarasvatī
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
गङ्गा विष्णुपदी जह्नुतनया सुरनिम्नगा भागीरथी त्रिपथगा त्रिस्रोता भीष्मसूरपि
gaṅgā viṣṇupadī jahnutanayā suranimnagā bhāgīrathī tripathagā trisrotā bhīṣmasūrapi
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कालिन्दी सूर्यतनया यमुना शमनस्वसा रेवा तु नर्मदा सोमोद्भवा मेकलकन्यका
kālindī sūryatanayā yamunā śamanasvasā revā tu narmadā somodbhavā mekalakanyakā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
करतोया सदानीरा बाहुदा सैतवाहिनी शतद्रुस्तु शुतुद्रिः स्याद्विपाशा तु विपाट् स्त्रियाम्
karatoyā sadānīrā bāhudā saitavāhinī śatadrustu śutudriḥ syādvipāśā tu vipāṭ striyām
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
शोणो हिरण्यवाहः स्यात्कुल्याल्पा कृत्रिमा सरित् शरावती वेत्रवती चन्द्रभागा सरस्वती
śoṇo hiraṇyavāhaḥ syātkulyālpā kṛtrimā sarit śarāvatī vetravatī candrabhāgā sarasvatī
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कावेरी सरितो ऽन्याश्च सम्भेदः सिन्धुसंगमः द्वयोः प्रणाली पयसः पदव्यां त्रिषु तूत्तरौ
kāverī sarito 'nyāśca sambhedaḥ sindhusaṃgamaḥ dvayoḥ praṇālī payasaḥ padavyāṃ triṣu tūttarau
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
देविकायां सरय्वां च भवे दाविकसारवौ सौगन्धिकं तु कल्हारं हल्लकं रक्तसंध्यकम्
devikāyāṃ sarayvāṃ ca bhave dāvikasāravau saugandhikaṃ tu kalhāraṃ hallakaṃ raktasaṃdhyakam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स्यादुत्पलं कुवलयमथ नीलाम्बुजन्म च इन्दीवरं च नीले ऽस्मिन्सिते कुमुदकैरवे
syādutpalaṃ kuvalayamatha nīlāmbujanma ca indīvaraṃ ca nīle 'sminsite kumudakairave
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
शालूकमेषां कन्दः स्याद्वारिपर्णी तु कुम्भिका जलनीली तु शैवालं शैवलो ऽथ कुमुद्वती
śālūkameṣāṃ kandaḥ syādvāriparṇī tu kumbhikā jalanīlī tu śaivālaṃ śaivalo 'tha kumudvatī
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कुमुदिन्यां नलिन्यां तु बिसिनीपद्मिनीमुखाः वा पुंसि पद्मं नलिनमरविन्दं महोत्पलम्
kumudinyāṃ nalinyāṃ tu bisinīpadminīmukhāḥ vā puṃsi padmaṃ nalinamaravindaṃ mahotpalam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सहस्रपत्त्रं कमलं शतपत्त्रं कुशेशयम् पङ्केरुहं तामरसं सारसं सरसीरुहम्
sahasrapattraṃ kamalaṃ śatapattraṃ kuśeśayam paṅkeruhaṃ tāmarasaṃ sārasaṃ sarasīruham
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
बिसप्रसूनराजीवपुष्कराम्भोरुहाणि च पुण्डरीकं सिताम्भोजमथ रक्तसरोरुहे
bisaprasūnarājīvapuṣkarāmbhoruhāṇi ca puṇḍarīkaṃ sitāmbhojamatha raktasaroruhe
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
रक्तोत्पलं कोकनदं नालो नालमथास्त्रियाम् मृणालं बिसमब्जादिकदम्बे खण्डमस्त्रियाम्
raktotpalaṃ kokanadaṃ nālo nālamathāstriyām mṛṇālaṃ bisamabjādikadambe khaṇḍamastriyām
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
करहाटः शिफाकन्दः किञ्जल्कः केसरो ऽस्त्रियाम् संवर्तिका नवदलं बीजकोशो वराटकः
karahāṭaḥ śiphākandaḥ kiñjalkaḥ kesaro 'striyām saṃvartikā navadalaṃ bījakośo varāṭakaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
उक्तं स्वर्व्योमदिक्कालधीशब्दादि सनाट्यकम् पातालभोगिनरकं वारि चैषां च संगतम्
uktaṃ svarvyomadikkāladhīśabdādi sanāṭyakam pātālabhoginarakaṃ vāri caiṣāṃ ca saṃgatam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
इत्यमरसिंहकृतौ नामलिङ्गानुशासने स्वरादिकाण्डः प्रथमः साङ्ग एव समर्थितः
ityamarasiṃhakṛtau nāmaliṅgānuśāsane svarādikāṇḍaḥ prathamaḥ sāṅga eva samarthitaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.