Amarasiṃha: Amarakośa (kāṇḍas 1–2) 2

वर्गाः पृथ्वीपुरक्ष्माभृद्वनौषधिमृगादिभिः नृब्रह्मक्षत्रविट्शूद्रैः साङ्गोपाङ्गैरिहोदिताः

vargāḥ pṛthvīpurakṣmābhṛdvanauṣadhimṛgādibhiḥ nṛbrahmakṣatraviṭśūdraiḥ sāṅgopāṅgairihoditāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

भूर् भूमिर् अचलानन्ता रसा विश्वम्भरा स्थिता धरा धरित्री धरणिः क्षोणिर्ज्या काश्यपी क्षितिः

bhūr bhūmir acalānantā rasā viśvambharā sthitā dharā dharitrī dharaṇiḥ kṣoṇirjyā kāśyapī kṣitiḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सर्वंसहा वसुमती वसुधोर्वी वसुंधरा गोत्रा कुः पृथिवी पृथ्वी क्ष्मावनिर्मेदिनी मही

sarvaṃsahā vasumatī vasudhorvī vasuṃdharā gotrā kuḥ pṛthivī pṛthvī kṣmāvanirmedinī mahī

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

विपुला गह्वरी धात्री गौरिला कुम्भिनी क्षमा भूतधात्री रत्नगर्भा जगती सागराम्बरा

vipulā gahvarī dhātrī gaurilā kumbhinī kṣamā bhūtadhātrī ratnagarbhā jagatī sāgarāmbarā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

मृन्मृत्तिका प्रशस्ता तु मृत्सा मृत्स्ना च मृत्तिका उर्वरा सर्वसस्याढ्या स्यादूषः क्षारमृत्तिका

mṛnmṛttikā praśastā tu mṛtsā mṛtsnā ca mṛttikā urvarā sarvasasyāḍhyā syādūṣaḥ kṣāramṛttikā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ऊषवान् ऊषरो द्वाव् अप्य् अन्यलिङ्गौ स्थलं स्थली समानौ मरुधन्वानौ द्वे खिलाप्रहते समे

ūṣavān ūṣaro dvāv apy anyaliṅgau sthalaṃ sthalī samānau marudhanvānau dve khilāprahate same

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

त्रिष्वथो जगती लोको विष्टपं भुवनं जगत् लोको ऽयं भारतं वर्षम् शरावत्यास्तु यो ऽवधेः

triṣvatho jagatī loko viṣṭapaṃ bhuvanaṃ jagat loko 'yaṃ bhārataṃ varṣam śarāvatyāstu yo 'vadheḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

देशः प्राग्दक्षिणः प्राच्य उदीच्यः पश्चिमोत्तरः प्रत्यन्तो म्लेच्छदेशः स्यान् मध्यदेशस् तु मध्यमः

deśaḥ prāgdakṣiṇaḥ prācya udīcyaḥ paścimottaraḥ pratyanto mlecchadeśaḥ syān madhyadeśas tu madhyamaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

आर्यावर्तः पुण्यभूमिर् मध्यं विन्ध्यहिमालयोः नीवृज् जनपदो देशविषयौ तूपवर्तनम्

āryāvartaḥ puṇyabhūmir madhyaṃ vindhyahimālayoḥ nīvṛj janapado deśaviṣayau tūpavartanam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

त्रिष्व् आगोष्ठान् नडप्राये नड्वान् नड्वल इत्यपि कुमुद्वान्कुमुदप्राये वेतस्वान् बहुवेतसे

triṣv āgoṣṭhān naḍaprāye naḍvān naḍvala ityapi kumudvānkumudaprāye vetasvān bahuvetase

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

शाद्वलः शादहरिते सजम्बाले तु पङ्किलः जलप्रायमनूपं स्यात्पुंसि कच्छस्तथाविधः

śādvalaḥ śādaharite sajambāle tu paṅkilaḥ jalaprāyamanūpaṃ syātpuṃsi kacchastathāvidhaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

स्त्री शर्करा शर्करिलः शार्करः शर्करावति देश एवादिमावेवम् उन्नेयाः सिकतावति

strī śarkarā śarkarilaḥ śārkaraḥ śarkarāvati deśa evādimāvevam unneyāḥ sikatāvati

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

देशो नद्यम्बुवृष्ट्यम्बुसम्पन्नव्रीहिपालितः स्यान् नदीमातृको देवमातृकश्च यथाक्रमम्

deśo nadyambuvṛṣṭyambusampannavrīhipālitaḥ syān nadīmātṛko devamātṛkaśca yathākramam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सुराज्ञि देशे राजन्वान्स्यात्ततो ऽन्यत्र राजवान् गोष्ठं गोस्थानकं तत्तु गौष्ठीनं भूतपूर्वकम्

surājñi deśe rājanvānsyāttato 'nyatra rājavān goṣṭhaṃ gosthānakaṃ tattu gauṣṭhīnaṃ bhūtapūrvakam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पर्यन्तभूः परिसरः सेतुरालौ स्त्रियां पुमान् वामलूरश्च नाकुश्च वल्मीकं पुंनपुंसकम्

paryantabhūḥ parisaraḥ seturālau striyāṃ pumān vāmalūraśca nākuśca valmīkaṃ puṃnapuṃsakam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अयनम् वर्त्म मार्गाध्वपन्थानः पदवी सृतिः सरणिः पद्धतिः पद्या वर्तन्य् एकपदीति च

ayanam vartma mārgādhvapanthānaḥ padavī sṛtiḥ saraṇiḥ paddhatiḥ padyā vartany ekapadīti ca

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अतिपन्थाः सुपन्थाश् च सत्पथश्चार्चिते ऽध्वनि व्यध्वो दुरध्वो विपथः कदध्वा कापथः समाः

atipanthāḥ supanthāś ca satpathaścārcite 'dhvani vyadhvo duradhvo vipathaḥ kadadhvā kāpathaḥ samāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अपन्थास् त्व् अपथं तुल्ये शृङ्गाटकचतुष्पथे प्रान्तरं दूरशून्यो ऽध्वा कान्तारं वर्त्म दुर्गमम्

apanthās tv apathaṃ tulye śṛṅgāṭakacatuṣpathe prāntaraṃ dūraśūnyo 'dhvā kāntāraṃ vartma durgamam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

गव्यूतिः स्त्री क्रोशयुगं नल्वः किष्कुचतुःशतम् घण्टापथः संसरणं तत्पुरस्योपनिष्करम्

gavyūtiḥ strī krośayugaṃ nalvaḥ kiṣkucatuḥśatam ghaṇṭāpathaḥ saṃsaraṇaṃ tatpurasyopaniṣkaram

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

द्यावापृथिव्यौ रोदस्यौ द्यावाभूमी च रोदसी दिवस्पृथिव्यौ गञ्जा तु रुमा स्याल् लवणाकरः

dyāvāpṛthivyau rodasyau dyāvābhūmī ca rodasī divaspṛthivyau gañjā tu rumā syāl lavaṇākaraḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पूः स्त्री पुरीनगर्यौ वा पत्तनं पुटभेदनम् स्थानीयं निगमो ऽन्यत्तु यन्मूलनगरात्पुरम्

pūḥ strī purīnagaryau vā pattanaṃ puṭabhedanam sthānīyaṃ nigamo 'nyattu yanmūlanagarātpuram

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तच्छाखानगरं वेशो वेश्याजनसमाश्रयः आपणस्तु निषद्यायां विपणिः पण्यवीथिका

tacchākhānagaraṃ veśo veśyājanasamāśrayaḥ āpaṇastu niṣadyāyāṃ vipaṇiḥ paṇyavīthikā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

रथ्या प्रतोली विशिखा स्याच् चयो वप्रमस्त्रियाम् प्राकारो वरणः सालः प्राचीनं प्रातन्तो वृतिः

rathyā pratolī viśikhā syāc cayo vapramastriyām prākāro varaṇaḥ sālaḥ prācīnaṃ prātanto vṛtiḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

भित्तिः स्त्री कुड्यमेडूकं यदन्तर्न्यस्तकीकसम् गृहं गेहोदवसितं वेश्म सद्म निकेतनम्

bhittiḥ strī kuḍyameḍūkaṃ yadantarnyastakīkasam gṛhaṃ gehodavasitaṃ veśma sadma niketanam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

निशान्तं पस्त्यसदनं भवनागारमन्दिरम् गृहाः पुंसि च भूम्न्येव निकाय्यनिलयालयाः

niśāntaṃ pastyasadanaṃ bhavanāgāramandiram gṛhāḥ puṃsi ca bhūmnyeva nikāyyanilayālayāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

वासः कुटी द्वयोः शाला सभा संजवनं त्व् इदम् चतुःशालं मुनीनां तु पर्णशालोटजो ऽस्त्रियाम्

vāsaḥ kuṭī dvayoḥ śālā sabhā saṃjavanaṃ tv idam catuḥśālaṃ munīnāṃ tu parṇaśāloṭajo 'striyām

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

चैत्यमायतनं तुल्ये वाजिशाला तु मन्दुरा आवेशनं शिल्पिशाला प्रपा पानीयशालिका

caityamāyatanaṃ tulye vājiśālā tu mandurā āveśanaṃ śilpiśālā prapā pānīyaśālikā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

मठश् छात्त्रादिनिलयो गञ्जा तु मदिरागृहम् गर्भागारं वासगृहमरिष्टं सूतिकागृहम्

maṭhaś chāttrādinilayo gañjā tu madirāgṛham garbhāgāraṃ vāsagṛhamariṣṭaṃ sūtikāgṛham

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कुट्टिमो ऽस्त्री निबद्धा भूश्चन्द्रशाला शिरोगृहम् वातायनं गवाक्षो ऽथ मण्डपो ऽस्त्री जनाश्रयः

kuṭṭimo 'strī nibaddhā bhūścandraśālā śirogṛham vātāyanaṃ gavākṣo 'tha maṇḍapo 'strī janāśrayaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

हर्म्यादि धनिनां वासः प्रासादो देवभूभुजाम् सौधो ऽस्त्री राजसदनमुपकार्योपकारिका

harmyādi dhanināṃ vāsaḥ prāsādo devabhūbhujām saudho 'strī rājasadanamupakāryopakārikā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

स्वस्तिकः सर्वतोभद्रो नन्द्यावर्तादयो ऽपि च विच्छन्दकः प्रभेदा हि भवन्तीश्वरसद्मनाम्

svastikaḥ sarvatobhadro nandyāvartādayo 'pi ca vicchandakaḥ prabhedā hi bhavantīśvarasadmanām

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

स्त्र्यगारं भूभुजामन्तःपुरं स्यादवरोधनम् शुद्धान्तश्चावरोधश्च स्यादट्टः क्षौममस्त्रियाम्

stryagāraṃ bhūbhujāmantaḥpuraṃ syādavarodhanam śuddhāntaścāvarodhaśca syādaṭṭaḥ kṣaumamastriyām

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

प्रघाणप्रघणालिन्दा बहिर्द्वारप्रकोष्ठके गृहावग्रहणी देहल्यङ्गणं चत्वराजिरे

praghāṇapraghaṇālindā bahirdvāraprakoṣṭhake gṛhāvagrahaṇī dehalyaṅgaṇaṃ catvarājire

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अधस्ताद् दारुणि शिला नासा दारूपरि स्थितम् प्रच्छन्नमन्तर्द्वारं स्यात् पक्षद्वारं तु पक्षकम्

adhastād dāruṇi śilā nāsā dārūpari sthitam pracchannamantardvāraṃ syāt pakṣadvāraṃ tu pakṣakam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

वलीकनीध्रे पटलप्रान्ते ऽथ पटलं छदिः गोपानसी तु वलभी छादने वक्रदारुणि

valīkanīdhre paṭalaprānte 'tha paṭalaṃ chadiḥ gopānasī tu valabhī chādane vakradāruṇi

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कपोतपालिकायां तु विटङ्कं पुंनपुंसकम् स्त्री द्वार् द्वारं प्रतीहारः स्याद्वितर्दिस् तु वेदिका

kapotapālikāyāṃ tu viṭaṅkaṃ puṃnapuṃsakam strī dvār dvāraṃ pratīhāraḥ syādvitardis tu vedikā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तोरणो ऽस्त्री बहिर्द्वारम् पुरद्वारं तु गोपुरम् कूटं पूर्द्वारि यद्धस्तिनखस् तस्मिन् अथ त्रिषु

toraṇo 'strī bahirdvāram puradvāraṃ tu gopuram kūṭaṃ pūrdvāri yaddhastinakhas tasmin atha triṣu

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कपाटमररं तुल्ये तद्विष्कम्भो ऽर्गलं न ना आरोहणं स्यात्सोपानं निश्रेणिस् त्व् अधिरोहिणी

kapāṭamararaṃ tulye tadviṣkambho 'rgalaṃ na nā ārohaṇaṃ syātsopānaṃ niśreṇis tv adhirohiṇī

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सम्मार्जनी शोधनी स्यात्संकरो ऽवकरस्तथा क्षिप्ते मुखं निःसरणं संनिवेशो निकर्षणम्

sammārjanī śodhanī syātsaṃkaro 'vakarastathā kṣipte mukhaṃ niḥsaraṇaṃ saṃniveśo nikarṣaṇam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

समौ संवसथग्रामौ वेश्मभूर्वास्तुरस्त्रियाम् ग्रामान्त उपशल्यं स्यात्सीमसीमे स्त्रियाम् उभे

samau saṃvasathagrāmau veśmabhūrvāsturastriyām grāmānta upaśalyaṃ syātsīmasīme striyām ubhe

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

घोष आभीरपल्ली स्यात्पक्कणः शबरालयः महीध्रे शिखरिक्ष्माभृदहार्यधरपर्वताः

ghoṣa ābhīrapallī syātpakkaṇaḥ śabarālayaḥ mahīdhre śikharikṣmābhṛdahāryadharaparvatāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अद्रिगोत्रगिरिग्रावाचलशैलशिलोच्चयाः लोकालोकश् चक्रवालस् त्रिकूटस् त्रिककुत् समौ

adrigotragirigrāvācalaśailaśiloccayāḥ lokālokaś cakravālas trikūṭas trikakut samau

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अस्तस्तु चरमक्ष्माभृदुदयः पूर्वपर्वतः हिमवान्निषधो विन्ध्यो माल्यवान् पारियात्रिकः

astastu caramakṣmābhṛdudayaḥ pūrvaparvataḥ himavānniṣadho vindhyo mālyavān pāriyātrikaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

गन्धमादनमन्ये च हेमकूटादयो नगाः पाषाणप्रस्तरग्रावोपलाश्मानः शिला दृषत्

gandhamādanamanye ca hemakūṭādayo nagāḥ pāṣāṇaprastaragrāvopalāśmānaḥ śilā dṛṣat

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कूटो ऽस्त्री शिखरं शृङ्गं प्रपातस्त्वतटो भृगुः कटको ऽस्त्री नितम्बो ऽद्रेः स्नुः प्रस्थः सानुरस्त्रियाम्

kūṭo 'strī śikharaṃ śṛṅgaṃ prapātastvataṭo bhṛguḥ kaṭako 'strī nitambo 'dreḥ snuḥ prasthaḥ sānurastriyām

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

उत्सः प्रस्रवणं वारिप्रवाहो निर्झरो झरः दरी तु कन्दरो वा स्त्री देवखातबिले गुहा

utsaḥ prasravaṇaṃ vāripravāho nirjharo jharaḥ darī tu kandaro vā strī devakhātabile guhā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

गह्वरं गण्डशैलास्तु च्युताः स्थूलोपला गिरेः दन्तकास्तु बहिस् तिर्यक् प्रदेशान्निर्गता गिरेः

gahvaraṃ gaṇḍaśailāstu cyutāḥ sthūlopalā gireḥ dantakāstu bahis tiryak pradeśānnirgatā gireḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

खनिः स्त्रियामाकरः स्यात्पादाः प्रत्यन्तपर्वताः उपत्यकाद्रेरासन्ना भूमिरूर्ध्वमधित्यका

khaniḥ striyāmākaraḥ syātpādāḥ pratyantaparvatāḥ upatyakādrerāsannā bhūmirūrdhvamadhityakā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

धातुर्मनःशिलाद्यद्रेर्गैरिकं तु विशेषतः निकुञ्जकुञ्जौ वा क्लीबे लतादिपिहितोदरे

dhāturmanaḥśilādyadrergairikaṃ tu viśeṣataḥ nikuñjakuñjau vā klībe latādipihitodare

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अटव्यरण्यं विपिनं गहनं काननं वनम् महारण्यमरण्यानी गृहारामास्तु निष्कुटाः

aṭavyaraṇyaṃ vipinaṃ gahanaṃ kānanaṃ vanam mahāraṇyamaraṇyānī gṛhārāmāstu niṣkuṭāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

आरामः स्यादुपवनं कृत्रिमं वनमेव यत् अमात्यगणिकागेहोपवने वृक्षवाटिका

ārāmaḥ syādupavanaṃ kṛtrimaṃ vanameva yat amātyagaṇikāgehopavane vṛkṣavāṭikā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पुमानाक्रीड उद्यानं राज्ञः साधारणं वनम् स्यादेतदेव प्रमदवनमन्तःपुरोचितम्

pumānākrīḍa udyānaṃ rājñaḥ sādhāraṇaṃ vanam syādetadeva pramadavanamantaḥpurocitam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

वीथ्यालिरावलिः पङ्क्तिः श्रेणी लेखास्तु राजयः वन्या वनसमूहे स्यादङ्कुरो ऽभिनवोद्भिदि

vīthyālirāvaliḥ paṅktiḥ śreṇī lekhāstu rājayaḥ vanyā vanasamūhe syādaṅkuro 'bhinavodbhidi

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

वृक्षो महीरुहः शाखी विटपी पादपस्तरुः अनोकहः कुटः शालः पलाशी द्रुद्रुमागमाः

vṛkṣo mahīruhaḥ śākhī viṭapī pādapastaruḥ anokahaḥ kuṭaḥ śālaḥ palāśī drudrumāgamāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

वानस्पत्यः फलैः पुष्पात् तैर् अपुष्पाद् वनस्पतिः ओषध्यः फलपाकान्ताः स्युर् अवन्ध्यः फलेग्रहिः

vānaspatyaḥ phalaiḥ puṣpāt tair apuṣpād vanaspatiḥ oṣadhyaḥ phalapākāntāḥ syur avandhyaḥ phalegrahiḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

वन्ध्यो ऽफलो ऽवकेशी च फलवान्फलिनः फली प्रफुल्लोत्फुल्लसम्फुल्लव्याकोशविकचस्फुटाः

vandhyo 'phalo 'vakeśī ca phalavānphalinaḥ phalī praphullotphullasamphullavyākośavikacasphuṭāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

फुल्लश्चैते विकसिते स्युर् अवन्ध्यादयस् त्रिषु स्थाणुर्वा ना ध्रुवः शङ्कुर् ह्रस्वशाखाशिफः क्षुपः

phullaścaite vikasite syur avandhyādayas triṣu sthāṇurvā nā dhruvaḥ śaṅkur hrasvaśākhāśiphaḥ kṣupaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अप्रकाण्डे स्तम्बगुल्मौ वल्ली तु व्रततिर्लता लता प्रतानिनी वीरुद्गुल्मिन्युलप इत्यपि

aprakāṇḍe stambagulmau vallī tu vratatirlatā latā pratāninī vīrudgulminyulapa ityapi

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

नगाद्यारोह उच्छ्राय उत्सेधश्चोच्छ्रयश्च सः अस्त्री प्रकाण्डः स्कन्धः स्यान् मूलाच्छाखावधिस् तरोः

nagādyāroha ucchrāya utsedhaścocchrayaśca saḥ astrī prakāṇḍaḥ skandhaḥ syān mūlācchākhāvadhis taroḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

समे शाखालते स्कन्धशाखाशाले शिफाजटे शाखाशिफावरोहः स्यान् मूलाच्चाग्रं गता लता

same śākhālate skandhaśākhāśāle śiphājaṭe śākhāśiphāvarohaḥ syān mūlāccāgraṃ gatā latā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

शिरो ऽग्रं शिखरं वा ना मूलं बुध्नो ऽङ्घ्रिनामकः सारो मज्जा नरि त्वक्स्त्री वल्कं वल्कलमस्त्रियाम्

śiro 'graṃ śikharaṃ vā nā mūlaṃ budhno 'ṅghrināmakaḥ sāro majjā nari tvakstrī valkaṃ valkalamastriyām

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

काष्ठं दार्विन्धनं त्व् एध इध्ममेधः समित्स्त्रियाम् निष्कुहः कोटरं वा ना वल्लरिर् मञ्जरिः स्त्रियौ

kāṣṭhaṃ dārvindhanaṃ tv edha idhmamedhaḥ samitstriyām niṣkuhaḥ koṭaraṃ vā nā vallarir mañjariḥ striyau

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पत्त्रं पलाशं छदनं दलं पर्णं छदः पुमान् पल्लवो ऽस्त्री किसलयं विस्तारो विटपो ऽस्त्रियाम्

pattraṃ palāśaṃ chadanaṃ dalaṃ parṇaṃ chadaḥ pumān pallavo 'strī kisalayaṃ vistāro viṭapo 'striyām

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

वृक्षादीनां फलं सस्यं वृन्तं प्रसवबन्धनम् आमे फले शलाटुः स्याच्छुष्के वानम् उभे त्रिषु

vṛkṣādīnāṃ phalaṃ sasyaṃ vṛntaṃ prasavabandhanam āme phale śalāṭuḥ syācchuṣke vānam ubhe triṣu

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

क्षारको जालकं क्लीबे कलिका कोरकः पुमान् स्याद्गुच्छकस्तु स्तबकः कुड्मलो मुकुलो ऽस्त्रियाम्

kṣārako jālakaṃ klībe kalikā korakaḥ pumān syādgucchakastu stabakaḥ kuḍmalo mukulo 'striyām

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

स्त्रियः सुमनसः पुष्पं प्रसूनं कुसुमं सुमम् मकरन्दः पुष्परसः परागः सुमनोरजः

striyaḥ sumanasaḥ puṣpaṃ prasūnaṃ kusumaṃ sumam makarandaḥ puṣparasaḥ parāgaḥ sumanorajaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

द्विहीनं प्रसवे सर्वं हरीतक्यादयः स्त्रियाम् आश्वत्थवैणवप्लाक्षनैयग्रोधैङ्गुदम् फले

dvihīnaṃ prasave sarvaṃ harītakyādayaḥ striyām āśvatthavaiṇavaplākṣanaiyagrodhaiṅgudam phale

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

बार्हतं च फले जम्ब्वा जम्बूः स्त्री जम्बु जाम्बवम् पुष्पे जातीप्रभृतयः स्वलिङ्गाः व्रीहयः फले

bārhataṃ ca phale jambvā jambūḥ strī jambu jāmbavam puṣpe jātīprabhṛtayaḥ svaliṅgāḥ vrīhayaḥ phale

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

विदार्याद्यास्तु मूले ऽपि पुष्पे क्लीबे ऽपि पाटला बोधिद्रुमश्चलदलः पिप्पलः कुञ्जराशनः

vidāryādyāstu mūle 'pi puṣpe klībe 'pi pāṭalā bodhidrumaścaladalaḥ pippalaḥ kuñjarāśanaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अश्वत्थे ऽथ कपित्थे स्युर् दधित्थग्राहिमन्मथाः तस्मिन्दधिफलः पुष्पफलदन्तशठाव् अपि

aśvatthe 'tha kapitthe syur dadhitthagrāhimanmathāḥ tasmindadhiphalaḥ puṣpaphaladantaśaṭhāv api

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

उदुम्बरो जन्तुफलो यज्ञाङ्गो हेमदुग्धकः कोविदारे चमरिकः कुद्दालो युगपत्त्रकः

udumbaro jantuphalo yajñāṅgo hemadugdhakaḥ kovidāre camarikaḥ kuddālo yugapattrakaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सप्तपर्णो विशालत्वक् शारदो विषमच्छदः आरग्वधे राजवृक्षशम्पाकचतुरङ्गुलाः

saptaparṇo viśālatvak śārado viṣamacchadaḥ āragvadhe rājavṛkṣaśampākacaturaṅgulāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

आरेवतव्याधिघातकृतमालसुवर्णकाः स्युर् जम्बीरे दन्तशठजम्भजम्भीरजम्भलाः

ārevatavyādhighātakṛtamālasuvarṇakāḥ syur jambīre dantaśaṭhajambhajambhīrajambhalāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

वरुणो वरणः सेतुस् तिक्तशाकः कुमारकः पुंनागे पुरुषस् तुङ्गः केसरो देववल्लभः

varuṇo varaṇaḥ setus tiktaśākaḥ kumārakaḥ puṃnāge puruṣas tuṅgaḥ kesaro devavallabhaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पारिभद्रे निम्बतरुर् मन्दारः पारिजातकः तिनिशे स्यन्दनो नेमी रथद्रुरतिमुक्तकः

pāribhadre nimbatarur mandāraḥ pārijātakaḥ tiniśe syandano nemī rathadruratimuktakaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

वञ्जुलश् चित्रकृच् चाथ द्वौ पीतनकपीतनौ आम्रातके मधूके तु गुडपुष्पमधुद्रुमौ

vañjulaś citrakṛc cātha dvau pītanakapītanau āmrātake madhūke tu guḍapuṣpamadhudrumau

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

वानप्रस्थमधुष्ठीलौ जलजे ऽत्र मधूलकः पीलौ गुडफलः स्रंसी तस्मिंस्तु गिरिसम्भवे

vānaprasthamadhuṣṭhīlau jalaje 'tra madhūlakaḥ pīlau guḍaphalaḥ sraṃsī tasmiṃstu girisambhave

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अक्षोटकन्दरालौ द्वाव् अङ्कोटे तु निकोचकः पलाशे किंशुकः पर्णो वातपोतो ऽथ वेतसे

akṣoṭakandarālau dvāv aṅkoṭe tu nikocakaḥ palāśe kiṃśukaḥ parṇo vātapoto 'tha vetase

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

रथाभ्रपुष्पविदुरशीतवानीरवञ्जुलाः द्वौ परिव्याधविदुलौ नादेयी चाम्बुवेतसे

rathābhrapuṣpaviduraśītavānīravañjulāḥ dvau parivyādhavidulau nādeyī cāmbuvetase

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

शोभाञ्जने शिग्रुतीक्ष्णगन्धकाक्षीवमोचकाः रक्तो ऽसौ मधुशिग्रुः स्यादरिष्टः फेनिलः समौ

śobhāñjane śigrutīkṣṇagandhakākṣīvamocakāḥ rakto 'sau madhuśigruḥ syādariṣṭaḥ phenilaḥ samau

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

बिल्वे शाण्डिल्यशैलूषौ मालूरश्रीफलाव् अपि प्लक्षो जटी पर्कटी स्यान् न्यग्रोधो बहुपाद्वटः

bilve śāṇḍilyaśailūṣau mālūraśrīphalāv api plakṣo jaṭī parkaṭī syān nyagrodho bahupādvaṭaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

गालवः शाबरो लोध्रस् तिरीटस् तिल्वमार्जनौ आम्रश्चूतो रसालो ऽसौ सहकारो ऽतिसौरभः

gālavaḥ śābaro lodhras tirīṭas tilvamārjanau āmraścūto rasālo 'sau sahakāro 'tisaurabhaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कुम्भोलूखलकं क्लीबे कौशिको गुग्गुलुः पुरः शेलुः श्लेष्मातकः शीत उद्दालो बहुवारकः

kumbholūkhalakaṃ klībe kauśiko gugguluḥ puraḥ śeluḥ śleṣmātakaḥ śīta uddālo bahuvārakaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

राजादनं प्रियालः स्यात्सन्नकद्रुर्धनुःपटः गम्भारी सर्वतोभद्रा काश्मरी मधुपर्णिका

rājādanaṃ priyālaḥ syātsannakadrurdhanuḥpaṭaḥ gambhārī sarvatobhadrā kāśmarī madhuparṇikā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

श्रीपर्णी भद्रपर्णी च काश्मर्यश्चाप्यथ द्वयोः कर्कन्धूर्बदरी कोलिः कोलं कुवलफेनिले

śrīparṇī bhadraparṇī ca kāśmaryaścāpyatha dvayoḥ karkandhūrbadarī koliḥ kolaṃ kuvalaphenile

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सौवीरं बदरं घोण्टाप्यथ स्यात्स्वादुकण्टकः विकङ्कतः सुवावृक्षो ग्रन्थिलो व्याघ्रपाद् अपि

sauvīraṃ badaraṃ ghoṇṭāpyatha syātsvādukaṇṭakaḥ vikaṅkataḥ suvāvṛkṣo granthilo vyāghrapād api

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ऐरावतो नागरङ्गो नादेयी भूमिजम्बुका तिन्दुकः स्फूर्जकः कालस्कन्धश्च शितिसारके

airāvato nāgaraṅgo nādeyī bhūmijambukā tindukaḥ sphūrjakaḥ kālaskandhaśca śitisārake

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

काकेन्दुः कुलकः काकतिन्दुकः काकपीलुके गोलीढो झाटलो घण्टापाटलिर् मोक्षमुष्ककौ

kākenduḥ kulakaḥ kākatindukaḥ kākapīluke golīḍho jhāṭalo ghaṇṭāpāṭalir mokṣamuṣkakau

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तिलकः क्षुरकः श्रीमान्समौ पिचुलझावुकौ श्रीपर्णिका कुमुदिका कुम्भी कैटर्यकट्फलौ

tilakaḥ kṣurakaḥ śrīmānsamau piculajhāvukau śrīparṇikā kumudikā kumbhī kaiṭaryakaṭphalau

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

क्रमुकः पट्टिकाख्यः स्यात् पट्टी लाक्षाप्रसादनः तूदस् तु यूपः क्रमुको ब्रह्मण्यो ब्रह्मदारु च

kramukaḥ paṭṭikākhyaḥ syāt paṭṭī lākṣāprasādanaḥ tūdas tu yūpaḥ kramuko brahmaṇyo brahmadāru ca

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तूलं च नीपप्रियककदम्बास् तु हरिप्रियः वीरवृक्षो ऽरुष्करो ऽग्निमुखी भल्लातकी त्रिषु

tūlaṃ ca nīpapriyakakadambās tu haripriyaḥ vīravṛkṣo 'ruṣkaro 'gnimukhī bhallātakī triṣu

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

गर्दभाण्डे कन्दरालकपीतनसुपार्श्वकाः प्लक्षश् च तिन्तिडी चिञ्चाम्लिकाथो पीतसारके

gardabhāṇḍe kandarālakapītanasupārśvakāḥ plakṣaś ca tintiḍī ciñcāmlikātho pītasārake

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सर्जकासनबन्धूकपुष्पप्रियकजीवकाः साले तु सर्जकार्श्याश्वकर्णकाः सस्यसंवरः

sarjakāsanabandhūkapuṣpapriyakajīvakāḥ sāle tu sarjakārśyāśvakarṇakāḥ sasyasaṃvaraḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

नदीसर्जो वीरतरुरिन्द्रद्रुः ककुभो ऽर्जुनः राजादनः फलाध्यक्षः क्षीरिकायाम् अथ द्वयोः

nadīsarjo vīratarurindradruḥ kakubho 'rjunaḥ rājādanaḥ phalādhyakṣaḥ kṣīrikāyām atha dvayoḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

इङ्गुदी तापसतरुर्भूर्जे चर्मिमृदुत्वचौ पिच्छिला पूरणी मोचा स्थिरायुः शाल्मलिर् द्वयोः

iṅgudī tāpasatarurbhūrje carmimṛdutvacau picchilā pūraṇī mocā sthirāyuḥ śālmalir dvayoḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पिच्छा तु शाल्मलीवेष्टे रोचनः कूटशाल्मलिः चिरबिल्वो नक्तमालः करजश्च करञ्जके

picchā tu śālmalīveṣṭe rocanaḥ kūṭaśālmaliḥ cirabilvo naktamālaḥ karajaśca karañjake

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

प्रकीर्यः पूतिकरजः पूतिकः कलिमारकः करञ्जभेदाः षड्ग्रन्थो मर्कट्यङ्गारवल्लरी

prakīryaḥ pūtikarajaḥ pūtikaḥ kalimārakaḥ karañjabhedāḥ ṣaḍgrantho markaṭyaṅgāravallarī

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

रोही रोहितकः प्लीहशत्रुर्दाडिमपुष्पकः गायत्री बालतनयः खदिरो दन्तधावनः

rohī rohitakaḥ plīhaśatrurdāḍimapuṣpakaḥ gāyatrī bālatanayaḥ khadiro dantadhāvanaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अरिमेदो विट्खदिरे कदरः खदिरे सिते सोमवल्को ऽप्यथ व्याघ्रपुच्छगन्धर्वहस्तकौ

arimedo viṭkhadire kadaraḥ khadire site somavalko 'pyatha vyāghrapucchagandharvahastakau

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

एरण्ड उरुवूकश्च रुचकश्चित्रकश्च सः चञ्चुः पञ्चाङ्गुलो मण्डवर्धमानव्यडम्बकाः

eraṇḍa uruvūkaśca rucakaścitrakaśca saḥ cañcuḥ pañcāṅgulo maṇḍavardhamānavyaḍambakāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अल्पा शमी शमीरः स्याच्छमी सक्तुफला शिवा पिण्डीतको मरुवकः श्वसनः करहाटकः

alpā śamī śamīraḥ syācchamī saktuphalā śivā piṇḍītako maruvakaḥ śvasanaḥ karahāṭakaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

शल्यश्च मदने शक्रपादपः पारिभद्रकः भद्रदारु द्रुकिलिमं पीतदारु च दारु च

śalyaśca madane śakrapādapaḥ pāribhadrakaḥ bhadradāru drukilimaṃ pītadāru ca dāru ca

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पूतिकाष्ठं च सप्त स्युर् देवदारुण्य् अथ द्वयोः पाटलिः पाटलामोघा काचस्थाली फलेरुहा

pūtikāṣṭhaṃ ca sapta syur devadāruṇy atha dvayoḥ pāṭaliḥ pāṭalāmoghā kācasthālī phaleruhā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कृष्णवृन्ता कुबेराक्षी श्यामा तु महिलाह्वया लता गोवन्दनी गुन्द्रा प्रियङ्गुः फलिनी फली

kṛṣṇavṛntā kuberākṣī śyāmā tu mahilāhvayā latā govandanī gundrā priyaṅguḥ phalinī phalī

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

विष्वक्सेना गन्धफली कारम्भा प्रियकश्च सा मण्डूकपर्णपत्त्रोर्णनटकट्वङ्गटुण्टुकाः

viṣvaksenā gandhaphalī kārambhā priyakaśca sā maṇḍūkaparṇapattrorṇanaṭakaṭvaṅgaṭuṇṭukāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

स्योनाकशुकनासर्क्षदीर्घवृन्तकुटन्नटाः अमृता च वयःस्था च त्रिलिङ्गस्तु विभीतकः

syonākaśukanāsarkṣadīrghavṛntakuṭannaṭāḥ amṛtā ca vayaḥsthā ca triliṅgastu vibhītakaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

नाक्षस्तुषः कर्षफलो भूतावासः कलिद्रुमः अभया त्व् अव्यथा पथ्या कायस्था पूतनामृता

nākṣastuṣaḥ karṣaphalo bhūtāvāsaḥ kalidrumaḥ abhayā tv avyathā pathyā kāyasthā pūtanāmṛtā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

हरीतकी हैमवती चेतकी श्रेयसी शिवा पीतद्रुः सरलः पूतिकाष्ठं चाथ द्रुमोत्पलः

harītakī haimavatī cetakī śreyasī śivā pītadruḥ saralaḥ pūtikāṣṭhaṃ cātha drumotpalaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कर्णिकारः परिव्याधो लकुचो लिकुचो डहुः पनसः कण्टकिफलो निचुलो हिज्जलो ऽम्बुजः

karṇikāraḥ parivyādho lakuco likuco ḍahuḥ panasaḥ kaṇṭakiphalo niculo hijjalo 'mbujaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

काकोदुम्बरिका फल्गुर्मलयूर्जघनेफला अरिष्टः सर्वतोभद्रहिङ्गुनिर्यासमालकाः

kākodumbarikā phalgurmalayūrjaghanephalā ariṣṭaḥ sarvatobhadrahiṅguniryāsamālakāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पिचुमन्दश्च निम्बे ऽथ पिच्छिलागुरुशिंशपा कपिला भस्मगर्भा सा शिरीषस्तु कपीतनः

picumandaśca nimbe 'tha picchilāguruśiṃśapā kapilā bhasmagarbhā sā śirīṣastu kapītanaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

भण्डिलो ऽप्यथ चाम्पेयश्चम्पको हेमपुष्पकः एतस्य कलिका गन्धफली स्यादथ केसरे

bhaṇḍilo 'pyatha cāmpeyaścampako hemapuṣpakaḥ etasya kalikā gandhaphalī syādatha kesare

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

बकुलो वञ्जुलो ऽशोके समौ करकदाडिमौ चाम्पेयः केसरो नागकेसरः काञ्चनाह्वयः

bakulo vañjulo 'śoke samau karakadāḍimau cāmpeyaḥ kesaro nāgakesaraḥ kāñcanāhvayaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

जया जयन्ती तर्कारी नादेयी वैजयन्तिका श्रीपर्णमग्निमन्थः स्यात्कणिका गणिकारिका

jayā jayantī tarkārī nādeyī vaijayantikā śrīparṇamagnimanthaḥ syātkaṇikā gaṇikārikā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

जयो ऽथ कुटजः शक्रो वत्सको गिरिमल्लिका एतस्यैव कलिङ्गेन्द्रयवभद्रयवं फले

jayo 'tha kuṭajaḥ śakro vatsako girimallikā etasyaiva kaliṅgendrayavabhadrayavaṃ phale

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कृष्णपाकफलाविग्नसुषेणाः करमर्दके कालस्कन्धस्तमालः स्यात्तापिच्छो ऽप्यथ सिन्दुके

kṛṣṇapākaphalāvignasuṣeṇāḥ karamardake kālaskandhastamālaḥ syāttāpiccho 'pyatha sinduke

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सिन्दुवारेन्द्रसुरसौ निर्गुण्डीन्द्राणिकेत्यपि वेणी गरागरी देवताडो जीमूत इत्यपि

sinduvārendrasurasau nirguṇḍīndrāṇiketyapi veṇī garāgarī devatāḍo jīmūta ityapi

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

श्रीहस्तिनी तु भूरुण्डी तृणशून्यं तु मल्लिका भूपदी शीतभीरुश्च सैवास्फोटा वनोद्भवा

śrīhastinī tu bhūruṇḍī tṛṇaśūnyaṃ tu mallikā bhūpadī śītabhīruśca saivāsphoṭā vanodbhavā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

शेफालिका तु सुवहा निर्गुण्डी नीलिका च सा सितासौ श्वेतसुरसा भूतवेश्यथ मागधी

śephālikā tu suvahā nirguṇḍī nīlikā ca sā sitāsau śvetasurasā bhūtaveśyatha māgadhī

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

गणिका यूथिकाम्बष्ठा सा पीता हेमपुष्पिका अतिमुक्तः पुण्ड्रकः स्याद्वासन्ती माधवी लता

gaṇikā yūthikāmbaṣṭhā sā pītā hemapuṣpikā atimuktaḥ puṇḍrakaḥ syādvāsantī mādhavī latā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.